بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل ابعاد سیاسی و اعتقادی خطبه امام چهارم در شام :

پیش از بررسی سخنان امام چهارم در مسجد شام، توجه به نکات زیر لازم و ضروری است:

۱- اسلام بنی امیه، اسلام اصیل و برخاسته از عمق دل و جان و فکر نبود و آنان تظاهر به اسلام می کردند، چون پس از سالها مبارزه و نبرد جبهه کفر و شرک به سرکردگی ابو سفیان پدر معاویه و جد یزید و جنایت متعدد، آنها ناگزیر جلد عوض کردند و با تظاهر به اسلام و نفوذ در آن و با فرصت طلبی ویژه، اکنون معاویه به خلافت رسیده است و با نیرنگی خاص خلافت رسول الله تبدیل به سلطنت کرده و یزید را بر گرده مردم سوار نموده است، نفوذ شرک و بت پرستی در اعماق دل آنان، خیلی بیشتر از اسلام و توحید است.

در شعر معروف یزید این واقعیت کاملا نمودار است که می گوید:

لیت اشیاخی ببدر شهدوا

جزع الخزرج من وقع الاسل

لعبت هاشم بالملک فلا

خبر جاء و لا وحی نزل

و چنین زمامداری، هرگز اسلام خالص و توحید را ترویج نخواهد کرد، بلکه اسلام معاویه ای و بنی امیه ای ترویج شد، پس نخستین وظیفه امام اشاره به همین نکته و معرفی رزالت خانوادگی یزید بن معاویه است. ضمنا شعر زیر گویای رزالت خانوادگی آنان است.

داستان پسر هند مگر نشنیدی

که از او سه کس او به پیامبر چه رسید

پدر او لب و دندان پیامبر بشکست

مادر او جگر عم پیامبر، بدرید

او بناحق، حق داماد پیامبر بستاند

پسر او، سر فرزند پیامبر ببرید

بر چنین قوم تو لعنت نکنی، ننگت باد

لعن الله یزیدا و علی ال یزید

۲- نبوت و رسالت حضرت محمد(ص) و توجه عمیق به مساله رسالت و ارتباط مستقیم امام حسین(ع) و اسراء به آن حضرت و پیوند ناگسستنی آنان به پیامبر اسلام.

۳- تبلیغات سی ساله ای که بر ضد علی(ع) در شام و نواحی آن صورت گرفته است تا آنجا که بسیاری از مردم شام در اثر تبلیغات شوم معاویه، علی (ع) اول مسلمانی را که اسلام با زحمات و فداکاریهایش پابرجا مانده است، مسلمان ندانند.

پس فشار خطبه، بیشتر باید بر محور عظمت و شخصیت اسلامی و تقوائی علی و مقام و منزلت و فداکاریش در اسلام دور بزند و این نکته استک ه مسئولیت امام چهارم را حساستر و سنگین تر می کند و لذا می بینیم امام قسمت مهم خطبه را به این جهت و زحمات آن حضرت و مقام او در اسلام، اختصاص داده است.

۴- آگاهی مردم و بیدار ساختن آنان و افشاگری جنایتهای بنی امیه به ویژه ستمهائی که بر خاندان پیامبر و فرزند آن حضرت و اهل بیت و ذری رسول نموده است. و امام بحق نقش خویش را خوب ایفا کرد در حق علی(ع) و امام حسین(ع) و حقانیت آنان و شهادت مظلومانه اش، داد سخن داد…

۵- تحریک احساسات و عواطف مردم بنفع اهل بیت پیامبر و بر ضد بنی امیه و یزید است که از این فرصت، نباید غفلت کرد، از این جهت امام با تحریک عواطف، طوفانی بر ضد بنی امیه و یزید بپا ساخت و همه بافته های آنانرا واچید.

۶- تازه اهالی شام فهمیدند که اقرباء و نزدیکان پیامبر، معاویه و یزید نیستند که بدروغ خود را جا زده بودند، بلکه همین اسرای مظلوم که خارجی معرفی شدند، ذراری پیامبر و ذوی القربی می باشند.[۱]

۷- ضما یادر آور می شویم که اجازه سخن گفتن به یک اسیر به این آسانی امکان ندارد بلکه عوامل متعددی باید دست بهم بدهد تا بیک اسیر اجازه سخن، آنهم منبر رفتن در یک اجتماع عظیم در مسجد جامع، در حضور همه سران کشوری و لشکری و خلیفه و مهمانان خارجی و… انبوه مردم شام، داده شود.

مدت اقامت اسراء در شام و سخنان زینب کبری و زین العابدین(ع) در مراحل مختلف و برخوردهای پراکنده آنان زمینه روشنگری اجمالی مردم را فراهم ساخت و کم و بیش احساس شده بود که به فرزندان پیامبر ستم شده و باید به آنان اجازه داده شود تا از خود دفاع کنند و خود را به مردم شام بشناسانند… و ضمنا طرفداران اهل بیت کم و بیش شکل یافته بود و گروه فشاری در داخل بوجود آورده بودند که همین فشار و اصرار مردم سبب شد که یزید اجازه سخن گفتن به امام بدهد با اینکه از اینکار شدیدا وحشت داشت.

حتی او دربار درخواست طرفداران خود، که میگفتند چه عیب دارد؟ اجازه بده، این بیمار که قدرت سخن گفتن ندارد، با چند کلمه حرف، خود را رسوا خواهد کرد! !

“یزید، گفت من او را می شناسم “انّه من اهل بیت قد زقّوا العلم زقا”در نقل دیگر آمده است که معاوی دوم، فرزند یزید، اصرار کرد که باو اجازه بدهد و یزید گفت: شما اینها را نمی شناسید، اینان علم و فصاحت را با هم (از کودکی) به ارث بردند می ترسم از خطبه اش فتنه ای بر پا شود که وبالش بر ما بماند.

۸- نکته دیگر آنکه این خطبه بطرق مختلفی نقل شده است!در برخی از روایات در مقام فضایل هفتگانه “منّا البتول” آمده ولی در برخی دیگر”منّا المهدیّ الّذی یقتل الدّجال” آمده است[۲]

خطبه ایکه مقتل خوارزمی ج ۱ ص ۱۴۰ طبع نجف نقل کرده مفصلتر از همه است که قسمت عمده اش دربار فضایل و شرح فداکاری ها و ویژگیهای امیر مومنان علی علیه السلام است.

در برخی از خطبه ها آمده است “حمل الزکات باطراف الرداء”ولی بیشتر مورخین “حمل الرکن (حجر الاسود) باطراف الرداء”را نقل کرده اند.

بسیاری از مورخین خطبه طولانی را نقل کرده اند لی برخی هم ختصر آن مثل خطبه ایکه ابی مخنف نقل کرده است. و نیز ناسخ ج ۲ حالات امام ص ۲۲۱.

۹- امام قبل از رفتن به منبر سخنان خطیب رسمی دربار را که چاپلوسانه در مدح معاویه و یزید، سخن گفته بود، بی اعتبار ساخت و فرمود: بد سخنگوئی هستی که بخاطر رضایت مخلوق (یزید) عذاب و خشم خداوندی را خریدی “لقد اشترتی مرضاه المخلوق بسخط الخالق “

۱۰- منبر مکان مقدسی است، جای گفتن حقایق و ترویج حق است نه دروغ و تهمت و تملق، چاپلوسی و ترویج باطل، منبری که وعاظ السلاطین بر آن سخن بگویند، منبر نیست چوب یا سنگ و آجر است… بهمین مناسبت امام چهارم فرمود اجازه بده بروم بر روی این “چوبها”صحبت کنم نگفت: بر این منبر.

آری قبلا چوب بود و بعدا که محل روشنگری حقایق شد و امام حقگو بر آن قرار گرفت، منبر شد.

امام(ع) با اصرار مردم بالای منبر رفت و پس از حمد و ستایش خداوند با شیواترین بیانها و رساترین کلمات، و درود و سپاس فراوان، به پیامبر اسلام و ستودن مبانی دین… چنین فرمود

“ایّها النّاس اعطینا ستّا و فضّلنا بسبع…”

“ای مردم ما (از طرف خداوند،) به