فایل پاورپوینت کامل پیامبر (ص) و زمامداران دومه الجندل

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل پیامبر (ص) و زمامداران دومه الجندل :

سرزمین دُومَه الجَندَل

دُومَهُ الجَنْدَل، در قدیم جزو شام بوده و به سبب موقعیت جغرافیایی اش بر سر راه حجاز، عراق و شام اهمیت داشته است. وقوع چند ماجرای تاریخی در این منطقه، از جمله غزوه دومه الجندل، باعث شده است تا منابع تاریخ اسلام مکرر از آن یاد کنند. نام دیگر این شهر یا منطقه، جوف السرحان بوده و ماجرای حکمیت در جنگ صفین نیز در آن واقع شده است. اکنون، این شهر جزو عربستان سعودی است. از جهت شمال غربی به کشور اردن، از جهت جنوبی به حائل و تبوک و از جهت شمال شرقی به استان حدود می رسد. دومه الجندل که در جنوب غربی شهر سکاکا، مرکز استان جوف قرار دارد، دارای آب و هوای خشک و بیابانی و از گرم ترین شهرهای این استان است. فاصله دومه الجندل تا ریاض پایتخت عربستان، کیلومتر و تا شهر مکه مکرمه، حدود کیلومتر است. بنابر سرشماری سال م. شمار جمیعت دومه الجندل ، نفر بوده است.

دومه الجندل در عهد باستان

بنابر یکی از روایاتی که نویسندگان آثار تاریخی و جغرافیایی اسلامی مانند یاقوت حموی نقل کرده اند، بخش اول نام این شهر برگرفته از نام «دوماء» فرزند اسماعیل بن ابراهیم خلیل (ع) است که این شهر را بنیان گذاشت و قلعه ای استوار از کلوخ و سنگ در آن بنا نهاد. کلمه جندل جمعِ جندله (کلوخ؛ سنگ) است و دومه الجندل به معنای قلعه ای است که دوماء در منطقه پر از سنگ بنا نهاده است. گویا دومه الجندل در روزگار قدیم، گذرگاه کاروان های تجاری از عراق و حجاز به شام و بالعکس بوده و از این رو، اهمیت تجاری و نظامی داشته است. پژوهشگران باستان شناسی، آثاری را در استان جوف کشف کرده اند که نشان می دهد جوف و پیرامون آن، از هزاران سال پیش محل زندگی انسان و تمدن بشری بوده است.

دومه الجندل در صدر اسلام

دومه الجندل و مناطق حول و حوش آن در زمان ظهور اسلام، مسکن بنوکنانه از قبیله کلب بوده و مردمان آن غالبا بر آیین مسیحی بوده اند. البته، برخی از آنان بر آیین بت پرستی بودند. بت آن منطقه «وُد» نام داشت.دومه الجندل دارای قلعه ای محکم با دیواری بلند بود. در آن قلعه، قصر و عمارت بسیار عالی بود که مخصوص زمامدار دومه الجندل «اکیدر بن عبدالملک» بوده است. اکیدر، کیش مسیحی داشت و زیر سلطه پادشاه روم بود. زمامداران این منطقه در برهه ای از تاریخ بدست پادشاهان ایران نیز تقویت شده از ایشان صله دریافت می کردند. همچنانکه رومیان، ملوک غسان را تقویت می کردند.

اهمیت دومه الجندل، در آغاز به خاطر این است که برای نخستین بار قوای اسلام از منطقه قبایل آزاد عربی، وارد قلمرو امپراتوری روم شد و این امر به اطلاع دولت روم رسید و این دولت از مرزهای جنوبی خود در ناحیه عربی احساس خطر کرد. از این رو در مرحله بعد که سپاه اسلام به قلمرو روم آمد، با آمادگی رومیان مواجه شد. بنابر منابع تاریخی، سپاهیان مسلمان چند بار به آنجا لشکر کشیده اند که سرانجام با اسلام آوردن اکیدر و مردمان منطقه همراه شده است.

دومه الجندل بعدا همان محلی بود که ابوموسی و عمروعاص در جنگ صفین میان امیرالمؤمنین (علیه السلام) و معاویه به ناحق داوری کرده و فصل خصومت نمودند. یاقوت حموی گفته: «در کتاب «خوارج» خواندم که محمد بن قلامه بن اسماعیل از عبدالرحمن بن ابی لیلی نقل می کند که من و ابوموسی اشعری از دومه الجندل عبور کردیم، ابوموسی گفت: حبیب من رسول خدا به من خبر داد که در این مکان در میان بنی اسرائیل دو نفر به جور و ناحق حکم نمودند و دو نفر هم از امت من در این جا به ناحق حکم خواهند کرد. روزگاری گذشت، ابوموسی اشعری راوی این خبر با عمروعاص در قضیه حکمین در دومه الجندل فصل خصومت کردند، عبدالرحمن بن ابی لیلی پس از این قضیه ابوموسی را ملاقات نمود و گفت: تو خود از پیامبر خدا چنین حدیثی نقل نکردی؟ و موضوع را به یادش آورد. ابوموسی گفت: وَاللهُ المُستَعانُ»[۱]

به هرحال، دومه الجندل در پنج منزلی دمشق واقع است. از مدینه تا آن جا شش روزه پیاده می توان رفت و اغلب مردمانِ ناراحت در آن جا سکونت داشته اند[۲]در سال پنجم هجری پیامبر اسلام به قصد دومه الجندل لشگر کشید، ولی پیش از رسیدن لشگر پیامبر زمامدار و اکثر مردم دومه الجندل فرار کردند و غنایم و احشامی به دست سپاهیان اسلام افتاد.

مسلمان شدن اصبغ بن عمرو کلبی زمامدار دومه الجندل

در سال ششم هجری عبدالرحمن بن عوف با عده ای به منظور دعوت به اسلام به دومه الجندل عزیمت کرد و پیامبر اسلام او را بدین کلمات دستور داد: «لَا تَغلُوا وَ لَا تَغدِرُوا وَ لَا تَهتِکُوا وَ لَا تَمَلُّوا وَ لَا تَقتُلُوا وَلِیداً، فَهَذا عَهدُ اللهِ وَ سُنَّهُ نَبِیِّکُم؛[۳]خیانت نکنید و مکر و حیله به کار نبرید و هتک حرمت نکرده با آبروی مردم بازی نکنید و موجب ملامت و رنجش مردم نشوید و از کشتن اطفال خودداری کنید، این دستور پیمان خدا و سنت پیامبر شماست». عبدالرحمن به دومه الجندل وارد شد و مردم را به دین اسلام دعوت کرد، تا سه روز کسی مسلمان نشد و در روز سوم زمامدار دومه «اصبغ بن عمرو کلبی» که مرد نصرانی بود، مسلمان شد و مردم دیگر نیز به دین اسلام داخل شدند. چون خبر به پیامبر رسید، عبدالرحمن را امر کرد با یکی از دختران زمامدار دومه ازدواج کند. عبدالرحمن طبق فرمان پیامبر اکرم با «تماضر» دختر اصبغ بن عمرو کلبی ازدواج کرد و او را با خود به مدینه آورد و از او سلمه بن عبدالرحمن تولد یافت، ولی عبدالرحمن در مرض موتش دختر اصبغ را طلاق داد و هنوز عده اش تمام نشده بود که عبدالرحمن درگذشت و عثمان از ماتَرَک عبدالرحمن به آن زن هشت یک داد. [۴]

دستگیری اکیدر بن عبدالملک زمامدار دیگر دومه الجندل

اکیدر بن عبدالملک بعد از «اصبغ» زمامداری دومه الجندل را به دست آورد، قلعه بسیار محکمی ساخت که در داخل آن قلعه، عمارت و قصر مخصوص او بود. به هرحال، اکیدر بن عبدالملک که به او پادشاه دومه الجندل گفته می شد، مراقبت کامل از اوضاع پیامبر اسلام به عمل می آورد مخصوصا آن مواقعی که اردو و قشون اسلام به قصد جنگ با سلطان روم وارد تبوک شد؛ شب و روز مأمورهای پادشاه دومه الجندل در کوشش و فعالیت بودند و اطراف دومه الجندل را تحت مراقبت داشتند[۵] پیش از حرکت اردوی اسلام به سوی تبوک، اشاعه دادند که زمامدار دومه الجندل با لشگر زیادی به سوی مدینه حرکت نموده و قصد جنگ با پیامبر اسلام دارد. برخی از منافقان مدینه نیز نامه ای نوشته، او را کاملا ترغیب به جنگ و آمدن به مدینه کرده و وعد همکاری دادند. هنگامی که پیامبر در تبوک اقامت داشت، خالد بن ولید را با جمعی به سوی دومه الجندل اعزام فرمود تا اکیدر بن عبدالملک زمامدار و پادشاه دومه الجندل را دستگیر نمایند. خالد گفت: یا رسول الله! ما چگونه او را دستگیر کنیم و حال آن که او قلعه ای بسیار محکم و بلند دارد؟! پیامبر فرمود: خداوند او را به وسیله گاوهای کوهی دستگیر شما خواهد ساخت! خالد بن ولید با چهارصد و بیست نفر تا حوالی قلعه اکیدر رفتند و کمین کردند. تصادفا شب مهتاب و روشنی بود در این بین چند عدد شکار کوهی به کنار قلعه آمده و بر در قلعه شاخ زدند، اکیدر بن عبدالملک با دو زن خود وسایل تفریح و تعیّش را آماده داشت و سرگرم میگساری بود. چون صدای شاخ شکارها را شنید فوری برخاست. یکی از زن های اکیدر که ملکه دومه الجندل بود، گفت: زنهار، از قلعه در این موقع شب بیرون مرو، زیرا محمد تا نزدیک های قلعه آمده است و من ایمن نیستم که جمعی را بفرستد و تو را دستگیر سازند، اکیدر گفت: کی جرأت تواند کرد که در این روشنایی و مهتاب از لشگر محمد جدا شده و به سوی قلع من آید و حال آن که می دانند جاسوسان من مراقبت و مواظبت کامل دارند؟! به علاوه اگر در حوالی و اطراف قلعه کسی می بود، این شکارها نزدیک قلعه نمی آمدند. ملکه دومه الجندل هرچه کرد، نتوانست اکیدر را از قصد شکار در نیمه شب منصرف سازد و اکیدر با برادرش حسان و چند نفر از غلامان از قلعه بیرون شدند و شکارها را تعقیب کرده و از قلعه دور شدند.[۶]خالد بن ولید -که در کمین منتظر چنین موقع مناسبی بود- با همراهانش بر اکیدر حمله نمودند و حسان برادر اکیدر مقتول و خود اکیدر زمامدار دومه الجندل دستگیر گردید و یارانش فرار کردند و به قلعه پناهنده شده و در را محکم بستند. خالد بن ولید دست اکیدر ر