فایل پاورپوینت کامل نگاهی به آثار شهید صدر در بحث مهدویت

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل نگاهی به آثار شهید صدر در بحث مهدویت :

مباحث اصلی ایشان در موضوع مهدویت در مجموعه ای به نام «موسوعه الامام المهدی» در چهار جلد فراهم شده است: جلد اول: غیبت صغری جلد دوم: غیبت کبری جلد سوم: تاریخ ما بعد الظهور جلد چهارم: یوم الموعود

قبل از فراهم شدن این موسوعه، نوشتاری با نام «بحث حول المهدی» تهیه شده است که آقای احمد علم الهدی بر آن مقدمه و شهید صدر بر آن تقریظ نوشته اند. این کتاب با نام «انقلاب مهدی و پندارها» ارائه شده است.

محورهای بحث مهدویت

ایشان در این بخش ابتدا به طور اعم نگاه موعودگرایانه اسلام را در این زمینه تبیین و تفسیر می کند و انحرافات راه یافته در آن را متذکر می شود و سپس به طور اخص شخصیت حضرت مهدی و کارکردهای ایشان در دوران غیبت را حتی از طریق بیان ماهیت مهدویتِ شیعی بیان می کند و کارکردها و فواید مهدویت و امام موجود، ولی پنهان را از آغاز بحث خود مهم می داند و این موضوع را به صورت فرعی نمی آورد.

فطری خواندن مهدویت

این اعتقاد اختصاصی به اسلام و تشیع ندارد، بلکه نوعی الهام فطری است. حتی گروه هایی مانند ماتریالیست ها که امور غیبی را انکار می کنند، به عنوان تحقق روزی که تناقض های جهان مرتفع و ثبات، صلح و امنیت برقرار می شود، به این امر فطری معتقدند.[۱]

مهدویت به عنوان یک عقیده زنده، بالنده

شهید صدر معتقد است که اگر مهدویت را فقط آرمانی مربوط به آینده بدانیم، نادرست است، بلکه باید آن را کارآمد برای زمان حال بدانیم.

ایشان نگاه تسلی بخش و احساسیِ صرف به این موضوع را هم نقد می کند. همین نگاهی که هنوز هم در مورد کل اهل بیت«ع» در بخشی از مردم وجود دارد و کارکرد اصلی و حقیقیِ مکتب اهل بیت«ع» را تضعیف می کند.

اثر وجودی این ایمان و باور تنها این نیست که در مقابل ناامنی ها، پریشانی ها و دردها انسان را تسلی بدهد و نگرانی های درونی او را آرام کند. اسلام، مهدی را حقیقتی که باید بعد از این در عالم درک شود معرفی نمی کند و او را به عنوان یک حقیقت نامعلوم که باید بعد از این در جهان صورت وقوع به خود بگیرد، وعده نمی دهد بلکه او را حقیقتی واقعی، موجود، پایدار و زنده معرفی می کند که هر آن انتظار انقلابش را داریم.[۲]

ایشان مهدویت را موتور محرکه و انگیزه ای قوی برای ایجاد جنبش و برقراری اصلاح در جامعه معرفی می کند. از آنجا که عدالت در عالم اصل و ظلم و ناهنجاری خلاف اصل است، مهدویت در واقع مسیر اصلی و حقیقی عالم را که همان عدالت است، نشان می دهد. این آموزه در واقع نسخه ای پیشین برای آرمان جهانی عدالت و تحقق جامعه ارزشی ای است که مکاتب مختلف به دنبال آن هستند و هنگام تحقق آن خواهند دانست که این همان آرزو و هدف عالی آنها ست. مسئله دیگر احساس وجود و حضور امام مهدی«عج» در کنار انسان ها و جوامع است. امام خود نیز منتظر این لحظه و در شادی و غم انسان ها شریک است. این احساس و واقعیت متعالی باعث می شود که این عقیده از حالت خیال و احساس صرف خارج و به یک برنامه مؤثر و سازنده تبدیل شود.

مفهوم غیبت

مفهوم غیبت امام زمان«عج» تفسیرهای مختلفی دارد که نوع برداشت های متفاوت از روایات مربوط به غیبت برمی گردد. ما در اینجا سه احتمال را بیان می کنیم: اول: پنهان بودن جسم[۳] دوم: پنهان بودن عنوان[۴] سوم: پنهان بودن جسم یا عنوان به تناسب شرایط[۵]شهید صدر غیبت را به معنی حضور امام در بین مردم می داند. فقط به گونه ای است که امام نمی خواهد خود را معرفی کند و به صورت ناشناس زندگی می کند، ولی کارکردهای کامل خود را دارد.[۶]

انتظار فرج به مثابه بخشی از فرج

ایشان کارکردهایی را برای انتظار توصیف می کند، از جمله انتظار را عامل تقویت اندیشه رهبری عدالت جهانی و تحقق نابودی ستم می داند. مسلماً یکی از اهداف و برنامه های فرج همین است[۷]

شبهه شناسی و ریشه یابی شبهات

ایشان علاوه بر پاسخ به شبهات رایج در مباحث مختلف مهدویت خاستگاه آنها را هم بررسی می کند. با تحلیل و جمع بندی کلمات ایشان می توان موارد زیر را به عنوان برخی از خاستگاه های شبهات برشمرد:

استبعاد عاملی برای انکار اصل مطلب

برخی با وجود داشتن اعتقادات دینی و اسلامی به دلیل دور از ذهن شمردن وجود فعلی حضرت مهدی و مباحث مربوط به حیات، طول عمر و. . . به انکار اصل آن می پردازند. این افراد به دلیل بعید شمردن تشکیک در فلسفه و هدف زنده نگهداشتن امام برای اهداف آینده جهان، باز هم منکر اصل موضوع می شوند. همچنین بعید شمردن اینکه با روایات و منابع دینی بتوان این مسئله را اثبات کرد و این گزارش ها و روایات تاریخی را دلایل کامل ندانسته اند. مبنا قراردادن و مسلم گرفتن مکاتب و ایسم هایی که در دنیای امروز رواج دارند، مانند نظریات مربوط به حرکت تاریخ و مسائل جامعه شناسانه. شهید صدر معتقد است که به دلیل این نوع نگاه برخی به انکار تحول عظیم با محوریت موعود پرداخته و این تحولات را منافی قوانین و علوم رایج دانسته اند.

مرعوب شدن در برابر نظام سلطه و قدرت های جهانی و ساختارهای ناعادلانه

این احساس رعب باعث می شود که عده ای در امکان تغییر در ساختارهای ظالمانه و نظام سلطه و برقراری عدالت جهانی تشکیک کنند. نکته قابل تأمل و یادآوری این است که این دقت و دغدغه ایشان، همچنان برای زمان ما هم مفید و برای مردم و مسئولان در مباحث مقاومت و جهاد و تعاملات بین المللی الگوست، زیرا برای تحقق انتظار حقیقی حضرت مهدی و امید به صدور نهضت اسلامی و انقلاب مهدوی ایران، لازم است این احساس رعب کنار گذاشته شود. مرعوب شدن در برابر توانایی های علمی و اقتصادی نظام سلطه باعث می شود که فکر تحول، مقاومت و زمینه سازی برای جهانی شدن اسلام تضعیف شود.[۸]

در این قسمت بخشی از سخنان ایشان را در این موضوع بیان می کنیم:

این شبهات، تنها محصول یک پژوهش فکری نیست