فایل پاورپوینت کامل سیاست عزت مدارانه امام حسین (ع) در برابر معاویه

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل سیاست عزت مدارانه امام حسین (ع) در برابر معاویه :

مقدمه

عزّت از اصول و ارزش های اخلاقی است که در اسلام بسیار به آن توجه شده است. گستر معنایی عزّت محدود نبوده و تمام ابعاد زندگی از جمله فردی، اجتماعی، اقتصادی و سیاسی را در برمی گیرد. جایگاه، مفهوم و مؤلفه های حفظ عزّت، از جمله موضوعاتی است که هر شیعه باید آن را از الگوهایی، همچون امامان معصوم (ع) بیاموزد.

امام حسین (ع) در میان شیعیان نمون کامل یک انسان عزّت مدار است اما تاکنون سخن از عزّت در سلوک سیاسی حضرت را بیشتر محدود به قیام و واقع عاشورا نموده اند که به نظر می رسد قیام خونین را عامل حفظ عزّت می دانند و یا به دلیل اطلاعات تاریخی و روایات منقول بسیار محدود از دوران امامت امام حسین (ع) در حیات معاویه، به این موضوع نپرداخته اند. زیرا معاویه اختناق شدیدی بر جامعه حاکم کرده بود و سعی داشت امام حسین (ع) و روش و منش ایشان شناخته نشود. حال آن که هم دوران امامت ایشان در زمان معاویه سپری شده است و قیام امام ظرف چند ماه، در آخرین سال امامتشان به وقوع پیوسته است.

اعتقاد شیعه بر این است که ائم اطهار (ع) در هم ساحت های زندگی خویش، تمام اصول و ارزش های اخلاقی را حفظ و رعایت نموده اند و از این جهت الگوی کاملی برای تمام بشریّت هستند. بنابراین عزّت در سیر سیاسی امام حسین (ع) در برابر معاویه به عنوان فرضی پژوهش پیش روست. بر اساس این فرضیه، سوالاتی مطرح می شود همچون: عزّت به چه معناست؟ ارتباط عزّت و سیاست چگونه است؟ شخصیّت سیاسی معاویه و امام حسین (ع) بر چه اصولی استوار بوده است؟ چگونه در طول ده سال، مقارنت امامت امام حسین (ع) با حکومت معاویه، عزّت در سیر سیاسی ایشان حفظ شده است؟

تاکنون در چند پژوهش به شخصیت عزّت مند امام حسین (ع) پرداخته شده که یا به طور ویژه به قیام عاشورا اشاره شده است (بدیعیان گورتی و همکاران، ۱۳۹۰) و یا علاوه بر قیام کربلا، جایگاه ایشان در قرآن کریم نیز مورد توجه گرفته است (رحیم پور، ۱۳۸۸) پژوهش های اندکی نیز پیرامون امامت امام حسین (ع) در زمان حکومت معاویه به انجام رسیده که در آنان به اصل عزّت پرداخته نشده است و تنها با تحلیل شخصیّت و دسیسه های معاویه، علّت عدم قیام امام در زمان معاویه را تبیین کرده اند (رنجبر، ۱۳۸۱؛ فروغی ابری، ۱۳۸۰؛ پیشوایی، ۱۳۸۷: ۱۴۳ ۱۶۱مطهری، ۱۳۸۳: ۷۵۹۰).

به دنبال پاسخ روشنی به هر یک از سوالات این پژوهه، لازم است ابتدا مفهوم عزّت در لغت و اصطلاح و ارتباط عزّت با سیاست تبیین شود و سپس به وجوه مختلف شخصیّت سیاسی امام حسین (ع) و معاویه خواهیم پرداخت و جلوه های عزّت در سیر سیاسی سیدالشهدا (ع) در برابر معاویه بیان خواهد شد.

۱ مفهوم شناسی عزّت

۱۱ عزّت در لغت

عزّت در لغت بر شدّت و قدرت و آنچه که متضمّن معنای غلبه و قهر است دلالت دارد (ابن فارس، ۱۳۶۶ق: ۴، ۳۸؛ ابن منظور، ۱۴۱۴: ۹، ۱۸۵؛ قریشی، ۱۳۷۸: ۴، ۳۳۹) و به معنی صلابت، محکمی، قوّت و حالت شکست ناپذیری است (راغب اصفهانی، ۱۴۰۴: ۳۳۲ و ۳۳۳ ) و در معانی دیگری چون سخت و گران (راغب اصفهانی، ۱۴۰۴: ۳۳۳)، نایاب (حسینی موسوی، ۱۴۵۸ ق، ۳، ۲۰۶ ) و غیرت نیز به کار رفته است (طباطبایی، ۱۳۷۴: ۱۷، ۲۲ ).

۲ ۱ عزّت در اصطلاح

برخی از پژوهشگران نتیج کرامت نفس (خودارزشمندی) را عزّت نفس می دانند (سبحانی نیا، ۱۳۹۲: ۱۹۵ ۲۰۹؛ بدیعیان و همکاران، ۱۳۹۰: ۸ و ۹) و برخی از آنان این دو معنی را یکی دانسته اند (مطهری، ۱۳۸۶: ۱۴۱ ۱۵۰ ) بعضی دیگر علل موجده و مبقیّ عزّت را اطاعت و بندگی خداوند، انقطاع از خلق و دست یافتن به کمالات روحی دانسته اند اما بر این باورند عزّت مندی یک شخصیّت در دارا بودن کرامت و حریّت است (رحیم پور، ۱۳۸۸: ۳۳ و ۳۴). برآیند نظرات نشان می دهد کرامت و عزّت نفس با یکدیگر رابطه ای تنگاتنگ دارند به طوری که فقدان کرامت نفس بر عزّتمندی یک شخصیّت خدشه وارد می کند.

کرامت نفس، امری ذاتی است که خداوند انسان را به صورت تکوینی (بقره: ۲۹ ۳۴؛ مؤمنون: ۱۵؛ اعراف: ۱۱؛ جاثیه: ۱۳؛ اسراء: ۷۰) و تشریعی (احزاب: ۷۲ ) به آن مفتخر کرده است. کرامت در لغت به معنی بزرگوار شدن، شرافت و حرمت داشتن است (ابن منظور، ۱۴۱۴: ۱۲، ۷۶) در راستای کرامت ذاتی، در اسلام کرامت اکتسابی تعریف شده تا هر فرد با اعمال خود بالفعل به تکریم نفس خویش بپردازد و به توصی امام علی (ع) آن را به بهایی جز بهشت نفروشد (سید رضی، ۱۴۱۷: حکمت ۴۵۶ ). باور و احساس خودارزشمندی به انسان اجاز حقیر و پست کردن خویش را نمی دهد. از این طریق انسان در صدد حفظ عزّت خود برمی آید. درواقع مقصود از عزّت نفس، حالت نفوذ ناپذیری است که مانع مغلوب شدن است (جوادی آملی، ۱۳۸۵: ۳۶۹). افزایش عزت نفس احیا کنند احساس توانمندی و ارزشمندی در انسان ها و جزئی از سلامت روان است (بیابنگرد، ۱۳۸۴: ۶۴).

باید توجه داشت هر جا عزّت نفس به جایی کشیده شود که باعث شود انسان حقی را زیر پا بگذارد و یا از پذیرش حق امتناع ورزد، در ورط تکبّر سقوط کرده است زیرا تکبّر یعنی این که انسان از روی عناد و سرکشی از قبول حقیقت امتناع ورزد (انیس و همکاران، ۱۳۵۰: ۷۷۳) از این رو می توان نتیجه گرفت انسان عزّت مند خود را از نظر شرافت انسانی بزرگ می داند اما به دیگران هم احترام می گذارد در صورتی که فرد متکبّر خود را برتر از دیگران می داند.

در کلام معصومان (ع) عزّت محدود نبوده و تعریف واحد و مشخصی از عزّت نشده است بلکه در هم ابعاد زندگی اعم از فردی، اجتماعی، اقتصادی و سیاسی حفظ حرمت و عدم نفوذناپذیری به عنوان یک اصل مورد توجه قرار گرفته است که به بعد سیاسی آن اشاره خواهیم کرد.

۳۱ عزّت در سیاست

سیاست در لغت به معنی پاس داشتن ملک، نگهداری، حراست، حکم راندن بر رعیّت، ریاست، داوری (دهخدا، ۱۳۷۷: ۱۰۷۱) اداره و مراقبت امور داخلی و خارجی کشور، درایت، خردمندی (عمید، ، ۱۳۷۱: ۲، ۴۶۷)، عهده دار شدن امور مردم و رسیدگی به آنان (ابن منظور، ۱۴۱۴: ۶، ۱۰۸) است. در حقیقت سیاست به معنی این است که فردی جامعه را به نحوی هدایت کند که صلاح جامعه است یعنی همان صراط مستقیم که ما در سور حمد آن را از خداوند می خواهیم. این سیاست مخصوص اولیاء و انبیاست آن ها مردم را حرکت می دهند در جهتی که به صلاح دنیا و آخرت مردم است (موسوی خمینی، ۱۳۷۹: ۱۹۲ و ۱۹۳).

از آنجا که عزّت به مفهوم نفودناپذری است لذا بالأصاله از آنِ خداوند و بالإفاضه از آنِ اهل ایمان است (منافقون: ۸) و هر که خواهان عزّت باشد باید آن را از خداوند بخواهد (فاطر: ۱۰) امام علی (ع) نیز در تبیین این حقیقت، هر عزّتی که از خداوند نباشد را ذلت دانسته اند (مجلسی، ۱۴۰۴: ۷۸، ۱۰). به عبارتی انسان عزّتمند در عرص سیاسی فردی نفوذناپذیر است که مقهور شرایط زمان و مکان نمی شود و جامعه و شرایط مکان و زمان را مقهور خویش می سازد. رویکرد انسان عزّت مدار در روابط سیاسی عزّت و کرامت برای دیگر افراد جامعه بوجود می آورد (بدیعیان و همکاران، ۱۳۹۰: ۱۳ ) و در حقیقت جامعه را در جهتی که به صلاح آنان است هدایت می کند.

در روایات اسلامی مؤمنان به صراحت از اینکه خود را در مقابل دیگران به ذلت بکشانند نهی شده اند (مجلسی، ۱۴۰۴: ۶۴، ۷۲) و در روایاتی اطاعت از خداوند و ترک گناه (سید رضی، ۱۴۱۷: نامه ۵۳؛ تمیمی آمدی، ۱۴۲۰: ۶۹۲؛ کلینی، ۱۳۶۷ق: ۵، ۶۴، ح ۵؛ حر عاملی، ۱۴۱۴: ۳، ۲۰۲)، فضائل اخلاقی (خوانساری، ۱۳۳۶: ۱، ۱۵۲، ح۵۷۲؛ مجلسی، ۱۴۰۴: ۱۵، ۲۱۱)، استقلال و خودباوری با قطع امید کردن از مردم (کلینی، ۱۳۶۷ق: ۲، و ۱۴۸ و ۱۴۸؛ حرانی، ۱۳۸۲: ۸۹؛ مجلسی، ۱۴۰۴: ۷۲، ۱۰۹، ح ۱۲) و عدم پذیرش سرپرستی و دوستی کافران و مشرکان (حرانی، ۱۳۸۲: ۲۱۵؛ شوشتری، ۱۴۰۹: ۱۱، ۶۰۱؛ آل عمران: ۲۸؛ نساء: ۱۳۹) از مؤلفه های حفظ عزّت در زندگی قلمداد شده است که در سیر سیاسی نیز کاربرد دارد.

۲ شخصیت سیاسی امام حسین (ع) و معاویه

معاویه شخصیّت سیاسی منفور و سیاه تاریخ اسلام است که در زمان حکومت خود بر حرکت جامع اسلامی تأثیرگذار (از جهت منفی) بوده است. معاویه در نیرنگ و فریب افکار عمومی روش های خاصّی داشت که خود پایه گذار آن ها در جهان اسلام بود. برخلاف معاویه، امام حسین (ع) شخصیت معنوی و سیاسی بزرگ آن روز دنیای اسلام بود که التزام به اخلاق را جزء لاینفک سیاست می دانست. حفظ عزّت و رویارویی سیاسی با شخصیّت پیچیده ای چون معاویه نیازمند بینش و فراست خاصی است. برای دستیابی به شخصیّت سیاسی امام حسین (ع) ابتدا باید شخصیّت سیاسی معاویه مورد بررسی قرار بگیرد تا مؤلفه های سیاست عزّت مداران امام در برابر معاویه تبیین شود.

۱۲ شخصیّت سیاسی معاویه

شخصیّت و سیاست معاویه به حدّی از اخلاق و دیانت فاصله داشت که معدود اندیشمندانی همچون ابن خلدون به دفاع و تطهیر او پرداخته اند (۱۳۶۶: ۱، ۳۷۰). معاویه معاصر با سه امام بوده است. شخصیت سیاسی او از زمان امام علی (ع) بروز پیدا کرد. آنچه از محتوای نامه های امام علی (ع) خطاب به معاویه می توان برداشت نمود این است که از مشکلات اساسی معاویه، دنیا پرستی اوست (بشیر و جانی پور، ۱۳۸۸: ۱۱ ) در حقیقت امیرالمؤمنین علی (ع) ریش کلیّ مشکلات معاویه را عدم اعتقاد صحیح و ایمان واقعی وی به خداوند و پیامبر (ص) می داند (همان، ص۲۳).

معاویه که قدرت را اصیل و هدف غایی خود می دید، به حکومت به عنوان ابزاری برای تربیت جامعه می نگریست. در نگاه معاویه قدرت به عنوان یک ابزار در خدمت به دین و مکتب اسلام نیست، بلکه در خدمت به شخص خلیفه و منافع اوست (عمرانی، ۱۳۹۰: ۴۰). قدرت طلبی معاویه باعث شد نظرات و تفاسیر شخصی به عنوان حقایق دینی برای مردم بیان شود همچنین به تحریف و جعل احادیث فضائل علی (ع) و فضیلت سازی برای خلفا و خود می پرداخت و سب و لعن امیرالمؤمنین (ع) بر منابر دستور حکومتی وی بود (مفید، ۱۳۸۴: ۱۷۳). به عبارتی معاویه با تحریف دین سعی در مهار مردم و حفظ حکومت خود داشت، مردم شام را به نحو خاصی تربیت کرده بود که آن ها تنها با اسلام سفیانی، اسلامی که فقط منفعت جویی شخصی و اغراض فردی را ملاحظه می کرد و برای رسیدن به آن هر چیزی را حلال می نمود، آشنا بودند (عاملی، ۱۳۷۱: ۱۳).

وی در اقدامی سازمان دهی شده به تحریف و جعل احادیثی در خصوص شخصیت پیامبر اکرم (ص) پرداخت که این روایات علاوه بر بی اعتبار کردن شخصیت پیامبر (ص) در حد یک انسان معمولی، بخش عظیمی از اسلام راستین را نیز از اعتبار ساقط کرد. (عسکری، ۱۳۸۷: ۱۹۳۲۰۲) گرچه معاویه اسلام را تحریف کرده بود اما ظواهر اسلام را نسبتا حفظ می نمود و با سیاست های عوام فریبانه به حکومت خود رنگ شرعی و اسلامی داده بود (پیشوایی، ۱۳۸۷: ص۱۲۵).

خصومت معاویه نسبت به امام علی (ع) به حدی بود که کارگزاران خود در شهرها را ملزم کرده بود دربار هر کس اثبات شود که شیعه است و یا خاندان امیرالمؤمنین علی (ع) را دوست دارد مجازات هایی چون شکنجه، غارت اموال، ویران کردن خانه اش، قطع مقرری از بیت المال اعمال کنند (ابن ابی الحدید، ۱۳۳۷: ۱۱، ۴۵) این فشار و اختناق پس از شهادت امام حسن (ع) توسط معاویه یعنی در ده سال امامت امام حسین (ع) شدت چشم گیری یافت. (همان، ۴۳۴۶)

در واقع شخصیّت سیاسی معاویه مبتنی بر نظری ماکیاول است. او از نظریه پردازانی است که به صراحت از لزوم استفاده از خشونت و ستمگری در سیاست یاد می کند و به سیاستمداران توصیه می کند که در صحن سیاست چندان پی فضیلت و اخلاق نباشد وگرنه عرصه را می بازند. (اسلامی، ۱۳۸۳: ۱۴۱) سیاست در مکتب معاویه عبارت بود از تشخیص هدف و به دست آوردن آن از هر راه ممکن، او بنیان گذار چنین نگرشی به سیاست در تاریخ اسلام است. معاویه بر این پایه و با تکیه بر شعار اَلمُلکُ عقیم (سیاست نازاست) بر چنگ انداختن به قدرت و حراست از قدرت به دست آمده، حاضر بود دست به هر کاری بزند و هر نوع ابزاری را به کار گیرد (محمّدی ری شهری، ۱۳۷۹: ۲۶ و ۲۵).

امام حسین (ع) ده سال در دوران حکومت فاسد معاویه زندگی کرد. با توجه به چنان شخصیّت پیچیده و نیرنگ بازی چون معاویه، امام می بایست سیاست و منش خاصی که مبتنی بر اخلاق الهی باشد در پیش می گرفتند تا فرصت طلبی معاویه نتواند از آن به نفع خود استفاده کند.

۲۲ شخصیّت سیاسی امام حسین (ع)

از دیدگاه اسلام سیاست از اخلاق بیرون نیست بلکه توأم و همراه با اخلاق است. رفتارهای سیاسی مانند سایر رفتارهای اختیاری انسان به عنوان اخلاق وی مورد ارزش گذاری قرار می گیرند. هدف رفتارها و تصمیم های سیاسی در راستای هدف اخلاق بوده و چیزی خارج از آن نیست و معیارهای اخلاقی در همه جا و برای هم افراد یکسان است. (شریفی، ۱۳۸۹: ۹۲).

اصول اخلاقی حاکم بر منش و شخصیّت سیاسی امام حسین (ع)؛ صداقت، حفظ کرامت و حقوق انسان ها، وفای به عهد، عدم فریب، نفی خشونت و خونریزی و عزت نفس است. (شفیعی قهفرخی، ۱۳۷۸). در نظر برخی پژوهشگران کلید شخصیّت امام حسین (ع) حماسه، عظمت، صلابت، شدت، ایستادگی و حق پرستی است (مطهری، ۱۳۸۴: ۳۶) لذا در شخصیّت سیاسی امام حسین (ع) اخلاق و سیاست دو رکن جدایی ناپذیرند.

با توصیفاتی که از شخصیّت سیاسی معاویه به عمل آمد روشن است مقابله با او درایت هوشمندانه ای می طلبد چرا که چنین فرد فرصت طلبی از هر کلام و اقدامی به نفع مقاصد خود بهره می گرفت و در راه رسیدن به اهدافش از هیچ کاری ابایی نداشت. با تأمل در سیر سیاسی امام حسین (ع) در برابر معاویه به مبارزه ای همه جانبه و در عین حال خاموش پی می بریم. شخصیّت سیاسی امام حسین (ع) در مواجهه با معاویه به نحوی بود که او کمترین استفاده ای از آن نبرد و در عین حال به نحوی بود که مردم در درک حقیقت حکومت معاویه به بلوغ فکری برسند و از غفلت بیدار شوند.

گرچه گزارش های تاریخی و روایات منقول از امام حسین (ع) در دوران معاویه بسیار اندک است اما امام هرگز عزلت نشینی و سکوت را برنگزید، بلکه با در پیش گرفتن صبری سازنده در جایی که فرصت را مناسب می یافت علاوه بر تعلیم و تربیت مردمان، بدون هیچ ابایی به بیان حقایقی از ماهیّت حکومت امویان می پرداخت (کشی، ۱۳۴۸، ۴۹ ۵۱؛ اربلی، ۱۴۰۱: ۲، ۲۰۶ و… ).

علاوه بر شخصیّت سیاسی معاویه، شرایط زمانه و میزان فهم مردمان، یکی دیگر از دلایل برگزیدن چنین روشی از سوی امام حسین (ع)، موقعیت ایشان در حکومت معاویه بود. امام حسین (ع) برخلاف امام حسن (ع)، در جایگاه حاکم و خلیف مسلمانان نبود. گرچه ایشان امام برحق مسلمین بود و طبق گزارشات تاریخی پس از امام مجتبی (ع) هم مردم بی درنگ با او بیعت کرده بودند (اربلی، : ۱۷۸؛ ابن بابویه، ۱۳۷۷: ۲۰۹) اما این بیعت برای برقراری حکومت سیاسی نبود و ایشان در آن دوران همچون دیگر مردمان در حکومت سهم داشت و با شرایط آن روز جامعه، وظیف قیام و سرکوبی بر عهد ایشان نبود و مقابل سیاسی امام حسین (ع) با معاویه از سر وظیف ایمانی بود.

۳ جلوه های عزّت در شخصیّت سیاسی امام حسین (ع)

چنان که گذشت، معاویه با آغاز امامت امام حسین (ع) بر اختناق جامعه و آزار شیعیان شدت بیشتری بخشید به همین دلیل گزارشات تاریخی و روایات اندکی از امام حسین (ع) در دوران معاویه به ثبت رسیده است. اما با وجود اندک بودن متون، می توان سیاست عزّت مداران امام در برابر معاویه را ملاحظه کرد.

۱۳ ظلم ستیزی و طاغوت ستیزی

همانطور که بیان شد، یکی از مؤلفه های سیاست عزّت مدارانه، نپذیرفتن سلط دیگران مخصوصا کافران و ظالمان است. امام حسین (ع) هرگز سلط طاغوتی چون معاویه را نپذیرفت و این مهم را با عدم بیعت با معاویه و جانشینش یزید، افشای حقایق تلخی از حکومت وی و… نشان داد.

۱۱۳ عدم بیعت

بیعت با خلیف ستمگر پذیرش ظلم و ستم و مشروعیّت دادن به نحو حکومت داری وی است. امام حسین (ع) در سیاست عزّت مداران خود در برابر معاویه هرگز با او بیعت ننمودند بطوری که در طول ده سال حکومت معاویه، بیعت امام حسین (ع) با معاویه و همچنین درخواستی از سوی معاویه مبنی بر بیعت گرفتن از امام در هیچ یک از کتب تاریخی گزارش نشده است. کما اینکه معاویه به امام حسن (ع) نیز درخواست بیعت نکرد، شاید دلیل اصلی آن، اطمینان معاویه از امتناع امام حسن و امام حسین (ع) در بیعت با خود بود. ضمن اینکه در مفاد صلح امام حسن (ع) واگذاری خلافت پس از مرگ معاویه به امام حسین (ع) ذکر شده است (ابن بابویه، ۱۳۸۰: ۱، ۲۱۶؛ بلاذری، ۱۴۱۷: ۳، ۴۷) و از آنجا که معاویه یقین داشت امام حسین (ع) عهد شکن نیست درخواستی برای گرفتن بیعت از ایشان ننمود.

نپذیرفتن طاغوت و ظلم ستیزی امام حسین (ع) به اینجا ختم نشد. معاویه در اواخر عمر خویش یزید را به جانشینی معرفی کرد که بلافاصله با واکنش تند امام (ع) مواجه شد (کشی، ۱۳۴۸: ۹۴؛ اربلی، ۱۴۰۱: ۲، ۲۰۶) ایشان معاویه را به خاطر شکستن پیمان صلح و تعیین یزید به عنوان جانشین و فریب افراد از این طریق مورد نکوهش قرار دادند (کشی، ۱۳۴۸، ۴۹ ۵۱).

معاویه هم در بیعت گرفتن برای یزید، به او اصراری نکرد و امام (ع) همچنین بود تا معاویه درگذشت. پس از مرگ معاویه و هنگامی که ولید قصد بیعت گرفتن از ایشان برای یزید را داشت، فرمودند: «زیر بار بردگی و ذلّت نخواهم رفت». (گروه حدیث پژوهشکده باقرالعلوم، ۱۳۸۶: ۳۱۵) امام حسین (ع) بیعت با طاغوت ستمگری چون یزید را مغایر با عزّت و تن دادن به ذلّت دانسته اند. از این گفت حضرت بدون در نظر گرفتن مستندات تاریخی می توان نتیجه گرفت؛ امام حسین (ع) هرگز با معاویه نیز بیعت ننموده اند و با بیعت با او تن به بردگی و ذلّت نداده اند.

۲۱۳ افشاگری از فساد دستگاه معاویه

یکی از تدابیر معاویه این بود که مردم شام را از شناسایی بزرگان اسلام که در خارج شام می زیستند، باز می داشت. این روش، ابزاری بود برای بی خبر نگاه داشتن مردم و فریفتن آن ها. (آل یاسین، ۱۳۴۸: ۳۴۹ و ۳۴۸) علاوه بر آن شیعیان و دوست داران امام علی (ع) را مورد آزار و شکنجه های فراوان قرار می داد (ابن ابی الحدید، ۱۳۳۷: ۱۱، ۴۵ ) این فشار و اختناق در ده سال امامت امام حسین (ع) افزایش چشم گیری یافت. (همان، ص۴۳ ۴۶) امام حسین (ع) در راستای بر هم زدن حیله های معاویه و بازگرداندن عزّت به جامع اسلامی به افشاگری از فساد و تباهی حکومت معاویه و انتقاد از فریبکاری و دروغ گویی وی و اطرافیانش می پرداخت (طبرسی، ۱۳۵۲: ۱۶۷).

در زمانی که فشار و اختناق حکومت معاویه بر شیعیان شدت گرفته بود امام حسین (ع) به حج مشرف شده و از صحابه، تابعین، بزرگان آن روز جامع اسلامی و عموم بنی هاشم خواست که در چادر او واقع در منی اجتماع کنند. بالغ بر هفتصد تن از تابعین و دویست نفر از صحابه نزد آن حضرت گرد آمدند. امام حسین (ع) این چنین کلام خویش را آغاز نمود: «دیدید که این مرد زورگو و ستمگر با ما و شیعیان ما چه کرد؟ من مطالبی را با شما در میان می گذارم. اگر درست بود تصدیق و اگر دروغ بود تکذیب کنید. سخنان مرا بشنوید و گفتارم را بنویسید و وقتی به شهرها و میان قبائل خود بازگشتید با افراد مورد اعتماد و اطمینان در میان بگذارید و آنان را به رهبری ما دعوت کنید زیرا می ترسم این موضوع به دست فراموشی سپرده شود و حق نابود و مغلوب گردد». (هلالی، ۱۳۷۵: ۲۰۶؛ طبرسی، ۱۳۵۲: ۱۶۱)

سپس امام (ع) فضیلت ها و سوابق درخشان پدرش امیرالمؤمنین علی (ع) و خاندان امامت را برشمرد و بدعت ها و جنایات و اعمال ضد اسلامی معاویه را تشریح کرد (همان) و بدین وسیله حرکت بزرگ تبلیغی بر ضد حکومت معاویه پدید آورد تا جامع اسلامی متوجه ذلّتی که معاویه آن ها را در آن گرفتار نموده بود، بشوند و دست از حمایت این طاغوت ستمگر بردارند.

۳۱۳ توقیف اموال غصب شد بیت المال

در مقابل سخت گیری ها و فشارهای اقتصادی و سیاسی که بر شیعیان و پیروان خاندان علوی وارد می شد، معاویه به کارگزاران و وابستگان خویش و هم کسانی که در به قدرت رسیدن او نقش داشتند، بخشش های بدون حساب از بیت المال می کرد تا جایی که او را پرخرج ترین خلیفه دانسته اند. (ابن ابی الحدید، ۱۳۳۷: ۱۱، ۴۳ ۴۶) مال اندوزی و علاقه به استفاد شخصی از بیت المال از ویژگی های برجست معاویه است و به تعبیری معاویه سد محکمی از قدرت و ثروت را بر گرد خود به وجود آورد و با استفاده از بیت المال مسلمین افراد را می خرید (جرداق، ۱۳۷۶: ۵، ۳۳ ).

در آن زمان کاروانی از یمن که حامل مقداری از بیت المال بود از طریق مدینه رهسپار دمشق شد. امام حسین (ع) با اطلاع از این موضوع آن را ضبط کرد و در میان مستمندان بنی هاشم و دیگران تقسیم نمود و نامه ای بدین شرح به معاویه نوشت:

«کاروانی از یمن از اینجا عبور می کرد که حامل اموال و پارچه ها و عطریاتی برای تو بود تا آن ها را به خزان دمشق سرازیر کنی و به خویشانت که تاکنون شکم ها و جیب های خود را از بیت المال پر کرده اند ببخشی. من آن ها را ضبط کردم. و السلام». (پیشوایی، ۱۳۸۷: ۱۶۱ ) بی شک امام حسین (ع) آن اموال را به مصارف شخصی نرساندند بلکه این اقدام امام حسین (ع) یک حرکت آشکار در جهت نامشروع معرفی