فایل پاورپوینت کامل شناخت حقیقت با چراغ بصیرت

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل شناخت حقیقت با چراغ بصیرت :

تا چراغ بصیرت در کانون جان انسان روشن نشده است، پیمودن راه های باریک و تاریک و پرپیچ و خم اندیشه برای شناخت حقایق هستی برای انسان سخت دشوار و ناهموار است، ولی با روشن شدن این چراغ، حقایق چنان واضح و آشکار می شود که هر کس به سادگی می تواند حق را تشخیص دهد و انتخاب کند و به گفته امام چهارم علیه السلام در مناجات منسوب به آن حضرت: سُبحانَک، مَا أضْیقَ الطُّرُقُ عَلی مَن لَم تَکنْ دَلِیلَهُ، و مَا أوضَحَ الحَقَّ عِندَ مَن هَدَیتَهُ سَبِیلَهُ.[۱] خدایا پاک و منزّهی؛ چه باریک و تنگ است راه ها بر کسی که تو دلیل و راهنمای او نباشی! و چه واضح و آشکار است حق نزد کسی که تو او را به راه خود هدایت کنی!

خلاصه کلام این که، روشن شدن چراغ بصیرت، شرط شناخت های عقلی و قلبی از دیدگاه اسلام است و تا این چراغ روشن نشود، آرا و عقاید انسان درباره حقایق هستی فاقد اعتبار و ارزش علمی است.

شناخت های ثابت

مهم ترین نقش چراغ های سه گانه معرفت در زندگی عقلی انسان، ایجاد «شناخت های ثابت» است. شناخت های ثابت عبارت است از معارف حقیقی. وقتی دیده عقل، حقیقت را دید و به واقع رسید، عقیده او در مورد حقایق هستی، غیر قابل تغییر، واقعی و ثابت است. اصولًا شناخت واقعی، نمی تواند ثابت نباشد.

دیده عقل بدون استضائه از انوار وحی و امامت و بصیرت، قادر نیست حقایق هستی را ببیند. و انسان، اگر چه دارای اندیشه ای نیرومند و تحصیلاتی بالا و مطالعاتی بسیار باشد، تا از روشنایی این چراغ ها مدد نگیرد، نمی تواند تفسیر واقع بینانه و صحیح و ثابتی از جهان هستی داشته باشد.

بدون استضائه از این انوار، تفسیرهای انسان از خود و هستی و راه تکامل، فرضیات و پندارهایی پوچ و بی معنا و غیر واقعی و در نتیجه ناپایدار و بی ثبات است. امروز به نظریه ای می رسد و فردا به نظریه ای دیگر و… ولی هیچ گاه حقیقت را، آن گونه که هست، نمی بیند تا به عقیده ای صحیح و شناختی ثابت برسد.

در این مورد روایتی بسیار دقیق و جالب از امام کاظم علیه السلام نقل شده که متن آن چنین است: مَن لَم یعقِلْ عَنِ اللَّهِ لَم یعقِدْ قَلبُهُ عَلی مَعرِفَهٍ ثابِتَهٍ یبصُرُها ویجِدُ حَقِیقَتَها فِی قَلبِهِ.[۲] کسی که از خداوند کمک فکری نگیرد، قلبش به شناخت ثابتی که آن را ببیند و حقیقتش را در دل بیابد، معتقد نمی شود.

یعنی: تنها با امدادهای الهی است که انسان حقیقت را می یابد و در نتیجه به عقیده صحیح و ثابت و غیر قابل تغییر می رسد.

شناخت، ساخت و کار خداست

در احادیث اسلامی بابی است تحت این عنوان که «المعرفهُ صنعُ اللَّه»[۳] یعنی: شناخت، ساخت و کار خداست. در این مورد آیات و روایات بسیاری هست که در این جا تنها به ذکر یک آیه و یک روایت اکتفا می کنیم. قرآن کریم می فرماید: «إِنَّ عَلَینا لَلْهُدی.[۴] همانا راهنمایی بر عهده ما است». شخصی به نام عبد الأعلی می گوید: از امام صادق علیه السلام پرسیدم: هَل جُعِلَ فِی النّاسِ أداهٌ ینالُونَ بِها المَعرِفَهَ؟ آیا در مردم ابزاری که به وسیله آن به شناخت برسند، قرار داده شده است؟ امام علیه السلام پاسخ داد: نه. پرسیدم: فَهَلْ کلِّفوا المَعرِفَهَ؟ آیا تکلیف به شناخت شده اند؟ فرمود: لَا، إنَّ عَلَی اللَّهِ البَیانَ؛ لا یکلِّفُ اللَّهُ نَفسَاً إلَّا وُسعَهَا.[۵] نه، بیان برخداست، خداوند کسی را جز به اندازه توان او تکلیف نمی کند.

شناخت حقیقت و یافتن راه زندگی در توان عقل نیست و از عهده انسان خارج است. و چون خداوند جز در مواردی که انسان توان کاری را دارد، چیزی بر او تکلیف نمی کند، او را در شناخت حقیقت به خود واگذار نکرده است.

اصولًا فلسفه وحی این است که عقل برای شناخت حقیقت و نشان دادن راه رشد و تکامل به انسان توان لازم را ندارد و گرنه نیازی به وحی و نبوت نبود.[۶] به راستی اگر فروغ وحی و نور امام به دیده عقل روشنایی ندهند، انسان چگونه می تواند در میان این همه آرای گوناگون و عقاید رنگارنگ، راه سعادت و تکامل خود را بیابد؟

مرحوم محدث قمی در کتاب الکنی و الالقاب نقل می کند که ابن عربی در نامه ای به فخر رازی، عالم معروف اهل سنت، چنین می نویسد: یکی از دوستانت که به تو خوشبین است برایم نقل کرد که: روزی تو را در حضور جمع، گریان یافته است. او و حاضرین وقتی علت گریستن تو را می پرسند، در پاسخ گفته ای: علت این است که سی سال به مسئله ای معتقد بودم و اکنون برایم ثابت گردیده که آنچه بدان معتقد بوده ام، درست نبوده است. ناراحتی و گریستنم برای آن نیست که چرا سی سال به این خطا گرفتار بوده ام، بلکه از آن روست که نکند نظر کنونی ام نیز، همچون عقیده گذشته ام پس از مدتی بطلانش ثابت شود![۷] وقتی دانشمندی مانند فخر رازی پس از سی سال مطالعه می فهمد که در مسائل علمی و عقیدتی گرفتار بیماری خود دانابینی بوده است، معلوم است که وضع عامه مردم چیست! اگر عقاید متضاد و بی ثباتِ دانشمندان جهان در مورد حقایق هستی و راه سعادت و تکامل انسان را در طول تاریخ دقیقاً مورد بررسی قرار دهیم، به روشنی به عمق سخن امام علیه السلام خواهیم رسید که اگر کمک فکری الهی نباشد، انسان نمی تواند به شناخت ثابتی دست یابد. و با تأمل در این سخن پی می بریم که چرا اسلام دستور می دهد انسانِ مسلمان باید حداقل هفده بار در هر شبانه روز در برابر خدا بایستد و بگوید: «اهْدِنَا الصِّراطَ الْمُسْتَقِیمَ»؛ زیرا اگر امدادهای غیبی و کمک های فکری خداوند نباشد، انسان نه می تواند راه راست و درست زندگی را بیابد و نه می تواند در آن حرکت کند.

این جاست که می بینیم آنان که دیده عقلشان از انوار هدایت الهی مدد گرفته و از چراغ های وحی و امام و بصیرت استضائه کرده اند، بدون این که از تحصیلات بالایی برخوردار باشند، راه تکامل انسان را چنان دقیق و درست یافته اند و به تفسیر صحیح و عمیق هستی رسیده اند که بزرگ ترین دانشمندان و فیلسوفانِ بی بهره از این انوار نرسیده اند. و در حالی که فلاسفه بزرگ جهان، هر روز نظریات گذش