فایل پاورپوینت کامل اربع?ن منسک اجتماع? در قواره ای تمدن?: ظرف?تها و ز?ر س?ستمهای تمدن?

ارائه‌ی فایل پاورپوینت کامل اربع?ن منسک اجتماع? در قواره ای تمدن?: ظرف?تها و ز?ر س?ستمهای تمدن? – تجربه‌ای خاص و متمایز!

پاورپوینتی حرفه‌ای و متفاوت:

فایل فایل پاورپوینت کامل اربع?ن منسک اجتماع? در قواره ای تمدن?: ظرف?تها و ز?ر س?ستمهای تمدن? شامل 120 اسلاید جذاب و کاملاً استاندارد است که برای چاپ یا ارائه در PowerPoint آماده شده‌اند.

ویژگی‌های برجسته فایل فایل پاورپوینت کامل اربع?ن منسک اجتماع? در قواره ای تمدن?: ظرف?تها و ز?ر س?ستمهای تمدن?:

• طراحی خلاقانه و حرفه‌ای: فایل فایل پاورپوینت کامل اربع?ن منسک اجتماع? در قواره ای تمدن?: ظرف?تها و ز?ر س?ستمهای تمدن? به شما این امکان را می‌دهد که مخاطبان خود را با یک طراحی خیره‌کننده جذب کرده و پیام خود را به بهترین شکل انتقال دهید.
• سادگی در استفاده: اسلایدهای فایل پاورپوینت کامل اربع?ن منسک اجتماع? در قواره ای تمدن?: ظرف?تها و ز?ر س?ستمهای تمدن? به گونه‌ای طراحی شده‌اند که استفاده از آن‌ها بسیار آسان باشد و نیاز به تنظیمات اضافی نداشته باشید.
• آماده برای ارائه: تمامی اسلایدهای فایل پاورپوینت کامل اربع?ن منسک اجتماع? در قواره ای تمدن?: ظرف?تها و ز?ر س?ستمهای تمدن? با کیفیت بالا و بدون نیاز به ویرایش، آماده استفاده هستند.

کیفیت تضمین‌شده با دقت بالا:

فایل فایل پاورپوینت کامل اربع?ن منسک اجتماع? در قواره ای تمدن?: ظرف?تها و ز?ر س?ستمهای تمدن? با رعایت بالاترین استانداردهای طراحی تولید شده است. بدون نقص یا بهم‌ریختگی، تمامی اسلایدها آماده برای یک ارائه بی‌نقص و حرفه‌ای هستند.

نکته مهم:

هرگونه تفاوت احتمالی در توضیحات ممکن است به دلیل نسخه‌های غیررسمی باشد. نسخه اصلی فایل پاورپوینت کامل اربع?ن منسک اجتماع? در قواره ای تمدن?: ظرف?تها و ز?ر س?ستمهای تمدن? با دقت و حرفه‌ای تنظیم شده است.

همین حالا فایل فایل پاورپوینت کامل اربع?ن منسک اجتماع? در قواره ای تمدن?: ظرف?تها و ز?ر س?ستمهای تمدن? را دانلود کنید و ارائه‌ای حرفه‌ای و تأثیرگذار داشته باشید!

---

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل اربع?ن منسک اجتماع? در قواره ای تمدن?: ظرف?تها و ز?ر س?ستمهای تمدن? :

۱) مـقدمه

گردهمایی های انسانی در پاسداشت مفهومی اجـتماعی امـری هـمه روزه و همه گانی است که تجربه تاریخی بشری آن را در تمامی اقوام و ادیان و فرهنگ ها شاهد بوده است. تجمعات انسانی در حمایت، رد، ضدیت، بزرگداشت، یادآوری و… از جمله مـشترکات جـوامع گـوناگون بشری است. انسان ها گرد هم می آیند و هنجارها و ارزشـ های سـیاسی، اجتماعی و فرهنگی خویش را گرامی می دارند و در هویتی جمعی آنان را فهم و باور کرده، معرفی می نمایند.

شکل گیری این دست از تجمعات انسانی دلایـل و عـوامل مـختلف دارد و این گردهمایی ها با اغراض و اهداف گوناگونی برگزار می شود. اجتماعات و گـردهمایی ها گاه ریشه در وابستگی های قومی دارد، گاه حکایت از احترام و همسبتگی به آداب و رسوم سنتی است، گاه اجتماعی است نظامی ـ سـیاسی در ایـجاد روحـیه جنگاوری و حامیانه از کیان جمعی و گاه برای حمایت از حاکمیت سیاسی ـ اجتماعی اسـت. در دنـیای مدرن نیز انگیزه های دیگری از گردهمایی ها را شاهدیم که لذت گرایی مکاتب غربی مروج آن است و زندگی بشر در گذشته هـیچ گاه بـه ایـن گستردگی و فراوانی تجربه و عادت به آن نداشته است. گردهمایی های تفریحی و سرگرم کننده، هـمچون المـپیک، بـازی ها و مسابقات ورزشی، جمع شدن در یک ورزشگاه برای دیدن بازی فوتبال و یا جمع شدن در یـک سـالن بـزرگ برای شنیدن موسیقی راک، و مانند اینها.

لکن یکی از انواع اجتماعات و گردهمایی های بشری که سابقه ای طـولانی و مـشترک دارد و در میان بسیاری از اقوام و جوامع گوناگون قابل مشاهده است، گردهمایی های دینی و مذهبی است. بـسیاری از عـبادات و فـرایض دینی در ادیان آسمانی و حتی مکاتب دینی خود ساخته بشری، در قالب تجمعات گسترده و پر شکوه بـشری بـرگزار می شود. هرچه گزاره های جمعی و اجتماعی آن عقیده دینی گسترده تر می شود، میزان و کیفیت عبادات جـمعی و نـقش و جـلوه اجتماعی آن پر رنگ تر می گردد. این فرایض و عبادات، ناظر به شعائری است که یک مکتب فکری، عـقیدتی یـا نظام سیاسی، مردم را به تکریم و پاسداشت آن فرا می خواند و دارای اهداف و غایاتی مـتعدد اسـت. غـایاتی که علاوه بر رشد و تعالی درونی، روشن است که منظوری اجتماعی و فرا فردی دارد.

دین اسـلام بـه عـنوان آخرین مکتب توحیدی آسمانی که در متکامل ترین سطح بر انسان عرضه شده اسـت، تـأکید بسیاری بر مناسک جمعی و عبادات جمعی دارد و مسئولیتی فرا فردی را تعریف می کند. اسلام جلوه های بسیاری از تجمعات انـسانی را بـه صورت سالیانه چون حج تمتع، هفتگی همچون نماز جمعه و یا روزانه چـون نـماز جماعت توصیه می کند که همگی این فـرایض و عـبادات کـار ویژه ای اجتماعی و فرا فردی دارند.

اما آن چـه کـه موجب اهمیت و ضرورت پرداخت به مفهوم مناسک اجتماعی در شرایط فعلی می گردد، اجتماعی عـظیم در شـکلی بی مثال و نوین آن هم در دنیای کـم مـعنویت امروز اسـت، بـه عـنوان زیارت اربعین امام حسین (ع) در کشور عـراق. سـؤالات بسیاری پیرامون این حادثه کم نظیر و نقش مناسک دینی ـ اجتماعی می توان طـرح کـرد. برخی از آن سؤالات که در این مـجال بدان پاسخ خواهیم گـفت عـبارتند از: چه نسبتی میان مفهوم مـناسک سـیاسی و اجتماعی اسلامی و غربی وجود دارد؟ اربعین چه ویژگی های منحصر به فردی در میان مناسک جـدید سـیاسی و اجتماعی دینی دارد؟ چه ارتباطی مـیان مـناسک اربـعین و تمدن نوین بـشری اسـت که ظهور را مقدمه سازی می کند؟ آیـا مـناسک اجتماعی آن هم در قرائت دینی در دنیای مدرن امروز کارآمدی لازم را دارد؟ ظرفیت ها و زیر سیستم های تمدنی منسک اجـتماعی اربـعین کدام است؟

۲) مفهوم منسک اجتماعی و سیاسی

مـفهوم مـناسک اجتماعی و سـیاسی، نـاظر بـه جهان بینی و مبانی هستی شـناختی، انسان شناختی و تعریف نقش دین در عرصه تحولات اجتماعی در مکاتب گوناگون، تعاریف متفاوت می یابد. اسلام در رویـکرد اجـتماعی خود، رویکردی متفاوت به نقش دیـن در عـرصه های اجـتماعی نـسبت بـه غرب دارد و مفهوم مـناسک اجـتماعی در گفتمان اسلامی متفاوت از گفتمان غربی جلوه گر است. در ادامه به این دو نوع گفتمان و تعریف از منسک اجتماعی مـی پردازیم.

۱-۲) مـنسک اجـتماعی و گفتمان اسلامی

در تعریف لغوی در ادبیات دینی مـنسک از ریـشه نـسک اسـت کـه صـحیح ترین تعریف آن دال بر عبادت و تقرب به خداوند متعال است (مصطفوی، ۱۳۶۰، ج۱۲، ص۱۰۵). و منسک مذهبی است که انسان الزام شده است به آن و این مفهوم توسعه یافته و به معنای عبادت و طاعت جعل شـده است و از همین رو برخی فرد عابد را ناسک تعبیر نموده اند (طریحی، ۱۳۷۵، ج۵، ص۲۹۵).

مناسک همانا جمع واژه «منسک» است و آن موضعی است که در آن خداوند مورد عبادت قرار گیرد و در آن تقرب الهی طلب شود به واسطه اعمال صـالحی کـه مورد رضایت الهی اوست، همچون ذبح کردن ذبیحه ای برای او و یا خواندن نماز و یا طواف و یا سعی صفا و مروه نمودن و مانند این اعمال صالح و از همین روست که به اعمال حـج مـنسک گویند (طبری، ۱۴۱۲، ج۱، ص۴۳۵).

راهی برای اطلاع و آگاهی بر حقیقت مناسک و باطن شریعت جز اعلام و نمایاندن آنها از طرف خدا نیست (طباطبایی، ۱۳۷۴، ج۱، ص۲۸۳). تمامی امت های گذشته دارای عـباداتی خـاص خود بودند و به انجام آن اهـتمام داشـته اند. در فرهنگ دینی برخی از مناسک و عبادات افزون بر طریقیت آنها جهت تقرب الی ا…، دارای آثار و پیامدهای سیاسی ـ اجتماعی نیز می باشند. این سنخ از مناسک به «شـعائر الهـی» موسومند که احیاء و تـکریم آنـها به مثابه زنده نگاه داشتن دین و حفظ دستاوردهای آن است؛ «وَمَنْ یعَظِّمْ شَعَائِرَ اللَّهِ فَإِنَّهَا مِنْ تَقْوَی الْقُلُوب». بنابراین برخی عبادات اسلامی به صورت جمعی صورت می گیرد و به نوعی اجرا مـی شود کـه نمایاندن و اعلام آن جزء شروط انجام آن است و از سوی شارع حکیم قصدی در بزرگ داشت اجتماعی آن وجود دارد.

از سوی دیگر بر اساس قرائت صحیح و حداکثری از دین مبین اسلام، دین با امور اجتماعی دارای پیوندی اسـاسی اسـت، حوزه ی دخـالت دین را در سیاست بسیار وسیع می داند و دین را متکفل ارائه برنامه جامع زندگی انسان در همه ی ابعاد از جمله ابعاد اجتماعی آن مـی داند. عدم برنامه ریزی و طراحی نظام را نقص دین می داند.[۱] اصولاً توجه به سـه بـخش اصـولی تعالیم اسلام: ایدئولوژی، شریعت و اخلاق، خود مبین این رابطه عمیق، اصولی و جدایی ناپذیر میان آن دو است و با توجه بـه مـحتوا و مسائل ماهوی دین و سیاست، جایی برای تردید باقی نمی ماند که در اسلام رابطه ی دیـن و سـیاست یـک رابطه منطقی و ماهوی است و این دو، لازم و ملزوم یکدیگرند و جدایی ناپذیر، و به عبارت دیگر این رابطه به عـنوان یک اصل و مبنای کلی و زیر بنایی در تفکر اسلامی غیر قابل انکار می باشد (عـمید زنجانی، ۱۳۸۴، صص۷۶-۷۷).

از بیانات امـام خـمینی(ره) نیز این رویکرد فهمیده می شود: «اسلام مکتبی است که بر خلاف مکتب های غیر توحیدی در تمام شئون فردی و اجتماعی و مادی و معنوی و فرهنگی و سیاسی و نظامی و اقتصادی دخالت و نظارت دارد و از هیچ نکته ولو بسیار ناچیز کـه در تربیت انسان و جامعه و پیشرفت مادی و معنوی نقش دارد، فروگذار ننموده است… قرآن کریم و سنت پیامبر(ص) آن قدر که در حکومت و سیاست احکام دارند در سایر چیزها ندارند.» (امام خمینی، ۱۳۸۶، ج۲۱، صص۱۷۶-۱۷۸).

با توجه به دو مقدمه پیـش گـفته مناسک دینی اسلام از دو جنبه دارای حضور پر رنگ و مؤثر اجتماعی هستند. اولاً دین اسلام در همه اضلاع زندگی سیاسی ـ اجتماعی انسان حضور دارد و بنابراین ماهیتاً دینی اجتماعی است. ثانیاً مفهوم مناسک اجتماعی در ادبیات اسـلامی رنـگ و بوی دینی می گیرد و به عبارتی صحیح تر مناسک عبادی جلوه ای اجتماعی می یابند. حج به عنوان بزرگ ترین اجتماع سالانه مسلمان با مناسکی چون برائت از مشرکین همراه است و برائت از مشرکان و دوری گزیدن و ابـراز انـزجار از آنها و قطع دستانشان و اعلان صریح این مواضع، مناسک سیاسی حج است (جوادی آملی، ۱۳۸۶، ص۴۲). خطیب نماز جمعه در خطبه دوم پیرامون مسائل سیاسی و اجتماعی سخن می گوید، عزاداری سالار شهیدان مانور اجتماعی مسلمانان اسـت کـه چـهارده قرن است الهام بخش تـحولات سـیاسی ـ اجـتماعی در جهان اسلام است و تجربه انقلاب اسلامی مردم ایران گویای این مسئله است. بنابراین هم کارکرد و تعریف دین در مکتب اسلام با مـکاتب مـادی غـربی متفاوت است و هم به تبع این رویکرد، مـناسک اجـتماعی جلوه ای متفاوت دارند.

۲-۲) منسک اجتماعی در گفتمان غربی

امیل دورکهایم به عنوان یک جامعه شناس از اولین اندیشمندان اجتماعی بود کـه بـر نـقش بسیار مهم مناسک برای همگرایی اجتماعی تأکید کرد. به نـظر دورکهایم برخی از جنبه های دین که وی آنها را به مثابه جنبه های «ابتدایی» دین معرفی می کند، برای کارکرد و همگرایی اجتماعی هـمه ی جـوامع ضـروری در نظر گرفته می شوند. از نظر دورکهایم، مناسک به مثابه پیوند دهنده هایی سـمبلیک هـستند که یک جامعه نسبتاً انتزاعی را منسجم می سازد (نش، ۱۳۸۸، ص۱۲۰).

مفهوم اساسی در اندیشه او همبستگی است و تلاش دارد با ارائه راهـکارها و ابـزارهایی حـداکثر همبستگی را در جامعه فراهم آورد. از میان ابزارهایی که وی بر نقش و چهره همبستگی آفرین آنـان تـوجه دارد، مـذهب است. به عقیده وی مذهب جنبه ای سنبلیک و نمادین دارد و می تواند در قالب مناسک جمعی، هویت جمعی فـراهم آورد و کـارکردی شـناختی دارند.

مذاهب برای افراد عضو جوامع، ابزارهای شناختی لازم را به منظور تفسیر واقعیت اجتماعی فـراهم مـی کنند. اعمال مذهبی نیز همانند مناسک، ابزارهای مهمی فراهم می کنند که به لحاظ اجـتماعی، مـعیارهایی تـثبیت شده و مکرر برای بیان و جلوه گری واقعیت های اجتماعی ایجاد می کنند. فراتر از همه، این جنبه های مـذهبی، نـشان دهنده وابستگی متقابل اعضاء جوامع در قالب یک گویش نمادین ویژه است (گورویچ، ۱۳۵۱، ص۲۲۰). مـناسک مـذهبی احـساس تعلق و تعهد را در فرد ایجاد و همزمان به صورتی فراگیر شرایط ضروری زندگی اجتماعی را فراهم می کنند. کـارکرد مـناسک «تقویت تعهداتی است که فرد را به جامعه ای پیوند می دهد که عضو آن اسـت (گـورویچ، ۱۳۵۱، ص۲۲۶).

بـه عقیده دورکیم «هیچ جامعه ای وجود ندارد که لازم نداند در فواصل منظم زمانی، احساسات و آرمان های جمعی را بـه عـلامت حـفظ آنها و تصدیق دوباره آنها به نمایش بگذارد؛ زیرا اینها هستند که عـناصر سـازنده وحدت و شخصیت یک جامعه را تشکیل می دهند. جامعه ضمناً می داند که این بازسازی معنوی و اخلاقی امکان نـدارد، جـز به وسیله گردهمایی های مکرر و بر پا کردن تجمعات و جلساتی که در آنها افراد بـه اتـفاق به تأکید مجدد بر احساسات جمعی خـویش بـپردازند».

دیـن و «مناسک اجتماعی ـ سیاسی» در اندیشه وی دارای دو کار ویژه اسـاسی هـستند، کار ویژه نخست آنان «کارکردهای شناختی» است. بدین معنا که دین و مناسک سـیاسی مـنجر به معرفی و شناخت مؤلفه های فـکری و مـبانی فکری نـظام سـیاسی و دیـنی در مردم می شود. فرد با شرکت در مـناسک دیـنی و مناسک سیاسی با ابعاد مختلف دین و سیاست آشنا و سطح آگاهیش افزایش مـی یابد. کـار ویژه دیگر دین و مناسک اجتماعی ـ سـیاسی «کارکردهای همبسته ساز» اسـت. بـدین معنا که با انجام مـناسک اجـتماعی ـ سیاسی و دینی به صورت جمعی هویت جمعی در جامعه ایجاد می شود و به نوعی وحـدت و هـمبستگی منتهی می شود.

لکن به عـقیده وی در فـرآیند سـکولارشدن جوامع غربی، دیـن کـارکرد همبستگی ساز خود را از دسـت داده اسـت و از سوی دیگر مناسک اجتماعی ـ سیاسی هم که دارای کارویژه های دوگانه شناختی و همبستگی ساز بودند، از نـقش آنـان کاسته شده است. مناسک اجتماعی ـ سـیاسی بـه سبب رشـد نـظام های آمـوزشی گسترده و عمومی نظیر مـدارس و دانشگاه ها کار ویژه شناختی خود را از دست داده اند و کار ویژه همبستگی ساز مناسک اجتماعی ـ سیاسی هـم صـرفاً نمادین است.

مطابق با استدلال دورکـهایم، در جـوامع مـدرن آن کـارکرد شناختی که مـذاهب در سـنتی پیشا مدرن بر عهده داشتند، بر دوش نهادهای دیگری انداخته شده است. علم در جامعه مدرن بـه مـثابه اصـلی ترین منبع شناخت از مذهب پیشی گرفته است. بـا ایـن حـال حـتی در جـوامع مـدرن نیز همگرایی اجتماعی هنوز تا حدود زیادی به «آیین و ایمان» وابسته است (نش، ۱۳۸۸، ص۱۲۱). بنابراین وی نقش شناختی مذهب را از دست رفته می داند و تنها تا حدودی بر نقش همگرایی و هـمبستگی آفرین مذهب باور دارد.

۳) نقد رویکرد غربی و بیان تعریف مختار

آیا نسخه و رویکرد دروکهایم در جوامع اسلامی هم قابل تعمیم است؟! برای پاسخ به این سؤال باید به این نکته توجه داشت کـه آیـا «دین» و «مناسک اجتماعی» در اندیشه اسلامی و غربی تعریفی یکسان دارد یا متفاوت است و بعد به تعمیم و یا عدم تعمیم نسخه فوق اندیشید.

برخلاف آن چه در اندیشه دورکهایم و دیگر اندیشمندان غربی بدان اشـاره شـده یعنی کاهش نقش دین در دوران مدرن و جوامع پیچیده و سکولار شدن جوامع، وقوع تحولات اجتماعی و سیاسی بسیار در دهه های اخیر همچون انقلاب اسلامی در ایران که نـقش دیـن در دوران مدرن و در حوادث پیچیده اجتماعی نـظیر انـقلاب ها را نشان می دهد. بیداری اسلامی در سطح جهان اسلام که اشتیاق مسلمانان به حضور اسلام در عرصه های اجتماعی اعم از شکل حکومت، قانون گذاری نشان داد حکایت از حضور حداکثری دیـن اسـت.

در نتیجه دین در حوزه اجـتماع و سـیاست حضوری حقیقی و مؤثر دارد. این رویکرد خط بطلان بود بر نگرش های حداقلی به دین که نهایتاً آن را در قالب معنویت فردی تعریف می کردند. بنابراین هم کارکرد و تعریف دین در مکتب اسلام با مکاتب مـادی غـربی متفاوت است و هم به تبع این رویکرد مناسک اجتماعی ـ سیاسی جلوه ای متفاوت دارند.

مطالعات جامعه شناسی غربی برای درک برخی واقعیت های اجتماعی در غرب، شاید کارآمد باشد. لکن نمی توان پذیرفت که یـافته های ایـشان به جـوامعی که تجربه غرب و مادی گرایی مدرن را از سر نگذرانده اند و دین و آیین آنها نیز نسبتی با نقش مذهب در جوامع غـربی ندارد، به آسانی قابل تعمیم باشد. تأکید بر مفاهیم اجتماعی و اسـلام سـیاسی در هـیئات مذهبی که از جمله مهم ترین مناسک دین و سیاسی شیعیان است.

تجربه جمعی و تحولات اجتماعی معاصر نشان می دهد کـه دیـن و مذهب هم کارکرد شناختی خویش برای تفسیر جهان اجتماعی و هم کارکرد همبسته ساز خـود را در هـمگرایی اجـتماعی حفظ نموده است. با نگاهی گذرا به تجربه تحولات فرهنگی، اجتماعی و سیاسی مسلمان در عصر حـاضر معاصر، نیاز چندانی به استدلال در این باره دیده نمی شود.

جریان روحانیت دینی تـوانسته است شناخت دینی، اثـرگذاری و تـعیین کنندگی آن را در متن زندگی اجتماعی مسلمانان، تثبیت و در پاره ای موارد آن را تقویت کند و ارتقا بخشد. برای درک وجوه عینی این اثرگذاری، کافی است به ماهیت انقلاب اسلامی ایران توجه کنیم که نقش شناختی و همبسته ساز دین در زمـینه سازی و پیروزی بخشی آن از هیچ منظری قابل انکار نیست.

امام خمینی(ره) نهضت اسلامی و مردمی خویش را در بستری از مناسک دینی آغاز کرد. سخنرانی مشهور ۱۳ خرداد سال ۱۳۴۲ امام، در عصر عاشورا و در میان انبوه جمعیت متدینی ایراد شـد کـه برای سوگواری بر سومین امام شیعیان گرد آمده بودند. ایشان در آن سخنرانی حمله نیروهای رژیم پهلوی به مدرسه فیضیه را به فاجعه کربلا تشبیه نمود. به دنبال این سخنرانی رهبر انقلاب دسـتگیر و مـحبوس شد اما پیام وی در بستری از عواطف مردم عزادار در مناسک ماه محرم انتقال یافت.

بعد از پیروزی انقلاب اسلامی نیز «مناسک دینی ـ سیاسی»، مقوم جمهوری اسلامی گردید. حتی در ۲۲ بهمن یعنی روز ملی ایـران و در حـالی که مردم در سراسر کشور راهپیمایی های عظیمی به مناسبت پیروزی انقلاب اسلامی در خیابان ها به راه می اندازند، تلقی مذهبی از این اقدام آشکارا در میان کنشگران دیده می شود.

در واقع یک انگیزه مهم ـ و شاید مـهم ترین انـگیزه ـ ایـن کنشگران که توسط خود آنـها اظـهار مـی شود، عمل اجتماعی ـ سیاسی به عنوان یک واجب شرعی و در چهارچوب مناسکی دینی است. همچنین حضور در انتخابات ها در طی سال های بعد از پیروزی انقلاب اسـلامی بـیش از آنـ که حضوری سیاسی تعریف شود، حضوری تکلیفی و شرعی اسـت و فـعالیت های اجتماعی که مناسکی غیر دینی به نظر می رسد در سبد مناسک دینی جلوه می کند.

در عرصه جهان اسلام نیز امروزه مـراسم اربـعین سـالار شهیدان که سال به سال با شکوه تر و گسترده تر برگزار مـی شود و از آن به عنوان بزرگ ترین اجتماع مذهبی جهان یاد می شود، امروزه در نگاه دوستان و دشمنان تبدیل به بزرگ ترین مانور قدرت مـسلمانان در شـرایط حـساس منطقه شده است.

البته شایان ذکر است که بسیاری از اندیشمندان اجـتماعی غـربی نیز بر خلاف نظر دورکهایم درباره ی افول گسترده مناسک در جوامع صنعتی مدرن، بر وجود دائمی رفـتار آئیـنی در قـلمرو سکولار تأکید کرده اند. اندیشمندانی چون شیلز، یونگ و بلومر بر این امر تـوجه داشـته اند (نـش، ۱۳۸۸، ص۱۲۴).

پیرامون نقش دین در عرصه شناختی نیز این نکته قابل توجه است که دورکهایم در چـارچوب نـظام روش شـناختی علم تجربی و اثبات گرا، میان علم و دین تفکیک قائل می شود. رویکردی مادی گرا و اثبات گرا که بـرای امـور ماورائی و معنوی در علم جایگاهی تصور نمی کند. روشن است که تفکیک علم و دین در انـدیشه غـربی و سـکولار قابل فهم است و غرب چاره ای جز تفکیک دین تحریف شده کلسایی و علم تجربی نـدارد. حـال آن که این تفکیک علم و دین در نظام اندیشه اسلامی امر قبیح و غیر قابل پذیـرش اسـت. دیـن تشویق به علم و علم در چارچوب دینی فهم می شود و باور به علم دینی است.[۲]

۴) انواع مـناسک اجـتماعی

۱-۴) مناسک اجتماعی در قواره قومی

قوم و قومیت لایه ای هویتی است که گروهی را از گـروهی دیـگر جـدا می نماید. عواملی چون هویت و همبستگی جمعی متکی بر عوامل انتسابی چون جد مشترک، زبان، رسـوم، سـیستم عـقاید و اعمال و در برخی موارد نژاد یا رنگ قوم را شکل می دهند. گروهی با سـنت فـرهنگی مشترک و احساس هویتی که آن را به عنوان یک گروه فرعی از یک جامعه بزرگ تر مشخص می کند. اعضای هـر گـروه قومی از لحاظ ویژگی های فرهنگی از سایر اعضای جامعه خود متمایز هستند (نقیب زاده، ۱۳۶۹، ص ۴۷ و ۳۱).

اقـوام گـوناگون دارای نظام عقیدتی و ارزشی خاصی هستند که خـارج از چـارچوب قـومیتی آنان فهم نمی شود و یا ضرورتی برای فـهم آن وجـود ندارد و تنها آن نظام ارزشی در چارچوب هویت قومی قابل تعریف است. بنابراین این نـظام ارزشـی مختص قومیتی خاص است کـه در تـلاش اند در رویکردی سـنتی و قـبیله گـرایانه آن را حفظ و تقویت نمایند.

یکی از ابزارهای مـؤثر در حـفظ و ترویج ارزش های قومی، مناسک جمعی هستند که اقوام در چارچوب قومی خود تـعریف مـی نمایند و اهل قوم به واسطه شرکت فـعال در آنان، هویت قومی خـویش را تـمرین و تصدیق می نمایند و جامعه پذیری قومی را زمـینه ساز مـی شوند. البته روشن است که این دست از مناسک اجتماعی قومی در قالب نظام قومیتی خـویش فـهم می گردد و افراد خارج از آن قوم زمـینه ای بـرای بـرقراری ارتباط را با ایـن دسـت از مناسک جمعی ندارند.

۲-۴) مـناسک اجـتماعی در قواره ملی

تشکیل دولت ـ ملت ها به شکل امروزین و ایجاد یک لایه هویتی جدید به عـنوان مـلیت، بستری برای شکل گیری شبکه نوینی از روابـط و بـازتعریف روابط سـنتی بـراساس چـارچوب های هویتی نوین گردید. مـفهوم دولت ـ ملت در شرایطی در غرب تکوین یافت که به صورت طبیعی و در فرآیندی زمان بر بر دیگر لایه های هـویتی غـلبه کرده و اصلی ترین مبنای تصمیم گیری های جمعی گـردید. هـویت دیـنی و کـلیسایی بـه سبب ضعف و نـاکارآمدی دسـتگاه دین و در پی رنسانس دینی کم کم جای خود را به هویت های مدرن داده و به امری فردی و درونی تبدیل گـردید کـه دیـگر در تصمیمات اجتماعی مؤثر نیست. همچنین در مسیر تـبدیل دولتـ های مـطلقه بـه دولت های مـدرن امروزی هویت های محلی، قومی، قبیله ای و حتی نژادی نیز کم رنگ گردیده و نهایتاً در چارچوب هویتی عام تر به نام ملیت تعریف شدند.

مفهوم ملت پدیده ای تاریخی، سیاسی و فرهنگی است کـه محصول زندگی مشترک طولانی مردم است. ملت از لحاظ تاریخی با ثبات است و بنا به اراده دیگران بزرگ و کوچک نمی شود (عالم، ۱۳۸۰، ص۱۵۸ ). به گروه و جامعه ای از مردمان اشاره دارد که دارای یک یا چند قـومیت هـستند و در یک سرزمین و تحت یک سیستم سیاسی واحد زندگی می کنند (Webster , 2003, p. 825).

همان طور که اشاره شد در اندیشه اجتماعی غرب، مناسک اجتماعی به منظور تقویت هویت جمعی و جامعه پذیری شکل می گیرد و روشن است کـه ایـن جامعه پذیری و هویت جمعی در الگوی نوین هویت «ملی» تعریف می شود. مناسک اجتماعی چون بزرگداشت روز استقلال، بزرگداشت رهبر ملی و… نشانه هایی از مناسک اجتماعی در قالب هویت مـلی اسـت که بیرون از مرزهای ملی خـودش چـندان شناخته شده و یا هویت بخش نیست.

۳-۴) مناسک اجتماعی در قواره زبانی

زبان مجموعه قواعدی است که یک نظام و