فایل پاورپوینت کامل آیا دموکراسی لیبرال، جهان شمول است؟ (۱)

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل آیا دموکراسی لیبرال، جهان شمول است؟ (۱) :

چکیده:

جهان شمول بودن دموکراسی لیبرال امروزه بیشتر از سوی توسعه گرایان تبلیغ می شود. اما این دیدگاه از عنصر تنوع فرهنگی و تاریخی در تحلیل پدیده ها غافل است و از این رو با اصل قرار دادن مسیر نوگرایی در غرب، خواهان از میان رفتن گوناگونی و همسان سازی جوامع غیرغربی، برای رسیدن به مدل توسعه لیبرال دموکراسی است. نویسنده از پایه ها و پیش فرضهای این نظریه پرده بر می دارد و ضمن بررسی انتقادی آن، به تفصیل از نقش عمده صهیونیسم و فرماسونری در ارائه این تفکر سخن می گوید. از این رو، نویسنده معتقد است که در برخورد با الگوی توسعه غربی باید به گزینش عالمانه و متناسب با فرهنگ خودی دست زد و به دلیل پیچیدگی های موضوع، این گزینش سخت دشوار و پرمخاطره است.

آیا مقارن شدن تجدد در غرب با نفی سنتها حاکی از آن است که تجددگرایی الزاما با حفظ نهادهای سنتی ناسازگار است؟ آیا همه جوامع محکوم به پیمودن راهی هستند که در غرب طی شده است؟ تمدن غرب مدتهاست که خود را در چنین موضعی می داند و این اعتقاد نادرست برای برخی از اندیشمندان غربی پدید آمده است که تمدن غرب قافله سالار و پیشتاز تمدنهای بشری است و جوامع دیگر دوران طفولیت خود را سپری می کنند و چاره ای جز پیمودن راه غربیان را ندارند. جوامع غربی نه تنها نهادهای سیاسی و اقتصادی بلکه راه و رسم زندگی و فرهنگ خود را نیز جهان شمول و قابل تسری به همه جوامع می دانند. تلاش بی وقفه غرب برای تحمیل نظام دموکراسی لیبرال بر دیگر جوامع را می توان نمادی از امپریالیسم سیاسی غرب دانست. ریشه یابی چنین بینشی حایز اهمیت فراوان است و لازم است مورد نقد و بررسی علمی قرار گیرد.

پارادایم جهان شمولی دموکراسی لیبرال: تجلی امپریالیسم سیاسی غرب

مکتبی که به «توسعه گرا»، (developmentism) شهرت یافته است اختلاف بنیادین میان جوامع را منکر است. از این دیدگاه تکامل جوامع بشری بسان تکامل انسانهاست و از مسیر واحدی می گذرد. شاید بتوان هربرت اسپنسر را در زمره نخستین کسانی دانست که خطی دیدن توسعه و تکامل جوامع بشری را با صراحت بیان نمود. آگوست کنت نیز با بیان مراحل سه گانه تکامل جوامع، غرب را پیش کسوت تمدنها دانسته و بر این عقیده است که همه تمدنها در مسیر تکامل خود به سوی تمدن غرب در حرکتند. توسعه گرایان از جمله محققانی هستند که با چنین رویکردی به دستاوردهای تمدن غربی می نگرند و آنها را قابل تعمیم به کلیه جوامع بشری می دانند. بسیاری از محققان به نام توسعه سیاسی با اعتقاد به چنین فرضیه ای در مطالعات خود کوشیده اند عوامل و نشانه های توسعه سیاسی را بیابند تا بتوانند دلیل توسعه نیافتگی جوامع غیرغربی را از این طریق توضیح دهند و در عین حال جایگاه کشورهای مختلف را بر نردبان توسعه یافتگی تعیین نمایند.

حاصل آنکه مکتب توسعه گرا می کوشد با ارائه مفاهیم جهان شمول و قابل تعمیم، ملاکهای عینی برای توسعه یافتگی ارائه نماید. از این دیدگاه، توسعه نابرابر و میزان این نابرابری قابل اندازه گیری است، چراکه راه توسعه و پیشرفت یکی است. از دیگر نتایج این رویکرد لزوم همکاری میان جوامع غربی و جوامع توسعه نیافته است. با توجه به اینکه محققان الگوی دموکراسی لیبرال را جهان شمول دانسته و سرنوشت محتوم همه جوامع می دانند، اعتقاد بر این است که با کمکهای اقتصادی و نفوذ فرهنگی می بایست راه را برای حاکمیت الگوهای غربی توسعه گشود. امروزه افرادی چون فوکویاما منادی این نظریه هستند. این نظریه در عمل با مشکلات اساسی مواجه است که به برخی از آنها اشاره می کنیم:

محدودیتهای پارادایم جهان شمولی

نظریه های غرب محور که در دهه های شصت و هفتاد بی رقیب و بلامنازع به نظر می رسید در عمل با مشکلات جدی روبرو شده اند. برخی از مسایل عبارت اند از:

۱. غفلت از گوناگونی فرهنگی تمدنها: نظریه های غرب محور مبتنی بر دو پیش فرض اند: جهان شمولی مفاهیم غربی توسعه و جهان شمولی راه و روش توسعه و تکامل جوامع. نتیجه مهم این بینش آن است که از تاثیر فرهنگ بر شکل دهی سامان سیاست در جوامع مختلف غفلت می ورزند. کشورهای رهیده از یوغ استعمار، نخستین قربانیان تفکر جهان شمولی غرب می باشند; چراکه به سرعت نهادهای سیاسی غرب را در کشورهای خود ایجاد نمودند و در عمل دچار تعارضات و پیکارهای خشن شدند. واقعیتهای جوامع غیرغربی برخی از پژوهشگران را واداشت در تحلیلهای خود عنصر فرهنگ را مدخلیت دهند و تلاش نمایند تنوع و اختلافات را با عنصر فرهنگ توضیح دهند. تحلیلهای فرهنگی ریشه در نیمه دوم قرن نوزدهم دارند; این تحلیلها در درجه خست ساخته و پرداخته مردم شناسان است. نتیجه مهم تحلیل فرهنگی این است که به محقق اجازه می دهد به جای یک سونگری به بررسی اختلاف و مختصات توسعه و نوگرایی در جوامع مختلف بپردازد و از نوآوری های ویژه تمدنها و جوامع مختلف غافل نشود. در این خصوص توجه ویژه به مذهب، تاریخ و حوادث تاریخی برای فهم مبانی رفتارها در تحلیلهای فرهنگی جایگاه خاصی می یابد.

۲. نادیده انگاشتن حوادث تاریخی: در پارادایم توسعه گرا، تمسک به مکتب رفتارگرایی (به عنوان یک روش) و اعتقاد به عدم استقلال تاریخ از جمله عواملی هستند که نقش متغیرهای تاریخی را در این مطالعات هرچه کم رنگتر نموده است. در تحلیل رفتارگرایان آنچه اصالت دارد نقشها و رفتار سیاستمداران و عوامل اجتماعی است. مارکسیستها نیز خواسته یا ناخواسته در چنین دامی گرفتار شدند و در تحلیهای خود از نقش فرهنگ و تاریخ در شکل دهی نظام سیاسی غافل شدند. با توجه به مشکلات نظریات یادشده، رویکرد جدیدی برای بررسی مفاهیم حاصل از نوگرایی در جوامع مختلف شکل گرفت که از آن به «جامعه شناسی تاریخی » یاد می شود. در این رویکرد تلاش بر این است که پدیده ها در بستر تاریخی و اجتماعی آن مورد بررسی قرار گیرند. از این منظر، مفاهیم سیاسی غرب زاییده برخی حوادث مهم تاریخی جوامع غربی است و کشورهایی که چنین حوادثی را به خود ندیده اند راه دیگری را در پیش خواهند گرفت و نمی توان این نهادها و مفاهیم را به جوامع دیگر تحمیل نمود. این کلیت در دهه هفتاد توسط اندیشمندانی چون تون مور پی ریزی شد. بدین ترتیب توجه به فرهنگ و تاریخ، به عنوان ابزار تحلیل دوباره ضروری می نماید و شماری از محققان را بویژه در سیاست تطبیقی به این نتیجه می رساند که در مبحث توسعه وظیفه اصلی و نخست محقق تبیین و توضیح تفاوتها و دلایل تاریخی و فرهنگی آن می باشد. این گونه مطالعات همان گونه که روبرت نیسبت می نویسد، فردیت را در مقابل شمولیت قرار می دهند و به جای استفاده از مفاهیم مطلق و جهان شمول، با مفاهیم موردی و برخاسته از واقعیتهای مختلف سر و کار دارند.

البته مفاهیم و دستاوردهای یک تمدن را صرفا به بهانه خاستگاهش، نه می توان محکوم کرد و نه می توان بی چون و چرا پذیرفت. پژوهشگر حقیقی کسی است که بدون آنکه پیشاپیش برای آنها حکم شمولیت صادر کند، آنها را که قابل تعمیم هستند از موردی ها باز شناسد. البته گزینش امری بسیار دشوار و مخاطره انگیز است; چراکه لازمه گزینشی صحیح و واقع گرا شناخت دقیق ساختارهای اجتماعی، فرهنگی و تاریخی و ظرف زمانی و مکانی نوآوری های تمدنهای مختلف از یک سو و شناخت مقتضیات زمانی و مکانی تمدن خودی می باشد. به عنوان نمونه، مفاهیمی چون احزاب سیاسی، دولت، مشارکت سیاسی، مشروعیت از جمله مفاهیمی هستند که در جوامع مختلف به معانی متفاوتی به کار می رود. تقلید کورکورانه از غرب در این خصوص از دیدگاه اخیر محکوم است و می تواند عواقب ناگواری به دنبال داشته باشد.

۳. نقش متفکران و جامعه شناسان یهودی در پی ریزی بنیانهای دموکراسی لیبرال: البته تفکر و اندیشه را نمی توان صرفا به خاطر تعلق صاحب آن به مکتب، مذهب یا گرایش سیاسی و فرقه ای خاص محکوم کرد، اما شمار قابل توجهی از اندیشمندان غربی بر این عقیده هستند که بسیاری از اصول و پایه های دموکراسی لیبرال را جامعه شناسان یهودی آگاهانه و تنها به منظور نجات یهودیان ساکن در غرب طرح ریزی نموده اند. پیر برین بوم جامعه شناس بنام فرانسوی در کتاب منطق دولت فصلی را به این موضوع اختصاص داده است. از دیدگاه وی، مفاهیمی چون شهروندی (و اعتباری که هر شهروند بدون توجه به دین و مذهب و گرایشهای سیاسی و فرقه ای می بایست از آن بهره مند باشد)، سکولاریسم، تعلق به دولت به جای هر تعلق دیگر و فردگرایی از جمله مفاهیم ساخته و پرداخته یهودیان می باشند. گفتنی است جامعه شناسی از اواخر قرن نوزدهم در اروپا و خصوصا در کشورهای فرانسه و آلمان و اتریش، توسعه یافت که اغلب جامعه شناسان این دوره پیرو دیدگاه برین بوم یهودی بوده اند: جامعه شناسانی نظیر دورکهایم، موس، سیمل، مارکس، لازال اسفلد، بوئر، آدلر، کوکائوس و دیگران.

به هر حال شهروندی به معنای غربی آن و طراحی دولت مبتنی بر لائیسته [ سکولاریته] بهترین وسیله نجات یهودیان به شمار می رفت و می توانست آنها را با مسیحیان از حقوق برابر بهره مند سازد. دولت لائیک و اندیشه فردگرایی (که ارزشی بالاتر از فرد را به رسمیت نمی شناسند) و سکولاریسم از اصول مشترک و اساسی اندیشه این متفکران را تشکیل می دهد. تحقیقات نشان می دهد که قبل از مهاجرت یهودیان به آمریکا، این اندیشه ها چنان مطرح نبود و تنها پس از مهاجرت است که مساله دولت مقتدر و تمرکزگرا شدیدا در محافل علمی مورد توجه قرار می گیرد. در فاصله بین دو جنگ شاهد تاثیرپذیری متفکران اروپا از جامعه شناسان آمریکایی می باشیم و افکار جامعه شناسانی چون لازا اسفلد در اروپا گسترش می یابد. در این دوره، اندیشمندان بزرگ مارکسیست که بسیاری از آنها یهودی هستند در خصوص دولت – ملت و بویژه نحوه ارتباط میان فرد و دولت با جامعه شناسان آمریکایی کاملا هم رای می باشند و تنها راه رهایی یهودیان از وضعیت آن دوره را تقویت دولتهای لائیک می دانند.

از نظر هانا آرنت، دولت به معنای نوین آن که بزرگترین دستاورد توسعه سیاسی غربی است، ساخته و پرداخته بانکداران بزرگ یهودی است. مارکس نیز علی رغم اینکه در ابتدا دولت را ابزار دست سرمایه داران و حافظ منافع آنان می دانست، در کتاب مساله یهود خود به اصلاح این نظریه می پردازد و دولت را متعلق به همه اقشار و نگهبان منافع همگان، بدون توجه به ویژگی های قومی و دینی آنان معرفی می کند و با یهودیان زمانه خود هماهنگ می شود. دورکهایم که نام اصلی او دورخیم است، بسان هم کیشان یهودی خود سخت طرفدار دولتهای ملی و لائیک می باشد. او هم معتقد است تعلق به دولت در بالای