بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل سفرنامه گوهر مقصود :

خاطرات سیاسی و اجتماعی دوره استبداد صغیر /

تألیف آقا سید مصطفی تهرانی (میرخانی)؛ کوشش زهرا میرخانی

تهران: میراث مکتوب، سازمان میراث فرهنگی کشور، ۱۳۸۱.

سفرنامه نویسی و خاطره نویسی از انواع ادبی است که گر چه سابقه دیرینه دارد، اما در قرن سیزدهم و چهاردهم هجری مورد توجه خاص قرار گرفت و نویسندگان، تأملات و انتقادات خود را در آن قالب عرضه کردند، از زین العابدین شیروانی صاحب سه سفرنامه بستان السیاحه و ریاض السیاحه و حدایق السیاحه که بگذریم، حاجی پیرزاده نایینی و احمد بهبهانی و معصومعلیشاه نایب الصّدر شیرازی و حاجی سیاح، آقا نجفی قوچانی و میرزا صالح شیرازی… از جمله معروف ترین سفرنامه نویسان هستند.

حتی زین العابدین مراغه ای در سفرنامه ابراهیم بیگ همین نوع ادبی را در پیش نهاده و قالب رمان اجتماعی خود قرار داده است که البته سفرنامه ابراهیم بیگ تخیلی است و واقعی نیست اما مواد و مصالح آن از واقعیات برگرفته شده است.

سید مصطفی تهرانی میرخانی (۱۳۵۰ ۱۲۵۷ ه . ق) از جمله رجال سیاسی صدر مشروطه است که شرح مجموعه ای از خاطرات و سفرنامه خود را بهانه و وسیله قرار داده تا انتقادات و برداشتهای خود را از اوضاع اجتماعی بیان دارد و با آنکه با سبک نویسندگی جدید آشنا نبوده ولی نظر به تماس مستقیم با مسائل سیاسی و اجتماعی نمونه خوبی از واقع نگاری به دست داده است و مخصوصا آن قسمت از سفرنامه و خاطراتش که خود نمی خواسته خوانده شود، خواندنی است. نثرش ادبی و رسمی نیست اما در بیان مقاصد ناگفته نویسنده بسیارگویاست. مادر این سفرنامه می خوانیم که سرباز گرسنه، آخر شب زوّار مشهد را به عنوان دزد می گرفت و تیغ می زد. سرکشیک باشی پول گرفت و زن و مرد مستی را ساعت ۶ شب [یعنی شش ساعت از شب گذشته [به حرم راه داد که زیارت کنند(۱۶۲).

در این کتاب، فقر و فلاکت، فساد و ریاکاری، ساده دلی و دلال پیشگی واسطه گری و رشوه و بیخیالی و غمخوارگی در