فایل ورد کامل پاورپوینت آسیب شناسی فرهنگی (۲)

بخشی از متن فایل ورد کامل پاورپوینت آسیب شناسی فرهنگی (۲) :

Normal
۰

false
false
false

EN-US
X-NONE
AR-SA

MicrosoftInternetExplorer4

/* Style Definitions */
table.MsoNormalTable
{mso-style-name:”Table Normal”;
mso-tstyle-rowband-size:0;
mso-tstyle-colband-size:0;
mso-style-noshow:yes;
mso-style-priority:99;
mso-style-qformat:yes;
mso-style-parent:””;
mso-padding-alt:0in 5.4pt 0in 5.4pt;
mso-para-margin:0in;
mso-para-margin-bottom:.0001pt;
mso-pagination:widow-orphan;
font-size:11.0pt;
font-family:”Calibri”,”sans-serif”;
mso-ascii-font-family:Calibri;
mso-ascii-theme-font:minor-latin;
mso-fareast-font-family:”Times New Roman”;
mso-fareast-theme-font:minor-fareast;
mso-hansi-font-family:Calibri;
mso-hansi-theme-font:minor-latin;
mso-bidi-font-family:Arial;
mso-bidi-theme-font:minor-bidi;}

اشاره

در شماره پیشین به مفهوم شناسی، اهمیت و پیشینه و روش یابی آسیب شناسی
فرهنگی اشاره شد. اینک در ادامه بحث به بیان نمونه های عینی و ملموس آسیب ها و
آفات فرهنگی، علائم تهاجم و عوامل استحاله و از خودبیگانگی فرهنگی و نیز بررسی
شیوه های مورد استفاده سوداگران آفات فرهنگی در تهاجم به باور داشت ها و ارزش های
اصیل مسلمانان خواهیم پرداخت. به منظور تنظیم و تامین اهداف مزبور و برای دست یابی
به بینشی روشن تر نسبت به انواع آسیب ها و آفت های فرهنگی، افزون بر آن چه گذشت،
تاملی دیگر در زمینه مفهوم شناسی و خاستگاه اصلی فرهنگ، همچنین رابطه اصالت فرهنگی
با هویت دینی مفید به نظر می رسد

.

با توجه به آنچه در زمینه مفهوم شناسی فرهنگ بیان شد، مفهوم فرهنگ و
عناصر و متغیرهای پیوسته به آن می تواند همچون خود فرهنگ آسیب پذیر باشد. ممکن است
در اثر نفوذ فرهنگ بیگانه، و القائات بیگانگان و یا تسامح و سهل انگاری کارگزاران
امور فرهنگی، عنصر یا عناصری که در اصل از اجزاء ترکیبی مفهوم و ساختار مفهومی
فرهنگ خودی نبوده است، رفته رفته به صورت جزو عنصری آن درآید. به عنوان مثال،
چنانچه هنر از جمله محتویات مفهوم فرهنگ معرفی گردد، اما دامنه به کارگیری و استفاده
از هنر در ضمن مفهوم شناسی فرهنگ روشن نشود، بیم آن می رود که به تدریج هنرهای
مبتذل و تخریب گری، که پایه و ساختار اخلاقی فرد و جامعه را در هم می شکند، به اسم
فرهنگ جامعه رواج یابد و جنبه فرهنگی به خود بگیرد، مسلما چنین هنرهایی عامل ترقی
و رشد و تعالی جامعه نخواهد بود، بلکه برعکس روند انحطاط فرد و جامعه را تسریع
خواهد کرد. بنابراین، یا باید مفهوم هنر را تحدید کرد و یا باید در مفهوم فرهنگ و
فرهنگی تامل و دقت بیش تری به عمل آورد و هر هنری را فرهنگی ندانست. دقت بیش تر در
مفهوم شناسی و معنایابی فرهنگ، میزان آسیب پذیری فرهنگ را چه از جنبه مفهومی و چه
از جنبه محتوایی کاهش می دهد. به هر اندازه که شاخص های فرهنگ و فرهنگی باثبات تر
و مطمئن تر باشند نظام فرهنگی سالم تر و آسیب ناپذیرتر خواهد ماند. در این راستا،
قوی ترین عاملی که می تواند ثبات فرهنگی را بیمه کند و استقرار و استحکام فرهنگ
سالم را تضمین نماید، اعتقاد و پای بندی جامعه به دین راسخ می باشد. هر چه دین،
معتقدات، سائقه ها و انگیزه های دینی راسخ تر باشد، فرهنگ برخاسته از دین پابرجاتر
و مؤثرتر خواهد ماند و تشخص فرهنگی جامعه دینی شفاف تر خواهد بود. کشف ارتباط میان
دین و فرهنگ ما را نسبت به این نکته واقف می سازد که در یک جامعه متعهد و ملتزم به
دین، عامل دین و انگیزه های دینی می تواند خاستگاه فرهنگ آن جامعه باشد

.

دین و فرهنگ; عینیت
دین در فرهنگ

هنگامی که واژه های فرهنگ و فرهنگی را به کار می بریم، چه بسا مفهوم
اجتماع و فرایند اجتماعی شدن به ذهن متبادر شود. در این صورت، فرهنگ نهادی است که
بر اساس پذیرش و تایید جامعه شکل می پذیرد و در اثر کنش و واکنش مردم از متن جامعه
نشات می یابد. عامل چنین برداشتی دردرجه نخست،می تواند تعاریف و برداشت هایی باشد
که از واژه فرهنگ ارائه می شود. عنصر مهم و حیاتی چنین تعاریف یا برداشت هایی
اجتماع و روح حاکم بر قوانین و آداب و عادات و رسوم اجتماعی است

. ^(۱)

بر اساس تعاریف و برداشت های مزبور، پسند و مقبولیت اجتماعی از علل
محدثه و مبقیه فرهنگ شناخته شده است. در جوامع غربی و یا هر جامعه ای که دین همچون
برخی دیگر از متغیرات و سازه های حاکم بر اجتماع در حاشیه قرار گرفته است، دین به
صورت خرد و نه کلان در صحنه حضور دارد و در مواردی بسیار جزیی و ناچیز در
شکل پذیری فرهنگ نقش

(۲)

(

marginalization)

تلاش می کنند اما هرگز نمی توانند دین را به طور مطلق از
کارآیی و قابلیت برای حضور بیاندازند. در هر صورت، حتی در این قبیل جوامع نیز، دین
هر چند به گونه ای بسیار ضعیف و کم رنگ، حضور دارد. در شرایط ویژه ای مشاهده
می شود که سران یک نظام لائیک،

(۳)

حتی از اعتقاد و
ایمان به خداوند دم می زنند. به عنوان نمونه سلیمان دمیرل رئیس رژیم لائیک ترکیه
در دیدار از مناطق زلزله زده شمال غرب کشور ترکیه از زلزله زدگان خواست به خدا
پناه ببرند

.
^(۴)

اظهاراتی این چنین در حالی عنوان می شود که پیش
از این بارها و بارها دولتمردان لائیک ترکیه نسبت به دخالت دادن اعتقادات دینی
درامورسیاسی واجتماعی به مسلمانان هشدار داده بودند

. ^(۵)

چنانچه دین از حاشیه ها و کناره های زندگی فردی و اجتماعی به متن زندگی
وارد شود و بر کلیه روندها و فرایندهای اجتماعی نظارت کند، هویت خود را باز خواهد
یافت. در این صورت است که دین می تواند نقش مهم خود را به عنوان عالی ترین خاستگاه
فرهنگ ایفا کند. با اندک تاملی در فلسفه بعثت انبیا و با نیم نگاهی به هویت فرهنگی
– اجتماعی اسلام درمی یابیم که نقش دین در جوامع اسلامی به مراتب فراتر از نقش
جامعه است، به گونه ای که دین توانایی نظارت بر جریانات مربوط به زندگی فردی و
اجتماعی را دارد و می تواند نهادهای اجتماعی را بر مبنا و اسلوب صحیحی شکل و نظام
بخشد. با این وصف، آداب و رسوم می توانند جنبه دینی به خود بگیرند و یا نظارت دین
را پذیرا باشند و بالاتر این که از دین نشات بگیرند. قرآن کریم از این منظر به دین
فرهنگی و فرهنگ دینی می نگرد که نقش حضور فعال دین را در اجتماع به مراتب
گسترده تر و فراتر از نقش فعال جامعه می بیند. بر اساس بینش قرآنی، یک فرد واحد
انسانی با تعهد و التزام خالصانه به دین و منویات الهی می تواند به تنهایی یک امت
محسوب گردد. احرازیک چنین نگرش وبینشی است که حضرت ابراهیم علیه السلام را به
تنهایی به منزله یک امت می بیند: «ان ابراهیم کان امه قانتا لله حنیفا و لم یک من المشرکین »
(نحل: ۱۲۰) حضرت ابراهیم علیه السلام در مقام بندگی خداوند به منزله یک امت بود

. ^(۶)

با الغاء خصوصیت از مقام نبوت و عصمت حضرت ابراهیم علیه السلام می توان
نتیجه گرفت که حکم امت بودن در مورد ایشان به دلیل حضور فعال و تام و کامل عنصر
دین توحیدی در زندگی فردی و اجتماعی آن حضرت بوده است، به گونه ای که اگر وجود
چنین عنصری در هر موجود انسانی دیگر ثابت گردد، او هم به تنهایی یک امت خواهد بود،
نظیر چنین قضاوتی را امام خمینی رحمه الله در مورد شهید مظلوم آیه الله بهشتی
ارائه فرمود: بهشتی «مثل یک ملت بود برای این ملت،

…» ^(۷)

در جوامعی که دین حاکمیت دارد، برای دین نقشی ورای همه عوامل اجتماعی و
نهادهای فرهنگی – تربیتی درنظر گرفته شده است. در این جوامع فرایند اجتماعی سازی،

(۸)

همواره تحت اشراف و نظارت دین انجام می پذیرد، و فرهنگ جامعه از دین
وام می گیرد. این امر بستگی به هنر و کارایی آن نظام دینی دارد که مردم نسبت به آن
وفادار می باشند و در عمل به مقتضای آن ملتزم و پای بند هستند. وفاداری به مبانی
جهان شناختی دین و التزام عملی به جنبه های ایدئولوژیک آن، دین را در ایفای
نقش حساس و سازنده خود در جامعه یاری می دهد و حیات و جاودانگی فرهنگ نشات یافته
از آن را تضمین می کند

.

در قرون اخیر هر چند مطالعات بسیار چشم گیر و گسترده ای، به ویژه در
سطح محافل آکادمیک غرب در ارتباط با دین و تجربه و تفکر دینی صورت پذیرفته است، در
عین حال، این مطالعات به ندرت به مساله حیات بخشی فرهنگ دین اشاره دارد، اگر
نگوییم اصلا به این نکته مهم توجه نکرده است. داده ها و پردازش های منتج از این
مطالعات، اگر دین را از صحنه زندگی و فرهنگ مردم خارج نساخته باشد به س