فایل ورد کامل پاورپوینت پلورالیسم بررسی اصول اخلاقی و سیاسی پلورالیسم دینی،لیبرالیسم سیاسی و سکولار یسم

---

بخشی از متن فایل ورد کامل پاورپوینت پلورالیسم بررسی اصول اخلاقی و سیاسی پلورالیسم دینی،لیبرالیسم سیاسی و سکولار یسم :

Normal
۰

false
false
false

EN-US
X-NONE
AR-SA

MicrosoftInternetExplorer4

/* Style Definitions */
table.MsoNormalTable
{mso-style-name:”Table Normal”;
mso-tstyle-rowband-size:0;
mso-tstyle-colband-size:0;
mso-style-noshow:yes;
mso-style-priority:99;
mso-style-qformat:yes;
mso-style-parent:””;
mso-padding-alt:0in 5.4pt 0in 5.4pt;
mso-para-margin:0in;
mso-para-margin-bottom:.0001pt;
mso-pagination:widow-orphan;
font-size:11.0pt;
font-family:”Calibri”,”sans-serif”;
mso-ascii-font-family:Calibri;
mso-ascii-theme-font:minor-latin;
mso-fareast-font-family:”Times New Roman”;
mso-fareast-theme-font:minor-fareast;
mso-hansi-font-family:Calibri;
mso-hansi-theme-font:minor-latin;
mso-bidi-font-family:Arial;
mso-bidi-theme-font:minor-bidi;}

مقدمه

تاریخ ادیان جهان، مشحون از داستان های هولناکی در مورد شکنجه و تعصب
است. غالبا معارضه با اعتقادات و باورهای مردم، در راستای خدمت به اهداف استعماری
بوده است و می توان نمونه بارز آن را در رفتار اروپاییان مسیحی با بومیان آمریکایی
مشاهده کرد. رشد لیبرالیسم سیاسی در قرن هجدهم میلادی با رد تعصب مذهبی، که در
جنگ های فرقه ای دوران نهضت اصلاح دینی

(Reformation)

ظاهر گشت، تسریع شد

.

لیبرالیسم واکنشی به تنوع و اختلاف باورها در میان جامعه مسیحی بود.
حتی در اواخر قرن نوزدهم، فرقه مرمن

(

Mormon)

به بدعت گذاری متهم گردید و از محدوده مسیحیت شایسته و راستین حذف شد و
رئیس جمهور آمریکا، گراور کلی ولند

(

Grover Cleveland

/۱۸۳۷-۱۹۰۸)

، آنها را مورد تقبیح قرار داد. این امر نشانگر
این حقیقت است که حتی در قرن نوزدهم تساهل لیبرالیستی شامل همه فرقه های مسیحی
نبود و پاره ای از فرقه ها به ارتداد محکوم بودند، چه رسد به ادیان غیر مسیحی

.

در قرن بیستم بود که اصول لیبرالیسم به باورها و ادیان غیر مسیحی گسترش
پیدا کرد. لیبرال ها برای ریشه کن کردن تعصب دینی شکست خوردند، ولی شکست آنها در
رشد یهود ستیزی، که به وسیله فاشیست ها بنیان نهاده شده بود، از هر جای دیگر
فاحش تر بود. سرانجام، فاشیست ها شکست خوردند و لیبرال ها به پیروزی دست یافتند و
تساهل لیبرالی عقاید غیر مسیحی در اعلامیه حقوق بشر به ثبت رسید، ولی هنوز در
کلیساهای کاتولیک در سراسر جهان، یهودیان به عنوان قاتلان حضرت مسیح علیه السلام
مورد لعن و نفرین قرار می گرفتند تا اینکه در دهه ۱۹۶۰ در دومین شورای واتیکان عبارت
«یهودیان خائن » از آیین عشای ربانی حذف شد. برای اینکه درک پلورالیسم دینی، که
اینک بدان می پردازیم، آسان باشد، لازم است دورنمای فوق، که در مورد تعصب دینی و
رشد لیبرالیسم است، مطمح نظر قرار گیرد

.

پلورالیسم دینی

پلورالیسم دینی، همان گونه که خود اساس نوعی مدرنیسم یا لیبرالیسم دینی
است، نتیجه و پیامد تلاشی است که پایه و ماخذی را در الهیات مسیحی برای تحمل ادیان
غیر مسیحی (تساهل) فراهم می نماید. البته این نکته، که اغراض کسانی که موجب رشد و
پیشرفت پلورالیسم دینی شده اند، چقدر ستوده است، چندان مهم نیست و اهمیتی هم ندارد
که ما تا چه اندازه در نبردشان با تعصب، از آنها جانبداری می کنیم، بلکه مهم این
است که طرح کلامی آنها انباشته از نواقص و عیوب است و این نواقص و عیوب با
کاستی ها و عیوبی که در فلسفه سیاسی لیبرال یافته می شود بی ارتباط نیست. برای درک
و شناسایی آنها ابتدا لازم است که با خطوط کلی و اساسی رشد تاریخی و آرمان های
اصلی لیبرالیسم دینی و سیاسی آشنا شویم، سپس به بررسی و نقد الهیات جان هیک –
الهیاتی که حمایت صریح تری از پلورالیسم دینی کرده است – بپردازیم و در پایان،
رهبردی موافق با فکر اسلامی که معضلات پلورالیسم لیبرال را ندارد، عرضه کنیم

.

رابطه لیبرالیسم
دینی و سیاسی

گرچه لیبرالیسم در دین و سیاست، روابط تاریخی و نظری مهمی دارند، ولی
آن روابط نباید با یکدیگر اشتباه شوند. واژه

«

لیبرالیسم » ابتدا برای
این منظور به کار رفت که یک ایدئولوژی سیاسی را در اروپای اواخر قرن نوزدهم معرفی
نماید و در همان دوره و منطقه و در همان زمان و مکان بود که حرکت نوظهور فردریش
شلایر ماخر (۱۷۶۸ – ۱۸۳۴) به عنوان

«

پروتستانتیسم لیبرال » شناخته شد. هرچند
پروتستان های لیبرالی وجود دارند که از نظر سیاسی لیبرال نیستند و لیبرال های
سیاسی ای هستند که بهره ای از لیبرالیسم دینی ندارند، ولی طرز نگرش لیبرال های
دینی و سیاسی در امور اخلاقی، اجتماعی و سیاسی غالبا یکسان است

.

تعریف لیبرالیسم
سیاسی

علی رغم اینکه لیبرالیسم سیاسی به عنوان یک ایدئولوژی سیاسی تعریف
دقیقی ندارد، همه لیبرال ها بر اهمیت تساهل و مدارا، حقوق فردی و آزادی در حمایت
از پلورالیسمی مربوط به شیوه های زندگی تاکید می کنند. طیف وسیعی از نظریه پردازان
سیاسی لیبرال نامیده شده اند که بعضی از مهم ترین آنها عبارتند از: آدام اسمیت

(

Adam Smith

/۱۷۳۷
-۱۸۰۹)

،
بنجامین کانستنت

(

Benjamine
Constant

/۱۷۶۷ – ۱۸۳۰)

و جیمز
مدیسن

(

James Madeson

/۱۷۵۱ -۱۸۳۶).

احتمالا به لحاظ فلسفی مهم ترین
آنها جان استوارت میل

(

John Stuart
Mill

/۱۸۰۶ -۱۸۷۳)

است. دیدگاه های
توماس هابز

(

Thomas Hobbes

/ ۱۵۸۸ -۱۶۷۹)

، جان لاک

(

John Locke

/۱۶۳۴ – ۱۷۰۴)

و
ایمانوئل کانت

(

Immanuel Kant

/۱۷۲۴ – ۱۸۰۴)

تاثیر بسیاری بر لیبرالیسم داشته
است; حتی اگر در مورد لیبرال بودن لاک و کانت تردید داشته باشیم، مسلما هابز را نمی توان
لیبرال نامید. در میان فیلسوفان معاصر، جان رولز

(John
Rawles)

، که
درباره او بیش از دیگران نوشته شده، بدون تردید، قهرمان لیبرالیسم است

.

انواع دیگر لیبرالیسم که آرن

(Aron)

، برلین

(Berlin)

، دیویی

(Dewey)

، دورکین

(Dworkin)

، هابرمس

(Habermas)

، هایک

(Hayek)

، پوپر

(Popper)

و ررتی

(Rorty)

اظهار
کرده اند – که اینها قلیلی از افراد بی شمارند – نیز مورد توجه قرار گرفته است

.

ریشه ها و پیامدهای
لیبرالیسم

بیشتر لیبرال ها می پذیرند که لیبرالیسم باید تا نهضت اصلاح دینی تعقیب
گردد. ابتدا آزادی وجدان و شعور باطنی در مورد امور دینی حاصل شد، آنگاه به دیگر
حوزه های باور و اعتقاد گسترش یافت. بنابراین، تحمل اعتقادات گوناگون در مورد دین
بر همان پایه های لیبرالیسم سیاسی مبتنی است. پلورالیسم دینی راه حلی است که پایه و
ماخذ الهیاتی برای تساهل و تحمل فراهم می کند.این راه حل بسیار دیر ارائه شد.
«تقسیم صریح و قاطع میان عمومی

(public)

و شخصی

(private)

»

و ادعای اینکه «اشخاص از حقوقی بهره مندند که قلمرو شخصی را از مداخله
دولت مصون خواهد داشت » از ویژگی های لیبرالیسم سیاسی است. سکولاریسم یا اعتقاد به
جدایی دین از سیاست

(secularism)

اولین محصول و پیامد جداسازی
لیبرالی شخصی از عمومی است. در میان حقوقی که قلمرو شخصی را حفظ می کند، بیش از همه
آزادی عقیده، بویژه عقیده دینی، قرار دارد. این آزادی به تدریج، به نظریه آزادی
بیان تغییر شکل یافته است

.

لیبرال ها برای تامین آزادی های فردی از حکومت قانونی دولت های ملی،
نقش قانون، دموکراسی و اقتصاد بازار حمایت می کنند. سودگرایی

(utilitarianism)

بنیان فلسفی شکل غالب
لیبرالیسم قرن نوزدهم را فراهم کرد. لیبرالیسم معاصر از دیدگاه های آن نوع لیبرال،
که بر اساس آن، نقش دولت محدود می شود و دولت کم ترین نقش را دارد

(۱)

تا سوسیالیسم لیبرال، که بیشترین نقش را برای دولت قایل اند، گسترده
است. علی رغم اینکه حقوقی که لیبرال ها مدافع آن بودند غالبا در عمل، به مردان
اروپای سفیدپوست اختصاص داشت و از غیر آنها فراتر نمی رفت، لیبرال ها برای توسعه جهانی
آن حقوق مؤثر بوده اند و برای کسب حق رای، الغای بردگی، اصلاح زندان ها و حقوق
مساوی برای زنان، اقلیت ها، از کار افتادگان و بالاخره همجنس بازان، جنبش هایی
برانگیخته اند

.

در اواسطقرن بیستم، لیبرالیسم رفاهی دولتی

(Liberalism
welfare-state)

لیبرالیسم غالب و مسلط گردید

.

بر
اساس نگرش این نوع لیبرالیسم، دولت باید از انواع گوناگونی از تساوی پاسداری کند.
رولز

(Rawles)

نگرش خود را که چنین
لیبرالیستی ای است به عنوان نوعی لیبرالیسم، که اصول عدالت را بر اصول خیر مقدم
می دارد، توصیف می کند. براساس نظریه وی، اصول عدالت در حالی که به اشخاص اجازه
می دهد اهداف خود را دنبال نمایند، باید وضع نامساعد را به حداقل برسانند; بدین
معنی که عدالت خواهی نباید آنقدر گسترده باشد که شخص را از رسیدن به اهدافش باز دارد.
این نکته بسیار مهم است; زیرا علی رغم این دیدگاه، بسیاری از دیدگاه های مذهبی
مفهومی از خیر دارند که بر اساس آن، اصول عدالت فرع بر خیر است. تعارض میان عدالت
مذهبی و عدالت لیبرالیستی از اینجا آغاز می شود. به جای اینکه لیبرالیسم در این
ستیزها داوری بی طرف باشد، خود نیز به ستیز برخاسته است. از این رو،عدالتی که آنها
از آن دفاع می کنند خنثی و بی طرف نیست

.

اجرا و پیاده شدن نظریه لیبرال در آمریکا هیچ گاه قدرت همگن کننده ای
را، که فعلا بروز کرده باشد، ارائه نکرده است

.

در گذشته، گرچه لیبرال ها
دین رسمی نداشتند، ولی محله ها آنقدر استقلال داشتند که می توانستند بر اساس نگرش های
مذهبی غالب و رایج در آن مناطق، قانون وضع کنند. ممنوعیت مداوم استفاده از الکل در
استان های متعدد یادآور این نکته است که چگونه دعاوی عملی دین به جنگ داخلی آمریکا
راه یافتند و از آن ستیز سر برآوردند و در آن نزاع سهیم و بلکه مؤثر بودند. نبرد
میان حقوق محله و شخص در آمریکا تاریخی طولانی و گاهی خونین دارد. با نظر به
تاریخ، به این حقیقت رهنمون می شویم که نتیجه اجتناب ناپذیر اجرای صحیح و خالی از
تناقص نظریه لیبرال تقریبا شکست استقلال محله است. نهضت برای به حداکثر رساندن
آزادی شخصی، نهضتی از سوی حکومت مرکزی است تا قانونگذاری محلات را محدود نماید

.

ویژگی های
پروتستانتیسم لیبرال

پروتستانتیسم لیبرال رامی توان براساس ویژگی های ذیل تعریف کرد

:

۱-

پذیرش تفسیرهای غیر سنتی

(unorthodox)

از کتاب مقدس مسیحیت، بویژه
آنگاه که با توجه به دعاوی علوم طبیعی و تاریخ، حاوی اطلاعاتی در این باره باشد

;

۲-

شک و تردیدی فراگیر نسبت به نظریه پردازی عقلی
در الهیات

(Theology)

;

۳-

تاکید بر حمایت دین از اصول اخلاقی مدرن و
اصلاح اجتماعی همخوان با آن اصول

;

۴-

اصرار بر این آموزه که اساس و گوهر دین، تجربه
دینی شخصی است، نه عقیده، نه قانون و نه جامعه یا مراسم عبادی

.

گرچه گاهی لیبرالیسم دینی به مدرنیسم تعریف می شود، ولی بهتر است
پروتستانتیسم لیبرال را نوع مؤثری از مدرنیسم بدانیم. «مدرنیسم » اصطلاحی است که
برای همه نهضت های اصلاح طلب، که بر نیاز دین به تطبیق، سازگاری و وفق با
واقعیت های جهان مدرن تاکید دارند، به کار می رود

.

تعریف و ویژگی های
پلورالیسم دینی

با توجه به آنچه گفته شد، می توان پلورالیسم دینی را چنین تعریف کرد:
پلورالیسم دینی نتیجه و محصول پروتستانتیسم لیبرال است که ویژگی های ذیل را دارد

:

۱-

ارائه تفسیرهای غیر سنتی از اعتقادات و کتاب
مقدس برای اینکه نجات و رستگاری را از راه های دیگری، غیر از دین مسیحیت، ممکن
سازد. از این رو، رستگاری از طریق ادیان دیگر نیز ممکن است

.

۲-

تردید در استدلال های عقلی برای برتری و ترجیح
دین مسیحی و باورهای مسیحیت

;

۳-

تمسک به اصول اخلاقی مدرن در مورد تساهل و رد
تعصب

;

۴-

تاکید بر اصول مشترک در ایمان شخصی، بویژه
گرایش درونی به حق و امر نهایی

(Ultimate)

و اعتقاد به اینکه اظهار بیرونی و عملی ایمان در قانون دینی، مراسم
عبادی و آموزه الهیاتی اهمیت فرعی دارد

.

پلورالیسم دینی نهضتی در الهیات دین مسیح است که زمینه آن، نهضت
لیبرالیسم سیاسی است و مستقیما از لیبرالیسم پروتستانی نشات یافته است. به تعبیر
دقیق تر، پروتستانتیسم منشا لیبرالیسم سیاسی و لیبرالیسم سیاسی منشا پلورالیسم
دینی است. پلورالیسم مورد حمله مسیحیان سنت گرا و متفکران پست مدرنیست قرار گرفته
است

.

پست مدرنیسم

پست مدرنیسم نگرشی است که در اروپا طرفداران بیشتری دارد و بیشتر آنها
فرانسوی اند، ولی در آمریکا نیز حامیانی دارد. پاره ای از ویژگی های مشترک آنها
بدین شرح است

:

۱-

نوعی شکاکیت اخلاقی بر آنها حکمفرماست. کسی که
کار خوبی انجام می دهد، به نظر آنها، هدفی پنهانی مانند قدرت طلبی دارد. آنان در
نیت خیر فاعل، شک می کنند. از این رو، فروید بر این نگرش نفوذ بسیاری دارد

.

۲-

نگرش و دیدگاه همیشه وابسته به فرهنگ است و
این امر ناظر به نقد مهمی از سوی آنها بر مدرنیسم است. بر اساس نگرش مدرنیست ها،
انسان می تواند به فرهنگ، تاریخ، فلسفه و زبان نگاهی بیرونی داشته باشد، ولی پست
مدرنیست ها معتقدند که انسان به دلیل وابستگی به فرهنگ، سنت، زبان و مانند آنها
نمی تواند از دیدگاهی بالاتر به آنها بنگرد و نگاهی از بیرون به آنها داشته باشد.
لذا، نمی توان گفت: کدام فرهنگ خوب است

.

۳-

تفسیر همیشه بر پیش فرض مبتنی است

.

نقد این گروه از متفکران و نیز مسیحیان سنت گرا از مدرنیسم آنچنان که
خود اظهار داشته اند، در بسیاری نقاط، به پلورالیسم دینی مربوط می شود. به هر حال،
نواقص درونی متعارف لیبرالیسم سیاسی و پلورالیسم دینی آنگاه آشکارتر می گردد که با
دیدگاه اسلامی مقایسه شوند; زیرا تفکیک لیبرالی میان دین و نظم اجتماعی بر این فرض
مبتنی است که این جداسازی با عقیده همه فرقه ها سازگار است، در حالی که این تفکیک
مستقیما با اهداف اسلامی در تضاد می باشد. با وجود این، نکته فوق بدین معنی نیست
که هیچ نوعی از پلورالیسم دینی در اسلام جایگاهی ندارد، بلکه در اسلام گونه ای از
پلورالیسم دینی وجود دارد که از نواقص لیبرالیسم منزه است. پیش از پرداختن به آن،
بهتر است ابتدا به بررسی دعاوی پلورالیسم سیاسی دینی با عطف توجه به نگرش های
مهم ترین بنیانگذار این مکتب، جان هیک

(John Hick)

، بپردازیم

. ^(۲)

دیدگاه هیک در باره
پلورالیسم

هیک پلورالیسم دینی را چنین تعریف می کند: پلورالیسم دینی آموزه نجات

(salvation)

است که با دو دیدگاه و
شمول گرا

(inclusivism)

نامیده، قابل مقایسه است.
به عبارت ساده تر، مساله این است: «چه کسی اجازه دارد به بهشت برود؟» انحصارگراها
قایل اند: تنها کسانی که دین آنها را بپذیرند، می توانند به بهشت بروند. مبلغان
مسیحی، که می گویند: تنها یک راه نجات وجود دارد و آن راه در سنت مسیحی منحصر است،
بر اساس تعریف هیک، انحصارگرا تلقی می شوند. شمول گراها در بهشت را کمی بازتر
کردند تا ورود مسیحیان افتخاری را – که پیرو دین دیگری، غیر از مسیحیت اند و بر
اساس ضوابط مسیحی، حیاتی مقدس و آکنده از درستی اخلاقی دارند; کسانی که کارل ری نر

(

Rahner Karl

/۱۹۰۴
– ۱۹۸۴)

آنها را «مسیحیان گمنام » نامید

–

امکان پذیر
سازند. تندروتر از شمول گراها، پلورالیسم هیک می باشد که قایل است هر کس، با قطع
نظر از نژاد، رنگ و عقیده، می تواند به بهشت برود، به شرط اینکه از طریق برخی
ادیان از «توجه به خود» منسلخ شود و به حقیقت توجه پیدا کند. حتی هیک حاضر
است بپذیرد که کمونیسم برای بعضی از مردم راه نجات است. دست کم، او این احتمال را
رد نمی کند

.

نباید فراموش کنیم که هر سه دیدگاه فوق در مورد نجات، نگرش هایی درباره
الهیات مسیحی اند. هیک، خود، پلورالیسم دینی را نگرشی مسیحی توصیف می کند که با
شمول گرایی آغاز می شود و چند قدم فراتر می نهد و به نتایج دیگری منتهی می گردد

. ^(۳)

مسائلی که بحث درباره پلورالیسم دینی را برانگیخته، مسائلی است درباره
اینکه چگونه می توان آموزه

«

نجات » را فهمید؟ بر اساس عقیده و آموزه
سنتی مسیحیت، «نجات » عبارت است از بخشایش گناه از سوی خدا و این بخشایش، با توجه
به مشارکت همگانی انسان ها در گناه اصیل حضرت آدم علیه السلام تنها با رنج حضرت عیسی علیه السلام
و قربانی شدن وی در صلیب ممکن می شود. علاوه بر آن، مسیحیان معتقدند برای رستگاری
باید در فدیه ای که حضرت عیسی علیه السلام داشت، سهیم شد. آنها در کیفیت سهیم شدن
اختلاف نظر دارند. براساس دیدگاه پروتستان ها، هرکس از راه ایمان به آن فدیه، شخصا
در قبال آن فدیه واکنش نشان می دهد و در آن سهیم می شود، اما بر اساس دیدگاه
کاتولیک ها، باید در مراسم غسل تعمید شرکت جوید

.

آموزه رستگاری

بحث در مورد آموزه نجات، به عقیده پروتستان ها، بحث درباره ایمان است،
ولی در مسیحیت کاتولیک، تاکید بر مراسم است، هرچند استثنا هم وجود دارد. براساس
عقیده کاتولیک ها، نجات، غایت انسان است که انسان در بهشت به لقای پروردگار نایل
می شود. فدیه، رهایی انسان از بار گناه و برقراری مجدد دوستی با خدا از طریق رنج و
مرگ حضرت عیسی علیه السلام به عنوان تجسم خداست. هرکس که در این فدیه از طریق
مراسم، که اولین آنها غسل تعمید است، شرکت کند، رحمت خداوند را دریافت می دارد. در
مذهب کاتولیک، سه نوع غسل تعمید وجود دارد

:

۱-

غسل تعمید با آب: این غسل با ریختن آب بر روی
سر کسی که می خواهند او را غسل دهند و گفتن این کلمات «من به نام پدر و به نام پسر
و به نام روح القدس تو را غسل می دهم » انجام می شود

.

۲-

غسل تعمید با اراده و خواست: اینگونه غسل برای
آنهاست که بزرگسال اند و می خواهند وارد کلیسای کاتولیک شوند و به آیین کاتولیک ها
درآیند، ولی به هر دلیلی غسل با آب برای آنها ممکن نیست (مثل اینکه قبل از غسل
بمیرند

.)

 اشتراک گذاری در شبکه های اجتماعی، به دوستانتان معرفی کنید.