فایل پاورپوینت کامل ابن خلدون پدر علم اقتصاد(۱)

ارائه‌ی فایل پاورپوینت کامل ابن خلدون پدر علم اقتصاد(۱) – تجربه‌ای خاص و متمایز!

پاورپوینتی حرفه‌ای و متفاوت:

فایل فایل پاورپوینت کامل ابن خلدون پدر علم اقتصاد(۱) شامل 120 اسلاید جذاب و کاملاً استاندارد است که برای چاپ یا ارائه در PowerPoint آماده شده‌اند.

ویژگی‌های برجسته فایل فایل پاورپوینت کامل ابن خلدون پدر علم اقتصاد(۱):

• طراحی خلاقانه و حرفه‌ای: فایل فایل پاورپوینت کامل ابن خلدون پدر علم اقتصاد(۱) به شما این امکان را می‌دهد که مخاطبان خود را با یک طراحی خیره‌کننده جذب کرده و پیام خود را به بهترین شکل انتقال دهید.
• سادگی در استفاده: اسلایدهای فایل پاورپوینت کامل ابن خلدون پدر علم اقتصاد(۱) به گونه‌ای طراحی شده‌اند که استفاده از آن‌ها بسیار آسان باشد و نیاز به تنظیمات اضافی نداشته باشید.
• آماده برای ارائه: تمامی اسلایدهای فایل پاورپوینت کامل ابن خلدون پدر علم اقتصاد(۱) با کیفیت بالا و بدون نیاز به ویرایش، آماده استفاده هستند.

کیفیت تضمین‌شده با دقت بالا:

فایل فایل پاورپوینت کامل ابن خلدون پدر علم اقتصاد(۱) با رعایت بالاترین استانداردهای طراحی تولید شده است. بدون نقص یا بهم‌ریختگی، تمامی اسلایدها آماده برای یک ارائه بی‌نقص و حرفه‌ای هستند.

نکته مهم:

هرگونه تفاوت احتمالی در توضیحات ممکن است به دلیل نسخه‌های غیررسمی باشد. نسخه اصلی فایل پاورپوینت کامل ابن خلدون پدر علم اقتصاد(۱) با دقت و حرفه‌ای تنظیم شده است.

همین حالا فایل فایل پاورپوینت کامل ابن خلدون پدر علم اقتصاد(۱) را دانلود کنید و ارائه‌ای حرفه‌ای و تأثیرگذار داشته باشید!

---

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل ابن خلدون پدر علم اقتصاد(۱) :

چکیده

عبدالرحمن بن محمد بن خلدون الحضرامی تونسی (۱۳۳۲ ۱۴۰۶ میلادی) معروف به ابن خلدون، در کتاب خود به نام مقدمه، مبانی اصلی رشته های گوناگون دانش به ویژه علم تمدّن (العمران) را پی ریخت؛ امّا به سبب سهم چشمگیری که ابن خلدون در علم اقتصاد داشت، باید او را اگر نه «پدر» علم اقتصاد، دست کم یکی از پیشگامان برجسته در تاریخ اندیشه اقتصادی به شمار آورد. عنوان «پدر علم اقتصاد» به آدام اسمیت که آثار بزرگش حدود سیصد و هفتاد سال پس از مرگ ابن خلدون انتشار یافت، داده شده است. ابن خلدون نه تنها نخستین بذرهای بارور علم اقتصاد کلاسیک را در موضوعات تولید، عرضه و هزینه بر زمین پاشید، بلکه در طرح مباحث مصرف، تقاضا و مطلوبیت، که مبانی تئوری اقتصادی مدرن را تشکیل می دهند نیز پیشتاز بود.

مقدمه

پیش از ابن خلدون، افلاطون و یکی از دانشمندان معاصرش به نام زنوفون، احتمالاً بحثی خام و مقدّماتی در زمینه تخصّص و تقسیم کار به صورت نوشته ارائه دادند. در سطح غیر تئوریک، مصریان باستان از روش های تخصّصی (به ویژه در عصر خاندان هجدهم) به منظور صرفه جویی در وقت و تولید کار بیش تر در هر ساعت استفاده می کردند. پس از افلاطون، ارسطو تعریفی از علم اقتصاد ارائه داد و موضوع استفاده از پول را در تحلیل خود از مبادله مطرح کرد. مثال ارسطو، استفاده از یک کفش برای پوشیدن و برای به کارگیری در مبادله بود که بعد آدام اسمیت آن را به صورت ارزش کاربرد و ارزش مبادله مطرح کرد. جنبه دیگری از اندیشه اقتصادی پیش از ابن خلدون، به اسکولاستیک ها و کانونیت ها مربوط می شد که معتقد بودند: علم اقتصاد را باید در چارچوبی از قوانین مبتنی بر اصول دینی و اخلاقی در جهت خیر و رفاه تمام افراد بشر قرار داد که در آن صورت، تمام فعّالیت های اقتصادی باید مطابق با قوانین مذکور انجام گیرد.

ابن خلدون به این اندیشه ها و نیز به عقاید مربوط به اصول دینی و اخلاقی آگاهی داشت. رابطه بین اصول دینی و اخلاقی از یک سو، و دولت مطلوب از سوی دیگر را در بحث و تحلیل نامه معروف طاهر بن حسین (۷۷۵ ۸۲۲ میلادی) به پسرش عبداللّه که خود و فرزندانش تا ۸۷۲ میلادی بر خراسان حکومت کردند، به نحوی دقیق و موشکافانه تشریح کرده است. ابن خلدون اندیشه های کلّی و مقدّماتی طاهر بن حسین راگسترش داده، نظریّه مدوّن مالیاتی ارائه کرد که اندیشه های اقتصادی مدرن کنونی را تحت تأثیر قرار داده و حتّی بر سیاست های اقتصادی در ایالات متّحده و جاهای دیگر مؤثّر بوده است.

در این مقاله، کوشش بر آن است که سهم دیر پا و در عین حال فراموش شده ابن خلدون یادآوری شود و او در جایگاه شایسته خود در تاریخ اندیشه اقتصادی قرار گیرد. پیش از ابن خلدون، نظریّات گوناگون اقتصادی به صورت های خام و ابتدایی مطرح بود که او این اندیشه ها را عمق و غنا بخشید. قرن ها بعد، همان اندیشه ها به وسیله مرکانتلیست ها، کاپیتالیست های سوداگر قرن هفدهم، از جمله سر ویلیام پتی (۱۶۲۳ ۱۶۸۷ میلادی)، آدام اسمیت (۱۷۲۳ ۱۷۹۰ میلادی)، دیوید ریکاردو (۱۷۷۲ ۱۸۲۳ میلادی)، توماس ر. مالتوس (۱۷۶۶ ۱۸۳۴ میلادی)، کارل مارکس (۱۸۱۸ ۱۸۸۳ میلادی)، و جان مینارد کینز (۱۸۸۳ ۱۹۴۶ میلادی) و خلاصه به وسیله نظریه پردازان اقتصادی معاصرگسترش یافت.

نظریّه ارزش کار، اقتصاد کار، کار به صورت منبع رشد و انباشت سرمایه

به استثنای ژوزف ا. شومپتر که فقط چند ماه پیش از مرگ خود، نوشته های ابن خلدون را یافت، ژوزف جی. اسپنگلر و چارلز عیساوی، اقتصاددانان برجسته غربی، نظریّه ارزش کار را به آدام اسمیت و دیوید ریکاردو نسبت می دهند؛ زیرا این دو کوشیدند تا توجیه قابل قبولی برای پارادوکس ارزش بیابند. طبق نظر آدام اسمیت و دیوید ریکاردو، ارزش مبادله ای کالا باید برابر با مدّت زمان کاری باشد که برای تولید آن مصرف شده است. بر اساس این اصل، کارل مارکس نتیجه گرفت که «دستمزد کار باید برابر با تولید کار باشد» و اصطلاح انقلابی ارزش اضافی را عرضه، و ثابت کرد که سرمایه داران، پاداش نامتناسب و ناعادلانه ای دریافت می کنند واز حاصل دسترنج طبقه کارگر یا پرولتاریا بهره می برند. با وجوداین، ابن خلدون نخستین بار با انتقاد از بازار آزاد، نظریّه ارزش کار را مطرح کرد و کارل مارکس، نظریّه ابن خلدون را گسترش داد.

از دیدگاه ابن خلدون، کار، منبع ارزش است. او این نظر خود را در باره نظریّه ارزش کار به تفصیل شرح داد و نخستین فرد در تاریخ بود که آن را ارائه کرد. شایان یادآوری است که ابن خلدون، هرگز بر این موضوع، نام «تئوری» نگذاشت؛ بلکه آن را ماهرانه در تحلیل خود از کار و تلاش انسان مطرح کرد (در جلد ۲ ترجمه مقدّمه). این نظریه ابن خلدون را بعد دیوید هیوم، در اثرش به نام گفتمان های سیاسی که در ۱۷۵۲ انتشار یافت، چنین آورده است:

همه چیزها در این جهان با کار خریداری می شوند.

این نقل قول را حتّی آدام اسمیت به صورت پاورقی چنین گفته است:

آن چه به وسیله پول یا کالا خریداری می شود، در واقع با کار خریده می شود؛ چون که در نتیجه کار و تلاش ما به دست می آید. آن پول یا کالا، حاصل زحمت ما هستند و شامل ارزش مقدار خاصّی از کاری هستند که ما در ازای مقدار کالایی که در زمان مورد نظر با ارزش کار مابرابر است، مبادله می کنیم؛ بنابراین، ارزش هر کالایی برای شخصی که آن را صاحب است و نمی خواهد آن را مصرف کند یا به کار برد، بلکه می خواهد آن را با کالاهای دیگری مبادله کند، با مقدار کاری برابر است که او می تواند بخرد یا در اختیار گیرد؛ پس کار، معیار واقعی ارزش مبادله ای تمام کالاها است.

اگر این قسمت که در سال ۱۷۷۶ میلادی در اثر بزرگ آدام اسمیت انتشار یافت، با دقّت تحلیل شود می توان بذرهای اوّلیه آن را در مقدّمه ابن خلدون مشاهده کرد. طبق نظر ابن خلدون، کار منبع ارزش است. کار عنصری است که برای کسب تمام عایدات و انباشت سرمایه ضرورت دارد. این واقعیت، در حرفه و صنعت به خوبی آشکار است. حتّی چنان چه عایدی «از چیزی غیر از حرفه و صنعت حاصل شود، باز ارزش سود حاصل و سرمایه کسب شده، باید در بردارنده ارزش کاری باشد که برای به دست آوردن آن صرف شده است. بدون کار، هیچ درآمدی کسب، و هیچ ثروتی اندوخته نمی شود.

ابن خلدون، تمام درآمدها را به دو مقوله ربح (عایدی ناخالص) و کسب (عایدی معاش) تقسیم کرد. ربح هنگامی به دست می آید که انسان برای خودش کار می کند و ساخته های خود را به دیگران می فروشد. در این جا، ارزش ساخته ها باید شامل هزینه مواد خام و منابع طبیعی نیز باشد. کسب هنگامی به دست می آید که انسان برای خودش کار می کند. بیش تر مترجمانِ نظریّات ابن خلدون، در شناخت خود از ربح، مرتکب یک اشتباه مشترک شده اند. ربح ممکن است وسیله ای برای کسب سود یا عایدی ناخالص باشد و این به موقعیت مورد نظربستگی دارد. در این باره ربح به معنای عایدی ناخالص است؛ زیرا هزینه مواد خام و منابع طبیعی نیز در قیمت فروش یک کالا گنجانده می شود.

تمام عایدات اعمّ از ربح و کسب، ارزشی هستند که از کار انسان حاصل می شوند؛ یعنی از طریق زحمت آدمی به دست می آیند. اگر چه ارزش کالاها شامل هزینه سایر نهاده های مواد خام و منابع طبیعی است، باز به نظر ابن خلدون، از طریق کار و زحمت انسان است که ارزش، افزوده می شود و ثروت گسترش می یابد.. چنان چه تلاش آدمی کم تر شود، ممکن است عکس این فرآیند اتّفاق افتد. ابن خلدن بر نقشی که «تلاش بیش تر» در برخورداری جامعه بر عهده دارد، تأکید فراوان کرده است که همین تعبیر (تلاش بیش تر) ابن خلدون در زمان های بعدی، به «بهره وری نهایی» موسوم شد. ابن خلدون با تحلیل تیزبینانه خود از تاریخ نشان داد که پیدایش شهرها و در نتیجه برپایی و شکوفایی تمدّن ها حاصل، کار و کوشش آدمی است.

از تفسیر نظریات ابن خلدون می توان برداشت کرد که کار، شرط لازم و کافی برای کسب عایدات و سود است؛ در حالی که منابع طبیعی فقط شرط لازم برای این منظور هستند. کار و تلاش به تولید می انجامد که این تولید نیز برای مبادله پایاپای یا با استفاده از پول یعنی طلا و نقره به کار می رود؛ در نتیجه، این فرایند، درآمدها و سودهایی را می آفریند که انسان آن ها را از انجام صنعت و حرفه به صورت ارزش کار خود پس از کسر هزینه مواد خام به دست می آورد. مدّت ها پیش از آن که دیوید ریکاردو، مقاله مهمّ خود را در رشته اقتصاد به نام«اصول اقتصاد سیاسی و مالیات گیری» در سال ۱۸۱۷ انتشار دهد، ابن خلدون رمز اصلی وجود تفاوت در درآمدهای حاصل از کار را شرح داد. این تفاوت ممکن است در نتیجه تفاوت در مهارت ها، اندازه بازارها، مکان، پیشه و شغل و میزان خریداری محصول غایی به وسیله حاکم یا کارگزاران او باشد. هنگامی که نوع کار خاص، ارزشمندتر می شود، یعنی وقتی که تقاضا برای چنین کاری از مقدار عرضه آن فراتر می رود، عایدات حاصل از آن به طور طبیعی افزایش می یابد.

بالا بودن عایدات حاصل از چنین حرفه ای، دیگران را به سوی آن می کشاند و این پدیده پویا سرانجام به افزایش عرضه این کار و در نتیجه پایین آمدن سودهای حاصل از آن می انجامد. این اصل، تحلیل اصیل و تیزبینانه ابن خلدون از تعدیل های دراز مدت درون مشاغل و بین مشاغل گوناگون را توضیح می دهد؛ ولی جان مینارد کینز با این عبارت مشهور خود که در دراز مدّت،ما همگی مرده هستیم، به این دیدگاه ابن خلدون حمله و انتقاد کرد. باوجوداین،این تحلیل ابن خلدون نه تنها درستی خود را به گواهی تاریخ اثبات کرد، بلکه دستمایه ای فکری برای اقتصاددانان کلاسیک شد.

ابن خلدون چگونگی وجود تفاوت در عایدات، حتّی برای یک شغل مشابه در جاهای مختلف را به صورتی دقیق بررسی و تحلیل کرد؛ به طور مثال، عایدات قاضیان، صنعتگران و حتّی گدایان با میزان برخورداری و سطح زندگی هر شهر ارتباط مستقیم دارد که این برخورداری و سطح زندگی نیز حاصل کار و تبلور تلاش گروه های مولّد است. آدام اسمیت، تفاوت های بین عایدات حاصل از کار را با مقایسه آن ها در انگلستان و بنگال توضیح داد؛ در حالی که دقیقا همین نحوه استدلال را چهار قرن پیش ترابن خلدون با مقایسه سطح عایدات بین دو شهر فاس و طلمسه انجام داده بود. این ابن خلدون بود نه آدام اسمیت که نخستین بار سهم و نقش کار را به صورت یک وسیله انباشت ثروت ملّت مطرح ، و خاطر نشان کرد که کار و کوشش،وافزایش در بهره وری و مبادله کالاها در بازارهای بزرگ، عوامل اصلی ثروت و برخورداری کشور هستند. عکس این حالت هم صادق است؛ یعنی کاهش در بهره وری می تواند به تضعیف اقتصاد و کاهش عایدات مردم آن بینجامد. «تمدّن بزرگ، سودهای بزرگ [= عایدات] به دست می دهد؛ زیرا مقدار فراوانی نیروی کار که علّت اصلی کسب سود است، در آن وجود دارد».

نیز ابن خلدون بود که مدّت ها پیش از آدام اسمیت، از اقتصاد آزاد و آزادی انتخاب، دفاعی جانانه کرد. از جمله ظالمانه ترین اقدام هایی که کاری ترین لطمه را بر جامعه وارد می کند، مجبور کردن شهروندان به انجام کارهای اجباری است. چون کار همان طور که بعد نشان خواهیم داد، کالا است؛ پس درآمدها و سودها در واقع چکیده ارزش کار دریافت کنندگان خود هستند. … بسیاری از انسان ها منبع درآمد دیگری غیر از کار خود ندارند؛ بدین سبب اگر به انجام کاری وادار شوند که برای آن آموزش ندیده اند یا در حرفه خود، به انجام کار اجباری مجبور شوند، حاصل کار خود را از دست خواهند داد و از بخش اعظم درآمد خویش، اگر نه تمام آن، محروم خواهند شد.

برای پیشینه کردن عایدات و نیز سطح رضایت، انسان باید آزاد باشد کاری را که استعداد طبیعی و مهارت لازم رابرای آن دارد، انجام دهد. از طریق استعدادهای طبیعی و مهارت های اکتسابی، انسان می تواند با میل و رغبت ،کالاهای با کیفیت بالا تولید کند و اغلب، واحدهای بیش تری از آن کالاها در هر ساعت کار ارائه دهد.

تفاضا، عرضه، قیمت و سود

ابن خلدون افزون بر نوآوری های علمی که در اقتصاد کار بر عهده داشت، نقش متقابل چندین ابزار تحلیل اقتصادی نظیر تقاضا، عرضه، قیمت و سود را مطرح، و به گونه ای درون زا تجزیه و تحلیل کرد.

تقاضا برای شی ء، بر اساس مطلوبیتی است که از آن حاصل می شود ، نه لزوما نیاز به آن؛ بنابراین، مطلوبیت، نیروی انگیزنده نهفته در تقاضا است. مطلوبیت، مصرف کننده را به خرید در بازار بر می انگیزد؛ پس ابن خلدون، نخستین بذرهای تئوری مدرن تقاضا را در زمین دانش اقتصاد کاشت که بعد توماس رابرت مالتوس، آلفرد مارشال، جان هیکس و دیگران،آن را توسعه دادند. هنگامی که جاذبه کالای مورد تقاضا، مصرف کننده را به خرید و صرف هزینه بیش تر وامی دارد ، قیمت و مقدار فروش آن کالا هر دو افزایش می یابند. همین طور، چنان چه تقاضا برای صنعت یا حرفه خاص کاهش یابد، فروش آن پایین می آید و در نتیجه، قیمت کاهش می یابد.

تقاضا برای کالای خاص، به میزان خرید آن از سوی دولت هم بستگی دارد. شاه و طبقه حاکم، از هر فرد خصوصی،به خریدن مقادیر بسیار انبوه کالا تواناتر هستند. حرفه، زمانی شکوفا می شود که حکومت فرآورده های آن را بخرد. ابن خلدون با ذهن فوق العاده تحلیلی خود، اصلی را که در ادبیات اقتصادی مدرن به «تقاضای مشتق» موسوم سده است نیز کشف کرده بود. «حرفه ها و صنایع، زمانی بهبود و افزایش می یابند که تقاضا برای فرآورده های آن ها افزایش یابد»؛ بنابراین، تقاضا برای پیشه ور،از تقاضا برای ساخته های او در بازار مشتق می شود.

همان طور که مشهور است، تئوری قیمت مدرن می گوید که هزینه ، ستون اصلی تئوری عرضه است. این ابن خلدون بود که نخستین بار، نقش هزینه تولید را بر عرضه و قیمت هابررسی تحلیلی کرد. در بحث مربوط به تفاوت های موجود بین قیمت مواد غذایی که در زمین های حاصلخیز تولید می شوند و مواد غذایی تولید شده در خاک های فقیر، او وجود این تفاوت رابه طور عمده به نابرابری در هزینه تولید آن ها نسبت می داد.

در زمین های ساحلی و تپه ای که خاک آن ها برای کشاورزی مناسب نیست، ساکنان برای اصلاح و بهبود کشتزارها و بوستان های خود بسیار زحمت می کشیدند. آن ها برای اصلاح این زمین ها از نیروی کار خود که برایشان خیلی ارزشمند بود، استفاده می کردند و نیز کود و موادّ پر هزینه دیگری به کار می بردند. تمام این ها هزینه تولید کشاورزی را بالا می برد و این هزینه ها، هنگام تعیین قیمت فروش، باید محاسبه و منظور شوند؛ از این رو اندلس به سبب بالا بودن قیمت هایش معروف است. … در سرزمین بربرها، وضعیت درست عکس این است. زمین های آن ها به قدری غنی و حاصلخیز است که کشاورزی در آن به هیچ گونه زحمت و هزینه ای احتیاج ندارد؛بدین سبب مواد غذایی در آن کشور ارزان است.

ابن خلدون افزون بر مطرح کردن بحث تقاضای فردی و دولتی و هزینه تولید، عوامل دیگری را که بر قیمت کالاها و خدمات مؤثّر هستند، از آن جمله میزان وفور و برخورداری بخش های شهر، میزان تراکم و ثروتمندان و میزان وضع عوارض بر واسطه ها و تاجران به وسیله دولت، تجزیه و تحلیل کرد. رابطه تابعی مستقیم بین درآمد و مصرف که ابن خلدون آن را مطرح کرد، راه را برای طرح تئوری تابع مصرف به صورت سنگ بنای اقتصاد کینزی هموار کرد.

ابن خلدون همچنین در ارائه مفهوم سود، سهمی علمی و نوآورانه داشت. در ادبیات اقتصادی، تئوری سود به صورت پاداشی برای پذیرش ریسک در برابر آینده نامعلوم، عموما به فرانک نایت که نظریات خود را در ۱۹۲۱ انتشار داد، نسبت داده می شود. تردیدی نیست که فرانک نایت، تئوری مدوّنی از سود ارائه داد. با وجود این، ابن خلدون نخستین بذر این نظریه را بر زمین علم اقتصاد پاشید:

بازرگانی به معنای خریدن جنس و کالا، انبار کردن آن ها و ماندن در انتظار گران شدن قیمت آن ها بر اثر نوسان بازار است. این را سود (ربح) گویند.

ابن خلدون در جای دیگر دوباره همین اندیشه را بیان کرده است:

مردم زیرک و با تجربه در شهرها می دانند که احتکار غلّات و منتظر افزایش قیمت آن هاماندن، کار خوبی نیست و سودی که از این کار مورد انتظار است، احتمال دارد بر اثر اتّفاقات، کاهش یابد یا به کلّی از بین برود؛

بنابراین، در این وضعیت، پاداشی که عاید انسان می شود، برای پذیرش ریسک است. در برابر آینده نامعلوم، شخص ریسک پذیر ممکن است به جای این که سودی به دست آورد، متحمّل زیان شود. همین طور، سود و زیان ممکن است در نتیجه سفته بازی که به وسیله سودجویان در بازارها انجام می گیرد، حاصل شود. ابن خلدون برای بیشینه کردن سودها، یک اصل رابه تاجران پیشنهاد می کند: «ارزان بخرید و گران بفروشید» که از این اصل، از آن زمان به بعد در سطحی گسترده پیروی شده است. فرانتس رزنتال در پانوشتی بر ترجمه مقدّمه ابن خلدون می نویسد:

در سال ۱۹۵۲ کتابی به وسیله توسط فرانک و. فیشر تحت عنوان ارزان بخر، گران بفروش، راهنمایی برای خواننده عمومی در زمینه روش های مطمئن سرمایه گذاری و تکنیک های خردمندانه تجاری انتشار یافت.

چنان چه این اصل ابن خلدون را برای تحلیل هزینه به کار ببریم، آشکار می شود که حتّی برای قیمت معیّن کالای نهایی می توان سود را افزایش داد هنگامی که انسان هزینه مواد خام و دیگر نهاده های به کار رفته در تولید را با خریدن آن ها به قیمت ارزان، از طریق گرفتن تخفیف یا به طور کلّی خریداری آن ها با قیمت پایین از بازارهای دور دست، کاهش دهد؛ همان طور که ابن خلدون در بحث از فواید تجارت خارجی نشان داده است. با وجود این، ابن خلدون نتیجه گرفته است که هم پایین بودن فوق العاده قیمت ها و هم بالا بودن بیش از حدّ آن ها هر دو برای بازارها زیان آور است؛ بنابراین، بهتر است دولت ها، قیمت کالاها را از طریق ارائه یارانه یا دیگر روش های دخالت در بازار، به طور مصنوعی پایین نگه ندارند. چنین سیاست هایی از نظر اقتصادی فاجعه بار است؛ زیرا کالاهای با قیمت پایین از بازار ناپدید می شوند و هیچ انگیزه ای برای تولید و فروش در عرضه کنندگان باقی نمی ماند؛ زیرا امید کسب سود ندارند. ابن خلدون همچنین نتیجه گرفت که بالا بودن بیش از حدّ قیمت ها با توسعه بازار سازگاری ندارد؛ چون کالاهای گران قیمت کم تر در بازار به فروش می رسند؛ پس سیاست قیمت گذاری بیش از حد، سیاستی ضدّ تولید است و جریان کالاها را در بازار مختل می کند. ابن خلدون به این ترتیب، سنگ بنای نظریاتی را پدید آورد که بعد در تدوین نظریه عدم تعادل از آن استفاده شد. او همچنین چند عامل تأثیرگذار بر صعودی بودن سطح عمومی قیمت را یادآور شد که از آن جمله، افزایش در تقاضا، محدودیت عرضه و افزایش در هزینه تولید است که شامل مالیات بر فروش به صورت یکی از مؤلّفه های تشکیل دهنده هزینه کلّ است. ابن خلدون پس از تحلیل عوامل برانگیزنده تقاضای کل در اقتصاد رو به رشد چنین توضیح داده است:

چون تقاضا برای کالاهای لوکس بالا می گیرد، این کالاها ضرورت می یابند و به این ترتیب، جزو ضروریات می شوند. افزون بر این، تمام کارها در شهر پر ارزش می شوند و بهای امکانات رفاهی بالا می رود؛ چون نیازها و انتظارهای زندگی افزایش می یابد و تقاضا برای کالاهای تجمّلی زیاد می شود و نیز دولت، مالیات ها و عوارضی را برای و معاملات تجاری وضع می کند. این عوارض در قیمت فروش کالاها منعکس می شود. امکانات رفاهی، مواد غذایی و کار، به این ترتیب بسیار گران می شوند؛ در نتیجه مخارج زندگی همه شهروندان با شکوفایی و پیشرفت تمدّن (شهر) افزایش فوق العاده می یابد. پول فراوانی را شهروندان خرج می کنند. در چنین وضعی، مردم برای تأمین مخارج و برآوردن نیازهای زندگی خود و خانواده خویش و نیز رفع نیازمندی های دیگر احتیاجات زندگی به پول فراوان احتیاج می یابند.

ابن خلدون موضوع تأثیر عرضه محدود بر سطح قیمت را به اختصار چنین مطرح کرده است:

هنگامی که کالاها اندک و کمیاب باشند، قیمت آن ها بالا می رود.

با مطالعه دقیق دو مطلب پیشین آشکار می شود ابن خلدون، آن چه را که اکنون به عوامل فشار هزینه و کشش تقاضای فشارهای تورّمی موسوم است، کشف کرده بود. در واقع، او نخستین دانشمند در تاریخ بود که عوامل تأثیر گذار بر قیمت کالا یا سطح عمومی قیمت را به طور مدوّن شناسایی و مشخّص کرد.

اقتصاد کلان، رشد، مالیات ها، نقش دولت ها، و پول

در اقتصاد کلان، ابن خلدون مبانی آن چه را که جان مینارد کینز، «تقاضای کلّ مؤثّر»، اثر ضریب افزاینده و برابری درآمد و مصرف نامید، پی ریخت. هنگامی که با افزایش جمعیت، تقاضای کل بیش تر می شود، تولی