فایل پاورپوینت کامل ابوریحان بیرونی و آثار او

تحولی در ارائه‌ها با فایل پاورپوینت کامل ابوریحان بیرونی و آثار او!

اگر به دنبال یک روش ساده اما حرفه‌ای برای ارائه‌ی مطالب خود هستید، فایل پاورپوینت کامل ابوریحان بیرونی و آثار او بهترین انتخاب شما خواهد بود. فایل پاورپوینت کامل ابوریحان بیرونی و آثار او از پایه بر اساس اصول طراحی مدرن ساخته شده و تضمین می‌کند که اسلایدهای شما جذاب، منظم و آماده‌ی استفاده باشند.

فایل پاورپوینت کامل ابوریحان بیرونی و آثار او شامل 108 اسلاید است که با ترکیب بصری زیبا و چیدمانی حرفه‌ای، ارائه‌ی شما را به سطحی بالاتر می‌برد.

چرا باید از فایل پاورپوینت کامل ابوریحان بیرونی و آثار او استفاده کنید؟

✔ طراحی حرفه‌ای: هر اسلاید فایل پاورپوینت کامل ابوریحان بیرونی و آثار او با دقت بالا تنظیم شده تا بیشترین تأثیر را روی مخاطبان بگذارد.

✔ صرفه‌جویی در زمان: نیازی نیست ساعت‌ها وقت خود را برای طراحی پاورپوینت بگذارید، همه چیز آماده است.

✔ استفاده‌ی آسان: بدون نیاز به ویرایش‌های پیچیده، کافی است فایل را باز کنید و ارائه دهید.

✔ فایل پاورپوینت کامل ابوریحان بیرونی و آثار او قابل استفاده در هر محیطی: چه در دانشگاه، چه در جلسات کاری، فایل پاورپوینت کامل ابوریحان بیرونی و آثار او حرفه‌ای نیاز شما را کاملاً برآورده خواهد کرد.

متمایز باشید!

دیگر نگران بهم‌ریختگی یا طراحی‌های غیرحرفه‌ای نباشید. فایل پاورپوینت کامل ابوریحان بیرونی و آثار او به شما این امکان را می‌دهد که بدون دغدغه روی محتوای خود تمرکز کنید و ارائه‌ای تأثیرگذار داشته باشید.

همین حالا دریافت کنید و تجربه‌ای متفاوت از ارائه‌های حرفه‌ای را داشته باشید!

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل ابوریحان بیرونی و آثار او :

ابوریحان محمد بیرونی خوارزمی فرزند احمد در سوم ذیحجه سنه ۳۶۲ ق در یکی از نواحی کاث خوارزم (خیوه کنونی) متولد شد[۱] و تحصیلات خود را در خوارزم انجام داد، سپس به دربار شمس المعالی قابوس بن وشمگیر رفت و مورد توجه او قرار گرفت و کتاب «آثارالباقیه» را در سال ۳۹۱ به نام او تألیف کرد.

ابوریحان به خوارزم بازگشت و به دربار خوارزمشاهیان آل مأمون پیوست و مورد احترام قرار گرفت و هنگامی که سلطان محمود غزنوی به گرگانچ دست یافت، ابوریحان را به غزنین برد. ابوریحان در سفرهای سلطان محمود به هند با او همراه بود و با دانشمندان هندی مصاحبت و معاشرت کرد و از عقاید و علم آنها استفاده بسیار کرد و زبان سانسکریت را آموخت. بعد از سلطان محمد در دربار مسعود باقی ماند و کتاب هایی به نام او تألیف کرد. ابوریحان فهرست کتاب های خود را تا سال ۴۲۷، یکصد و سیزده نسخه شمرده است. او در مسایل هیئت، نجوم، تاریخ و جغرافیا، فیزیک، اسمار و احادیث، داروشناسی و زبان پارسی و عربی استاد بود و از مفاخر عصر خود به شمار می رفت. وی در سن ۸۰ سالگی در حدود ۴۴۲ق. درغزنه از جهان رخت بربست.[۲]

بیرونی[۳] بسیار خردسال بود که تحصیل علم را آغاز کرد و ابونصر منصور؛ منجم و ریاضیدان بزرگ خوارزمی، به پرورش او همت گماشت. در هفده سالگی با استفاده از یک حلق مدرج، که جز نیم درجه را نشان نمی داد، ارتفاع نصف النهاری (نیمروزی) خورشید را در کاث اندازه گرفت، و از روی آن مقدار عرض جغرافیایی آن شهر را به دست آورد (تحدید ۲۷۴: ۷). چهار سال بعد تصمیم داشت رصدهای دیگری انجام دهد و برای این کار «دایره ای به قطر پانزده ذراع با چیزهای بایست دیگر، فراهم آورد؛ اما فقط فرصت آن را یافت که در دهکده ای در جنوب کاث و مغرب آمودریا انقلاب صیفی سال ۳۸۵/۳۷۴ را رصد کند. در آن زمان جنگ داخلی در گرفت. بیرونی مخفی شد و مدتی بعد ناگزیر آن سرزمین را ترک کرد (تحدید، ۸۷،، ۳۰، ۱۰۹: ۶، ۱۱۰: ۱۱). به گفته خود او «پس از آن مدت، چند سال نتوانستم در یک جا بمانم تا آنگاه که روزگارش آرامش خاطر بهر من کرد، و به کارهایی دنیوی پرداختم که نادانان در آن بر من رشک می بردند و خرمندان دلسوزی می نمودند».

شاید در همین زمان بود که به ری، نزدیک تهران امروزی رفت. در «آثارالباقیه» (ص۳۳۸) شعری هجوآمیز درباره مصایب فقر نقل می کند و در توضیح آن می گوید وقتی در ری محروم از عنایت سلاطین و در فقر و فاقه می زیسته و یکی از احکامیان آن شهر، چون او را فقیر می دید، نظرش را در یک مسأل فنی نجومی به سخره گرفت. اما بعدها که حال و روز او رو به بهبود نهاد همان مرد با او دوستی پیشه کرد.

برخی از شواهد دلالت می کنند که ابوریحان در همین سال ها به گیلان رفته بوده است. وی کتابی را به نام اسپهند گیلان، مرزبان بن رستم، که با زیاریان بستگی داشت، تألیف کرد. در «آثار الباقیه» که در حدود سال ۳۹۰/۳۷۹ پایان یافته، از بودن خود در دربار این شخص یاد می کند. شاید این همان اسپهبدی باشد که شاعر حماسه سرای ایران فردوسی را که از خشم محمود گریخته بود، پناه داد (براون، ص۴۹، ۱۳۵).

به هر حال ابوریحان بیرونی هرجا که بوده سو، در ۳۸۷/۳۷۶ دوباره به کاث برگشته است. زیرا در آنجا/جمادی الاول/ ۷خرداد خسوفی را (خسوف اوپولتر ۳۴۰۳) رصد کرد، و پیش از آن با ابوالوفای بوزجانی قرار گذاشته بود که او نیز همان خسوف را از بغداد رصد کند. (در تحدید، ۲۵۰: ۱۱، فقط سال ذکر شده اما خسوف اوپولتد ۳۴۰۴، که در ۱۳ ذیقعده ۳۸۷/ ۲آذر ۳۷۶ روی داده، در این دو شهر نامریی بوده است). وی از روی اختلاف زمانی که بدین طریق به دست آمد توانست اختلاف طول جغرافیایی دو شهر را حساب کند. در همین سال دولت مستعجل منصور دوم سامانی آغاز شد. اگر ابوریحان به دربار او در بخارا رفته باشد، بی گمان در همین زمان بوده است. در این هنگام قابوس زیاری؛ فرمانروای گرگان ناگزیر از قلمرو خود گریخته بود و در بخارا، یار و یاور می جست تا قدرت رفته را باز یابد. او سرانجام توانست دوباره در گرگان مستقر شود و ابوریحان به همراه او یا در پی او به گرگان رفت، زیرا در حدود سال ۳۹۰/۳۷۹ نخستین اثر بازمانده مهمش «آثار الباقیه» را به نام او کرده است (متن آثار الباقیه، ص۲۴).

ابوریحان در پایان اقامت در دربار زیاری دو خسوف را از گرگان رصد کرد: یکی در ۱۲ ربیع الاخر ۳۹۳ / ۴اسفند ۳۸۱ و دیگری در ۱۱شوال ۳۹۳ / ۲۷ مرداد ۳۸۲- در ۱۲ شعبان ۳۹۴/ ۲۰خرداد ۳۸۳ وی خسوف دیگری را، این بار در جرجانیه رصد کرد (قانون، ۷۴۰، ۷۴۱) بنابراین، باید در فاصل این دو تاریخ، وی برخوردار از عنایات خوارزمشاه وقت، به زادگاهش برگشته باشد.[۴]

بخشش های شاهانه، بیرونی را قادر ساخت تا در جرجانیه آلتی بسازد و آن ظاهراً حلق بزرگی بود که در صفح نصف النهار نصب می شد و به شکرانه، آن را در «حلق شاهیه» بنامد (قانون، ۶۱۲: ۵). وی در جاهای مختلف «تحدید» از پانزده رصد عبور نصف النهاری خورشید یاد می کند که اولی در ۲۷ ذیحجه ۴۰۶/ ۲۳ خرداد ۳۹۵ (انقلاب صیفی) و آخری در ۴ رجب ۴۰۷/ ۲۲ آذر ۳۹۵ بوده است. ظاهراً در همین دوران تنعم و مراحم شاهانه بود که توانست نیمکره ای بسازد که از آن به عنوان وسیله ای برای تصویرگری در حل ترسیمی مسایل مساحی استفاده می شد (تحدید ۳۸: ۶).

… از این پس، نخستین جایی که از ابوریحان خبری داریم دهکده ای نزدیک کابل است، که او در آنجا افسرده و تهیدست زندگی می کرد ولی سخت به تألیف «تحدید» مشغول بود (تحدید ۱۱۹: ۱-۱۲). در آخر جمادی الاول ۴۰۹/ ۲۷مهر ۳۹۷ می خواست ارتفاع آفتاب را بگیرد، ولی وسیله ای در اختیار نداشت. ناچار قوس مدرجی بر پشت تخت محاسبه (تخت) ترسیم کرد و با استفاده از یک شاقول، آن را به جای ربع به کار برد. بر پای نتایجی که به دست آمد، عرض جغرافیایی محل را محاسبه کرد. او نیز کسوفی را در تاریخ ۲۸ ذیقعد ۴۰۹/ ۲۳فروردین ۳۹۸ از لمغان در شمال کابل صد کرده است. ابوریحان در کار خود تا اندازه ای از حمایت رسمی برخوردار بود، زیرا در قانون (ص۶۰۹) می نویسد که عرض غزنه را در بین سال های ۳۹۷ و ۳۹۹ از راه رصد و با استفاده از آلتی به نام حلق یمینیه تعیین کرده است.[۵]

روش فکری و علمی و بینشی بیرونی

همان کاری را که اروپاییان در انقلاب علمی و ادبی در بنیاد علوم و معارف جدید در قرن شانزدهم میلادی کردند؛ ابوریحان در سد دهم میلادی کرده بود؛ به این معنی که کلی مواریث قدیم را اعم از علوم عقلی یا نقلی اول بار به دید تردید و انکار می نگریست و آن را در بوت عدم قبول می گذاشت تا خلاف آن به دلیل قاطع معلوم شود؛ یعنی تا وقتی که خود شخصاً غوررسی و تحقیق عمیق نمی کرد مطلبی را نمی پذیرفت؛ اگر از مسایل عقلی نظری است دلیل ریاضی و برهان منطقی می خواست؛ و اگر از امور حسی است تجربه و شهود شخصی را به کار می بست؛ و آنچه نتیجه برهان قاطع عقلی و استقراء و تجربه حسی شهودی خود او بود همان رامدار رد و قبول و مناط حکم امکان و امتناع قرار می داد؛ خواه با افکار و آراء دیگران موافق یا مخالف افتاده باشد.

ابوریحان بیرونی، دانش را مایه برتری انسان بر حیوان دانسته و بیان کرده که علم به خودی خود، خواستن است. او همچنین یادآور شده است که دانش ها برحسب نیازهای ناگزیر انسان پدید آمده است. اما در مجموع و در تحلیل نهایی، او از زاویه دین و جهان بینی مذهبی بر علوم نگریسته است. ابوریحان معتقد است که تحقیق در علوم مختلف مانند جغرافیا و علوم طبیعی از آن رو جایز است که برای حیات دینی و معنوی جامعه اسلامی در خور اهمیت است و باید باتوجه به این غایت دنبال شود.

از نظر ابوریحن، علوم و فنون باید به منظور ایجاد زندگی اسلامی و نیل به هدفی که اسلام تجویز کرده ترویج یابد. به اعتقاد او، البته فایده علمی و مادی ملاک ارزش علم نیست و فضیلت ایثار را تضمین نمی کند؛ بلکه اعتبار تحقیق در علوم، مبتنی بر گفتار خداوند است که در قرآن انسان را امر فرموده که در خلقت آسمان ها و زمین تفکر کند؛ چرا که او جهان را به حق خلق کرده است.[۶] این گونه است که برای ابوریحان فرقی میان علوم دینی و غیردینی نیست و آنچه او مورد مطالعه قرار می دهد، اعم از مطالب تاریخی و طبیعی، جنبه دینی به خود می گیرد.[۷] بدین ترتیب، او دانشمندی است سخت متشرع که طریق استدلال و تجربه را با ایمان دینی در آمیخته است… استدلال از نظر بیرونی مرتبه نازلی است از عقل و نردبانی است که انسان از طریق آن، از عالم محسوسات به جهان معقولات صعود می کند.[۸]

گفتنی آن که، ابوریحان طبیعت و تاریخ را به عنوان دو منبع معرفت می پذیرد، اما پذیرش آنها را ناشی از تأییدشان از ناحیه دین و وحی می داند. این امر باعث می شود که او از یک سو دین را مرجع و منبع اصلی معرفت خود تلقی کند و از سوی دیگر برای علم وجودی مستقل و بالذات قایل نباشد؛ لذا در نزد او علم منبعی تلقی می شود که وجودش وابسته است و هویتی مستقل ندارد.[۹] ابوریحان همچنین معتقد است که «در افعال طبیعت گاهی به طور نادر غلط و اشتباه روی دهد تا دانسته شود که طبیعت، خدا نیست و خدا غیر از آن است. انسان فقط با درک عجز و ناتوانی خود و تسلیم شدن به اراده الهی می تواند به هماهنگی و زیبایی طبیعت پی ببرد و نه با اکتفا به تصورات محدود فکربشری.[۱۰] این اظهارات و پس از ذکر مواردی می آیند که از نظر ابوریحان غیرعادی شمرده شده اند.

ابوریحان می افزاید: «این که پاره ای از آن گفته شده خاصیاتی است که در موجودات مطبوع است و علل آن به جواهر بسیط و آغاز تألیف و آفرینش جهان منتهی می شود و آنچه از این قبیل باشد، ممکن نیست که شخصی آن را با علم دریابد.»[۱۱]

آثار و تألیفات

بیرونی در شصت و سه سالگی فهرستی از تألیفات محمدبن زکریای رازی طبیب را فراهم آورد و فهرست آثار خود را هم به آن ضمیمه کرد. این فهرست شامل ۱۱۳ عنوان است (به جز عناوین رسالاتی که دوستانش به نام او نوشته اند). فهرست تا حدودی برحسب موضوع مرتب شده و گاه گاه با نکات مختصری درباره محتویات کتاب ها همراه است. اغلب آثار بیرونی که هنوز موجودند، در ذیل به اختصار وصف شده اند. این آثار بهترین منابعی هستند که برای ارزیابی دامنه و اهمیت کار او در اختیار داریم. بیرونی یکی از علمای قرون وسطا بود که با پژوهش های ستاره شناسی و تحقیق در آن، علاقه مندی کاملی داشت و دانش او از منابع یونان قدیم و هند سرچشمه گرفته و هم بر معلومات منجمان اسلامی پیش از او اتکا داشت که لباب لباب آن را در شاهکارش «القانون المسعودی» فراهم آورده است.

بیرونی دارای تألیفات فراوان و موءلف زبردست است و از آثار او ۲۸کتاب به هند تعلق دارد. وی یک عالم واقعی بود که نگاه عمیق علمی توأم با اعمال اسلامی داشت و بنابراین از تعصب خشک قشریان مذهبی یا نژادی به دور بود. وی برای مسجد غزنه تقویمی ترتیب داد، که مبنی بر تقوم رومی بود و از این رو امام مسجد از استعمال آن استنکاف ورزید و گفت این چیز مبنی بر یک تقویم غیراسلامی است.

اگر چه زبان مادری او خوارزمی بود، به عربی، یونانی، فارسی، سانسکریت و چندین زبان دیگر هم می فهمید. کتاب «ماللهند» وی در بیان افکار فلسفی و فرهنگ و علوم و خصوصیات دیگر هندیان موثق ترین کتب به زبان عربی است، که در زبان تازی نظیری ندارد. البیرونی با تألیف این کتاب و خدمت عظیمی به گویندگان زبان عربی کرد، زیرا پیش از او هیچکسی هنر را به این نحو نشناسانیده بود. وی عمر خود را مانند یک طالب علم مجرد گذرانیده و متأهل نشد.

خدمت حقیقی بیرونی به علم این است که وی معلومات باستانی را به وجه نیکو فراهم آورد و آن را در پرتو افکار و امعان نظر و تحقیق خویش ترجمه کرد و هم از این رو است، که مقام وی در تاریخ علم جاوید است و در صف بزرگترین دانشمند قرون ماند.

بررسی و مطالعه در آثار ابوریحان بیرونی، این واقعیت را روشن می سازد که او را نمی توان (حداقل در زمینه علوم اجتماعی، یک نظریه پرداز برجسته قلمداد کرد؛ آن چنان که فی المثل از فارابی یا ابن خلدون به این عنوان یاد می شود.

ابوریحان علاوه بر کتاب گرانسنگ خود تحقیق «ماللهند»، در کتاب «آثار الباقیه» خویش نیز به مسایل فرهنگی جوامع مختلف پرداخته است؛ به طوری که از خلال این دو اثر، می توان شالوده های اندیشه اجتماعی او را دریافت. نکته ای که جا دارد این دو اثر مطمح نظر قرار گیرد آن است که باید مراقب بود تا مبادا به گزاف، بعدی از روش و بینش او، با جنبه ای از اندیشه مدرن یکسان تلقی شود. به عبارت دیگر، باید همواره متوجه تفاوت های بنیادین هستی شناختی میان دنیای قدیم و دنیای جدید بود.

ابوریحان طی سفرهای متعدد خود به هند (بین سالهای ۴۰۸ تا ۴۲۱ ق) زبان سانسکریت را آموخته است. او ضمن آشنایی با مردم و فرهنگ سرزمین هند، چندین کتاب از آن زبان به عربی و بالعکس ترجمه کرده است. درباره محتوای کتاب تحقیق «ماللهند» باید گفت که این کتاب نه یک کتاب جغرافیایی است و نه یک کتاب تاریخی، بلکه گنجینه ای است از تمام معلومات درباره سرزمین هند، آنهم براساس تحقیقات صحیح علمی.[۱۲] به عبارتی دیگر، شاید بهتر باشد که آن را از دایره المعارفی مربوط به هندوستان در قرون وسطا بدانیم.[۱۳] محتوای این کتاب، موضوعات متنوعی را در بر می گیرد و پاره ای از آنها را به شرح زیر می توان بیان داشت:

-زبان شناسی هندوان و ذکر ویژگی های زبان آنها

-دین شناسی هندوان و بررسی اعتقادات آنها درباره خدای سبحان و مقایسه این اعتقادات با اعتقادات مسیحیان و پیروان مانی

-بیان اعتقادات هندوان درباره گروههای مختلف مردم در سلسله مراتب اجتماعی و سلسله مراتب هستی

-بیان برخی از عادات و رفتارهای هندوان با توجه به منابع مختلف، فی المثل: او آداب و رسوم آنها را مورد توجه قرار می دهد و درباب اقسام ازدواج، بت پرستی، جادوگری در میان آنها سخن می گوید.

-نگاه دوگانه خواص- عوام ابوریحان، باعث شده تا او ضمن آشنایی با فرهنگ عامه به کتب دانشمندان و متفکران هندی نیز توجه کند. در بخش هایی از کتاب، از نظریات نجومی، هندسی، ریاضی و… دانشمندان آن دیار سخن گفته است[۱۴]

بیرونی کتاب «آثار الباقه» را در حدود سال ۳۹۱ق/۱۰۰۰م نوشته است و البته، بعدها تغییراتی در آن داده است. این کتاب از بهترین مأخذگاه شماری و تقویم شناسی ملل قدیم است. و در این کتاب از دانش «گاه شناسی» که آن را «علم برایام شادمانی و روزهای غمناکی ملل و شناخت اوقات روزه اهل کتاب و برخی از مذاهب دیگر و روزهای تاریخی می داند، سخن گفته است. بیرونی در این اثر، در پی شناسایی اخبار مهم ملت های گذشته است و می خواهد احوال و اصول رفتار و پندار آنها را از روی سنت های باقی مانده آنها بشناسد. او ضمن توجه به این که با اموری سروکار دارد که نمی توان آنها را با مشاهده مستقیم درک کرد، اذعان می کند که راه استدلال و قیاس معقول به محسوس در این جا، فاقد کارایی است و این گونه، روش دیگری را پیشنهاد می کند: «راه موجود این است که از اهل کتاب و ملل و اصحاب آراء که این گونه تواریخ مورد استفاده آنهاست، تقلید و پیروی کنیم».

البته در نظر او تنها این استناد به اقوال نخبگان و دانشمندان کافی نیست، بلکه باید فکر خود را از عوامل زیان آوری که بدان معتقد شده از قبیل تعصب و غلبه و پیروی از هوی و ریاست طلبی که سبب هلاک بسیاری از مردم است و مانع دیدار حق و حقیقت پاک سازیم و سپس آرا و گفته هایش ایشان را در اثبات این مقصود با یکدیگر بسنجیم.[۱۵]

اسطرلاب (کتاب فی استیعاب الوجوه الممکنه فی صنعه لاصطرلاب) در میان رساله های بسیاری که در قرون وسطا درباره اسطرلاب نوشته شده، این اثر از آثار معدودی است که ارزش واقعی دارند. در این کتاب، گذشته از ساختمان اسطرلاب معمولی، انواع وسایلی هم که در این کار مورد استفاده قرار می گیرد به تفصیل وصف شده است. برای ساختن دسته دوایری که روی صفحات مختلف حک می شوند و داخل دستگاه قرار می گیرند، مقادیر عددی داده شده است. همچنین انواع مختلف و غیرمتعارف اسطرلاب، که تا روزگار بیرونی ساخته شده بود، توصیف شده است. در مورد نظریه ای که ساختمان اسطرلاب بر آن مبتنی است، گذشته از شیوه ها و ویژگی های تصویر جسم نمای متعارف، شیوه ها و ویژگی های انواع تصویرهای غیرجسم نما و نا قائم بر صفحه هم بیان شده است.

سدس (حکایه الآله الموسومه بالسدس الفخری). این رساله دو صفحه ای آلت دیواری عظیمی را که خجندی به امر فخرالدوله ساخته بود و برای رصدعبور نصف النهاری خورشید به کار می رفت وصف می کند، شاید بیرونی خود آن را دیده باشد ولی چیزی در این باره نمی گوید.