فایل پاورپوینت کامل اسلام و توجه به ابعاد مختلف فرد و جامعه در تعالیم خود

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل اسلام و توجه به ابعاد مختلف فرد و جامعه در تعالیم خود :

مقدمه

اسلام هم نیروهای ظاهری و باطنی آدمی را برای سازندگی انسان که دارای چند بعد جدانشدنی می باشد بسیج نموده است. یعنی هرگز به آن قناعت ننموده که مثلاً فکری – هر چند عالی باشد – در گوش تاریک نفس انسان ساکت و بی فعالیت بماند؛ بلکه وقتی از تفکر و تأمل تقدیر می نماید که توأم با اثرهای فردی و سرانجام با فعالیت های اجتماعی و همه جانبه باشد. بلکه فکر در عین نهانی بودن خویش به شگفتی ها وزیبایی ها از جهان آفرینش دست می یابد وباید نیروهای دیگر را هم به فعالیت وادار نماید که هم آن نیروهای باطنی و فعالیت های ظاهری در خدمت سازندگی خود آدمی و جامعه بشریت به کار بیفتد وگرنه اصلاً برای آن فکر و نیروی یک بعدی اگرچه در سطح عالی ای از معرفت باشد، ارزشی قائل نیست.

نمونه هایی از توجه یک بعدی به انسان

برای روشن شدن منظور به یک اندیش عملی از نظر فیلسوف و یک شاعر نگاه می کنیم تا دیدگاه قرآن کاملاً روشن شود. یکی از افکار بسیار عالی و ارزشمند آن است که اصلاً حرکت عبث و گزاف و بیهوده در آفرینش نیست. ملاهادی سبزواری در منظومه خود می فرماید:

وَ کلُّ شَیء غایهٌ مُستَتبَعٌ

حَتّی فَواعِلَ هِی الطَّبائِعُ

وَ القَسر لایکونُ دائِماً کسَماء

لَم یک بِالأکثَرِ فَلینْحَسِما

إذْ مُقتَضی الحِکمَهِ وَ العِنایهِ

إیصالُ کلِّ مُمکنٍ لِغایهٍ

-هر چیزی در حرکت خود هدفی دارد حتّی حرکت های طبیعی که شعوری ندارند مانند حرکت گیاهان و نباتات که برای میوه است.

– هرگز جبر و فشار و برگرداندن از هدف معین ممکن نیست و هم به مدت طولانی برقرار نیست و بالأخره هر حرکتی به هدف کمالی خود خواهد رسید.

– زیرا عنایت و حکمت ربانی آن است که هر ممکنی را به غایت وجودی خود برساند.

این فکر از نظر فلسفی بسیار عالی و باارزش است. ولی با هم ارزشی که دارد بیش از یک فکر تنها نیست و یکی از چندین بعد از ابعاد آدمی است.

همان طور که می دانیم انسان چند بعد دارد:

۱- بعد شخصی ۲-بعد اجتماعی ۳- بعدجهانی ۴- بعد آبادی روی زمین ۵- بعد سازندگی، ولی در این فکرِ فیلسوفان عالی خبری از ابعاد دیگر نیست.

حال همین فکر را از دیدگاه شاعر ملاحظه کنید:

خرامیدن لاجوردی سپهر

همی گردد برگشتن ماه و مهر

مپندار کز بهر بازیگریست

سراپرده ای این چنین سرسریست

در این رشته یک ذره بیکار نیست

سررشته بر ما پدیدار نیست

نه زین رشته سر می توان تافتن

نه سر رشته را می توان یافتن

در این دیدگاه حرکت خورشید و ستارگان و فلک لاجوردی (در دیدگاه آن روزها) برای هدفی بزرگ معرفی شده و آن را بالاتر از سرسری و گزاف بودن معرفی می نماید و بلکه هر ذره ای برای هدفی در حرکت است.

اما نتیجه ای که از این فکر گرفته آن است که نه می توان رشته آفرینش را رها نمود و نه می توان سررشته را پیدا نمود. خلاصه سردرگمی است و برای تهییج افکار و سر تکان دادن پای منقل افیون به درد می خورد. و نتیج مثبت از این فکر با این زاوی دید معرفی نشده است.

نمونه ای از توجه چند بعدی اسلام به انسان

اینک به این آیات دقت کنیم.

«إِنَّ فِی خَلْقِ السَّمواتِ وَالأَرضِ وَاخْتِلافِ اللَّیلِ وَالنَّهارِ لَآیاتٍ لِأُولِی الأَلْبابِ * الَّذِینَ یذْکرُونَ اللّهَ قِیاماً وَقُعُوداً وَعَلی جُنُوبِهِمْ وَیتَفَکرُونَ فِی خَلْقِ السَّمواتِ وَالأَرضِ رَبَّنا ما خَلَقْتَ هذا باطِلاً سُبْحانَک فَقِنا عَذابَ النّارِ * رَبَّنا إِنَّک مَنْ تُدْخِلِ النّارَ فَقَدْ أَخْزَیتَهُ وَما لِلظّالِمِینَ مِنْ أَنْصارٍ * رَبَّنا إِنَّنا سَمِعْنا مُنادِیاً ینادِی لِلْإِیمانِ أَنْ آمِنُوا بِرَبِّکمْ فَآمَنّا رَبَّنا فَاغْفِرْ لَنا ذُنُوبَنا وَکفِّرْ عَنّا سَیئاتِنا وَتَوَفَّنا مَعَ الأَبْرارِ * رَبَّنا وَآتِنا ما وَعَدْتَنا عَلی رُسُلِک وَلا تُخْزِنا یوْمَ القِیامَهِ إِنَّک لا تُخْلِفُ المِیعادَ * فَاسْتَجابَ لَهُمْ رَبُّهُمْ انّی لا أُضِیعُ عَمَلَ عامِلٍ مِنْکمْ مِنْ ذَکرٍ أَوْ أُنْثی بَعْضُکمْ مِنْ بَعْضٍ فَالَّذِینَ هاجَرُوا وَأُخْرِجُوا مِنْ دِیارِهِمْ وَأُوذُوا فِی سَبِیلِی وَقاتَلُوا وَقُتِلُوا لَأُکفِّرَنَّ عَنْهُمْ سَیئاتِهِمْ وَلَأُدْخِلَنَّهُمْ جَنّاتٍ تَجْرِی مِنْ تَحْتِها الأَنْهارُ ثَواباً مِنْ عِنْدِ اللّهِ وَاللّهُ عِنْدَهُ حُسْنُ الثَّوابِ»[۱]

خداوند در این آیات می فرماید:

«در خلقت آسمانها و زمین و جریان شبانه روز با نظم و ترتیب دقیق شگفت انگیز نشانه بزرگی از قدرت و عظمت برای اندیشمندان و خردمندان است. آن خردمندانی که همواره در همه حال به یاد خدا هستند.»

علاوه بر ذکر و یاد خدا، خدای متعال را در هم احوال، در نشست و برخاست و آرمیدن فراموش نمی کنند و پیوسته به یاد الله هستند؛ چه این که برای انسان دارای شعور، فقط با زبان یاد کردن که با اندیشه و تفکر همراه نباشد ارزشی ندارد. لذا به بُعد ذکر، فکر و اندیشه را اضافه نموده است .و از قول آنها می فرماید: «پروردگارا! این دستگاه را بیهوده نیافریدی و از کار عبث منزهی (و اگر هدف خلقت زندگی چند روز مشقت بار باشد در کار تو عبث لازم می آید. لیکن از عبث منزهی، پس روز قیامتی هست) ما را از عذاب دوزخ