فایل پاورپوینت کامل برخی از شیوه های عثمان در اعلام وضوی جدید.

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل برخی از شیوه های عثمان در اعلام وضوی جدید. :

از ابو علقمه درباره عثمان بن عفان روایت شده است که روزی برای وضو ظرف آب خواست.

سپس گروهی از اصحاب پیامبر(ص ) را به حضور خواند.

پس با دست راست روی دست چپ آب ریخت و آن را سه بار شست.

آنگاه سه بار مضمضه و سه باراستنشاق کرد و سپس روی خود را سه بار شست.

سپس دستان خود را تا آرنج سه بارشست.

آنگاه سر خویش را مسح کرد و پاهای خود را شست و تمیز کرد.

سپس گفت: دیدم رسول خدا(ص ) همین گونه وضو می گیرد که من اینک وضو گرفتم.

آنگاه افزود: هرکس وضو سازد و وضوی خویش رادرست و کامل کند و سپس دو رکعت نماز بگزارد باگناه خود همان نسبت خواهد داشت که روز زاده شدن از مادر داشته است.

پس از آن [رو به یکی از حاضران کرد و] گفت: فلانی، آیا چنین است؟ گفت: آری.

[رو به یکی دیگر کرد و] گفت: فلانی، آیا چنین است؟ گفت: آری.

او به همین پرسش از همه حاضران ادامه داد تا هنگامی که تنی از اصحاب رسول خدا را [که در آن جمع حاضر بودند] بر شیوه خود گواه گرفت.

سپس گفت: سپاس خدای را که بر این شیوه با من همراهی کردید. [۱] این متن ما را از یکی از شیوه های عثمان در گستراندن و جاانداختن سبک وضوی خود، یعنی شیوه فراخوانی گاه به گاه کسانی از صحابه به منظور نشان دادن سبک وضو به آنها آگاه می سازد.

اما همین جا، جای این پرسش هست که آیا صحابه نیازمند آن بودند که وضوی خلیفه ببینند؟ یا آن که هدف خلیفه از نشان دادن وضو به آنها به خاموش کردن صداهای مخالف بازمی گشت؟ چگونه می توان تصور کرد کسی از صحابه پیامبر خدا(ص ) آن هم پس از گذشت نزدیک به نیم قرن از پیدایش اسلام وجود داشته است که وضوی پیامبر را نداند؟ اگر این فرض هم شدنی باشد باز آیا می توان چنین کسی را صحابی خواند؟ دیگر آن که این همه تلاش پیگیر خلیفه برای آموزش دادن وضو به مسلمانان برای چیست؟ چرا دو خلیفه پیشین ابوبکر و عمر چنین تلاشی نداشتند؟ آیا اگر آموزش دادن وضو یک ضرورت بود آنان سزاوارتر به این کار نبودند؟ از متن پیشگفته، همچنین، دو نکته دیگر برمی گیریم: یک: نیرومند بودن مخالفان عثمان، و تلاش خلیفه برای یاری جستن از برخی صحابه برای تاءیید او در آنچه از رسول خدا(ص ) روایت و یا درباره او نقل می کند.

دو: سستی موضع خلیفه و ناتوانی او در مقابل آن برخی از مردم که این خود ازدو نشانه برداشت می شود: ۱ در پیش گرفتن سیاست دفاعی، چونان که درحدیث گذشته حمران دیده می شود، آنجا که گفت: نمی دانم چیست! جز این که خود دیدم رسول خدا(ص ) همانندوضوی من وضو می گیرد، یا در روایت علقمه است که تنی چند از اصحاب رسول خدا(ص ) را فرا خواند، و یا در گفتار خود خلیفه است که می گوید: سپاس خدای را که بر این شیوه با من همراهی کردید.

افزون بر اینها و نیز متونی دیگر که در گفتارهای آینده از آنها آگاهی خواهید یافت، نشان دیگر آن است که خلیفه وابستگان خود، همانندحمران و ابن داره را بدان گماشت که خبر وضوی او را برای مردم نقل و بر این تاءکید کنندکه همین وضو وضوی پیامبر است، تا شاید از این رهگذر مردم را قانع کنند، برای نمونه، بیهقی از محمدبن عبداللّه بن ابی مریم نقل کرده است که ابن داره صدای مضمضه او راشنید پس او را نزد خود خواند تا وضوی خلیفه را بدو بیاموزد، در همین روایت است که گفت همین وضوی پیامبر خداست [۲].

دار قطنی هم به سند خود که به محمد بن ابی عبداللّه بن ابی مریم می رسد از ابن داره نقل کرده است که گفت: در خانه او [یعنی عثمان ] بر وی وارد شدم.

او شنید که مضمضه می کنم، مرا بانگ زد.

ای محمد! گفتم: جانم! گفت: آیا حدیثی از پیامبر خدا برایت نقل نکنم؟ گفتم: چرا.

گفت: دیدم که او در نشستنگاه [۳]نشسته بود و آبی برای وضویش آوردند.

سه بار مضمضه کرد و سه بار آب را از دهان ریخت، سه بار صورت خود را شست و دستان خود را هم سه سه.

سر خویش را نیز سه بار مسح کرد و پاهای خود را هم سه سه شست.

سپس فرمود: این وضوی پیامبر خداست.

دوست داشتم آن را به شما نشان دهم [۴].

در حدیثی دیگر از عمر بن عبدالرحمن است که گفت: نیایم برایم نقل کرد که عثمان بن عفان در میان تنی چند از یارانش بیرون آمد و بر نشستگاهها نشست.

پس آبی برای وضو خواست.

آنگاه دستان خود را سه بار شست، سه بار مضمضه کرد، سه باراستنشاق کرد.

سه بار روی و سه بار دستانش را شست.

یک بار سرش را مسح کشید وسه بار پاهایش را شست و سپس گفت: دیدم که رسول خدا نیز چنین وضو گرفت.

من وضو داشتم اما اینک دوست داشتم به شما نشان دهم پیامبر(ص ) چگونه وضوگرفت [۵].

افزون بر این چند حدیث در فرهنگها و نیز در صحاح اهل سنت احادیثی دیگر دراین باره آمده است که خلیفه در نشستنگاهها می نشست [۶] وضوی پیامبر را به مسلمانان آموزش دهد! ۲ جراءت نداشتن خلیفه بر این که مردم را به دروغگویی، بدعتگذاری و یابرساختن پدیده هایی تازه به نام دین متهم کند، بلکه او فقط بدین بسنده کرد که بگوید: نمی دانم چیست؟ چرا که او خود می دانست وضوی این مردم همان وضوی پیامبر(ص )است و حدیث آوردن آن از زبان پیامبر(ص ) در این باره خود دلیلی روشن بر مشروع بودن کار آنان و گواهی بر این حقیقت است که آنچه انجام می دهند همان کاری است که دردوران پیامبر(ص ) انجام می گرفت.

این در حالی است که اگر عثمان حتی یک دلیل، و چند دلیلی سست و ناکافی، دراختیار داشت از اتهام زدن به آن مخالفان و ازسرکوب آنان و پاسخ دادن به آنها به سخت ترین شیوه ممکن خودداری نمی ورزید و ناچار نمی شد در حالی که در پیکاری سخت و پیوسته با آنان است بگوید: احادیثی از پیامبر(ص ) نقل می کنند که نمی دانم چیست.

آیا با آن که او زمانی دراز در مدینه با پیامبر(ص ) زیسته است این شگفت آور نیست که بگوید نمی دانم چیست؟ بر این پایه می بایست پذیرفت این که خلیفه خود را به نادانی می زند دلیلی برسستی وی در برابر قدرت مخالفان است.

از آنچه گذشت این نکته نیز روشن می شود که خلیفه در برخورد با مخالفان او درمساءله وضو آن زبان زور و ابزار قدرت را که عموما در برخورد با مخالفان در دیگرعرصه ها به کار می بست به کار نگرفت، بلکه با آنان در نهایت نرمش و آرامش برخوردکرد، در حالی که آنها از سخت ترین دشمنان وی بودند و می توانستند افکار عمومی را برضد او برانگیزند.

با این همه مشاهده می کنیم وی به محض آن که تنی چند از صحابه باوضوی او همراهی می کنند از شادی در پوست نمی گنجد و می گوید: سپاس خدای را که در این باره با من همراهی کردید [۷].

غالبا شیوه خلیفه بر این بود که چون حدیثی درباره وضوی پیامبر(ص ) نقل می کند چیزی هم در ذیل حدیث بگوید.

این خود نزد اهل تحقیق و ژرفکاوی برانگیزاننده تردید و پرسش است: این همه تاءکید برای چیست؟ چرادر روایت وصف وضو که دیگر صحابه دادند چنین ذیلی نیست؟ وچرا این نکته فقط در روایت عثمان به چشم می خورد؟ عثمان از این که از سومین شیوه پیشگفته بهره جوید و ازمخالفان دلایلشان رابخواهد خودداری ورزید، چرا که می دانست این مخالفان از سویی نمایندگان یک جریان فکری قوی و بزرگ، به لحاظ اندازه و به لحاظ چگونگی، هستند و از سویی دیگرجراءت رودررویی با آنان و دلیل آوردن در برابر آنان را ندارد، چه، ناموران مکتب مخالف خلیفه در آن پایه از سابقه و آگاهی دینی و دیرینه همدمی با پیامبر(ص ) بودند که انکار کردنی نبود و افزون بر این، خود سالیان سال از آغاز دوران تشریع تا وفات پیامبر(ص ) وضوی آن حضرت را به چشم دیده و برای مسلمانان نقل کرده بودندو به رغم مخالفت خلیفه همچنان به همین شیوه وضو می ساختند.

در این میان شگفت آورتر آن است که خلیفه دلایل خود مبنی بر درستی وضو وراستی برداشتش در مساءله وضو را ارائه نداد، و تنها بدین بسنده کردکه وضوی پیامبر(ص ) را نقل کند و کسانی را بر این گواه گیرد که آنچه او می گوید درست است. شایدهم در این راه مخالفان خویش را بزور به دادن چنین گواهیی وادار کرده باشد! اینها همه از آن خبر می دهد که خلیفه در موضع صاحب اندیشه ای بود که جمعی انبوه با آن مخالفت دارند.

خلیفه گواه می آورد، دلیل می جوید، و در تلاش برای برگرداندن مسلمانان از اعتقاد به مساءله ای معلوم و روشن و اثبات چیزی مجهول، وضوی خود را به روایتهایی تقویت می کند که میان مسلمانان پذیرفته است.

برای نمونه، ازحمران نقل شده است که گفت: برای عثمان آب وضو آوردم و او برای نماز وضو گرفت وآنگاه گفت: از پیامبر خدا(ص ) شنیدم که می گوید: هر کس وضو سازد و وضوی خویش به نکویی و درستی به انجام رساند همه گناهان گذشته اش پوشیده می شود.

سپس رو به یاران خود کرد و گفت: فلانی! آیا تو هم این سخن را از رسول خدا(ص ) شنیدی؟ خلیفه به همین ترتیب از سه تن از یاران خویش گواهی خواست و همه آنها در پاسخ می گفتند: مااین سخن را از پیامبر(ص ) شنیدیم و دریافتیم [۸]

از عمرو بن میمون هم روایت شده است که گفت: از عثمان شنیدم که می گوید: پیامبر خدا(ص ) فرمود: هر کس آن سان وضو بگیرد که دستور داده شده است و چنان نماز بخواند که فرمان داده شده است، به سان روزی که زاده شده از گناهان خویش پاک شود.

سپس از تنی چند از اصحاب پیامبر(ص ) گواهی خواست و پرسید: آیا همین است؟ و آنان گفتند: آری [۹].

عثمان در نشستنگاهها می نشیند [۱۰]وضو می گیرد، و پس از وضوی خوداحادیثی درباره کامل ساختن و درست به جای آوردن وضو می آورد.

او بر دروازه شهرنیز همین کار را انجام می دهد و آنگاه بر درستی این کار کسانی را گواه می گیرد که با او هم عقیده اند و دیدگاه فقهی شان دیدگاه اوست، تا از این رهگذر هر بیننده ای را قانع کند که همین وضوی او مصداق کامل ساختن و درست انجام دادن وضوست.

اینها همه نشانه هایی است حاکی از این که عثمان بن عفان، خود پدید آورنده وبرسازنده این برداشت نو و این انجام کامل و درست وضوست و آن ادله شرعی که به فهم او رسیده و سبب شده است به وضو ابعادی تازه دهد پی