فایل پاورپوینت کامل بررسی موارد نوآوری در ادبیات مهدویت، ویژه? کودک و نوجوان

فایل پاورپوینت کامل بررسی موارد نوآوری در ادبیات مهدویت، ویژه? کودک و نوجوان؛ انتخابی هوشمند برای ارائه‌های حرفه‌ای

با پاورپوینت فایل پاورپوینت کامل بررسی موارد نوآوری در ادبیات مهدویت، ویژه? کودک و نوجوان، محتوای خود را در قالب 109 اسلاید استاندارد و جذاب ارائه دهید و در نگاه اول تاثیرگذار باشید.

چرا باید از پاورپوینت استفاده کنید؟

1. چیدمان دقیق و کاربرپسند: فایل پاورپوینت کامل بررسی موارد نوآوری در ادبیات مهدویت، ویژه? کودک و نوجوان با طراحی ساختاریافته و اصولی، مخاطب را به‌خوبی درگیر محتوا می‌کند.
2. صرفه‌جویی در زمان: تمامی اسلایدهای فایل پاورپوینت کامل بررسی موارد نوآوری در ادبیات مهدویت، ویژه? کودک و نوجوان آماده‌ی استفاده هستند؛ بدون نیاز به هیچ‌گونه ویرایش.
3. نمایش با وضوح بالا: کیفیت طراحی در فایل پاورپوینت کامل بررسی موارد نوآوری در ادبیات مهدویت، ویژه? کودک و نوجوان به‌گونه‌ای است که در هر صفحه‌نمایشی عالی به‌نظر می‌رسد.

هشدار: استفاده از نسخه‌های ناقص فایل پاورپوینت کامل بررسی موارد نوآوری در ادبیات مهدویت، ویژه? کودک و نوجوان ممکن است باعث بروز اختلال در نمایش یا افت کیفیت شود. تنها نسخه اصلی فایل پاورپوینت کامل بررسی موارد نوآوری در ادبیات مهدویت، ویژه? کودک و نوجوان، کیفیت تضمین‌شده دارد.

---

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل بررسی موارد نوآوری در ادبیات مهدویت، ویژه? کودک و نوجوان :

مقدّمه

ادبیات مهدویّت از دیرباز در قالب های گوناگونی از جمله داستان، شعر، دلنوشته، جُنگ و. . جریان یافته است و نویسندگان و شاعران مختلفی در این وادی ره پیمودهاند. حال در این مسیر، برخی آثار دستخوس تکرار و سنتهای کلیشهای شده است و برخی دیگر با شکستن حد و مرز تعیین شده و با درانداختن طرحی نو، زلال تازگیها و خلّاقیتها را در رگهای فرسوده شعر و نثر جاری نموده اند. شاید بتوان گفت سنّت و نوآوری دو مفهوم درهم تنیده است که راه خود را از دو مسیر جداگانه می گشاید و به جلو می رود. «سنّت و نوآوری، دو جنبه استمرار فرهنگ یک قوم یا ملّت است. برای آنکه سنّت استمرار یابد، باید به مدد نوآوری متحوّل شود… و هر نوآوری و بدعتی در شعر و ادب، مستلزم خروج از سنّت و فراتر رفتن از آن است.» (رضوی، ۱۳۸۷: ۳)سنّت ها اگر در فرایند تکرار و عادت، جامه روزمرگی بپوشند، کسالت ذهن و روح را به دنبال دارند و سپس در چرخه روزمرگی و ایستایی، زمینه های خستگی جان را به دنبال دارد.«اگر سنّت تکرار شود و این تکرار در پرتو نوآوری و بدایع و نبوغ تازه، مشمول تحوّل نگردد، انحطاط آغاز می شود.» (همان:۵۹)فراتر رفتن از سنّت ها و بر هم زدن قالب های همیشگی همّتی ژرف می طلبد و خلّاقیتی لطیف؛ تا در سایه آن پرده ها کنار رود و جلوه هایی نو فراروی مخاطب نمایان گردد. از این رو «آشنایی زدایی به برداشت تازه و جدیدی از ادبیات رهنمون میشود؛ برداشتی که نه بر ادامه و تقلید از گذشته بلکه بر گسستهای ناگهانی از آن و پیدایش قواعد هنری نو، و شکستن عادت ها، استوار است و سبکی جدید را پیریزی و معرفی میکند.» (رضایی هفتادر و دیگران، ۱۳۹۲: ۸۸)بنابراین شایسته و بایسته است زبان شعر و نثر دستخوش تکرار و یکنواختی نگردد و در آسمان بی کران نوآوری ها و تازگی ها فرابالد. این امر به ویژه در ادبیات دینی از جمله ادبیات مهدویّت ضرورتی تام می یابد و لازم است در این مسیر، صاحب قلمان، رسالت خود را بشناسند و به تناسب روحیات مخاطب جلوه هایی از مهدویّت را به آنان بنمایانند تا بتوانند پنجره ای از کمال و معنویت را به روی آنان بگشایند.

گونه های نوآوری در ادبیات مهدویت:

نوآوری در زیباترین حالت خود، گرد و غبار تکرار و روزمرگی را از پهنه آثار میزداید و با سیر در کهکشان بیکران ادبیات، جلوههایی تازه، بدیع و ناب را پیش روی مخاطب میگشاید. در این راستا، متون دینی به خاطر پیوندی که با باورهای مردم مییابد، اگر به مدد نوآوری و آشناییزدایی شکوفا نشود، در چارچوب تکرار و عادت، بالیدن را از یاد میبرد و ذوقی در مخاطب برنمیانگیزد. ادبیات مهدویت نیز با حرکت در جاده امید و انتظار، شور، ذوق و نوآوری فراوانی را میطلبد تا در مسیر زمان دچار تکرارهای دست و پاگیر نشود و بتواند با مخاطب، به ویژه گروه سنّی کودک و نوجوان، تعامل لازم را برقرار نماید و کام جانشان را با جرعههایی از خنکای مفاهیم ناب مهدوی سیراب و تازه کند.

در این پژوهش، نوآوریهای به کاررفته در متون ادبی مهدوی را در چهار شاخه زیر بررسی نمودهایم:

۱- حوزه زبان

۲- فرم و ساختار

۳- معنا و محتوا

۴- صور خیال

یکی از مهم ترین ابعاد آشنایی زدایی به زبان و بیان مربوط می شود. «آشنایی‎زدایی افزون بر گونه ها و پدیده های دیگر در حوزه زبان نیز تعمیم می یابد؛ یعنی این که آفرینشگر در فرایند کاربرد زبان باید این آشنایی زدایی را انجام بدهد تا صور زبان از چارچوب کسل کننده، متعارف و قاعده ای آن بیرون شود و زبان متمایز و متفاوت شده از حالت معمولی آن بیرون گردد.» (فرهاد، ۱۳۹۵: ۲)

گونه های نوآوری در حوزه زبان

۱-۱- واژگان:

«واژه» مهمترین ابزاری است که شاعر و نویسنده در دست دارد. او مفاهیم را در قالب واژگان می ریزد و به مخاطب عرضه می دارد. «واژه ها در پرده پنهان خویش، انرژی های شگرفی را فرو فشرده اند و شاعر توانا کسی است که بتواند با ترفندی شایسته، هرچه بیشتر، این انرژی ها را آزاد و کلام خود را رستاخیز کند.» (حسن لی، ۱۳۸۳: ۱۰۳)

در این میان گزینش به جا و به موقع واژگان امری لازم به نظر می رسد و در این راستا توجّه به روحیات و درک و دریافت خواننده و به کاربردن واژه هایی متناسب ضروری و مبرهن است. متأسفانه در متون دینی گاه این مهم به دست فراموشی سپرده می شود و در گزینش واژه های مناسب دقّت لازم صورت نمی گیرد. در این پژوهش بر آن شدیم تا از دایره تکرار و عادت فراتر رویم و دریچه ای از شگردهای نوِ واژه پردازی را –که در متون مهدویّت به کار رفته است- انعکاس دهیم.

انواع نوآوری در واژگان متون ادبی مهدویّت:

۱-۱-۱- ترکیب های تازه و بدیع:

در فراهنجاری واژگانی «شاعر با توانایی و استعدادی که دارد واژگان و ترکیبات جدیدی را ابداع می کند که تا آن زمان کاربرد نداشته است. واژه در شعر نقش اساسی و بسزایی ایفا می کند و زمانی که بکر و بدیع باشد وجه برجستگی زبان را بیشتر نمایان خواهد کرد.» (مدرّسی، ۱۳۸۸: ۴۹) در کتاب «کجاست ردّ پای تو؟ » شعری از «صابر امامی» به کار رفته است که می تواند نمونه ای برای این موضوع باشد: ابریشم پروازتان، در سایه دست چه کس، رنگین و تابان مانده است؟… آن چشم های مثل اشک و قطره بارانتان، در بارش موسیقی ناز و نوازش های کی، در خواب های مخملین گم می شود؟/۱۶و ۱۷. در این جا، ترکیب های «ابریشم پرواز» و «خواب های مخملین» بدیع و تازه است. در این کتاب شعری نیز از رودابه حمزه ای به کار رفته است که در آن، ترکیب «جمکرانی شدن» نوآوری پدید آورده است: امشب دل من دل پر از احساسم، از عطر نماز، جمکرانی شده است/۲۲. و یا «جواد محقّق» با آوردن ترکیباتی جدید، همچون شهر شب آباد و خدارنگ، نوآوری زیبایی را پدید آورده است: تا صبح برگردد به این شهر شب آباد/۳۳؛ باغی که گل های خدارنگش همیشه، در چشم های مردم عالم بخندد/۳۳. رضا بابایی نیز در کتاب ندبه های دلتنگی می گوید: یک جمکران آرزو می سازم…/۱۹؛ دریغ از شیرینی یک حبّه قند در ظرفهای هیچ بار مصرفی که در آن حلوای صنعت خیرات می کنند/۴۹. به کار بردن ترکیب هایی نظیر «یک جمکران آرزو»، «هیچ بار مصرف» و «حلوای صنعت» در ادبیات کودک و نوجوان، بدیع و خلّاقانه است.

۱-۱-۲- نوآوری از طریق جابه جایی صفت و موصوف: گاه هنجارشکنی و درهم ریختن یک ترکیب وصفی، تازه و بدیع است؛ به مثال زیر که از کتاب «به احترام آفتاب» انتخاب شده است توجّه فرمایید: با تو می شود رقصان، سبزِ گیسوانِ بید/۲۴ (دولت آبادی با ترکیب «سبزِ گیسوانِ بید» -که در آن جابه جایی صفت و موصوف رخ داده است- دست به نوآوری زده است)؛ و یا در کتاب «کجاست ردّ پای تو» شعر از «مریم تکینی» به کار رفته است: خوب است در زلال نگاهت، از باغ سبز خاطره گفتن/۲۰ (در این جا مریم تکینی با درهم ریختن «نگاه زلال» نوآوری پدید آورده است.

۱-۱-۳- فارسی سازی واژگان عربی:

آن چه بیش از هرچیز در پهنای آثار مهدویت رخ نمود، نامناسب بودن واژه ها با گروه سنّی مورد نظر است؛ به گونه ای که گاه زیاده روی در کاربرد واژگان دشوار و عربی، در هم ریختن پل های ارتباطی با مخاطب را به دنبال دارد. در این میان در کتاب «امام مهدی» نوشته «حسن فتّاحی» نوآوری زیبایی دیده شد و آن، فارسی سازی برخی واژگان است. به نمونه های زیر –که از این کتاب انتخاب شده است- توجّه نمایید:

روزی امام کسی را به دنبال «ابوادیان» فرستاد… هرکس بگوید که در کیسه ای که همراه داری چیست، او امام توست… مردی بود به نام «عثمان پسر سعید»… واژه های مشخّص شده، در بسیاری از کتاب های داستان ویژه کودک و نوجوان، به صورت «ابوالادیان»، «همیان» و «عثمان بن سعید» به کار رفته است.

۱-۱-۴- به کار بردن واژگان عامه:

پیوند واژگان زبان عامه و ادبیات، خود نوعی فراهنجاری ادبی و آشنایی زدایی است. زبان عامه به خاطر سادگی، صمیمیت و پیوند با ذائقه مخاطب، دلنشین و جذّاب است. گاه وارد کردن واژگانی از این دست، به ویژه به حوزه شعر، زیبایی می آفریند؛ در نمونه های زیر –که از کتاب «من و آقای خورشید» انتخاب شده است، واژگان عامیانه موج می زند: پدر چشمش ضعیف است، برایش سو بیاور/۵؛ ببین آقای خورشید، همه گیج اند و حیران/۹؛ به چشمانت زدم زل/۱۶؛ تو که با او رفیقی/۱۹؛ اگرچه هیچ چی نیست/۲۴

نویسنده با وام گرفتن واژه های «سو»، «گیج» و «رفیق» از زبان عامّه، نوآوری زیبایی را سبب شده است.

و یا در کتاب «کجاست ردّپای تو» نمونه هایی از این قبیل به کار رفته است:

یک روز می آید کسی، دلواپس او مانده ایم، خواهی نخواهی می رسد، پیغام او را خوانده ایم/۱۱۲.

حسین احمدی با اصطلاح «خواهی نخواهی» -که در حوزه زبان عامّه است- نوآوری آفریده است. صابر امامی نیز با ترکیب «لم می دهد» نوآوری را در عرصه شعر کودک دنبال نموده است: پرهای نرم سینه تان، بر دست های آبی و گرم چه کس، لم می دهد؟… ۱۶.«رضا بابایی» نیز در کتاب «ندبه های دلتنگی» واژه «می لولند» را به زیبایی به کار برده است: بی انتظار گامهای خورشید چه تقویم ها که همه در سطر می لولند/۵۵؛

۱-۱-۵- استفاده از واژگان زندگی مدرن: گاه استفاده از واژگان جدید و مربوط به زندگی مدرن زیبایی و آشناییزدایی پدید میآورد. مثلا «سید سعید هاشمی» در کتاب «من و آقای خورشید» می گوید: خیابان تنگ و تار است. .. پر است از بوی بنزین/۸؛ گره خورده ترافیک، در این آلودگی ها/۸؛ دو تیم خوب و یکدست. .. تو هم داور قبول است؟/۲۱ (ورود واژگان مرتبط با زندگی مدرن، نظیر بنزین، ترافیک، تیم و داور در شعر کودک، کم سابقه و شاید بی سابقه به نظر می رسد)

۱-۱-۶- واژگان اسطوره ای:

به کار بردن واژه هایی که ریشه در باورهای دیرین مردم دارد، نوعی تازگی به همراه دارد؛ در شعر زیر که از کتاب من و آقای خورشید انتخاب شده است، نمونه هایی از این دست به کار رفته است:شبیه یک هیولاست/۱۲ رضا بابایی نیز در کتاب ندبه های دلتنگی چنین می گوید: خیابان ها پر از غولهای آهنی شده اند/۳۳. کاربرد واژگان اسطوره مانند، همچون هیولا در عرصه شعر کودک، تازه و بدیع می نماید.

۱-۱-۷- باستان گرایی واژگانی:

یکی از شیوه های آشنایی زدایی ساختاری، به کار بردن واژه ها و فعل های قدیم است. (دشتی، ۱۳۹۰: ۷۲) این قبیل واژه ها که از زبان معیار امروز عقب رفته است، برخلاف عادت ها و هنجارهایی است که نویسندگان و شاعران به آن خوکرده اند.

این نمونه در کتاب ندبه های دلتنگی، فراوان به کار رفته است: پرچم ظهور، از هم اینک، اهتزاز خود را بر بام هستی، سماع می کند/۳۹؛ تا مگر صدای شکستن خود را به زیر گام های تو بنیوشد/۴۵؛ از هیمنه نور، از هیبت جور/۵۹؛ خموشانه می مویم/۷۴.

۱-۱-۸- انتخاب عنوان زیبا و جذّاب و دوری از کلیشه ها: عنوان، نقطه آغاز هر نوشته و اوّلین پنجره ای است که پیش روی مخاطب گشوده می شود. بنابراین اگر این اوّلین و مهم ترین قدم، خلّاقانه برداشته شود، سیر آتی نوشته نیز به خوبی فراهم می گردد. گاه عنوان های کلیشه ای و نخ نما بر آثار مهدوی رخ نموده است؛ عنوان هایی که در همان گام نخست، از موضوع، پرده برمی دارد و هیچ گونه کنجکاوی و تفکّری را در مخاطب برنمی انگیزد؛ نظیر عنوان های «امام مهدی» و یا «هشت قدم در کوچه باغ انتظار». بنابراین شایسته است عنوان به گونه ای انتخاب شود که علاوه بر تحریک حسّ کنجکاوی مخاطب، از گیرایی و زیبایی نیز بهره مند باشد.

گاهی شاعران و نویسندگان، با کنار زدن واژه های از پیش تعیین شده و کلیشه ای، عنوان هایی خلّاقانه و بدیع بر سرلوحه اثر می نشانند؛ عنوان هایی که از طریق تلمیح (تو را من چشم در راهم)، تشبیه (شیرین چون عسل)، طرح سؤال (کجاست ردّ پای تو؟) و. .. خواننده را مشتاق می کند تا پرده از روی موضوع کنار رود.

گاه نیز استعاره، بهانه ای می شود برای خلق عنوان های بدیع؛ نظیر: آن قصّه پنهانی، به احترام آفتاب، پدری مهربان برای همه، من و آقای خورشید، تماشای آفتاب، خورشید نیمه شب، چلچراغ، از زبان آینه ها، آفتاب خانه ما و. … در این راستا، عنوان کتاب «محمّد دوباره می آید» علاوه بر خلق زیبایی و پیوند استعاره و ایهام، با توجّه به این که نام اصلی امام مهدی (عج)، محمّد است، شباهت قیام حضرت محمّد (ص) و امام مهدی (عج) را به ذهن متبادر می‎کند. یکی از بخش های کتاب ندبه های دلتنگی نیز با نام «یک جمکران آرزو»، زیبایی و تازگی خاصی را از آن خود نموده است.

۱-۱-۹- نوآوری در کاربرد حروف اضافه: گاهی نیز نوآوری از دایره اسامی و ترکیبات بیرون می آید و به حوزه حرف اضافه سرک می کشد؛ این جاست که این حروف، جامه همیشگی را از تن بیرون می آورد و در قالبی جدید رخ می نماید. در کتاب به احترام آفتاب، شعری از علیرضا آقابالایی ذکر شده است که حروف اضافه را در چهارچوبی جز صورت متداول خود به کاربرده است:

به باغ زندگانی می شود سبز، ز باران صفایت شاخه زرد/۱۶ (حرف اضافه «به» به جای «در» به کار رفته است)؛ اگر آیی شب تاریک گردد، به باغ آسمان، دریای آبی/۱۶ (کاربرد حرف اضافه «به» به جای «در»)؛ و یا در همین کتاب از تقی متقی شعری آمده است که در یکی از بیت های آن، حرف اضافه به گونه ای متفاوت بیان شده است: مادر به هر نماز، خوانَد تو را بلند/۴۲ (کاربرد حرف اضافه «به» به جای «با»)؛ وحید نیکخواه آزاد نیز حرف اضافه را به گونه ای متفاوت به کار برده است: بر تو دل بسته ایم/۵۷ (حرف اضافه «بر» به جای «به»)

۱-۲- نوآوری در حوزه لحن و بیان: به لحاظ این که نویسنده با انتخاب نوع لحن، چگونگی تعامل با خواننده را رقم می زند، هرچه در انتخاب آن دقّت بیشتری به خرج دهد، می تواند همدلی و صمیمیّت بیشتری را در در خواننده برانگیزد. در بررسی متون ادبی مهدویّت ویژه گروه سنّی کودک و نوجوان، لحن های گوناگونی مشاهده شد؛ لحن هایی ازقبیل ادبی و فاخر، رسمی، جدّی و خشک، غم آلود، ساده و صمیمی، عالمانه و. … در میان این لحن های مختلف که زیبنده آثار مهدویّت شده است، جای لحن طنزآلود، تاحدودی خالی مانده است؛ به گونه ای که در بررسی ۳۱ اثر، تنها در لحن کتاب «پدری مهربان برای همه» رگه هایی از طنز دیده شد و بدین سان نویسنده با درآمیختن جملات کتاب با این لحن، تعامل و همدلی بیشتری را در خواننده سبب شده است.

۲- نوآوری در فرم و ساختار

توجّه به ساختار و لایه های ظاهری، به خصوص آن جا که مخاطب، کودک و نوجوان است، حسّاسیت ویژه ای می طلبد و در نظر گرفتن ذوق و سلیقه مخاطب، به ایجاد ارتباط با خواننده، کمک شایانی خواهد نمود.

۲-۱- توجّه به جنبه های ظاهری اثر

یک اثر ویژه گروه سنّی کودکان قبل از این که از طریق محتوا با مخاطب ارتباط یابد، از طریق جنبه های صوری (از قبیل رنگ آمیزی، چیدمان جملات، تصاویر، طرح ها و. ..) کودک را با خود همراه می نماید؛ بنابراین بهتر است صاحب قلمان، در تدوین اثر از جنبه های ظاهری و ذوقی کتاب بازنمانند این نکته را در نظر بگیرند که گاه زبان تصویر و رنگ ها رساتر از زبان جمله ها و واژگان است و این بُعد هرچه تازه تر و چشم نوازتر باشد، موفّقیت بیشتری را در تعامل با مخاطب از آن خود خواهد کرد.

در این پژوهش و در میان ۳۱ اثر ادبی که با موضوع امام مهدی (عج) برای کودکان و نوجوانان تدوین شده است، کتاب «هشت قدم در کوچه باغ انتظار» در بستری از تنوّع جریان می یابد و با ساختاری متفاوت و جُنگ گونه و با طرح ها و رنگ های گوناگون و تصاویری مرتبط با موضوع، دست مخاطب را می گیرد و قدم به قدم جلوه هایی از مفاهیم مهدویّت را به او نشان می دهد.

کتاب «زیباترین دیدنی» نیز با سختاری متفاوت، در راستای ارائه مطلب از تصاویری بدیع، زیبا و جذّاب استفاده نموده است؛ تصاویری که به دلیل تازگی بر خواننده کودک و نوجوان تأثیرگذار است.

۲-۲- آشنایی زدایی در قالب:

اشعار مهدویّت در قالب های مختلفی رخ نموده است؛ ازجمله: چهارپاره، غزل، مثنوی، رباعی، نیمایی آزاد و. .. و در این میان، چهارپاره پهنای بیشتری از اشعار کودک و نوجوان را به خود اختصاص داده است.

در این راه گاه شاعر از مرز عادت فراتر رفته و مضامین مهدویّت را در قالب هایی جدید می ریزد؛ قالب هایی که حضور آن ها در این عرصه چندان تجربه نشده بود؛ همچون پیوند قالب های شعری باهم؛ نظیر غزل- سپید، غزل- مثنوی و غزل- قصیده. (سنگری، ۱۳۹۰: ۲)در این راستا در کتاب به احترام آفتاب، سه پاره ای از شکوه قاسم نیا ذکر شده است که در نوع خود و در میان ۱۱۶ شعر بررسی شده، تازگی دارد:

تو خورشیدی که می تابی، از آن بالا به روی ما، ز روی گنبد آبی/ تو بارانی که می باری، پیام سبز رستن را، برای سبزه ها داری/ بهاری تو صفا داری، تو پیغام شکفتن را برای قلب ما داری. ../۳۸.

پروین دولت آبادی نیز در قالبی جدید، از امام عصر می گوید؛ قالبی که تلفیقی از مثنوی، چهارپاره و غزل است: با تو می شود رقصان، سبز گیسوان بید، باز آورد باران، رشته رشته مروارید/ همچو ابر گوهربار، دیده مرا یادآر، چشم در ره خورشید، دل نهاده بر امّید/تا بهار بازآید، مهر و مردمی