فایل پاورپوینت کامل تحلیل سیاست دفاعی امام خمینی(ره) در دفاع مقدس

دانلود و استفاده از فایل پاورپوینت کامل تحلیل سیاست دفاعی امام خمینی(ره) در دفاع مقدس – تجربه‌ای بی‌نظیر در ارائه!

پاورپوینتی شیک و استاندارد:

فایل فایل پاورپوینت کامل تحلیل سیاست دفاعی امام خمینی(ره) در دفاع مقدس شامل 120 اسلاید طراحی‌شده با دقت بالا است که کاملاً آماده برای ارائه یا چاپ در PowerPoint می‌باشد.

چرا فایل فایل پاورپوینت کامل تحلیل سیاست دفاعی امام خمینی(ره) در دفاع مقدس گزینه‌ای عالی است؟

• گرافیک حرفه‌ای و جذاب: اسلایدهای فایل پاورپوینت کامل تحلیل سیاست دفاعی امام خمینی(ره) در دفاع مقدس با طراحی مدرن و چشم‌نواز، پیام شما را به بهترین شکل منتقل می‌کنند.
• کاربری آسان: ساختار این پاورپوینت به‌گونه‌ای است که استفاده از آن بدون نیاز به تغییرات پیچیده ممکن باشد.
• آماده استفاده: تمامی اسلایدهای فایل پاورپوینت کامل تحلیل سیاست دفاعی امام خمینی(ره) در دفاع مقدس از قبل تنظیم‌شده و بدون نیاز به ویرایش، قابل استفاده هستند.

تضمین کیفیت و دقت بالا:

این مجموعه بر اساس بالاترین استانداردهای طراحی ساخته شده است و کاملاً منسجم و بدون اشکال، مناسب برای ارائه‌های حرفه‌ای می‌باشد.

نکته قابل توجه:

برخی نسخه‌های غیررسمی ممکن است تغییراتی داشته باشند. این نسخه اصلی فایل پاورپوینت کامل تحلیل سیاست دفاعی امام خمینی(ره) در دفاع مقدس با دقت و کیفیت بالا طراحی شده است.

همین حالا فایل فایل پاورپوینت کامل تحلیل سیاست دفاعی امام خمینی(ره) در دفاع مقدس را دریافت کنید و یک ارائه بی‌نظیر داشته باشید!

---

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل تحلیل سیاست دفاعی امام خمینی(ره) در دفاع مقدس :

مقدمه

امام خمینی یکی از الگوهای مدیریتی در عصر کنونی است که پژوهش در سیره عملی و نظری ایشان می تواند در عرصه تصمیم گیری ها موثر باشد. پارادایم و جهان بینی توحیدی و درک صـحیح و جـامع امام از مکتب اسلام و سیره معصومین (ع) و تعهد و التزام عملـی بـه ایـن آموزه ها، توام با منطق عقلی از سوی امام، نقش تعیین کننده ای در تصمیم گیری هـای ایشـان در جـهت تحقق اهداف و آرمان های انـقلاب اسـلامی داشـت (فروتنی، ۱۳۸۷: ۱). اندیشه و عمـل امام، یک کل منسجم و یکپارچه ای است که باید با دیـدی سیسـتمی و از زوایـای مختلـف مورد مطالعه و بررسی عمیق قرار گیرد.

یکی از مـوضوعات مـهم، بـویژه در شرایط خاص کنونی حـاکم بـر منطقـه خـاور مـیانـه، مـطالعه و تحلیل سیاست دفاعی امام خمینی است. از آنجا که در این مقوله، پژوهش علمـی و عمیق صورت نگرفته است، بنا به اهمیت و ضـرورت مـوضوع، در تـحقیـق حاضـر، اهـداف، اصول و راهبردهای حاکم بـر سیاسـت دفـاعی امـام خـمینـی در هشـت سـال دفـاع مقـدس، شناسایی، تبیین و تحلیل میشود.

این پژوهش از نوع توصیفی – تحلیلی است که برای اجرای آن از روش تحلیل مـحتوای کـمی و کـیفی استفاده شده است. روش “تحلیل محتوا “، یکـی از روشـهای تحقیـق مهـم در علوم انـسانی و اجـتماعی است. اساس تحقیق در روش تحلیل محتوا بر مطالعه مکرر متن مورد تحلیل متکی است (سـاروخانی، ۱۳۷۲: ۲۹۶). در تحلیل مـحتـوا عـناصـر ومـقـولات مـورد نظـر، گردآوری و طبقه بندی می شوند و مورد تجزیه و تحلیل قرار مـی گـیرند. ایـنـ عناصـر ممکـن است کلمه، جمله، موضوع، پاراگراف یا متن های کامل در آثـار مکتـوب یـا شـفاهی بـاشـند

(حـافظ نـیا، ۱۳۸۱: ۶۵). متن و محتوای مورد تحلیل در این تحقیق، بیانـات و نوشـته هـای امـام خمینی در مورد جنگ تحمیلی اسـت کـه در ۲۲ جلد صحیفه امام مندرج است. انتخاب صحیفه امام، به عنوان محتوای مورد تـحلیل، بـا این هـدف صورت گرفت که داده های تحقیق، صـرفا با تکیه بر نوشته ها و کلام خـود امـام شناسایی و استخراج شوند تا بر واقعیت امر منطبق باشـند

ابتدا ۲۲ جلد صحیفه امـام، بـه طـور عمیق و دقیق مطالعه و سپس متن و متغیرهـای مـرتبط بـا سیاست دفاعی امام، از آن استخراج و کدگذاری شدند و بـا اسـتفاده از آمار توصیفی شمارش، تلخیص، طبقه بندی و سپس مورد پردازش، تحلیل و استنتاج قرار گـرفتند. سـرانجام بـراساس نتایج حاصل از تجزیه و تحلیل کمی وکیفی یافته های تحقیق، به سؤال هـای تحقیـق پاسـخ داده شـد.

سـوال هـای تحقیق

این پژوهش مشتمل بر چهار سوال است که عبارتند از :

۱) اهداف سیاست دفـاعی امـام خمینی در هشت سال دفاع مقدس کدامند؟

۲) اصول سیاست دفاعی امام خمینی در هشت سال دفاع مقدس کـدامند؟

۳) راهـبردهای سیاست دفاعی امام خمینی در هشت سال دفاع مقدس کدامند؟

۴) نتایج سیاست دفـاعی امـام خمینی در هشت سال دفاع مقدس کدامند ؟

چـارچوب نـظری

جـهت رعایت اختصار، به تعریف اجمالی متغیرهای تـحقیق پرداخـته می شود:

سیاست دفاعی:

از دید کلان، سیاست دفاعی هر کشوری در مقابل سیاست تهاجمی آن کـشور قـرار دارد. بر این اساس، هر گـاه یک نـظام در صحن بـین المـللی و یا حـتی در سطح ملـی خود را در معرض تهاجمات اقـتصادی، سـیاسی، فرهنگی و نظامی دشمنان و مخالفان داخلـی و خارجی ببیند، ناگزیر باید برای مقابله بـا این تـهاجمات مبادرت به اتخاذ یـک سیاسـت تــدافعی بنماید. از این رو می تـوان سـیاست دفاعی را خط مشـی کـلان نـظـامی هــر کشـور در پیشـبرد اهداف و منافع ملی اش (خواه به صورت گسـترش و یـا در قالـب دفـاع از مـوجودیـت آنـهـا) دانست (درویشی، ۱۳۹۵: ۲). دراین تحقیق منظور از سـیاست دفـاعی امـام، خط مشی و اصـول و راهـبردهای دفاعی امام خمینی، در مـدیریت هـشت ساله جنگ تحمیلی است.

اهداف:

در این تحقیق، منظور از اهداف، نتایج مورد انتظار از سیاست دفاعی امـام اسـت.

راهبرد:

راهبرد «طرح، شیوه یا سلسله ای از اقـدام هـا یا برنامه هـا بـرای دسـتیابی به هـدف یا نتیجه ای خـاص است» (فرهنگ رنـدام هـاوس، ۱۹۹۸: ۴۰۶). اصـطلاح “راهبـرد”، متـرادف واژه “استراتژی” است که خود از کلمه یونانی “استراتگوس” بـه مـعنی “فرمانده لشکر” گرفتـه شـده است. بـر این اسـاس قـدیمی تـرین تـعریف “راهبرد” عبارت اسـت از: «هـنـر فرمانـدهان، تـدابیر و تاکتیک های نظامی” (کرمی، ۴:۱۳۸۱).

در این تحقیق، منظور از راهبردها، تدابیر و استراتژی های امام در نیل به اهــداف دفــاع مـقدس است که امام خمینی در جریان مدیریت هـشـت ســال جـنـگ تـحمیلـی، آنـهـا را اتـخـاذ کردند.

اصول: منظور از اصول در این تحقیق، معیارها و مبانی ارزشی، اعتقادی و آمـوزه هـای دینی حاکم بر مکتب اسلام است که مبین باید و نباید ها، اولویت ها، جهت گیـری سیاسـت هـای کلان دفاعی و معیارهـای ارزشـی حـاکم بـر تعیـین و انتخـاب چشـم انـداز، اهـداف و راهبردهاست.

تکلیف: منظور از تکلیف، عمل به حکم خدا در یک زمینه خاص یـا انجـام وظیفـه بـر اساس دستور الهی است.

دفاع: جـهاد و دفـاع یکی از ارکان مکتب اسلام به شمار می رود و جهاد جزو فروع دین است.

در قرآن کریم، واژه “قتال” با مشتقاتش ۱۷۰ مرتبه؛ واژه “حرب” با مشتقاتش ده بـار، “جهـاد” با مشتقاتش ۴۱ مورد و “دفاع” با مـشتقاتش ده بـار تکرار شده است. (ایوبی، سایت تحلیل ایران: ۱۳۹۳) بیداری اسلامی: بیداری اسلامی واکنشی آگاهانه و برآمده از خواست مسلمانان است بـه رفتار خصمانه که در چارچوب اندیشه اسـلامی و بـا هدف بازیابی هویت و کرامت اسـلامی و بـا شعارهای آزادی خواهانه، عدالت جویانه و آرمان اسلام خواهانه شکل می گیـرد. ایـن تحـول بنیادین که در جهان اسلام و میان مسلمانان نمایان شده است، دارای این ویژگی هاست:

۱) بازگرداندن امـید، احـساس و عزت به امت اسـلامی؛

۲) زمـینه سازی برای پذیرش جهانی اسلام به عنوان نتیجه نجات بخش بشر؛

۳) ایجاد وحدت نظر همگانی میان مسلمانان و فراهم سازی زمینه امت واحده اسلامی

۴) حضور تعالیم اسلام در عرصه عمل و زندگی و پرورش نـسلی مـعتقد به اجرای اسلام در تمامی زمینه ها

۵) مقابله با هجوم فرهنگی و سیاسی و نظام سلطه

در واقع بیداری اسلامی، بازگشتی است به ارزش های اسـلامی و احیـای اسـلام (رهبـر، نجات پور و موسوی نژاد، ۱۳۹۴: ۱۳ -۱۲)

پیشینه تحقیق

بـر اسـاس نتایج تـحقیق برزگر (۱۳۷۳) تحت عنوان “مبانی تصمیم گیری سیاسی از دیدگاه امام خمینی “، عمل به تکلیف، به عنوان یک اصل اسـاسی در تصمیم گیری های امام خمینـی تایید شده است.

بر اساس نـتایج پژوهـش کـاویانی(۱۳۸۰) با عنوان ” امام خمینی و سیاست گـذاری”، عناصـر اصلی تشکیل دهنده سیاست گذاری حضرت امام عبارتند از: ترسیم آرمـان هـا، اهداف و ایده ها؛ هدایت و راهنمایی؛ روشن گری؛ تبیین مصالح، منافع و خواسته های مردم؛ شـناسایی و تـعریـف نـهادها جهت حفظ و قوام؛ تقویت یا تأسیس نهادها و هماهنگی و سازمان دهی؛ ارزیابی و کنتـرل بود و نیز طبق یافـته های این پژوهش اصول سیاسی حاکم بر اندیشه سیاسی حضرت امام عبارتند از:

اصل اسـتقلال، اصل استکبار ستیزی، اصـل آزادی، اصـل آگاهی بخشی، اصـل وحـدت کلمـه، اصل مردم سالاری دینی و اصل خدمت گذاری. براساس نتایج این تحقیق، امام، اسـلام را محـور همه امور می دانستند و بقیه اصول را مترتب بر آن می شمردند.

بر اساس نـتایج تحقیق فیض (۱۳۸۰) با عنوان “امام خمینی و مدیریت استراتژیک “، الگوی مدیریت راهبردی امام، تحت تأثیر اصول و ارزش های قرآن کریم و دین مبین اسلام است.

بر اساس نتایج تحقیق اخوان علوی ( ۱۳۸۰)، با عنوان “امام خـمینی و مــدیریت بحـران ” «الگوی مدیریت بحران» امام خمینی طراحی شده است که شامل سه مرحله است:

مرحله قبل از بحران

این مرحله شامل: پیش بینی بحران، تجزیه و تحلیل و تبیین بحران و تلاش برای پـیش گیری از بروز بـحران اسـت.

مرحله حین بحران

در این مرحله امام هم زمان به مهار بحران و مقابله با آن مـی پرداختنـد؛ بـا تبلیغـات و شایعات مقابله می کردند و در عین حال با اشاره به خطـرات و تهدیـدهای بـحـران، مــردم را برای مقابله با بحران آماده نگه می داشتند.

مرحله پس از بحران

در مرحله سوم، امام آمادگی مردم را حفظ می کردند و از مردم مـی خواسـتند بحـران را تمـام شده تلقی نکنند ؛ گام بعدی ایشـان در این مـرحله، بـهره برداری از نتایج بحران به نـفع اهـداف نـهضـت اسلامی و تبدیل آن به فرصت بود. جلوگیری از بهره برداری مخالفان از نتایج بحران و تلاش برای کم کردن تبعات بحران و تقلیل فشار پی آمدهای آن بـر مـردم، از دیگـر اقدامات امام در این مرحله بود.

درودی (۱۳۸۰) در تحقیق خود با عـنوان “امـام خمینی و ویژگـی هـای مـدیر”، ۱۲ ویژگـی خدمت گزاری، بصیرت بخشی، وحدت بخشی، اعتماد به نفس بخشیدن به پیروان، ایجاد تحول روحـی و مـعنوی در پیروان، مـشارکت جو، سـخنگوی پیـروان، امیـد بخشـی، تبیـین وظـایف و اختیارات، قانون گرایی، شـایسته سالاری، قاطعیت برای مدیریت امام شناسایی کرده است.

بر اساس نتایج مبارکی (۱۳۸۰) تحت عنوان “امام خمینی و قدرت و سـبک هـای رهـبری»، بصیرت دهی به عنوان عاملی مهم در به کارگیری قدرت و ایجاد زمـینه مـیل به اطاعـت رهبـر در سبک رهبری امام بوده و بر اساس این نتایج، الگوی زیر طراحی شده است :

تکریم پیروان بـصیرت دهـی پیروان تـرغیب پیروان به تبعیت سبک رهبری امام، تلفیق تکریم به عنوان عاملی انـگیزشی، بـا بـصیرت دهی مـی باشـد و نتیجه آن کسب ترغیب بالاتر و ایجاد یک روحیه خود هدایتی منطقی و آگاهانه در پیروانـ مــی بـاشد. یعنی امام در پی تلفیق شور با شعور و حرکت با فکر، در میان پیروان بودند.

اسکندری ( ۱۳۸۲) در تحقیقی بـا عـنوان ” طراحی الگوی تصمیم گیری و خـط مشـی گـذاری امام خمینی بر مبنای ابعاد شـخصیتی انـسان کـامل ” به موضـوعات هسـتی شناسـی، انسـان شناسـی، شناخت شناسی، روش شناسی امام به عنوان مبانی انـدیشه امـام خمینی پرداخته و براساس مفروضـات و اصول اعتقادی اندیشه امام و پارادایم فکری ایشان، الگوی تصمیم گـیری امـام را طـراحی کرده است.

یافته های کمی تحقیق

اهداف سیاست دفاعی امام خمینی

اهداف امام در دفاع مـقدس کـه از صحیفه امام استخراج شده در جدول شماره ۱ مشاهده میشود:

به فایل پی دی اف مراجعه شود

اصول سیاست دفاعی امام خـمینی

بـر اساس یافته های تحقیق، اصول سیاست دفـاعی امـام خـمینی مستخرج از صحیفه امـام، شامل ۳۵ اصل با ۵۴۴ فـراوانی اسـت که در جدول ۲ مشاهده میشود.

به فایل پی دی اف مراجعه شود.

راهـبردهای سیاست دفاعی امام خمینی

داده های مرتبط با راهبردهای سیاست دفاعی امام خمینی، در جـدول (۳) مـشـاهده مــی شود که شامل ۴۱ راهبرد با ۴۸۴ فـراوانی اسـت.

به فایل پی دی اف مراجعه شود.

نتایج و دستاوردهای سیاست دفاعی امام خمینی

نتایج و دستاوردهای سیاست دفاعی امام خمینی که از متن صحیفه امام استخراج شـده و شامل ۲۷ دستاورد با ۶۰ فراوانی است، در جـدول (۴) مـشاهده میشود:

به فایل پی دی اف مراجعه شود.

تحلیل کیفی یافته ها

تحلیل اهـداف سیاست دفاعی امام خمینی

تلاش محقق بر این بود که در بخش تحلیل کیفی داده ها نیـز از محتـوای کـلام امـام در صحیفه، استفاده شود تا این تحلیل بر واقعیت امر منطبق باشد.

بر اساس یافـته هـای کمی تحقیق (جدول ۱)، اهداف امام خمینی در مدیریت هشت سال دفاع مقدس، شامل ۱۲ هدف با ۷۳ فراوانی است که از بین آنها، اصـلی تـرین و مهـم تـرین هدف، از نظر امام، حفظ اسلام بود کـه ۲۹ بـار در کلام ایشان تکـرار شـده اسـت. امـام حفـظ اسلام را از اوجب واجبات می دانست. ایشان با شروع جنگ تحمیلـی، بـا تحلیلـی از ماهیـت جنگ، آن را قیام کفر علیه اسلام نامیدند و فرمودند: جنگ مـا جـنگی است بین اسلام و کفر، نه جنگی است ما بین یک کشور با یک کشور دیگر. امروز اگر ما عقب نشینی کنیم اسلام درمقابل تمامی کفر است و با کوچکترین درنگ در این امـر حـیاتی، چـنان ضربه ای خـواهیم خـورد کـه جـبرانش بـه این زودیها میسر نمی شود. این جنـگ، جنـگ اعتقـاد اسـت. جنـگ مـا جنـگ قداست، عزت، شرف و استقامت علیه نامردمیهاست. جنـگ بـین اسـتکبار و اســلام اســت.

جـنگ ما جنگ عقیده است و جغرافیـا و مـرز نمیشناسـد… (صــحیفه امــام، ج ۱۳: ۲۸۳ -۲۸۲و ج ۱۸: ۳۸۶- ۳۸۵). «مسأله، مسأله اسلام است» (صحیفه امام، ج ۲۰: ۸۰) «ما مـی خـواهیم حفـظ اسـلام کنیم.» (صحیفه امـام، ج ۲۰: ۵۷) «ما دفاع از اسلام میکنیم، صـدام پا روی اسـلام گـذاشـته (صـحیفه، ج ۱۹: ۲۳۱). امام این دفاع را، دفاع مقدس نامیدند و فرمودنـد «مسـأله، مسـأله مـعنـوی اسـت، مسأله، مسأله ای نیست که ما می خواهیم فقط جنگ بکنیم، یا میخواهیم دفاع بکنیم، مـا دفـاع مقــدس مـــیکنیم. یعـنــی مـــا میخــواهیم از آبــروی اســلام، از آبــروی کشــور اســلامی دفــاع بکنیم.»(صحیفه امام، ج ۱۹: ۴۵۷).

دفـاع از مـلت و کشور اسلامی و حفظ جمهوری اسلامی و اصول انقـلاب اسـلامی، هـدف دیگری است که در مجموع ۱۳ بار در کلام امـام بـه آن تـاکید شـده و از دومـین فراوانـی برخـوردار است؛ فرمودند: “… ما دفاع داریم می کنیم از حق مـسلمین». (صـحیفه امـام، ج ۱۹: ۲۲۹). «امـروز…یـک مقصد در کار است…و آن مطلوب همه شماست، حفظ جمهوری اسلامی که حفظ اسـلام اســت و حـفظ کـشور اسلامی»(صحیفه امام، ج ۱۴: ۱۴۱) و آن چیزی که همه مردم ما فراتر از آن را فکر میکنند، مسأله حفظ اسـلام و اصـول انقلاب است.» (صحیفه امام، ج ۲۱: ۸۵). حضرت امام، هدف دفاع مقدس را، دفاع از شرافت اسلامی دانـستند و فـرمودند: «مـا میخواهیم شرافت خودمان را حفظ کنیم و مـا میخواهیم اسلام عزیز را که همه چیز درش هسـت. اســتقلال درش هـسـت. آزادی درش هسـت. شرافت درش هست. میخواهیم این را حفظـش کنـیم.» (صـحیفه امـام، ج ۱۳: ۳۰۸). دفـاع از حقـوق مسلمین و مـستضعفین از دیگـر اهـداف امام بود که در این رابطه فرمودنـد: «انگیـزه ملـت و قـوای مسلح اسلامی ایران، دفاع از اسلام و قرآن کـریم، بـه نفـع ملت هـای اسـلامی و مستضـعفان جهـان است.» (صحیفه امام، ج ۱۵: ۲۳۹). از دیگر اهداف راهـبردی و مـهم در کـلام امام، اقامـه عـدل الهـی و برپایی دین خداست. در این رابطه فرمودند: “خداوندا… تو خود می دانی کـه مـا بـرای برپایی دیـن تو قیام کـرده ایم و بـرای برپـایی عـدل و داد در پیـروی از رسـول تـو، در مقابـل شـرق و غــرب ایسـتاده ایم». (صحیفه امام، ج ۲۰: ۳۴۶) و به عنوان یک آرمانگرای واقع بین فرمودند: «… اگر همه علل و اسباب را در اختیار داشتیم، در جـنگ بـه اهداف بلندتر و بالاتری مینگریسـتیم و میرسـیدیم، ولـی این بدان معنا نیست که در هدف اساسی خـود کـه همان دفع تجاوز و اثبـات صـلابت اسـلام بــود، مـغلوب خـصم شده ایم.» (صحیفه امام، ج ۲۱: ۲۸۳).

سرنگونی صدام و نیز شـناسایی، اعـلام و تنبیه متجاوز، عقب نشینی عراق و جبران خسـارت از اهداف دیگر امام در دفاع مقدس بـود کـه در مجموع ۱۵ بار برآنها تاکیـد شــده اســت: «… همـه ابـرقدرت هـا و حـامیان رژیم رو به زوال بعث، مطمئن باشند که بـین المـللی کردن درگیریها… ما را از هدف سرنگونی صدام و حزب بعث عراق و تنبیه متجاوز، بـاز نـخواهد داشت.» (صحیفه امـام، ج ۲۰: ۳۲۲). «ما میخواهیم آن کـسی که تعدی کرده اسـت بـه مسلمانان و آن اشخاصی که خون مـسلمان هـا را در بلاد ما و بلاد خودش ریخته است… قصاص کنیم.» (صحیفه امام، ج ۶۹-۶۸). امام در برابر ادعـای صـلح طلبی دروغین صدام فرمودند: «پس از گـذشت دو سـال از ایـن تـجـاوز وحشـیانه، اکنـون کــه رزمـندگان ما دشمن را به عـقب رانـده و خواستار تنبیه متجاوز و دریافـت خسـارت شـده اند، فریـاد صلح طلبی این خودفروختگان مزدور از هر سـو بـلند شده و درصدد تبرئه متجـاوز و پایمـال کــردن خـون هزاران انـسان مـسلمان گـردیده اند…» (صحیفه امـام ج ۱۷: ۳۱). «این صـلح را کدام انسـان میتوانـد بپذیرد. این اسمش صلح هست…؟ ایران که می گوید، تا از خانه ما بـیرون نـروید و تا جرم هایی که کردید مـعلوم نـشود کـه شـما مـجرم هستید وتا ضـررهایی کـه به ایران زدید، جبران نشـود و حکـم بـه جبران نشود، صلح معنا دارد؟ برای این که صلح بدون این ها، یعنی یک مـقدار از خـاک دسـت آن هـا باشد و بعد بگویند گرفتیم این را و مال خـودمان…» (صـحیفه امـام، ج ۱۶: ۱۰۷ -۱۰۶) امـام بـا هـدف حفـظ استقلال و آزادی از سلطه دشمنان فرمودند: «مقصد ما و مقصد ملت ما، آزادی از چنگال دشـمنان اسلام است و مقصد و مقصود ما، استقلال کشور اسلامی است.» (صحیفه امام، ج ۱۶: ۱۳۰) و سرانجام امام با دید راهـبردی، با هدف بیداری اسلامی در مردم عراق و سرنگونی صدام، سـازمان دهـی و بسیج مردم عراق را در دستور کار قرار دادند و فرمودند : «هم اکنون نیز به سازمان دهی و بسـیج و تشکل مردم ستم دیده عراق پرداخـته انــد کـه ایـن از مهم تـرین خواسـته هـا و هـدف های مـا بـوده است»(صحیفه امام، ج ۲۰: ۳۳۲).

با بررسی دقیق و عمیق اهداف حاکم بر سیاست دفاعی امام، ملاحظـه میشـود کـه ایـن اهداف، براساس جـهان بـینی توحیدی، مبانی اعتقادی و تکلیف گـرا هسـتند و نیـز مبتنـی بـر تحلیلی است که امام از جنگ تحمیلی داشتند و معتقد بودند استکبار جهانی، اسلام را دشـمن اصـلی خـود می داند و تحمیل جنگ بـه دلیل مـخالفت کلی استکبار با انقلاب اسلامی و ممانعت از طرح اسلام در دنیاست. مطابق این تحلیل امام، هـدف اصـلی ابرقـدرت ها در حمایـت از صدام و مخالفت با کشور ایران صرفا مـحو اسـلام و ارزش های منطبـق بـا آن بــود. چـنـان کـه فرمودند: این ابرقدرت ها نه شخص صدام را می خواهند نگـه دارنـد و نـه مـا را میخواهنـد بکوبند، بلکه آن ها از اسلام می ترسند و اسلام را می خواهند بکوبند. امام با اشاره بـه انـگیـزه و اهداف دشمنان از تحمیل جنگ علیه ایـران و عوامـل پشـت پرده فرمودنـد: جنـگ تحمیلـی را درست کردند، نقشه ای که صهیونیست ها دارند عملی شود از یـک طـرف نگذارنـد، اسـلام در ایران تحقق پیدا کند،… و نگذارند اسلام از چارچوب ایران بـیرون بـرود و اگر بـتواننـد در خـود ایران هم منحرف کنند اذهان را… مقصـد اول شـان ایـن اسـت کـه ایـران سـاقط شـود و یـک جمهوری اسلامی امریکایی پیش بیاید… و مـقصد دومشان این اسـت کـه اسـلام را در همـین ایران محبوس کنند. امام با بـصیرت و شـناخت کـامل، در مورد کارگردان اصلی جنگ فرمودنـد: آمریکایی که از اسلام راستین می ترسید و از قیام منتهی به حکومت عدل واهـمه داشـت… همان تیغی که به دست محمدرضا سپرده بود، در کف صدام، این زنگی مست نـهاد. نـقشه هـای حساب شده در کار است برای شکستن اسلام، امروز آمریکا و شوروی و فرانسه و سـایر قـدرت ها از اسـلام احساس خطر کردند و به همین جهت به سود صدام تبلیغاتی را به راه انداخته انـد، آن هـا این طور به ذهـن شـان آمده است… که اگر جمهوری اسلامی ایران پا بگیرد و باقی بمانـد، جـای پایی از آن ها باقی نخواهد ماند و میترسند که از همه منطقه دستشان کوتاه شود…آن هـا اسـلام را می خواهند بکوبند. حضرت امام با اشـاره به انگیزه دیگر صدام نیز فرمودند: صدام در تهاجم خود به این کشور اسلامی نقشه سیادت خود بر اعراب و منطقه و ژانـدارمی خلـیج فـارس را تعقیب مینمود. (صحیفه امام، ج ۱۸: ۱۰۸و۱۳۱وج ۱۳: ۳۴۶ وج ۲۰: ۳۲و ۳۲۴).

تحلیل اصول سیاست دفاعی امام خـمینی

جـهت پاسخگویی به پرسش دوم تحقیق، اصول سیاست دفاعی امام خمینی تحلیـل مـی شود. بر اساس یافته های کمی تحقیق (جدول ۲)، اصـول سیاسـت دفـاعی امـام خمینـی در مدیریت هشت سال دفاع مقدس، شـامل ۳۵ اصـل با ۵۴۴ فراوانی است که از بـین آنهـا، بـه ترتیب اصل “عمل به تکلیف ” با ۱۹۲ فراوانی و اصل “اتکال به خـدا ” بـا ۵۸ فراوانـی، در کلام امام، از بیشترین اهمیت برخوردار هستند.

امام براساس تـحلیل خـود از ماهیت جنگ عراق علیه ایران، آن را یک جنـگ تحمیلـی و موضع ایران را در قبال آن تدافعی دانستند و لذا براساس مبانی فقهی و اعتقادی اسلام فرمودند، جنگ دفاعی از تکالیف شرعی است و اصل وجوب دفاع در برابر تجاوز دشمن را مطـرح و بـر آن تـأکید نـمودند. همچنین از آن جا که امام، تـهاجم دشـمن را جـنـگ علیـه اسـلام و کشـور اسلامی می دانستند، فرمودند، مسأله هجوم بر یک حکومت اسلامی اسـت و ایـن قیـام کفـر علیه اسلام است و بر همه مـسلمین قـتال واجـب است (صـحیفه امـام، ج ۱۳: ۲۸۳). امـام شکسـت ایران را در این جنگ شکست اسـلام دانـستند و بر ضـرورت دفـاع از اسـلام تأکیـد نمودنـد و فرمودند: اگر خدای نخواسته در ایران، اسلام شکست بخورد، تا قرن ها بعـد جبـران نـخواهـد شـد. اگـر خدای نخواسته در این جنگ، امریکا و صدام پیروز شوند، اسلام یک سیلی می خـورد که تا آخر تا زمان های طولانی نمی تواند سرش را بلند کند… پس بـر همـه مـا لازم و واجـب است کـه از اسـلام دفـاع کنیم (صحیفه امام، ج ۱۹: ۴۷۰). بر این اساس، امام دفاع مقدس را نه یک جنگ قـدرت، بـلکه یک تکلیف شرعی برای حفظ اسلام می دانست.

امام به صراحت فرمودند که اگر برای خدا بـه دفـع تـجاوز دشمن به عنوان یک تکلیف شرعی بپا خیزید، شکست دشمن قطعی است، هـرچند کـه هـمه عوامل ظاهری خلاف آن را ثابت کنند. ایشان با تکیه بر اصل احدی الحسنین، یعنی عـمل بـه تـکلیف بدون توجه بـه نتیجـه آن، هـم شـهادت و هـم پیروزی را در راه عمل به تکلیف الهی، پیروزی میدانستند و در این راه شکسـتی را مـتصـور نـبودنـد.

چنانچه فرمودند: تکلیف ما این است که از اسلام صیانت کنیم و حفظ کنیم اســلام را؛ کـشـته شــویم تکلیف را عمل کردیم، بکشیم هم تکلیف را عمل کردیم. این همان منطقی است که ما از اول هـم کــه با این رژیم فاسد پهلوی مخالفت کردیم، منطق ما همین بود. تغییر مفهوم شکست و پیروزی در سـایه عـمل بـه تکلیف الهی، یکی از اصول مهم سیاست دفاعی امام خمینی است و براین اساس بود که بـارها فـرمودند: ” همه ما مامور به ادای تکلیف و وظیفه ایم، نه مامور به نتیجه “(صحیفه امـام، ج ۲۸۴:۲۱). اصــل اتـکال به خدا در کنار اعتقاد به اصل احدیالحسنیین، اصل قیام برای خدا، ظلـم سـتیزی و… موجـب گـردید، امـام در سـخت ترین و بحرانیترین شرایط در کمال آرامش و اطمینان خاطر تصـمیم بگیرنـد و اقدام کنند. آرامـش امـام در موقعیت های خطیر، ریشه در اعتقاد به اصل «عمل به تکلیف» و «توکـل بـر خداوند متعال» دارد.

امام دفـاع در بـرابر تجاوز دشمن را قیام و جهاد برای خدا دانستند و فرمودند: اکنون شما ای ملت اسـلامی ایران بـر سر دو راهی می باشید، راه سعادت و افتخار ابـدی در سـایه پرافـتخـار جهاد برای خدا و دفاع از کشور اسلام و راه ذلت و نـنگ ابـدی اگـر خـدای نخواسـته، در ایـن جهاد مقدس سستی و سردی از خود نشان دهید. ایشان براسـاس اصــل عــزت جـویی، عـزت اسلام و مسلمین را درگـرو این جـنگ دانستند و فـرمودند: جـنگ، جـنگ است و عـزت و شـرف میهن و دین مـا در گـرو همین مبارزات است. امام راحل با شناخت از ماهیت صـدام و حـزب بعث فـرمودند: صـدام حسین هم مسلکش الحادی است وهـم خودش ملحد اسـت، این هــا تــابع میشل عفلق هستند…. میشل عـفلق اسـلام را منافی بـا مقاصـد خـودش میدانـد…. ایـن حـزب مشرک نمیتواند اسلام را تحمل کند و برنامه آن بـراندازی اسـلام و هواداران آن است. (صـحیفه امام، ج ۱۳: ۲۳۹و ۲۳۷ و ج ۱۶: ۳۷۸). حـضرت امـام بـر اساس این تحلیل و طـبق اصـول قیام برای خدا و تـبعیت از حـکم خدا و اصل دفاع در برابر تجاوز دشمن، دفاع در برابر این جنگ تحمیلـی را نه یک جنگ تـهاجمی بـلکه دفاع از کشور و بالاتر از آن دفاع از اسـلام تـلقـی کــرده و دفـاع از اسـلام را یک اصـل واجـب و یک تکلیف شرعی دانستند و طـبق اصل استقامت و دستور صـریح قرآنی مبنی بر «فاستقم کما أمرت ومن تاب معک» (هود-۱۱۲)، پیـروان خــود را بـه پایـداری و استقامت فرا خواندند و خود نـیز بـا قـاطعیت در بـرابر مـتجاوز ایستادند و فرمودند: مـا بـاید محکم مقابل این ها بایستیم…تا سرکوب شوند…(صحیفه امام، ج ۱۷: ۴۷۸) واز رزمنـدگان خواسـتند کـه انگیزه های خود را در دفـاع از کـشور و اسـلام، خالص و الهی کنند. امام با اعتماد و اعـتقاد قـلبی بـه وعـده نـصرت الهـی فرمودند: شما مطمئن باشید که پیروزید، برای این کـه کسـی کـه بـرای خدا عمل می کند پیروز است. خدا وعده کرده است که اگر نصرت کنید خدای تبارک و تعالی را، شـما را نصرت می کند و باز فرمودند: نصرت کشور اسلامی، نصرت خداسـت. ایـن معنـا اگر در قلب ما محکم شود از هیچ چیزی نباید بترسیم. (صحیفه امام، ج ۱۹: ۲۰۹ و ج ۲۰: ۸۰). ایشان طبق اصل اتکال به خدا معتقد بـودند، بـا تکیه بر قدرت ازلی، میتوان بر هر مشکلی غلبه کرد و دولت متکی به خدا، بیدی نیست که از این بادها بلرزد. (صحیفه امام، ج ۱۶: ۴۷۰ و ۳۸۰). امـام بـا تاسی به اصل ذلت ناپذیری، فرمودند مـردم مـا دیگر به هیچ وجه حاضر نیستند تن به خـواری و ذلت دهند و مرگ سرخ را به زندگی ننگین ترجیح میدهند. ما برای کشته شدن حاضـریم و بـا خـدای خویش عهد نموده ایم دنباله رو امـام خـود، سیدالشهداء باشیم. (صحیفه امام، ج ۱۳: ۲۱۳) و طبق اصل سازش ناپذیری، حاضر به پذیرش صلح تحمیلی و ناعادلانه نشدند و فرمودند، ابدا قضیه صلح و سازش در کار نیست… مگر این کـه از کـشور ما بیرون بروند و تـسـلیم شــوند و نیز فرمودند: ملت ما اگر صلح امریکایی می خواست همان اول از آمریکا جدا نمیشد و قطـع رابطه نمیکرد، صلح تحمیلی بدتر از جنگ چه معنی دارد؟ چه کسی است که نمیدانـد صـلح طلبی دشـمن بـرای مجهز شدن بیشتر و غافلگیری است (صـحیفه امـام، ج ۱۳: ۲۵۱و ج ۱۸: ۶۸ و ج ۲۰: ۸۸). امام با تکیه بر اصل اتحاد و اخوت اسلامی، ملت، نیروهای مسلح و کشورهای مسـلمان را مرتب به اتحاد و برادری فرا میخواندند و به کشـورهای مسـلمان اطـمینـان مــی دادنـد کــه جمهوری اسلامی مایل است با تمام کشورهای اسلامی دست اخوت و برادری بدهد و تجـاوز و تعدی را به هیچ کـشوری جایز نمیداند و تأکید نمودند که کشورهای اسـلامی بایـد بـا هـم بـرادر بـاشند و در مـقابل کفار بایستند، نه این که درمقابل مسلمین صف آرایی کنند. (صـحیفه امـام، ج ۱۶: ۳۳۵و ۴۰۵) امام به نیروهایش اصل عدم تعرض بـه غـیرنظامیان را توصیه و فرمودند: ما باید جهات انسانی را تا آخر حفظ کنیم، موازین، موازین اسـلامی اسـت. (صــحیفه امـام، ج ۱۸: ۲۱۱) و طبق اصل «لاتظلمون و لاتظلمون»(بقره /۲۷۹) فرمودند: ما تحت رهبری پیغمبر اسلام (ص) ایـن دو کلمه را میخواهیم اجـرا کنیم، نه ظالم باشیم و نه مظلوم (صحیفه امام، ج ۱۴: ۸۲) و براساس اصل ظلم ستیزی و اسـتکبار ستیزی فرمودند، بایستید در مـقابـل ظـالم هـا و داد مظلـومین را از آن هـا بخواهید، بایستید مقابل ابرقدرت ها که به شما می خواهند حکومت کننـد. مـا بـر حقـیم و در مقابل ظلم ایستاده ایم. (صحیفه امـام، ج ۱۶: ۳۸ و ج ۱۵: ۳۸۴). ایشان خواهـان عـدالت بودنـد و بـر همین اساس فـرمودند: جمهوری اسلامی ایران که محتوای آن براسـاس عـدل اسـلامی اسـت، اجازه ندارد به حریم دیگران ظلم و تجاوز نماید. (صحیفه امـام، ج ۱۷: ۳۲۳). امـام امـت بـا تمـام وجود… به دو اصل خداحاضری و بازگشت به سوی خدا، اعـتقاد و بـاور قلبی داشتند و معتقـد بودند که در خلوت و جلوت و در حال جنگ و صلح همه عالم، محضر خداست و خداونـد تعالی در تمام این امور حاضر و ناظر است و معتقد بودند ما کاری انجام نمـی دهـیم؛ هـمـان چـیزهایی که خدا به ما داده است، در راه خودش می دهیم. امام راحـل اساسـا جنـگ را یـک آزمون و امتحان الهی می دانستند و با اشاره به اصل قرآنـی ابـتلاء فرمودنـد: ایـن روزهـا، روز امتحان الهی است (صـحیفه امـام، ج ۲۱: ۱۱) و لذا عمل بـه تکلیـف را بـدون توجـه بـه نتیجـه آن توصیه نمودند و فرمودند، ما برای ادای تکلیف جنگیده ایم و نتیجه فرع آن بوده اسـت. (صـحیفه امام، ج ۲۱: ۲۸۴). امام راحل به صراحت فرمودند: وقتی کشور اسلام مــورد تـهدیـد دشــمن های اسلام است، دفاع از کـشور اسـلام و نـوامیس مسلمانان بر همه ما واجب است و مـا داریـم بـه این واجب عمل میکنیم و این تکلیف، از بزرگترین تکالیفی است که اسلام دارد. مردم مکلف شرعی هـستند بـه اینـ که دفاع کنند. امروز جنگ بین اسـلام و کـفـر اســت و بـر همـه مسـلمین واجب است که دفاع کنند از اسلام. این امر خداست، خدای تبارک و تعالی دفـاع را بـر همـه مسلمین واجـب کـرده اسـت. (صحیفه امام، ج ۱۵: ۱۱۸-۱۱۷ و ج ۱۷: ۴۳۵و ج ۱۹: ۲۱۶ و ج ۱۳: ۲۳۹ و ۴۶۳).

به تعبیر مقام معظم رهبری حضرت آیت الله خامنه ای: «نـقطه اساسی کار امام این بود که در اراده الهی و تکلیف شرعی محو می شدند. هیچ چیز برای ایشان غیر از انـجام تـکلیف، مـطرح نبود.

بارهـا فرمودنـد، مـا کـار را بـرای رسـیدن بـه “نتیجـه ” نمـی کـنـیم ؛ بـلکـه مـامور بـه انجـام “تکلیف “هستیم. آن کس که برای انجام تکلیف کار می کند، پیروزیش به این نیست کــه بــه مـقصـود خود دست پیدا کند، بلکه زمانی احساس پیروزی می کند که موفق شود بـه تـکلـیفش عـمـل نمایـد.

امام مکرر فرمودند ما برای ادای تکلیف حرکت می کنیم، حتی برای پیروزی هم تـلاش نـمی کـنیم.

البته پیروزی را دوست می داریم ولی هدف نهایی چیزی است که حتی از پیروزی هـم بـالاتر مـی باشد و آن جـلب رضـای خدا و عمل به تکلیف است.» (خامنه ای، ۱۳۷۸: ۲۷-۲۵).

اساسا برای یک انسان موحد، اصل عـمل بـه تـکلیف در تصمیم گیری ها، نقش ” همـه چیز و دیگر هیچ ” را بازی می کند. یعنی اشتغال اصـلی خـاطر او این است که تکلیـف خـود را بشناسد و با انگیزه الهی بدان عمل کند. در سیره نـظری و عـملی امـام خمینی نیز، رابطه بـین دو مفهوم تصمیم گیری سیاسی و تکلیف، در واقع تکلیف شناسی مکتبی در مسائل اجـتماعی بـود. (برزگر، ۱۳۷۳: ۱۷۲- ۱۶۴)

بر این اساس، امام نه تنها حفظ اسلام را از اوجب واجبات محسوب مـی کـرد، بـلکه امـر دفاع از کیان اسلام و کشور اسلامی را یک امر عقلایی نیز می دانستند. اصل عقلانیت در مـورد دفـاع مـقدس، ۱۵بار در کلام امام تکرار شده است. چنانچه فرمودند: “دفـاع یـک امـر عقلـی اسـت، یک امـر عقلایی است، دفاع یک امری است که هم شرعا واجب است و هم عقـلا…”

(صحیفه امام ج ۱۶: ۴۸۳و ۳۹۰). امام خـمینی دفـاع در برابر تجاوز دشـمن را نـه تنهـا یـک تکلیـف شرعی و عقلی، بلکه یک وظیفه قانونی، مـلی و وجـدانی نیز دانستند و ۸ بار بدان تأکید نمـوده و فـرمودند: مـا بـرای ادای یک وظیفه اسلامی، وجـدانی و ملـی در ایـن میـدان وارد شــده ایم. (صـحیفه امام، ج ۱۶: ۴۰۵).

بدون هیچ تردیدی پذیرش قطعنامه ۵۹۸ نیز، با همه تلخی آن، منافـاتی بـ