بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل جایگاه هنر و عوامل سَبک ساز در ساخت و ارتقای سبک زندگی :

بیان شد که سبک زندگی به معنای رفتارهای نهادینه شده انسان است. اعم از رفتارهای فردی و جمعی. مهمترین عوامل سبک ‌ساز زندگی نیز شامل باورها و ارزش ‌ها، غرائز و امیال، محیط تربیتی و آموزشی و شرایط اقلیمی و جغرافیایی است. همچنین گفته شد که سبک زندگی هر چند در حوزه رفتار است، اما حاکی از باورها و ارزش ‌های افراد و جوامع است. اگر سبک پوشش جامعه تغییر می‌ کند، خبر از دگرگونی باطنی جامعه می‌ دهد که خطر آن بیشتر از تغییرات ظاهری است و صاحبان فرهنگ و دغدغه مندان مباحث اعتقادی و فرهنگی را بر می‌ انگیزاند تا به طور جدی به این مقوله فکر کنند.

ظرفیت‌ ها و ابزارهای تغییر سبک زندگی

تغییرات زندگی فردی و اجتماعی، گذشته از عوامل سبک‌ ساز، وابسته به ابزار های سبک ‌ساز است. یعنی ایجاد یک سبک یا تغییر آن، نیازمند ابزارها و ظرفیت ‌هایی است که با به کار گیری آنها، می‌ توان سبک زندگی را تغییر داد. با آن ظرفیت ‌هاست که صاحبان فرهنگ و مربیان جامعه، سبکی را ایجاد یا تغییر می‌ دهند. آموزش و پرورش، رسانه ‌های سنتی(مانند شعر، ادبیات و داستان) و رسانه ‌های مدرن(ماننده ابزارهای تصویری)، ظرفیت ‌ها و روش ‌هایی برای سبک‌ سازی هستند. تمام این‌ها قالب‌ اند و نحوه استفاده از آنها مهم و موثر است. دنیای غرب نیز با استفاده از همین ابزارها و ظرفیت ‌ها به سراغ جوامع دیگر می ‌روند. غرب برای تغییر سبک زندگی و یکسان‌سازی مدل زندگی، از کودکان و نوجوانان جوامع دیگر و با استفاده از ظرفیت آموزش و پرورش آغاز می‌ کند. اگر سند ۲۰۳۰ نوشته شده، یعنی برای ۲۰۵۰ نیز برنامه‌ریزی کرده ‌اند. و آموزش و پرورش یک ظرفیت موجود و بالقوه در تمام جوامع است. سایر ابزارها نیز تقریباً در اختیار غرب است و در مقایسه با رسانه ‌های ملی هر کشوری، قابل مقایسه نیست. رسانه ‌ها، شبکه ‌های ماهواره ‌ای و… همه در اختیار غرب است و دیگر جوامع بیشتر مصرف کننده ‌اند. البته کشور ما پیشرفت خوبی در این چهل سال داشته و توانسته تا حدودی از عزت ملی و اسلامی خود دفاع کند.

ظرفیت ‌های فرهنگی شیعی برای سبک زندگی

ابزارها و ظرفیت ‌های اختصاصی برای فرهنگ ‌سازی جوامع وجود دارد. به نظر می ‌رسد یکی از پر ظرفیت ‌ترین جوامع، جوامع شیعی است. ظرفیت ‌های شیعه موجب بقای این تفکر و اندیشه شده است. هر چند به صورت اقلیت در طول تاریخ محسوب می شدیم، اما توانسته ‌ایم نه تنها خود را زنده بداریم و نگه داریم، بلکه روز به روز بر توسعه کمی و کیفی خود افزوده و اعتقادات خود را نهادینه و توسعه دهیم.

یکی از مهم ترین دلائل، همین ظرفیت ‌های بی‌ نظیر سبک ‌سازی شیعه است. به عنوان مثال، بقاع متبرکه و زیارتگاه ‌ها یکی از این ظرفیت ‌های اختصاصی سبک‌ ساز است. که در ایران حدود ۹ هزار امامزاده وجود دارد. اینکه برخی غرب زدگان علیه امامزادگان موضع می‌گیرند یا آنها را به تمسخر و استهزاء گرفته و با بزرگ ‌نمایی برخی خرافات و امامزادگان ساختگی، علیه این ظرفیت تبلیغ می‌ کنند؛ هدف اصلی آنها اصلاح‌ گری و خرافه ‌زدایی نیست؛ بلکه می‌ خواهند این ظرفیت را از جوامع شیعی بگیرند. سازمان اوقاف در سال ۹۱ اعلام کرده بود که ۱۴۹ میلیون نفر زائر در بقاع متبرکه داشته ایم. بدیهی است که این حضور در امامزادگان، برای لهو و لعب و خوشگذرانی نیست.؛ بلکه برای تأمین نیازهای معنوی است. نمونه دیگر، ظرفیت ‌های زمانی است؛ مانند محرم و صفر و رجب و شعبان و رمضان. ظرفیت ‌های تکایا، حسینیه ‌ها و هیئت ‌های مذهبی که به نام اهل بیت تشکیل جلسه می‌ دهند، ظرفیت ‌های بالایی برای سبک‌ سازی‌ اند. گفته شده حدود صد هزار هیئت مذهبی خانگی وجود دارد که می‌ توان از این ظرفیت بی ‌نظیر بهره برد و برای توسعه فرهنگ شیعی و نهادینه ‌سازی سبک زندگی اسلام‌پسند از آنها استفاده کرد.

ظرفیت هنر برای تغییر سبک زندگی

یکی از مهم ‌ترین ظرفیت ‌های سبک‌ ساز در جوامع، هنر است. اما متاسفانه اطلاع چندانی از ظرفیت هنر نداریم و به همین دلیل نتوانسته ‌ایم برای تقویت فرهنگی شیعی آنگونه که شایسته است، از آن استفاده کنیم.

تعریف هنر

تعریف ما از هنر، بیشتر مصداقی است و تعریف علمی و محققانه ‌ای از آن ارائه نمی‌ دهیم؛ یعنی در پاسخ به این سؤال که هنر چیست؟ به مصادیق آن مثل معماری، شعر و ادبیات و تئاتر و امثال آن اشاره می‌ کنیم. اما تلاش برای ارائه تعریفی دقیق و علمی از این اصطلاح، همواره برای فیلسوفان هنر و علم الجمال رنج‌آور بوده است. به همین دلیل اختلافات زیادی در تعریف هنر داشته ‌اند: برخی گفته ‌اند هنر عبارت است از: «انعکاس تخیل و احساس هنرمند»؛ یعنی احساس و تخیل منعکس شده را هنر نامیده ‌اند. یا گفته ‌اند هنر یعنی «آفرینش زیبایی به نیروی دانایی». همچنین گفته ‌اند «تجلی روح هنرمند». برخی دیگر گفته ‌اند: هنر یعنی «لذت و شور عینیت ‌یافته». یعنی هر کدام از ما از چیزی لذت می‌ بریم و به چیزی اشتیاق داریم. گاهی این لذت و شور و اشتیاق را ابراز می‌ کنیم و گاه نمی‌ توانیم؛ هنرمند کسی است که شور و شعفی که نسبت به پدیده ‌ای ظاهری یا معنوی پیدا می‌ کند، می‌ تواند آن را ابراز کند و در قالب ‌های مختلف عینیت ببخشد. برخی دیگر گفته ‌اند هنر یعنی «تجلی احساسات نیرومند تجربه ‌شده». عواطف انسانی وقتی به حد نیرومند و قوی رسید، کسانی که می‌ توانند آن را ابراز کنند، هنرمندند. فی المثل، همه ما احساس و تجربه ‌ای از داستان عصر عاشورا داریم؛ اما کسانی که توانسته ‌اند آن احساس نیرومند تجربه ‌شده را متجلی کنند، کاری هنرمندانه انجام داده ‌اند. فی المثل «تابلوی عصر عاشورا» که استاد محمود فرشچیان آن را ترسیم کرده‌ است بدون شک یکی از جلوه ‌های زیبا و بسیار تأثیرگذار چنان احساس تجرب ه‌شده ‌ای است. و یا شاعر جوان آیینی کشور جناب سیدحمیدرضا برقعه ‌ای که همان حادثه عصر عاشورا و جریان سرهای بریده شهدای کربلا را در ادبیاتی زیبا و اثرگذار تحت عنوان «بسمه‌ تعالی سر» متجلی کرده است:

نوشتم اول خط بسمه تعالی سر بلند مرتبه پیکر بلند بالاسر

فقط به تربت اعلات سجده خواهم کرد که بنده تو نخواهد گذاشت هر جا سر

قسم به معنی «لایمکن الفرار از عشق» که پر شده است جهان از حسین سرتاسر

نگاه کن به زمین ما رأیت الا تن به آسمان بنگر، ما رأیت الا سر

هر آنچه رنگ تعلق، مباد بر بدنم مباد جامه مبادا کفن مبادا سر

سری که با خودش آورد بهترین‌ها را که یک به یک همه بودند سروران را سر

بنازم ام وهب را به پاره تن گفت: برو به معرکه با سر ولی میا با سر

خوشا به حال غلامش به آرزوش رسید گذاشت لحظه آخر به پای مولا سر

ویژگی‌ ها و مؤلفه ‌های هنر

آنچه در تعریف هنر مسلم است، اینکه هنر از مفاهیم ماهوی نیست و ما به ازاء عینی ندارد. نمی‌ توان تعریف جنس و فصلی برای آن ارائه داد. هنر یک مفهوم فلسفی و انتزاعی است و به همین دلیل در تعریف آن اختلاف شده است. لذا بهترین تعریف از هنر، تعریف به ویژگی‌ها و مشخصه ‌هاست. در این رابطه چند نکته را بیان می‌ کنیم:

یک:‌ هنر به طور کلی، مقوله ‌ای است که عنصر زیبایی در آن نهفته است. هنر نازیبا نداریم. معماری و نقاشی و شعر اگر زیبا نباشد، اصلاً هنر دانسته نمی شوند. دو: جذا‌بیت و لذت‌بخش بودن در هنر وجود دارد. یعنی هنر یک مقوله جذاب است و انسان را در برابر خود متوقف می‌ کند. سه: همچنین برانگیزاننده احساسات، تخیلات، عواطف و حتی اندیشه ‌هایی در مخاطبین است. هنرمند احساسات و عواطف و باورهای خود را بدین دلیل متجلی می‌ کند که در دیگران نیز احساسات وعواطف و باورهای مشابهی را ایجاد کند. چهار: هنر، وابستگی به ایده ‌ها و باورها دارد. هنر بدون ایده، معنا ندارد. هر گونه هنری محصول