بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل راه های شکرگزاری و سجده شکر :

فایل پاورپوینت کامل راه های شکرگزاری و سجده شکر

من بی تو دمی قرار نتوانم کرد *** احسان تو را شمار نتوانم کرد

گر بر تن من زبان شود هر مویی *** یک شکر تو از هزار نتوانم کرد

بحث ما در ذیل بحث خیر و برکت در زندگی، بحث شکر و شکرگزاری بوده و الحمدلله مباحث خوبی را شنیدیم. خدا را شکر می کنیم. در راه های شکرگزاری یک بخش آن برای زبان هست، چون خیلی تقاضا کرده بودند که این کلمات شکرگزاری را تکرار کنیم. خلاصه و چکیده اش الحمدلله است. اگر بتوانند در شبانه روز صد بار این ذکر را بگویند، یکی از کلمات شکر لله است. یکی از کلمات حمد و شکر «الحمد لله رب العالمین» است. یکی دیگر از کلمات «الحمدلله کما هو اهله» است. این جمله ای است که ملائکه از ثواب آن عاجز هستند. خدا می فرماید: عین جمله را بنویسید، بر من است ثواب او را بدهم. در دعا هست که «الْحَمْدُ لِلَّهِ بِجَمِیعِ مَحَامِدِهِ کلِّهَا عَلَی جَمِیعِ نِعَمِهِ کلِّهَا» (تهذیب/ج۳/ص۱۰۸) در مناجات شعبانیه هست «إِلَهِی فَلَک الْحَمْدُ أَبَداً أَبَداً دَائِماً سَرْمَداً یزِیدُ وَ لَا یبِیدُ کمَا تُحِبُّ فَتَرْضَی» در دعاهای ما حمد و الفاظ حمد خیلی فراوان است.

یکی از بهترین شکرگزاری ها، در روایات هم هست، سجده شکر است. خود سجده خیلی سفارش شده است. در حالات مرحوم میرزا جواد آقای ملکی تبریزی که اهل معنا و عرفان بوده اند، ایشان نقل کرده من از استادم مرحوم ملا حسین قلی همدانی که شخصیت فوق العاده و از عرفای برجسته بوده است، سؤال کردم یک دستور العملی به من در شبانه روز مرحمت بفرما. ایشان دو تا دستور العمل دادند که یک مورد آن ساده و یک مورد آن یک مقدار سخت است. آنکه خیلی ساده است، فرمودند: سعی کن یک انگشتری عقیق یا فیروزه که ثواب دارد و مستحب است را در دست داشته باشی که تا مادامی که آن انگشتر در دست انسان است، ثواب دائم برای انسان نوشته می شود. حتی گاهی ثواب نماز را تا هفتاد برابر اضافه می کند. چه خانم ها چه آقایان، انگشتری که عقیق یا فیروزه باشد، دست کنند.

یکی هم اینکه فرمودند: سعی کن در شبانه روز یک سجده طولانی و نسبتاً طولانی داشته باشی. ذکر یونسیه را بزرگان خیلی سفارش کردند. «لا اله الا انت، سبحانک انی کنت من الظالمین» هم اقرار به یگانگی خداست. هم تسبیح است. بارها عرض کردیم که امام صادق(ع) فرمودند: من تعجب می کنم از کسی که وقتی او را غم و غصه می گیرد، چرا به ذکر یونسیه پناه نمی برد. در حالت سجده آدم یک ذکری بگوید. در حالات امام هفتم(ع) داریم «حَلِیفِ السَّجْدَهِ الطَّوِیلَه» (بحارالانوار/ج۹۹/ص۱۶) یعنی مقید بودند که سجده طولانی کنند. افرادی فراوان از پیامبر خدا پرسیدند: چه کنیم با شما محشور شویم؟ فرمودند: «أَعِنِّی بِکثْرَهِ السُّجُودِ» (فقیه/ج۱/ص۲۱۰) با زیاد سجده کردن کمک کنید که خدا شما را با من محشور کند. یعنی پیغمبر در آن افق بلند خضوع و خشوع، اگر کسی می خواهد با او باشد باید سنخیت ایجاد شود و این سنخیت وقتی ایجاد می شود که آدم پیشانی اش را به خاک بمالد، نهایت بندگی و خضوع و خشوع بدنی سجده است.

در میان انواع و اقسام سجده ها سجده شکر خیلی سفارش شده است. انسان هروقت متذکر نعمتی شد، یا بعد از نمازها مستحب مؤکد است که انسان سجده شکر را فراموش نکند. روایت داریم که کسی می گوید: من همراه امام هفتم(ع) بودم. بیرون مدینه جایی می رفتیم. یکوقت دیدم حضرت از مرکب پیاده شدند، سر به زمین گذاشتند و سجود طولانی کرد. بعد بلند شدند سوار مرکب شدند و حرکت کردیم. من به آقا عرض کردم: آقا، شما در مسیری که می رفتید، از مرکب پیاده شدید، سجده کردید و دوباره سوار شدید. حضرت فرمودند: «إِنَّنِی ذَکرْتُ نِعْمَهً أَنْعَمَ اللَّهُ بِهَا عَلَی فَأَحْبَبْتُ أَنْ أَشْکرَ رَبِّی» (کافی/ج۲/ص۹۸) فرمودند: من در حین حرکت متذکر یک نعمت خدا شدم که به قول ما وقت فضیلتش همان است که آدم توجه می کند یک نعمت بزرگی است، همانجا به سجده بیافتد و از خدا تشکر کند.

سجده شکر

سجده شکر مثل نماز واجب نیست. یعنی انسان با وضو باشد، بی وضو باشد. عذر شرعی داشته باشد، در هر حالی می شود سجده شکر را به جا آورد. سجده شکر جز مستحبات است. ذکر خدا در همه حال مستحب است. سجده شکر ذکر و یاد خداست. در هر شرایطی سجده شکر مستحب است، مانعی ندارد. البته اگر انسان با وضو باشد و رو به قبله باشد، نور علی نور است.حتی قبله هم شرط سجده شکر نیست. گفتیم که پیغمبر و امامان ما در بیابان از مرکب پیاده می شدند و سجده شکر می کردند و اگر امکان پیاده شدن نبود روی همان زین و مرکب سجده می کردند. در روایت داریم که دستتان را نگه دارید، گونه راستتان را روی دست بگذارید و خدا را شکر کنید.

سجده شکر در روایات ما خیلی تأکید شده است. سجده شکر هم در فهرست مفاتیح هست و هم در حاشیه و ملحقات مفاتیح آمده است. مرحوم محدث قمی می فرماید: اجماع علمای امامیه است که سجده شکر بسیار سفارش شده است. حتی بعضی از اخباریون و محدثین سجده شکر را واجب می دانند.

روایتی از امام زمان(ع) است. ما از امام زمان خیلی روایت کم داریم. حضرت در یکی از نامه های خود فرمودند: «سَجْدَهُ الشُّکرِ مِنْ أَلْزَمِ السُّنَنِ وَ أَوْجَبِهَا» (بحارالانوار/ج۸۳/ص۱۹۴) یعنی سجده شکر از واجب ترین و لازم ترین سنت ها است. امامان و پیغمبران ما خیلی تقید به سجده شکر داشتند. البته فقها و علمای می گویند: مستحب مؤکد است.

از امام هشتم نقل شده که فرمودند: اگر کسی نماز می خواند، اگر تقصیر و کوتاهی در نماز باشد، آن کوتاهی ها و کاستی ها با سجده شکری که بعد از نماز به جا می آورد، جبران می شود.

روایتی زیبا از امام صادق(ع) در وسایل الشیعه نقل شده است که «سَجْدَهُ الشُّکرِ وَاجِبَهٌ عَلَی کلِّ مُسْلِم» (وسایل الشیعه/ج۷/ص۶) سجده شکر بر هر مرد و زن مسلمانی واجب است. «تُتِمُّ بِهَا صَلَاتَک وَ تُرْضِی بِهَا رَبَّک» با این سجده شکر نمازت کامل می شود، خدا از تو راضی می شود و «وَ تَعْجَبُ الْمَلَائِکهُ مِنْک» ملائکه هم از شما خوشحال و خشنود می شوند. «وَ إِنَّ الْعَبْدَ إِذَا صَلَّی ثُمَّ سَجَدَ سَجْدَهَ الشُّکرِ» هروقت بنده نماز می خواند، بعد سجده شکر به جای می آورد، «فَتَحَ الرَّبُّ تَبَارَک وَ تَعَالَی الْحِجَابَ بَینَ الْعَبْدِ وَ بَینَ الْمَلَائِکهِ» خدای متعال با سجده شکری که بعد از نماز به جای می آوریم، حجاب و پرده ها را بین ملائکه و آن بنده برمی دارد. یعنی پرده ها کنار می رود و به ملائکه می گوید: به این بنده من نگاه کنید. «فَیقُول یا مَلَائِکتِی انْظُرُوا إِلَی عَبْدِی» ملائکه من به این بنده هم نگاه کنید. «أَدَّی قُرْبَتِی وَ أَتَمَّ عَهْدِی» نماز واجب مرا ادا کرده و عهد مرا به جا آورده، بعد هم سجده شکر به جا آورده است. بعضی نماز می خوانند، از خدا طلبکار هستند. ولی ما نماز می خوانیم و می گوییم: خدا ممنون تو هستیم! متشکر هستیم. خدا خیلی خشنود می شود.«أَدَّی قُرْبَتِی وَ أَتَمَّ عَهْدِی ثُمَّ سَجَدَ لِی شُکراً عَلَی مَا أَنْعَمْتُ بِهِ عَلَیه» تازه شکر می کند که این نعمت نماز را به جا آورده است. بعد خدا می فرماید: «مَلَائِکتِی مَا ذَا لَهُ عِنْدِی» من با این بنده چه کنم؟ «قَالَ فَتَقُولُ الْمَلَائِکهُ یا رَبَّنَا رَحْمَتُک» خدایا رحمت خودت را شامل حال او کن. خدای متعال می فرماید: «ثُمَّ یقُولُ الرَّبُّ تَبَارَک وَ تَعَالَی ثُمَّ مَا ذَا لَهُ» دیگر به او چه بدهم؟ «فَتَقُولُ الْمَلَائِکهُ یا رَبَّنَا جَنَّتُک» ملائکه می گویند: بهشتت را شامل حال او کن. باز خدا می فرماید: دیگر چه بدهم؟ «فَتَقُولُ الْمَلَائِکهُ یا رَبَّنَا کفَایهُ مُهِمِّهِ» یک حاجت مهم او را کفایت کن. باز می فرماید: دیگر چه بدهم؟ «فَلَا یبْقَی شَیءٌ مِنَ الْخَیرِ إِلَّا قَالَتْهُ الْمَلَائِکهُ» امام صادق(ع) فرمود: چیزی از خیرات نمی ماند. همینطور خدا می گوید: دیگر چه بدهم؟ تا اینکه دیگر ملائکه تسلیم می شوند. می گویند: دیگر ما هرچه خیر بود، گفتیم. «فَیقُولُ اللَّهُ تَعَالَی یا مَلَائِکتِی ثُمَّ مَا ذَا فَتَقُولُ الْمَلَائِکهُ یا رَبَّنَا لاَ عِلْمَ لَنَا» ما بریدیم،ما عقلمان نمی رسد. وقتی ملائکه اظهار عجز می کنند، خدا می فرماید: «فَیقُولُ اللَّهُ تَعَالَی لَأَشْکرَنَّهُ کمَا شَکرَنِی وَ أُقْبِلُ إِلَیهِ بِفَضْلِی وَ أُرِیهِ رَحْمَتِی» این بنده ای که سجده شکر به جا آورده است، من از او تشکر می کنم، همانطور که او شکر مرا به جا آورده است. به فضل خودم به او روی می آوردم و رحمت خودم را به او نشان می دهم. جایی داریم که «أُریه وجهی» بر او تجلی می کنم و خودم را به او نشان می دهم. ملاقات خدا برای این بنده حاصل می شود.

بعد از نمازهای واجب، یا وقتی یاد نعمت های خدا افتادیم، سجده شکر به جا بیاوریم و سجده شکر را جدی بگیریم. یا بعد از نماز بلافاصله، یا بعد از تعقیبات که محدث قمی می فرماید: بعد از تعقیبات بهتر است. ولی اگر ما فراموش می کنیم، بعد از سلام نماز فوراً سجده شکر را به جا آوریم. مثل سجده معمولی است اما مستحب است صد بار بگوییم: «شکراً، شکراً، شکراً» یا سه بار بگوییم: «شکراً لله، شکراً لله، شکراً لله»، بهتر است صد بار بگویید، اما سه بار هم مانعی ندارد. یا اینکه بگویند: «عفواً عفواً عفوا» خدایا ما را ببخش. یا اینکه بگویند: «حمداً حمداً حمدا» ولی کامل تر این است که سه بار «شکراً لله» بگویند. اگر این سجده شکر را به جا آورند، خدا می گوید: من از بنده ام تشکر می کنم، و فضلم را نشانش می دهم و خودم و رحمتم را نشان او می دهم. قطعاً این سجده ها و تشکرها نعمت ها را زیاد می کند.

پس یک بخش شکرگزاری زبانی و به صورت جملاتی که گفتیم، بود. یکی هم سجده شکر است. یکی از راه های شکرگزاری که سفارش شده است، امام می فرماید: «شُکرُ کلِّ نِعْمَهٍ الْوَرَعُ عَمَّا حَرَّمَ اللَّهُ» (بحارالانوار/ج۶۷/ص۳۰۷) شکر هر نعمت این است که این نعمت را در گناه مصرف نکنیم. حق نعمت را ادا کردن این است که خدا بدن سالم داده است. چشم سالم، گوش سالم، موی زیبا داده است. خانم ها این موها را در معرض نامحرم قرار ندهند. این چشم چه نعمت بزرگی است؟ با این چشم گناه نکنیم. شکرگزاری این چشم این است که با این چشم گناه نکنیم. شکر زبان که نعمت بسیار بزرگی است، این است که با زبان گناه نکنیم. شکر دست این است که با دستمان گناه نکنیم. شکر این پا این است که با پایمان گناه نکنیم. شکر هر نعمتی این است که آن نعمت را در مسیر گناه قرار ندهیم. یک بخش هم این است که ثواب و آن کارهای خیر را انجام دهیم. اینکه خداوند به ما بدن سالم داده است، این بدن را آلوده به آتش جهنم نکنیم.

از امام صادق روایتی دیدم که ترک گناه چه برک