فایل پاورپوینت کامل رفاقت و صداقت و راه های تقویت آن

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل رفاقت و صداقت و راه های تقویت آن :

دوستی در لغت به معنای «خیرخواهی، رفاقت و یاری رساندن می باشد و مقابلش خصومت و دشمنی است»[۱] و در اصطلاح نیز به همین معنی است. زندگی اجتماعی جزء طبیعت و فطرت انسان بوده و او در این دنیا گریزی از معاشرت با دیگران ندارد. یکی از مصادیق معاشرت، دوستی با دیگران است و اگر این ارتباط و دوستی بر پایه ارزشهای انسانی بنا شود، محصولی جز ترقی و تعالی عاید انسان نخواهد شد. ولی اگر با شخصی دوستی کند که با اخلاق نیکو و منش پسندیده بیگانه باشد، به یقین این دوستی جز خسارت و سقوط در قعر مفاسد، ثمره دیگری نخواهد داشت.

اهمیت دوستی:

دوست خوب یکی از نعمت های بزرگ الهی و پناهگاه انسان و آرامش بخش دل و روان است. وجود دوست حقیقی در این جهان پرتلاطم یکی از نیازهای هر انسانی است. کسی که از نعمت دوست مهربان محروم باشد احساس غربت و تنهایی می کند. یکی از بهترین خوشی های زندگی، رفت و آمد و گفت وگوهای دوستانه است که غم را می زداید و به انسان نیرو می بخشد.[۲] از حضرت موسی بن جعفر(ع) پرسیدند: بهترین وسیله آسایش در دنیا چیست؟ فرمودند: «منزل وسیع و دوستان زیاد»[۳] انسانی که در انتخاب دوست توانا باشد در زندگی سعادتمند و پیروز خواهد بود و اگرنتواند با کسی دوست شود نشانه ضعف وی است. حضرت علی(ع) می فرمایند: «عاجزترین مردم کسی است که از به دست آوردن دوست، ناتوان باشد.»[۴] همچنین می فرمایند: «فقدان دوستان، یک نوع غربت و تنهایی است».[۵] اگر انسان دوست نیک صفت و خوش اخلاق داشته باشد از خوبی های او پیروی خواهد کرد و اگر رفیق بد نصیبش گردد از بدی های او سرمشق خواهد گرفت و چه بسیارند جوانان پاک و بی گناهی که به وسیله دوستان فاسد به وادی فساد کشیده شد ه اند و دنیا و آخرتشان تباه گشته است. پیامبر اعظم(ص) می فرمایند: «انسان بر راه و روش دوست و همنشین، خو می گیرد.»[۶]

معیار انتخاب دوست:

انسان برای اینکه بتواند به زندگی مطلوب برسد باید در این مسیر دوستانی انتخاب کند که معاشرت با آنها انسان را متوجه خداوند متعال نموده و او را به حق و حقیقت نزدیک سازند. «امام صادق(ع) از حضرت مسیح(ع) نقل می کنند: حواریون حضرت عیسی(ع) به ایشان عرض کردند: یا روح الله با چه کسانی همنشینی و دوستی کنیم؟ حضرت در جواب فرمودند: با شخصی همنشینی کنید که سه ویژگی داشته باشد: ۱ـ دیدن او تو را به یاد خدا بیاندازد. ۲ـ سخن او علم تو را بیشتر کند ۳ـ عمل او تو را به آخرت ترغیب کند»[۷]

نحوه انتخاب دوست:[۸]

تا دوستی را نیازموده ایم نباید کاملاً به او اعتماد کنیم؛ دیدن روی خوش از یک نفر کافی نیست که او را به دوستی برگزینیم؛ زیرا نفوس آدمی همچون غارهاست و به مجرد برخورد گذرا با یک نفر نمی توان هویت و شخصیت درونی او را کشف کرد، بلکه باید وارد آن شد و در اعماق آن پیش رفت و در این هنگام است که آدمی با مناظر زیبا و دلکش رو به رو می شود و یا با مارها و عقرب ها روبرو می گردد و نفوس آدمی نیز چنین است و جز با آزمایش و امتحان شناخته نمی شود. حضرت علی(ع) می فرمایند: «پیش از آزمودن دوست به او اعتماد مکن»[۹]در اینجا به برخی از این ویژگی ها اشاره می شود:

۱ـ آزمایش روحی: محبت مانند تلگراف است، هرگاه در خویش نسبت به کسی احساس محبت و دوستی کردی، بدان که او نیز نسبت به تو مثل آن حالت را در قلبش احساس می کند. البته این کار نیازمند آن است که روان و عواطف و وجدان خویش را به خوبی بشناسیم تا اشاره های غریزی را از انگیزه های راستین عاطفی باز شناسیم. در حدیث آمده است: «محبت قلبی برادرت را نسبت به خود، از محبت قلبی خود نسبت به او بشناس»[۱۰]

۲ـ آزمودن به هنگام نیاز: برای شناخت هر انسانی، او را به هنگام نیازمندی امتحان کن و ببین که آیا به نیاز تو توجهی می کند یا نه؟ آیا هنگامی که در مشکلی گرفتار هستی به تو اعتنا و اهتمام می ورزد؟ لقمان حکیم می گوید: «برادرت را نمی توانی بشناسی مگر در وقت نیازت به او».[۱۱]

۳ـ آزمودن علاقه دوست: علاقه دوست را به چند امر می توان با معیارهای زیر مورد آزمایش قرار داد:

– آیا او دوست دارد که به سخن تو گوش دهد؟

– آیا کارهای خوب تو را میان مردم مطرح می کند؟

– آیا از هم نشینی با تو احساس راحتی و رضایت دارد؟

– آیا سعی دارد که موجبات خشنودی و شادی تو را فراهم آورد؟

۴ـ آزمودن در سختی ها: دوست خوب کسی است که در سختی ها و گرفتاری ها، یاری ات رساند، هنگامی که دیگران رهایت می کنند او در کنارت باشد و آنگاه که دیگران تو را تکذیب می کنند او تو را تصدیق کند. حضرت علی(ع) می فرمایند: «دوستت را در هنگام گرفتاری و سختی بیازمای»[۱۲]

۵ـ آزمودن در هنگام خشم: گاهی انسان در حالت عادی با تو خوش رویی و خوش رفتاری می کند و سخنان محبت آمیز بر زبان می راند، امّا چون او را به خشم آوری حقیقت را که مدّت ها بر تو پنهان داشته آشکار می سازد و بر زبان می آورد امام صادق(ع) می فرمایند: «اگر برادرت سه بار بر تو خشمگین شد و سخن ناخوشایندی درباره ات نگفت او را برای خود حفظ کن».[۱۳]

۶ـ آزمودن در سفر: آدمی در سفر لباس تکلف و ریا را از تن خود می کند و آن طوری رفتار می کند که می اندیشد. اینجاست که می توانی او را به سادگی بیازمایی.

۷ـ آزمودن به هنگام زوال قدرت: اگر دوستی به خاطر میز و مقام نباشد، به هنگام نبود آن نیز دوستی پابرجاست و در غیر این صورت دوستی حقیقی نیست بلکه آن شخص، میز و مقام تو را دوست می داشته است نه شخص تو را. حضرت علی(ع) می فرمایند: «هنگام زوال قدرت، دوست از دشمن شناخته می شود.»[۱۴]

حقوق دوستان:

هنگامی که انسان با کسی دوست می شود حقوقی بر انسان ثابت می شود هر دو طرف باید کوشش کنند تا آنها را به جا آورند. برخی از حقوق دوستان را در اینجا یادآور می شویم:

۱ـ حق در مال: همانگونه که انسان برای برطرف شدن نیازهای خود می کوشد باید برای تأمین کردن نیازهای دوستش نیز بکوشد و حتی اگر می تواند او را بر خودش مقدم بدارد و نیازهای او را بر احتیاجات خویش ترجیح دهد. چنانکه قرآن کریم می فرماید: «… و آنها را بر خود مقدم می دارند هرچند خودشان بسیار نیازمند باشند.»[۱۵]

۲ـ یاری کردن با جانش: انسان باید قبل از اینکه دوستش از او خواهش کند و برای برطرف شدن نیازش یاری طلبد او را با جان و تن یاری نماید و با گشاده رویی به درخواستش پاسخ دهد.

۳ـ حق در زبان: اول اینکه عیبهایش را بپوشاند و اسراری که به دوستش مرتبط است افشا نسازد، حتی اگر قطع رابطه کنند و