فایل پاورپوینت کامل سخنان امام صادق(ع) درباره قرآن

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل سخنان امام صادق(ع) درباره قرآن :

مقدمه

قرآن پاک ترین کتاب، از مبدأ پاکی و طهارت، بر پاک ترین قلب عالم هستی نازل، و از لبان پاک ترین مخلوق عالم الهی تلاوت، وبر عالم وجود عرضه گردید. به همین خاطر تنها کسانی می توانند به این مصحف مطهر نزدیک شده، و از نور پر فیض آن بهره مند گردند که ظاهر و باطنی پاک و طاهر داشته و از هرگونه آلودگی جسم و روح منزه باشند. که یکی از مصادیق «مطهرون» امام صادق (ع) است. که علاوه بر تلاوت قرآن به تدبر در آن نیز می پرداختند و الگو و اسوه مومنان نیز بودند و انس با قرآن را بزرگترین مایه نجات و رستگاری انسان ها دانسته و همگان را به این امر فرا می خواندند و ضمن توصیه دیگران به انس به قرآن خود نیز با قرآن انس ویژه ای داشتند. تا آنجا که در ظاهر و باطن همواره با قرآن بودند و در طول عمرشان قرآن را نصب العین خویش قرار دادند. امام صادق (ع) می فرماید: «هر جوان مؤمنی که قرآن بخواند، قرآن با پوست وگوشت و خون او در می آمیزد و خداوند او را با فرشتگان بزرگوار همراه می سازد و قرآن روز قیامت نگهدارنده او از دوزخ خواهد بود». بنابراین قلب انسان وقتی نورانیت خاصی پیدا می کند که علاوه بر قرائت قرآن، آن را به قلب خود بسپارد، چنانچه امام صادق (ع) در تشویق های قرآنی خود، هم دیگران را به این امر خداپسندانه تشویق می کرد و هم از خدا در دعاهای خویش می خواست تا این کتاب آسمانی را در قلب خویش جای دهد.

چهر قرآنی امام صادق (ع)

امام جعفر صادق (ع) وارث علم کتاب، سینه اش گنجینه اسرار قرآنی و وجود مقدسش آمیخته با قرآن کریم بود. زیرا قرآن منشاء تمام دانسته های امام (ع)بوده، بدین جهت، هر کس به چهره امام صادق (ع) می نگریست، قرآن در نظرش تجلی می کرد و هرگاه قرآن را می دید، امام صادق (ع) در خاطرش جلوه می نمود. او با آیات قرآن سخن می گفت، با قرآن استدلال می کرد، و سکوتش تفکر در قرآن بود. به گفته مالک بن أنس و دیگران، هیچ گاه امام جعفر صادق (ع) جدای از قرآن دیده نشد. مالک گوید: من، جعفر بن محمد را بارها می دیدم که تبسم های نمکین نقش لبان او بود. هر گاه از پیامبر (ص) نزد او نام می بردند، ناگهان از احساس عظمت پیامبر (ص)، چهره او زرد می گشت. من هرگز ندیدم که او حدیثی از پیامبر (ص) نقل کند، مگر این که قبلا وضو می گرفت. من برخی اوقات با او رفت و آمد می کردم و او را در یکی از سه حال می دیدم: یا نمازمی گزارد و یا ساکت بود و یا قرآن می خواند، و هرگز چیز غیر مفیدی به زبان جاری نمی ساخت. از بندگان خدا بود که از او می ترسید.[۱]

سیر عملی امام صادق (ع) در قرائت قرآن

امام صادق (ع) عاشق و شیفته کتاب خدا بود و در تمام زندگی و عمر خود به اشکال مختلف قرآن را محور زندگی خود قرار داده بود؛ اگر چه در برخی از مقاطع زندگی آن حضرت دربار زندگی قرآنی اش از مورخان چیزی نقل نشده است.

خواندن دعا پیش از تلاوت قرآن: امام صادق (ع) قبل از قرائت قرآن، وقتی که آن را در دست می گرفتند می فرمودند:

«أللّهمّ إنی أشهد أنّ هذا کتابک المنزل منْ عنْدک علی رسولک محمّد بن عبداللّه، و کلامک الناطق علی لسان نبیک، جعلْته هادیا منْک الی خلْقک و حبْلا متّصلا فیما بینک و بین عبادک. أللّهمّ إنّی نشرْت عهْدک و کتابک فاجعل نظری فیه عباده و قرائتی فیه فکرا، و فکری فیه اعْتبارا، و اجْعلْنی ممّن اتعظ ببیان مواعظک فیه و اجْتنب معاصیک، و لا تطْبعْ عنْد قرائتی علی سمْعی، و لا تجْعلْ علی بصری غشاوه، و لا تجْعلْ قرائتی قراه لا تدبّر فیها، بل اجْعلْنی أتدبّر آیاته و أحْکامه، آخذا بشرائع دینک، و لا تجْعلْ نظری فیه غفْله و لا قرائتی هذرا، إنّک أنْت الرّؤوف الرّحیم؛ خدایا! من شهادت می دهم این، کتاب توست که از نزد تو بر رسولت محمّد بن عبداللّه نازل شده است. و کلام توست که بر زبان پیامبرت جاری شده است. آن را هادی به سوی خلقت قرار داده ای و ریسمان متّصل بین خود وبندگانت قرار داده ای. خدایا! من عهد و کتابت را باز می کنم. خدایا! نظر کردنم در قرآن را، عبادت و قرائتم را، فکر و فکر کردنم در آن را عبرت پذیری قرار ده. مرا از کسانی قرار ده که به وسیله بیان مواعظ تو در قرآن، موعظه می پذیرند و از نافرمانی تو پرهیز می کنند. و هنگام قرائت کردنم، برگوش «دل» من مهر «غفلت» و بر دیدگانم «قلبم » پرده «جهالت»به گونه ای قرار ده که شرایع دینت را اخذ کنم. و نظرم را در آن، نظر غفلت و قرائتم را، بیهوده گویی قرار نده. به درستی که تو مهربان و رحیم هستی».[۲]

بیهوشی در حال تلاوت قرآن: علامه مجلسی می نویسد: روایت شده، هر گاه مولای ما امام صادق(ع) در نماز خویش قرآن می خواند، یک باره از هوش می رفت؛ زمانی که به هوش می آمد، از او علت بیهوشی را پرسیدند. حضرت در پاسخ فرمود: «آن قدر آیات قرآن را تکرار کردم تا به حالتی رسیدم که گویا آن آیات را از زبان فرستنده اش می شنوم».[۳]

استشفا به آیات: گاهی هم حضرت امام صادق (ع) با تلاوت برخی آیات قرآن مجید از خداوند طلب شفا برای برخی بیماران می کرد و به برکت خواندن آیه مورد نظر، آن فرد بیمار شفا می یافت.

معاویه بن وهب گوید: فرزند فردی از اهل مرو، سردرد گرفته بود. او به خدمت امام صادق (ع) شکایت کرد. امام فرمود: «او را نزدیک بیاور»، پس امام دست مبارک خود را بر سر بیمار کشید و این آیه مبارکه را خواند: «إِنَّ اللَّهَ یمْسِک السَّمَاوَاتِ وَالأرْضَ أَنْ تَزُولا وَلَئِنْ زَالَتَا إِن أَمسَکهُمَا مِنْ أَحَدٍ مِنْ بَعْدِه» (فاطر، ۳۵/۴۱)؛ «محققا خدا آسمان ها و زمین را از این که نابود شود، نگاه می دارد و اگر رو به زوال نهند، جز او هیچ کس آنها را نمی تواند حفظ کند». پس به اذن خدا، شفا یافت.[۴]

به کارگیری دستورهای قرآن

سیمای قرآنی امام جعفر صادق (ع) به خوبی نشان دهنده این بود که چگونه امام از این کتاب الهی پاسداری می کرد و حرمتش را ارج می نهاد. در دعایی که پیش از قرائت قرآن می خواند، و ازدر خواست های عاجزانه او می توان به قطع و یقین گفت امام صادق (ع) عالی ترین و کامل ترین شخصیت در عمل به قرآن مجید بود و دیگران را نیز از این بهره وری بی نصیب نمی گذاشت و نمونه آن در زندگی آن حضرت فراوان به چشم می خورد. که عبارتند از:

۱- صله رحم، حسابرسی را سبک می کند: اربلی در کشف الغمه از حافظ عبدالعزیز بن الأخضر نقل کرده: وقتی بین امام جعفر صادق (ع) و عبداللّه بن حسن در وسط روز سخنانی رد و بدل شد، عبداللّه به درشتی با امام سخن گفت و از یکدیگر جدا شدند. هر دو به مسجد رفته، بار دیگر همدیگر را بر در مسجد ملاقات کردند. امام صادق(ع) به عبداللّه بن حسن فرمود: «ای أبامحمد! چگونه روز را به شب رساندی؟» عبداللّه با حالت عصبانیت گفت: به خیر و خوشی. امام صادق (ع) فرمود: «ای أبا محمد!آیا می دانی که صله رحم، حساب را تخفیف می دهد؟» عبداللّه گفت: پیوسته چیزی می گویی که ما آن را نمی دانیم. امام فرمود: «من بر تو قرآن می خوانم». عبداللّه گفت: این را قرآن گفته است؟!امام فرمود: «آری». عبداللّه گفت: آن را بخوان. امام فرمود: «خدای عزوجل می فرماید: «وَالَّذِینَ یصلُونَ مَا أَمَرَ اللَّهُ بهِ أَن یوصَلَ وَیخْشَوْنَ رَبَّهُمْ وَیخَافُونَ سُوءَ الْحِسَاب»[الرعده۱۳/۲۱]؛ وآنها که پیوندهایی را که خدا دستور به برقراری آن داده، برقرار می دارند و از پروردگارشان می ترسند و از بدی حساب روز قیامت بیم دارند». عبداللّه با شنیدن این آیه، متنبه شده گفت: از این پس، هرگز مرا قاطع رحم نخواهی دید.[۵]

۲- احترام فوق العاده به قرآن: امام صادق (ع) علاوه بر احترام فوق العاده ای که به قرآن کریم می گذاشت، با بیان برخی روایات، به تبیین عظمت قرآن در جامعه می پرداخت و از همگان می خواست تا از این نعمت بزرگ کاملا قدردانی کنند و چنان که شایسته است، آن را محترم شمارند.

امام (ع) میفرمودند: «هر گاه خداوند اولین و آخرین را [در قیامت] جمع کند، در این هنگام شخصی که در زیبایی همانند او دیده نشده، وارد خواهد شد و چون نگاه مؤمنان به آن افتد، می گویند: این از ماست، چقدر زیباست! و چون از برابر صف شهدا عبور کند، شهدا می گویند: این قرآن است و سپس از صف رسولان می گذرد. آنان می گویند: این قرآن است. به صف فرشتگان می رسد. آنان نیز می گویند: این قرآن است. تا اینکه در طرف راست عرش الهی می ایستد. سپس خداوند علی اعلا می فرماید: به عزت و جلال خودم سوگند!هر که تو را گرامی داشته، او را گرامی خواهم داشت و هر که به تو توهین کرده باشد، به او اهانت خواهد شد».[۶]

۳- تشویق به فراگیری قرآن: از آنجا که قرآن کریم کتاب آسمانی و دستور العمل زندگی پیروان اسلام است، امام صادق (ع) همیشه می کوشید که مردم را هر چه بیشتر با آن آشنا کند و کسی را که یاد نگرفته بود، به قرائت تشویق می فرمود، و آن که را می دانست ولی چندان به آن اهمیت نمی داد، او را به وظایفش در برابر قرآن آشنا می ساخت و این روش امام در طول زندگی پر برکتش بود.

قطب راوندی می نویسد: روایت شده امام صادق (ع) غلامی داشت که نام او مسلم بود. این فرد قرآن نمی دانست، امام صادق (ع) در یک شب قرآن را به او آموزش داد. پس مسلم شب را به روز رسانید؛ در حالی که قرآن را یاد گرفته بود.[۷] ونیز حضرت فرمودند: «مؤمن نمی میرد، مگر آن که قرآن را فراگیرد و یا در مسیر فراگیری آن باشد».[۸] و نیز فرمودند: «کسی که یک حرف از قرآن را یاد بگیرد، ده حسنه ثواب دارد و ده سیئه از او محو می گردد و ده درجه به او عنایت می شود».[۹]

آداب باطنی تلاوت قرآن از منظر امام صادق(ع)

با توجه به حساسیت موضوع، مصادیق طهارت را برای آمادگی تلاوت قرآن برشمرده و پیرامون آنها توضیح مختصری می دهیم:

طهارت کلی جسم: اولین شرط برای تماس با قرآن, پاک بودن از جنابت و داشتن وضو است

طهارت دهان: در چند حدیث شریف که از أئمّه معصومین (ع) نقل گردیده، از دهان به عنوان «راه قرآن» و «یکی از راههای پروردگار» یاد شده است. «امام صادق (ع) فرمودند: پیامبر (ص) فرمودند: راه قرآن را پاکیزه سازید. پرسیدند: ای رسول خدا!راه قرآن چیست؟ فرمودند: دهان های شما. پرسیدند: به چه پاکیزه کنیم؟فرمودند: به مسواک زدن»[۱۰].

طهارت چشم: از رسول اکرم (ص) قل شده که فرمودند: «اعط العین حقها»؛ حق چشم را ادا کنید». عرض کردند: حق چشم چیست یا رسول الله؟ فرمودند: «النظر الی المصحف؛ نگاه کردن به قرآن». زیرا تلاوت قرآن از روی قرآن، طبق حدیث، عبادت است. اگر چشم پاک نباشد، توفیق نظر به قرآن را پیدا نمی کند. چشم هرزه ای که به دنبال معصیت و خطا می چرخد, و چشم افسار گسیخته ای که دیگر در کنترل صاحبش نیست، اگر هم بر روی خطوط قرآن قرار بگیرد، همچون کوری است که جمال نورانی حق را هرگز مشاهده نخواهد کرد.

طهارت سایر اعضای بدن: گوشی که صوت ملکوتی قرآن را می شنود و متأثر نمی شود گوشی که در مسیر خطاب های قرآن قرار می گیرد، اما گویا هرگز کلامی و یا خطابی نشنیده است، گوشی که از شنیدن غیبت و دروغ و تهمت لذت می برد، این گوش طهارت ندارد، دستی که ناپاک است و طهارت ندارد، نباید به سوی قرآن دراز شود «لا یمَسُّهُ إِلا الْمُطَهَّرُون» (الواقعه، /۷۹)؛ «جز دست پاکان بدان نرسد».

پس باید تمامی اعضإ بدن را که راه های قرآن هستند پاک و مطهر نمائیم تا انوار الهی، وجودمان را نورانیت و روشنائی و صفا بخشد. طهارت کلی جسم، بسیار آسان است. با یک نیت و مقداری آب می توان خود را از آلودگی های ظاهری پاک کرد و به آسانی قرآن را به لب گذاشت و بوسید و خطوط آنرا لمس نمود. اما طهارت دیگر اعضا از جمله: دهان و گوش و چشم و روح به یک باره امکان پذیر نیست و باید ضمن توکل بر خداوند بزرگ با جدیت و تمرین و ممارست رذائل اخلاقی را از جسم و روح زدوده و آن چنان پاک و طاهر نمائیم که شایستگی انس و مجالست با کلام وحی «قرآن» را بیابیم.

تلاوت کنندگان از منظر امام صادق(ع)

امام صادق (ع) تلاوت کنندگان قرآن را به سه گروه تقسیم فرموده و نتیجه عمل آنان را بیان می فرمایند: ۱ عده ای برای نزدیک شدن به سلاطین و زورمندان و برای سلطه یافتن بر مردم قرآن می خوانند این دسته اهل آتش اند. ۲ قاریانی که الفاظ قرآن را از برکرده خوب می خوانند ولیکن حدود آن را ضایع نموده اند اینان هم اهل آتش اند. ۳ و گروهی قرآن می خوانند تا زیر پو شش آن قرار گیرند. اینان به محکم و متشابه آن ایمان دارند فرایض را به جا می آورند، حلال آن راحلال و حرام آن را حرام دانسته و در مقام علم تسلیم قوانین قرآن هستند. این دسته همان کسانی هستند که دست رحمت الهی آنان را از هر سقوطی نجات می دهد و آنان اهل بهشت اند و در باره هر که بخواهند حق شفاهت دارند.[۱۱]

اهتمام و سفارش به تلاوت قرآن

امام صادق (ع) علاوه بر سیره عملی خود که به تلاوت قرآن مجید در شبانه روز اهمیت می دادند، به دیگران نیز سفارش می فرمودندکه از این کتاب آسمانی غفلت نورزند. امام با بیان عظمت قرآن، دیگران را در شب و روز و پیش از خواب و همچنین در فرصت های پیش آمده، به تلاوت کتاب خدا دعوت می فرمودند. موارد زیر نشانگر این تشویق هاست:

۱- روزی پنجاه آیه قرآن بخوانید: حریز از امام صادق (ع) نقل کرده است که فرمود: القرآن عهد الله الی خلقه فقد ینبغی للمرء المسلم أن ینظر فی عهده و أن یقرأ منه فی کل یوم خمسین آیه؛ قرآن برنامه ای است الهی پس بسیار شایسته است که هر فرد مسلمان در عهد نامه الهی اش به دقت نظر افکند و هر روز دست کم پنجاه آیه را با تدبیر تلاوت کند».[۱۲]

۲- درجات بهشت به تعداد آیات قرآن: مفضل بن عمر از امام صادق (ع) نقل کرده است که فرمود: «علیکم بتلاوه القرآن فإنّ درجات الجنه علی عدد آیات القرآن، فاذا کان یوم القیامه یقال لقاری القرآن اقرأ و ارق فکلما قرأ آیه یرقی درجه؛ بر شما باد به تلاوت قرآن!زیرا که درجات بهشت با عدد آیات مساوی است. روز قیامت به قاری قرآن گفته می شود که: بخوان و بالا برو. و او هر آیه که می خواند، یک درجه بالاتر می رود.[۱۳]

۳- پیش از خواب قرآن بخوانید: امام صادق (ع) به فضیل بن یسار فرمود: «ما یمنع التاجر منکم المشغول فی سوقه اذا رجع الی منزله ان لا ینام حتی یقرأ سوره من القرآن فتکتب له مکان کل آیه یقرؤها عشر حسنات و یمحی عنه عشر سیئات؛ چه مانعی دارد که یک تاجر در بازار که سرگرم داد و ستد است، وقتی به خانه آمد، پیش از آن که بخوابد، سوره ای از قرآن بخواند تا به هر آیه ده حسنه به او بدهند و ده گناه از او محو شود».[۱۴]

۴- در دل شب، قرآن بخوانید: آن حضرت فرمودند: «در روز قیامت فردی را برای حساب صدا می کنند، پس قرآن در صورتی زیبا پیش روی او قرار می گیرد و می گوید: خدایا!من قرآنم و این بنده تو در راه تلاوت من خود را به رنج و تعب انداخت و در دل های شب مرا تلاوت کرد و قلبش را روشن و اشکش جاری شد. پروردگارا! او را از من خشنود کن؛ همچنان که من از او خشنودم. خداوند عزیز جبار می فرماید: بنده من! دست راستت را بیاور. آنگاه آن را از رضوان و دست چپ او را از رحمت پر می کند و سپس به اومی فرماید: این بهشت ماست، بخوان و بالا برو! پس او آیه می خواند و یک درجه ترفیع می شود».[۱۵]

۵- صد آیه در نماز شب بخوانید: اسحاق بن عمار از امام صادق (ع) روایت کرده که فرمودند: «من قرأ مائه آیه یصلی بها فی لیله کتب اللّه عزوجل له بها قنوت لیله. و من قرأ مائتی آیه فی لیله غیر صلاه اللیل کتب اللّه له فی اللوح قنطارا من الحسنات و القنطار ألف و مائتا أوقیه و الأوقیه اعظم من جبل احد؛ تلاوت صد آیه از قرآن در نماز شب، با قنوت یک شب مساوی است و کسی که دویست آیه در غیر نماز بخواند، یک قنطار حسنه برایش نوشته می شود و قنطار ۱۲۰۰ اوقیه است و هر اوقیه ای از کوه احد بزرگ تر است».[۱۶]

۶- در شب های جمعه، قرآن بخوانید: زید شحام گوید: حضرت امام جعفر صادق (ع) در شب جمعه ای در بین راه به من فرمود: «إقرأ فإنّها لیله الجمعه قرآنا، فقرأت: « إِنَّ یوْمَ الْفَصْلِ مِیقَاتُهُمْ أَجْمَعِین یوْمَ لا یغنِی موْلًی عَنْ مَوْلًی شَیئًا وَلا هُمْ ینْصَرُونإِلا مَنْ رَحِمَ اللَّه»[الدخان، ۴۴/۴۲- ۴۰]، فقال ابو عبداللّه: «نحن و اللّه الذی یرحم اللّه و نحن و اللّه الذی استثنی الله و لکنّا نغنی عنهم»؛ قرآن بخوان که امشب شب جمعه است. پس این آیه را خواندم: روز جدایی حق از باطل وعده گاه همه آنهاست؛ روزی که هیچ دوستی کمترین کمکی به دوستش نمی کند و از هیچ سو یاری نمی شوند. مگر افرادی را که خداوند یاری کند. امام فرمود: به خدا سوگند!این مائیم که خداوند به مارحم می کند و ما را پروردگار استثنا کرده است، ولکن ما به دوستانمان سود خواهیم رساند».[۱۷]

۷- جوانان قرآن بخوانند: امام صادق (ع) می فرمایند: «من قرأ القرآن و هو شابّ مؤمن اختلط القرآن بلحمه و دمه و جعله اللّه مع السفره الکرام البرره و کان القرآن حجیزا عنه یوم القیامه یقول: یا ربّ انّ کلّ عامل قد أصاب أجر عمله غیر عاملی فبلّغ به اکرم عطایاک. قال: فیکسوه اللّه العزیز الجبّار حلتین من حلل الجنه و یوضع علی راسه تاج الکرامه، ثم یقال له: هل ارضیناک؟فیقول القرآن: یا ربّ قد کنت ارغب له فیما هو أفضل من هذا. فیعطی الأمن بیمینه و الخلد بیساره ثم یدخل الجنه، فیقال له: اقرأ و اصعد درجه. ثم یقال له: هل بلّغنا به و ارضیناک؟ فیقول: نعم؛ هر جوان مؤمنی که قرآن تلاوت کند، قرآن با گوشت و خون او آمیخته می گردد و باسفرای گرامی خدا همنشین خواهد بود و همانا قرآن حائلی بین او [و بین تیرگی ها] در روز قیامت خواهد بود. قرآن به محضر پروردگار می گوید: خدایا!هر کارگری اجر و مزد کار خویش را دریافته، جز این جوان؛ پس بهترین عطایای خود را به او برسان. خداوند دو لباس از لباس های بهشتی به او می پوشاند و بر سرش تاج کرامت را می گذارد. سپس به قرآن خطاب می شود که: آیا تو را درباره او راضی کردیم؟ قرآن کریم در پاسخ می گوید: خدایا!دوست می داشتم که بهتر از این کرامت ها را به او می دادی. پس در دست راست آن جوان، امان نامه و در دست چپش زندگی ابدی در بهشت می دهند. سپس وارد بهشت می گردد و به او گفته می شود: قرآن بخوان و یک درجه بالا برو. آن گاه به قرآن گفته می شود: آیا عطایا و کرامت های خود را به او رساندیم. آیا تو را راضی کردیم؟ قرآن در پاسخ می گوید: آری».[۱۸]

۸- پرتو افشانی خانه قرآنی: بسیاری از خانه های مسلمانان به دلیل برخی مسائل در آنها، ویژگی خاصی دارند؛ از جمله خانه ای که در آن قرآن تلاوت شود، نوری می درخشد که آسمان نیز از درخشش نورانی می شود. امام صادق (ع) فرمود: «الدار اذا تلی فیها کتاب الله لها نور ساطع فی السماء و تعرف من بین الدور؛ هنگامی که در خانه ای قرآن خوانده شود، برای آن، نور درخشانی خواهد بود که در آسمان بدرخشد و در بین خانه ها شناخته شود».[۱۹]

و فرمودند: «إنّ البیت اذا کان فیه المرء المسلم یتلو القرآن یترءاه أهل السماء کما یترءاه أهل الدنیا الکوکب الدّری فی السماء؛ اگر در خانه ای که مسلمانی در آن هست، قرآن خوانده شود، در آسمان ها چنان برای اهل آسمان جلوه کند که ستارگان درخشان و پرفروغ آسمان برای اهل زمین جلوه می کنند ».[۲۰]

رعایت آداب در تلاوت قرآن

امام صادق (ع) به رعایت آداب قرائت نیز اهتمام داشت که به برخی از آنها اشاره می کنیم:

۱- برای خودنمایی نباشد: امام صادق (ع) فرمودند: «پاره ای از مردم قرآن را تلاوت می کنند که گفته می شود: چه خوب می خواند!و برخی برای تأمین معاش قرآن می خوانند. در این دو دسته خیری نیست. ولی بعضی از مردم قرآن می خوانند که از راهنمایی های آن بهره مند شوند و در نماز و در هر حال، شب و روز از آیات الهام بخش قرآن بهره معنوی و فکری بردارند».[۲۱]

۲- برای منافع مادی و دنیوی نباشد: و نیز فرمودند: «کسی که بر سلطان جائری وارد شود و برای رسیدن به پول و ثروت و آرزوهای مادی و دنیوی قرآن بخواند، چنین کسی مورد لعن خداوند خواهد بود و به هر حرفی، ده لعنت و شنونده نیز به هر حرفی یک لعنت خواهد شد».[۲۲]

۳- قرآن از رو خوانده شود: امام صادق (ع) می فرمایند: «کسی که قرآن را از روی آن تلاوت کند، نور دیدگانش زیاد می گردد و بار گناه پدر و مادرش سبک می شود؛ هر چند که هر دو کافر باشند».[۲۳] همچنین فرمود: «خواندن قرآن از روی آن، موجب تخفیف عذاب از پدر و مادر می شود؛ گر چه کافر باشند».[۲۴]

۴- پیش از تلاوت، استعاذه شود: از امام صادق (ع) درباره استعاذه پیش از خواندن قرآن پرسیده شد، در پاسخ فرمود: «نعم؛ فتعوذ باللّه من الشیطان الرجیم؛ بله، از شیطان رانده شده به خدا پناه ببر».[۲۵]

۵- قرآن را با خضوع و خشوع بخوانید: امام فرمودند: «إنّ القرآن نزل بالحزن فاقرؤه بالحزن؛ قرآن کریم با حزن نازل شد، پس شما نیز آن را با حزن و خشوع بخوان».[۲۶] و فرمودند: «کسی که قرآن بخواند، ولی قلبش خاضع نشود و احساس حزن در خود نکند، امر بزرگی را کوچک شمرده و زیان کرده است. پس تلاوت کننده قرآن به سه چیز نیاز دارد: ۱- قلب خاشع، ۲- فکری فارغ، ۳- موضعی آرام؛ زیرا قلب که خاشع شد، افکار شیطانی فرار می کند. و دل که فارغ گشت، به تمام وجود متوجه قرآن می شود و موجبات تفرقه فکر رخت بر می بندد و از نورانیت کلام خدا و آثار آن محروم نخواهد شد. و هر گاه جای آرام وخلوتی انتخاب کند، با رعایت آن دو اصل پیشین، همانا روح و جان او با کلام خدا انس می گیرد و شیرینی حرف زدن با خدا را لمس می کند. همچنین الطاف پنهان الهی را احساس می کند؛ در نتیجه، حالت انس با قرآن را بر هر حالت دیگر ترجیح می دهد و بهترین وقت خود را در همین لحظه می بیند.

پس به دقت بنگر که منشور الهی را چگونه می خوانی و در برابر اوامر و نواهی آن چه موضعی داری و در قبال حدود آن چگونه خواهی بود؛ زیرا قرآن، کتابی است که باطل در ساحت مقدس آن راه ندارد و از جانب خداوند حکیم است. پس به دقت تلاوت کن و در هر وعد و وعیدی توقف کن و در مثال ها و مواعظ آن تفکر کن. مواظبت کن که به موازات صحت قرائت، در اقامه حدود آن کوشا باشی».[۲۷]

۶- در آیات و مواعظ آن اندیشه کنید: امام صادق (ع) در مقام دعا می فرمودند: «پرودگارا! عهدنامه خود را منتشر ساختی. پس نگاه مرا در آن عبادت قرار ده و قرائتم را تفکر و تفکرم را موجب عبرت. خدایا!قرائتم را قرائت بدون تفکر قرار مده و نظرم را در قرآن توأم با غفلت مگردان».[۲۸]

۷- سکوت به هنگام شنیدن آیات قرآن: کتاب آسمانی و قرآن مجید آن قدر والا و ارزشمند است که بندگان خدا حتی به هنگام شنیدن آیات نیز باید سرا پا گوش باشند و سکوت کنند. در این زمینه، هم خود قرآن مجید فرموده: «اگر قرآن خوانده شد، به آن آیات گوش دهید و سکوت کنید»(الأعراف، ۷/۲۰۴)، و هم معصومان (ع) از جمله امام صادق (ع) فرموده: «یجب الانصات للقرآن فی الصلاه و غیرها و اذا قرأ عندک القرآن وجب علیک الانصات و ا