فایل پاورپوینت کامل سیره پیامبر (ص) به مثابه نماد حاکم دینی

ارائه‌ی فایل پاورپوینت کامل سیره پیامبر (ص) به مثابه نماد حاکم دینی – تجربه‌ای خاص و متمایز!

پاورپوینتی حرفه‌ای و متفاوت:

فایل فایل پاورپوینت کامل سیره پیامبر (ص) به مثابه نماد حاکم دینی شامل 120 اسلاید جذاب و کاملاً استاندارد است که برای چاپ یا ارائه در PowerPoint آماده شده‌اند.

ویژگی‌های برجسته فایل فایل پاورپوینت کامل سیره پیامبر (ص) به مثابه نماد حاکم دینی:

• طراحی خلاقانه و حرفه‌ای: فایل فایل پاورپوینت کامل سیره پیامبر (ص) به مثابه نماد حاکم دینی به شما این امکان را می‌دهد که مخاطبان خود را با یک طراحی خیره‌کننده جذب کرده و پیام خود را به بهترین شکل انتقال دهید.
• سادگی در استفاده: اسلایدهای فایل پاورپوینت کامل سیره پیامبر (ص) به مثابه نماد حاکم دینی به گونه‌ای طراحی شده‌اند که استفاده از آن‌ها بسیار آسان باشد و نیاز به تنظیمات اضافی نداشته باشید.
• آماده برای ارائه: تمامی اسلایدهای فایل پاورپوینت کامل سیره پیامبر (ص) به مثابه نماد حاکم دینی با کیفیت بالا و بدون نیاز به ویرایش، آماده استفاده هستند.

کیفیت تضمین‌شده با دقت بالا:

فایل فایل پاورپوینت کامل سیره پیامبر (ص) به مثابه نماد حاکم دینی با رعایت بالاترین استانداردهای طراحی تولید شده است. بدون نقص یا بهم‌ریختگی، تمامی اسلایدها آماده برای یک ارائه بی‌نقص و حرفه‌ای هستند.

نکته مهم:

هرگونه تفاوت احتمالی در توضیحات ممکن است به دلیل نسخه‌های غیررسمی باشد. نسخه اصلی فایل پاورپوینت کامل سیره پیامبر (ص) به مثابه نماد حاکم دینی با دقت و حرفه‌ای تنظیم شده است.

همین حالا فایل فایل پاورپوینت کامل سیره پیامبر (ص) به مثابه نماد حاکم دینی را دانلود کنید و ارائه‌ای حرفه‌ای و تأثیرگذار داشته باشید!

---

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل سیره پیامبر (ص) به مثابه نماد حاکم دینی :

مقدمه

بی شک در دنیای زندگی می نماییم که تحول و تغییر فراگیر، پیچیده و سریع، ساحات مختلف حیات انسانی را در نوردیده و بر آن تأثیر داشته است. تحولاتی که در ساحات گوناگون حیات آدمیان فراز آمده است؛ از یک سوی انگیزه، اندیشه، روش و باورهای متنوع و متکثری را زایانده است، و از سوی دیگر ارتباط و تعامل همه سویه میان آنها را در گستره ای وسیع و در هم تنیده فراهم آورده است.

طبعاً تدبیر این وضعیت بسی متفاوت از اداره ی ایستارهای گذشته و پیشین، به ویژه در حوزه ی سیاست بوده و منطق، زبان، ابزار و سازو کارهای خویش را می طلبد. همین طور در شخص مدیر و حاکم پیدایی پاره ای از ویژگی های ذهنی، فکری و رفتاری را لازم می سازد. البته با این تفاوت که آن ویژگی ها نباید همچون اوصاف فردی و خصوصی حاکم در آمده و تنها در دامنه ی شخصیت انفرادی او نمود داشته باشد، بلکه به فراسوی آن، یعنی در لایه های مختلف تعاملات و مناسبات اجتماعی و به تعبیر جامع تر در فراگرد مدیریت سیاسی – اجتماعی تجربه و اعمال گردد.

تصویر بالا و نیازمندی های آن این واقعیت را به طور روشن باز می گوید که تدبیر جهان امروز در فقدان روش و سبک متناسب به آن، ناکارامد و شاید میسور نبوده باشد. از این روی، حاکمان و مدیران جامعه ی امروزی ناگزیر از گزینش، اعمال و تولید سبک و روش در فرایند مدیریت جامعه هستند. تاجایی که اوصاف انفرادی شایسته ی آنها مادامی که سیرت و صورت سبک مدیریتی پیدا ننمایند، به درد شخصیت سیاسی – مدیریتی آنها ( از آن حیث که چنین مسوولیتی دارند) نمی خورند. از آنجایی که نوشتار پیش روی در مورد سیره ی پیامبر (ص) در مقام حاکم دینی می باشد، طبعاً معطوف به سبک و روش مدیریتی ایشان بوده و در این زمینه در پی تحلیل و تبیین مؤلفه های کلیدی سبک و روش حضرت (ص) در مقام حاکم دینی جامعه است.

مؤلفه های سبک و روش

چنان که گفته شد منظور از سیره ی پیامبر (ص) به مثابه حاکم دینی صرفاً اخلاق و رفتار انفرادی ایشان نیست، بلکه اوصاف و ویژگی های حضرت (ص) در سیرت و صورت سبک مدیریتی در مقام حاکم دینی مطلوب می باشد.

سبک و روش پیامبر اسلام (ص) در مقام حاکم دینی بر آمده و بر ساخته از دانایی، توانایی و شنوایی بوده است؛ البته با این خصوصیت که آن سه همزمان و به طور همپوش عمل می نمایند.

الف- دانایی

دانایی که از آن سخن می رود و به ویژه در ساحت حکومت و مدیریت جامعه همچون ساز و کار عمل می کند، تنها در حد اطلاعات عمومی و یا آگاهی سطحی نیست، بلکه درک و فهم عمیق و همه سویه در حوزه ی مسوولیت و رسالت، به موازات حقایق و واقعیات محیط پیرامونی و بیرونی می باشد. بنابراین ساز و کار زایش و رویش دانایی را می توان به گونه ی زیر تبیین و تحلیل کرد:

۱- خردورزی؛ اعتماد و احترام به خرد انسانی و نیز کاربردش در حوزه های گوناگون زیستی از ارکان و عناثر پایه در تولید و توسعه ی دانایی است. روشن است فرد و جامعه ای که خرد را همچون منبع جوشان دانش و معرفت برنگیرد، و نیز به مثابه نیروی مولد و روشن گر در خویش نپروراند و بدان باور نداشته باشد، طبعاً دامنه ای از خرافات، جهل و تاریکی را می گستراند، و این وضعیت در فراگرد مدیریت و حکومت پیامدهای بس ویران گری را به همراه دارد؛ چرا که سبب می گردد تا منابع و سرمایه های مالی و انسانی نابود شوند. در مقابل خرد ورزی عامل اصلی تولید ظرفیت، استعداد، سرمایه و منابع انسانی و غیر انسانی و نیز استفاده ی پربازده آنها در راستای رشد و پیشرفت همه جانبه ی جامعه ی بشری است. همچنین سد بلند و استواری فرا روی سیاست استحمار فرهنگی و تمدنی ملت ها فراهم می آورد.

۲- مشورت و مشارکت؛ پیادار شدن دانایی در روش و سبک مدیر و تدبیر جامعه،

همانا هنگامی عملیاتی می گردد که این سبک به فعال سازی و فعالیت آگاهانه ی عمومی بیانجامد. چون این سیاست از یک سو سبب می گردد که خرد جمعی زایش یافته و تمامی عملیات آدم ها در حوزه ی عمومی و اجتماعی برآمده از آگاهی و دانایی باشد، و از سوی دیگر مشارکت همگانی و فعالیت جمعی را توسعه می بخشد. روشن است در جامعه ای که دانایی تبدیل به فرهنگ عمومی شده است و یا خواهد شد، روش تدبیر و اداره ی آن ناگزیر از اعتماد به دانایی و اعمال آن است. فراتر این که دانایی در شمار مختصات ذاتی مدیر و مدیریت در می آید. بدین ترتیب مشورت و مشارکت در فراگرد تدبیر دانایی محور جامعه حضور اساسی می یابد.

۳- تجربه و آزمون؛ سبک مدیریت دانایی محور جامعه نه تنها آغازش، بلکه مهم تر از آن توسعه و تداومش به شدت در گرو آزمون و تجربه است. دقیقاً آزمون برنامه ها، طرح ها، ارزش ها، باورها، شیوه ها، عوامل انسانی و… به رهبر و حاکم جامعه، دانایی و اعتماد به نفس نسبت به مسوولیت و رسالت خودش، برآورده شدن خواست ها و نیاز ها و ظرفیت مردم و جامعه، و عملیاتی شدن اهداف و چشم اندازها می بخشد، و دامنه ی روشن بینی و اقدامات روشن گرانه ی او را بسی فراخ و گسترده می سازد. نکته ی کلیدی در فرایند آزمون و تجربه همانا بهره وری منابع و عوامل و در مجموع تمامی عملیات و فعالیت های فرهنگ و تمدن ساز آدمیان می باشد. بنابراین رهبری که در پی بازسازی و یا نوسازی فرهنگ و تمدن ویژه ای است، ناگزیر از کاربرد آزمون و تجربه به مثابه عنصر اصلی روانه ی تدبیر دانایی محور جامعه می باشد.

۴- توزیع اطلاعات در جامعه؛ از پیامدهای منطقی و هستی شناختی سبک مدیریتی یاد شده همانا این واقعیت است که اطلاعات درست و به موقع در میان مردم در گردش قرار گیرد؛ طوری که همگان بتوانند با دسترسی به منابع اطلاعات، آگاهی های لازم را در امور مربوط به آنها به دست آورند. از این روی، نهاد حاکمیت، که بیشترین سیطره و مهم ترین اطلاعات را در اختیار دارد، موظف به توزیع آن در جامعه می باشد، زیرا در فقدان چنین توزیعی خردورزی، آزمون، مشورت و مشارکت، که از سازه های اصلی دانایی می باشند، ناکارآمد می گردند.

۵- توسعه ی انسانی؛ در سبک نام برده که دانایی از مختصات بنیادی آن می باشد، توسعه انسانی گوهر چنین روشی را می سازد. در واقع چهار ساز و کار پیش گفته همه معطوف به این مهم هستند، و توسعه ی انسانی برایند آنها می باشد. به تعبیر گویاتر از ممیزات اساسی رهبری و مدیریت دانایی محور از گونه های دیگر رهبری همانا ارزش، کارکرد و اهمیت توسعه ی انسانی در این سبک و روش تدبیر می باشد.

سیره و سبک پیامبر (ص) در مقام حاکم دینی، عنصر دانایی و زیر مجموعه های آن را به گونه ای بازتابانده است. روشن است دینی که بنیاد، ابزار و اهدافش بر پایه ی آموختن و آموزاندن، پرورش و پروراندن گذاشته شده است، نمی تواند سبکی جز سبک دانایی محور اعمال نماید. اندک تأمل در مفاد و محتوای پیمان ها، بیعت ها و اقطاع های پیامبر (ص) به روشنی نشان از دوراندیشی، شناخت دقیق از وضعیت روانی، اقتصادی، اعتقادی و جامعه شناختی مردم و جامعه ی آن روز خرد ورزی و خردمندانه بودن آنها دارند.

پیامبر (ص) یکی از عوامل عقب ماندگی، پسرفت و سنگواره شدن جامعه را همانا تدبیر غیر علمی، فرصت و ارزش ندادن به دانایان در فراگرد سامان دهی و مدیریت جامعه می داند؛ « و قد قال رسول الله (ص): مَا وَلَّت أمه أمرَها رجلاً قطُّ و فیهم مَن هو أعلمُ مِنه إلَّا لم یزل امرهم یذهب سفالا حتی یرجعوا الی ملهِ عبده العجل» (الهلالی، بی تا، ۴۵۸).

در پیمان عقبه ی دوم یکی از مواد مورد تعهد، که بیت کنندگان با پیامبر (ص) بستند، این بود که: «در سختی و آسانی، خرسندی و ناخرسندی، و به هنگام برتری یافتن دیگران بر ما، گوش به فرمان باشیم و بر سر امر رهبری با آن کسی که شایست آن است به ستیز بر نخیزیم و در همه جا سخن حق بر زبان آوریم و در راه خدا از نکوهش هیچ نکوهش گری هراسی به دل راه ندهیم» (حمیدالله، ۱۳۷۷،۹۰). در این پیمان تأمین حقوق و دفاع از حق، تلاش منظم برای رسیدن به هدف بسیار فراگیر (توحید)، شایسته سالاری در رهبری جامعه منعکس شده است.

پیامبر (ص) در روانه بیعت ستانی در میان مردم حاضر می شود، با طیف های مختلف جامعه تماس می گیرد، با آرامی و به شیوه منطقی مطالب و رسالت خویش را بر آنها ارائه می کند و از آنها می طلبد پیرامون چیزی که عرضه شده است بیندیشند و در نهایت آزادی و آگاهی به داوری و گزینش بپردازند، و از اعمال عوامل زور و فشار بپرهیزند؛ همان طوری که شخص ایشان از آنها دوری نموده است (طبرسی، ۱۴۱۷، ۱۳۳).

در جریان بیعت در عقبه سوم، جهت انسجام و کارآمدی ساماندهی اجتماعی، پیامبر (ص) پیشنهاد می دهد تا مردم از میان خود نمایندگانی را برای تدبیر بهتر مسائل و نیازمندی هایشان برگزینند، تا از این طریق خرد جمعی و مشارکت عمومی زایش و رویش گسترده و نهادینه شود. در کتاب عیون با سند امام رضا (ع) از پیامبر اکرم (ص) روایت شده است که فرمود: «هر کسی از شما که در پی زدودن و گسستن همبستگی جامعه برآید، حق و حقوق مردم را از بین برده و پایمال نماید، رهبری و مدیریت جامعه را به دور از مشورت انجام بدهد. چنین شخصی را بکشید؛ همانا خداوند اجازه ی این عمل را برایتان داده است» (صدوق، ۱۴۰۴ هـ، ۶۷).

در این فرمایش نهایت توجه، اعتماد و اعتبار به خردمندی و خرد ورزی آدمیان، حقوق و فعال سازی جامعه رفته است. تاریخ اسلام نمونه های فراوانی از مشورت پیامبر (ص) در مواقع حیاتی برای تصمیم گیری کارامد را گواهی می دهد، مانند جنگ پدر، جنگ احد و خندق، جنگ طائف و داستان حدیبیه و غیره، که در همه به گونه ای مشارکت دادن، فعال سازی، احترام و اعتماد به خرد جمعی آدمیان دنبال گردیده است.[۱]

پیامبر (ص) هنگامی که عمرو بن حزم را والی یمن می سازد، اعمال و فعالیت هایی را از شمار وظایف و مسوولیت او بر می شمرد که از جمله ی آنهاست توزیع اطلاعات فراگیر و درست و آگاه سازی مردم نسبت به آنچه که خیر و سعادتشان را فراهم می آورد، و شر و ناگواری را از جامعه دور می سازد: «و لیخبر الناس بالذی لهم و الذی علیهم» (حمیدالله، ۱۳۷۷، ۲۵۵). داستان فوت ابراهیم فرزند ۱۸ ماهه ی حضرت (ص) یکی دیگر از این گونه عملکردها را به نمایش می گذارد. هنگامی که ابراهیم از دنیا می رود، در همان روز خورشید نیز گرفته می شود. مردم می گویند علت خورشید گرفتگی مصیبتی است که بر پیامبر (ص) وارد شده است. پیامبر (ص) همین که چنین سخن و باوری را می شنود بر آشفته شده و به سرعت مردم را در مسجد (که در آن روزگار به مثابه رسانه ی جمعی فراگیر عمل می نمود) فرا می خواند و بر بالای منبر رفته و خطاب به مردم می فرماید: ای مردم آگاه باشید! ماه و خورشید دو آیت از آیات الهی هستند و به خاطر مردن کسی گرفته نمی شوند.

چنین موضع گیری پیامبر (ص) چند نکته را بازگو می نماید. از یک سو مبارزه با خرافات و جهل و نادانی مردم و از سوی دیگر تقویت و توسعه ی خردورزی و خردمند شدن مردم و جامعه، و از جانبی هم توزیع اطلاعات درست، واقعی و به موقع جهت آگاه سازی همگان و حمایت از مردم در مقابل استفاده جویان.

پیامبر گرامی اسلام (ص) تأکید و توجه ویژه ای نسبت به دانش هایی داشت که کارکرد و بازده بیرونی داشته و در واقع بهره وری فعالیت ها را توسعه و تضمین نماید. از این روی، دانش هایی را پر ارزش می داند که در عمل به کار گرفته شود؛ «تعلموا بما شئتم ان تعلموا فلن ینفعکم الله بالعلم حتی تعلموا بما تعلمون» (پاینده، ۱۳۶۹، ۲۳۱). طبعاً به کارگیری دانش هنگامی عملی می شود که از یک سو صاحب علم انگیزه و ضرورتی برای آن داشته و احساس نماید، و از سوی دیگر شرایط بیرونی و ماهیت درونی دانش ظرفیت و قابلیت به کارگیری و عملیاتی شدن را داشته باشد. آزمون پذیری و بهره وری، دو عنصر و عامل کلیدی تأمین آن دو مهم می باشد، زیرا تنها با آزمون پذیری است که هم ظرفیت اجرایی دانش ها و هم سطح و سقف بهره وری آن معلوم می شود و توسعه می یابد، یعنی همان چیزی که در فرمایش بالا با زبان «نفع» از آن سخن رفته است. به این ترتیب بر دانایی جامعه افزوده می گردد، و به همین منظور است که این همه در روش و سبک حکومتی – مدیریتی پیامبر (ص) حضور پر رنگی دارد.

ب- توانایی

تدبیر امور اجتماعی، اداره ی جامعه و در سطح بزرگ مدیریت فرهنگ و تمدن کار بس دشوار و پر مسوولیت می باشد. در شیوه و سبک مدیریت، به ویژه در حوزه های عمومی و کلان، عمدتاً سه محرک چشم اندازی و هدفی، روانه ی تدبیر را تحریک نموده و به تصویر در می آورد:

۱- سیاست اصلی و کلیدی در سبک و روش اداره ی جامعه، تنها حفظ وضعیت موجود است؛

۲- چشم انداز گوهری در روانه ی مدیریت، تنها تغییر و براندازی ایستار فعلی و موجود (سیاسی، اجتماعی، حقوقی، اقتصادی، اعتقادی و…) می باشد، بی آنکه جایگزینی در نظر گرفته شده و یا آماده ی عرضه بوده باشد؛

۳- سبک و روش تدبیر و مدیریت جامعه معطوف به تولید وضعیت جدید، تداوم و توسعه آن می باشد.

طبعاً هر یک ساز و کارهای مخصوص به خود را می طلبد و ویژگی هایی را در شخص حاکم و مدیر لازم دارد. در واقع همین چشم اندازها، سبک های مدیریتی خاصی را هم می زایند و هم از یکدگیر متمایز می سازند. البته بیان مشروح همه ی ممیزات آنها در این مقام میسور و لازم نیست. از این روی، تنها به تحلیل و بیان یکی از مهم ترین عناصر و ویژگی های سبک مدیر و مدیریت در

فراگرد تدبیر معطوف به تولید و توسعه ی ایستار فرهنگی، سیاسی و اعتقادی نوین می پردازیم، که با روشن شدن آن بخشی مهمی از ممیزات، معلوم و بازیابی می گردد، اما پیش از انجام این مهم لازم است تا توانایی را که در پی آن هستیم معرفی نماییم.

منظور از توانایی مجموعه ی عملکردهایی است که به وسیله ی آنها می توان با هزینه های متناسب به محصولات مطلوب و به موقع دست یافت.

هر چند این تعریف باردار واژه های اقتصادی است و لیکن محتوا و معنای آن دامنه ای بس گسترده داشته است که شامل بیشترین ساحات زندگی می گردد، و دقیقاً همین معنا در این جستار مطلوب و مقصود می باشد.

اینک باز می گردیم به بیان مهم ترین عنصر و عامل در سبک مدیریت معطوف به تولید و توسعه ی وضعیت جدید که همانا بهره وری فعالیت می باشد؛ البته بهره وری به معنای فراگیر آن، که کلیه ی فعالیت های آدمیان را پوشش می دهد. در این تصویر بهره وری این است که برون داد و محصول سیستم و دستگاه (سیاسی، اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی، قضایی و… ) برتری های کمی و کیفی و نیز پایداری نسبت به ورودی ها و درون دادها داشته باشد.

بهره وری به این معنا در دو سبک حاکمیت و مدیریت که در پی حفظ وضعیت موجود و صرفاً تغییر آن می باشد دیده نمی شود، چون در اولی هیچ تغییری در ورودی ها در فراگرد عملیات تدبیری پدید نمی آید و لازم نمی نماید، برای این که با پیدایی هر گونه تغییری در درون دادها و ورودی ها، وضعیت موجود به هم ریخته و حفظ نخواهد شد و در دومی اساساً وضعیت بعدی در برنامه نبوده، بلکه تنها تغییر و فروپاشی وضعیت حاضر است. به این ترتیب عناصر و عوامل لازم بهره وری در هر دو مفقود می باشد. با تحلیل و تبیین بهره وری که از این پس خواهد آمد، واقعیت نامبرده و ممیزات آنها بیشتر روشن می گردد.

ساز و کار و شاخصه های بهره وری فعالیت (به طور کوتاه) به گونه زیر می باشد:

۱- آموزش پیوسته و فراگیر، در جهان پیشرفته ی کنونی و با توجه به سیر تکاملی آتیه ی بشر، دانایی و آگاهی زیر ساخت هر گونه تحول و تکامل، پیدایی و باروری نظم و ساخت های متنوع، معیار ارزش گذاری و داوری، عامل تولید و توسعه و بارآوری تمامی فعالیت های آدمیان، ملاک و مبنای توزیع درآمدها و موقعیت های اجتماعی و… می باشد. از سوی دیگر زایش دانایی و تداوم کارکرد و جایگاهش در گرو آموزش پیوسته و فراگیر است. به ویژه این که پایداری برون داد (توسعه ی وضعیت جدید) که یکی از پایه ها و پیامدهای ضروری و کارکردی فعالیت های بهره ورانه می باشد، تنها به وسیله ی آموزش پیوسته تأمین و تضمین می گردد.

۲- خلاقیت و نوآوری؛ بدون شک به وجود آمدن و برآمدن وضعیت نوین و نیز برتر و بهتر شدن برون داد، محصول و بر ساخته ی روانه ی خلاقیت و نوآوری است، و در فقدان نوآوری برون داد و وضعیت جدید کارامدی و برتری خویش را فرا می گذارد. به همین سبب یکی از عوامل و عناصر کلیدی در بهره وری فعالیت آدمیان همانا خلاقیت و نوآوری می باشد.

۳- قانون مندی رفتار نقش ارزشمند و تأثیر گذار در بهره وری و بارآوری فعالیت آدمیان دارد. چون بهره وری در چارچوب سیستم، زایش و رویش می یابد. از سوی دیگر هر گونه عملیات و فعالیتی که در درون یک سیستم انجام می پذیرد، باید قانون مند و منظم بوده باشد. در غیر آن فعالیت از بازده بازمانده و در نهایت به فروپاشی سیستم می انجامد. بنابر این بهره وری عملیات (فرهنگی، سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و… ) در گرو قانون مندی رفتار انسان ها می باشد.

۴- خودباوری که از شمار عوامل بنیادی خودباروری و خویش فرمانی آدمیان است، از ساز و کارهای روانی و فرهنگی بهره وری فعالیت محسوب می شوند.

۵- تنوع فعالیت و عملیات در درون یک جامعه.

۶- توسعه و تداوم فعالیت های مولد.

۷- گردش نیروی انسانی فعال.

۸- ارزش افزوده و بارآوری فعالیت عمومی.

۹- ارزش افزوده و بارآوری عملیات تخصصی.

سبک و روش پیامبر اسلام (ص) در مقام حاکم و مدیر جامعه به روشنی توانایی و ساز و کار کلیدی اش، یعنی بهره وری را باز می تاباند، که به گونه ی ذیل قابل بازگویی می باشد.

اولاً در سوره مبارکه توبه، آیه ی ۱۲۸، می خوانیم: « لقد جاء کم رسول من أنفسکم عزیز علیه ما عنتم حریص علیکم بالمومنین رؤف رحیم» (توبه، ۱۲۸)؛ همانا رسولی از جنس شما برای هدایت مردم آمد که ناتوانی، فقر و جهل، پریشانی و سرگردانی (ضرر و هلاکت) مردم برایش بسیار دشوار و ناگوار و تحمل ناپذیر بوده و بر نجات شما از این وضعیت بس حریص می باشد و نسبت به مؤمنان مهربان است.

از سیاق آیات قبل کاملاً پیداست که منظور از رسول، در این آیه، پیامبر گرامی اسلام (ص) است. مطالب گوناگون به ویژه چند مطلب زیر از این آیه ی شریفه استنباط و فهمیده می شود.

۱- پیامبری که برای اداره و هدایت بشر آمده است، مانند دیگران انسان می باشد. فرشته نیست گرچه برتر از اوست، و غیر انسان نیز نمی باشد. دلیل و علت آن روشن است؛ چون قوانین، اهداف و روش هایی که پیامبر (ص) برای مدیریت جامعه برگزیده متناسب با جامعه انسانی بوده و از سوی آدمیان آزمون پذیر و عملیاتی می باشد.

۲- این پیامبر (ص) آمده است تا جامعه ی بشری را توان مند ساخته و در مقابل هر گونه آسیب وعامل نابودی آن را بیمه و مقاوم بسازد (حریص علیکم). در غیر این صورت ضرر و هلاکت از مردم دور نخواهد شد، و دشواری فقر و هلاکت بر رهبر شعاری بیش نخواهد بود. بدون تردید ساحت رسول گرامی اسلام (ص) از وعده های دروغین و تظاهر به همدردی با مردم به دور می باشد. پس توان مندی و رشد جامعه ی بشری و نیز زدودن عوامل نابود کننده حیات آدمیان، از شمار رسالت الهی و از مختصات سبک رهبری و مدیریتی ایشان می باشد (عزیزٌ علیه ما عَنِتـُم حریصٌ عَلَیکُم).

از سوی دیگر همان طوری که ضرر و هلاکت مردم صورت های گوناگون می تواند داشته باشد، طبعاً توان مندسازی آنها نیز چنین خواهد بود. بنابراین عوامل و عناصر متنوع در توان مندی سبک مدیریت و اداره جامعه لازم و ضروری است، که از شمار مهم ترین آنها بهره وری و بارآوری می باشد، که به گونه ای در آیه شریفه زیر منعکس شده است و پیامبر (ص) را بدان سوی رهنمود داده است.

«انک لا تسمع الموتی و لا تسمع الصُّمَّ الدُّعَاءَ إذا ولَّوا مدبرین و ما أنت بهادی العمی عن ضلالتهم إن تسمع إلا من یؤمن بآیاتنا فهم مسلمون» (روم، ۵۲ و ۵۲)؛ پس ای رسول ما این مردم مرده را نتوانی با سخن حق و درست شنوا کنی و کران را که از آن رو می گردانند به سوی آن فراخوانی، و نیز مردم نابینا و بی بصیرتی که نمی خواهند آگاه بشوند، از گرداب گمراهی و تاریکی به شاه راه رشد و روشنایی هدایت و راهنمون گردی.

آری مردمانی که ظرفیت شنیدن و باور نمودن سخن حق را دارند و در پی رشد می باشند، می توانی هدایت نموده و سخن را بگوش هوششان برسانی.

در این آیه شریفه از یک سو عوامل و عناصری بازگو شده است که هم اصل فعالیت و عدم فعالیت و هم ثمربخشی و بارآوری و نیز ناباروری آن وابسته به آنها میباشد. مرده و مردگی نماد ناپویایی و عدم فعالیت کوری و کری نشانه ناباروری و ناکارامدی است.در مقابل، حیات برابر نشین پویایی و تحرک، بینایی و شنوایی علایم و عوامل بهره وری و بازدهی فعالیت و عملیات انسان می باشد. چون سیاق و زبان آیه مذمت مردگی، کوری و کری است طبعاً امور مقابل آنها که در بالا یاد شد، مورد حمایت و مطلوب دین می باشد. در غیر این صورت کارآمدی اسلام در حوزه اهدافش نیز مورد تردید قرار می گیرد و همچنین رسالت پیامبر (ص) که در آیه پیشین بازگو شد و همانا توان مندی تدبیر و تواناسازی مردم بود (عزیز علیه ما عنتم حریص علیکم) حیثیت برونی و عملیاتی پیدا نخواهد کرد. بنابراین آیه شریفه ی یاد شده به روشنی به پیامبر (ص) رهنمود می دهد که در روانه مدیریت و اداره جامعه، ساز و کارهایی که بهره وری فعالیت را تأمین می نمایند باید تولید و اعمال گردد، و از عوامل باز دارنده این مهم جلوگیری به عمل آورد.

گفته آمد که بهره وری فعالیت به آموزش پیوسته، قانون مندی رفتار، خود باوری و… بر می گردد. از این رو قرآن کریم حضور این عوامل را در سبک مدیریتی پیامبر (ص) منعکس کرده است. در سوره یوسف می خوانیم که الله متعال به رسول خود دستور می دهد که به مردم بگوید سبک و روش او در اداره ی خدا محورانه ی جامعه، همانا بینایی و بصیرت می باشد. روشن است که بصیرت (به ویژه در جامعه ی گسترده، پیچیده، پیشرفته و تغییرپذیر) هنگامی پیدا می شود و پایدار می ماند که آموزش پیوسته نهادینه شده باشد؛ « قل هذه سبیلی أدعوا إلی الله علی بصیره أنا و من اتبعنی و سبحان الله و ما أنا من المشرکین» (یوسف، ۱۰۸)؛ در سوره مبارکه شوری پروردگار عالم چند دستور به پیامبر (ص) در مقام فراخوانی و تدبیر مردم، می دهد:

۱- استقامت و پایداری، «و استقم»؛

۲- پرهیز از رفتار تقلیدی و نامنظم، «ولا تتبع أهواء هم»؛

۳- باور به کتاب و قرآن، « امنت بما انزل الله »؛

۴- عدالت گستری، « لا عدل بینکم»؛

۵- آزادی مسوولانه و این که تصویر آینده با سیرت فعلی آدمیان ترسیم می شود، « لنا اعمالُنا و لکم اعمالُکم».

روشن است که پایداری برآمده از خود باوری و آزادی مسؤولانه است که برایندش همان خودباروری مردم می باشد. در فقدان خودباوری هرگز در جامعه استقامتی دیده نمی شود. همین طور پیامد و محصول رفتار منظم و عقلانی، باور به مرجع و معیار در عمل و رفتار (قرآن که همان مرجع و قانون است) و عدالت گستری، همانا قانون مندی رفتار و فعالیت مولد می باشد.

به این ترتیب در سبک حاکمیت و مدیریت حضرت سازه های بهره وری و توانایی حضور می یابند. «فادع و استقم کما أمرت و لا تتبع أهواءهم و قل آمنت بما أنزل الله من کتاب و أمرت لأعدل بینکم الله ربنا و ربکم لنا أعمالنا و لکم أعمالکم» (شوری، ۱۵).

برآوری و بازدهی فعالیت در گروه ارزیابی و سنجش دقیق شرایط، امکانات، محیط، قابلیت ها، برنامه ریزی، آینده نگری و اقدام به موقع می باشد. در غیر این صورت، حرکت نه به فعالیت مولد می انجامد و نه فعال سازی عمومی را در پی دارد. چنین اصل و مکانیزم عقلانی – تجربی را پیامبر اعظم (ص) در دستور کار آدمیان قرار می دهد و می فرماید: « خذ الامر بالتدبیر فإن رأیتَ فی عاقبته خیراً فأمض و ان خفت غیاً فامسک» (پاینده، ۱۳۶۹، ۳۰۱).

از سوی دیگر توسعه ی انسانی، تنوع، مولد بودن و بارآوری فعالیت فردی و عمومی، خلاقیت و نوآوری به دو گونه پیش زمینه و عامل فرهنگی و اقتصادی گره خورده است. شادابی و امنیت روحی – روانی و امید و اعتماد به آینده، از شمار محرک ها و انگیزه های بسیار قوی و ماندگار در پویاسازی پایدار جامعه می باشند. همین طور فرصت و دست یابی همگان به عوامل و منابع حیاتی- معیشتی و پرورش قابلیت های آدمیان در راستای استفاده سالم و بهینه از آنها، از عوامل اقتصادی موارد یاد شده می باشد. در سبک و روش حاکمیت و مدیریت پیامبر اکرم (ص) دو عامل نامبرده به روشنی اعمال گردیده است.

پیامبر (ص) کسانی را که به اسلام می گرویدند، نه تنها ملکیت آنها را بر دارایی ها و ثروتشان می پذیرفت و تأمین می نمود، بلکه اموال و منابع دیگری نیز در اختیارشان قرار می داد. اقطاعات، که حضرت (ص) به دیگران ارائه می داشت، در همین راستا تفسیر پذیر است. همین طور عملیات اقتصادی را مادامی که به گسترش فقر و نابرخورداری در جامعه نمی انجامید، آزاد گذاشته و از آن حمایت می نمود. اقدامات پی گیرانه در زدودن نابرخورداریی ها و توزیع

عادلانه ی فرصت، عوامل و منابع تولیدی در میان مردم انجام می داد و در جهت توسعه ی انسانی سرمایه گذاری می کرد ( حمیدالله، ۱۳۷۷، ۱۷۶-۱۹۰، ۳۷۲-۳۹۶، ۲۲۳-۲۲۶).

حضرت (ص) هنگامی که عمرو بن حزم را به کارگزاری یمن گمارد، مجموعه ای از شرح وظایف برایش ترسیم و تعین نمود، که یکی از دستور العمل ها همانا تقویت و تولید شادابی و سرزندگی و نیز توسعه امنیت و امید به آینده در میان مردم بود؛ « و أن یبشر الناس بالخیر و یأمرهم به و یبشر الناس بالجنه و بعملها» (حمیدالله، ۱۳۷۷، ۲۵۵).

به معاذ بن جبل، یکی دیگر از کارگزاران خویش، دستور داد که با مردم سخت نگیرد و خوش بینی را در آنها ز