فایل پاورپوینت کامل شرح حدیثی از حضرت فاطمه زهرا علیها السلام (تلاوت قرآن،نگاه به پیامبر صلی الله علیه و اله و انفاق)

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل شرح حدیثی از حضرت فاطمه زهرا علیها السلام (تلاوت قرآن،نگاه به پیامبر صلی الله علیه و اله و انفاق) :

مقدمه

انبیا و امامان(ع) الگوهای بشر در راه رسیدن به سعادت دنیوی و اخروی هستند که با تأسّی به زندگی سراسر نور آن بزرگواران، می توان به قله های کمال و سعادت نائل شد؛ در میان معصومین(ع) حضرت زهرا از جایگاه ویژه ای برخوردار است؛ حضرت حجت(عج) در این مورد می فرماید: «فی ابْنَهِ رَسُولِ اللَّهِ(ص) لِی أُسْوَهٌ حَسَنَهٌ؛[۱] در (رفتار) دختر رسول خدا( برای من اسو نیکویی است.»

در اینجا با تأسّی به گفتار حضرت زهرا و بهره مندی از کلام آن حضرت، سعی در الگوبرداری از زندگی ایشان خواهیم داشت تا با استفاده از یک حدیث منقول از فاطمه زهرا به زندگی و رفتار خود، رنگ و بوی معنوی بخشیم.

کرده خدا بهشت را خلق برای فاطمه

بوی بهشت نشنوی جز به رضای فاطمه

منطق لال من کجا مدح و ثنای او کجا

کرده خدای لم یزل مدح و ثنای فاطمه

در میان آنچه مورد توجه و عنایت فاطمه زهرا است، سه چیز از اهمیّت بیش تری برخوردار است؛ چنانکه ایشان در تبیین این سه شاخص می فرماید:

«حُبِّبَ إِلَیَّ مِنْ دُنْیاکمْ ثَلَاثٌ تِلاوَهُ کِتَابِ اللهِ وَ النَّظَرُ فِی وَجهِ رَسولِ اللَّهِ وَ الاِنفَاقُ فِی سَبیلِ اللَّهِ؛[۲] از دنیای شما سه چیز محبوب من است: تلاوت کتاب خدا (قرآن) و نگاه به چهر رسول خدا(ص) و انفاق در راه خدا.»

در اینجا به شرح هر کدام از این سه شاخص می پردازیم:

الف. تلاوت قرآن

رسول خدا(ص) می فرماید: «یا بُنَیَّ لَا تَغْفَلْ عَنْ قِرَاءَهِ الْقُرْآنِ فَإِنَّ الْقُرْآنَ یحیی الْقلْبَ، وَ ینْهَی عَنِ الْفَحْشَاءِ وَ الْمُنْکرِ وَ الْبَغْیِ؛[۳] پسرم! از قرائت قرآن غافل مشو؛ زیرا قرآن (خواندن) دلها را زنده می کند و از زشتیها و منکرات و ستم باز می دارد.»

حضرت زهرا که: «قارِئِ الْحَدِیدِ وَ إِذَا وَقَعَتْ وَ الرَّحْمَنِ یدْعَی فِی مَلَکوتِ السَّمَاوَاتِ وَ الْاَرْضِ سَاکِنِ الْفِرْدَوْسِ؛ تلاوت کنند [سوره های] حدید، واقعه و الرحمن در ملکوت آسمانها و زمین، ساکن بهشت معرفی می شود.»[۴]

بدیهی است تلاوت قرآن فقط خواندن آن نیست؛ بلکه امری فراتر از خواندن و صوت حسن است.

امام صادق(ع) به بهترین وجه تلاوت را معنی فرموده است. حضرت در ذیل آیه: [الَّذین آتَیناهُمُ الْکتابَ یتْلُونَهُ حَقَّ تِلاوَتِهِ][۵]؛ «کسانی که کتاب (قرآن) را به آنها دادیم، هنگام تلاوت آن حق تلاوت را ادا می کنند.» می فرماید: «یرَتِّلُونَ آیاتِهِ وَ یتَفَهَّمُونَ مَعَانِیهُ وَ یعْمَلُونَ بِأَحْکامِهِ وَ یرْجُونَ وَعْدَهُ وَ یخْشَوْنَ عَذَابَهُ وَ یتمَثَّلُونَ قصَصَهُ وَ یعْتَبِرُونَ أَمْثَالَهُ وَ یأْتُونَ أَوَامِرَهُ وَ یجْتَنِبُونَ نَوَاهِیهُ مَا هُوَ وَ اللَّهِ بِحِفْظِ آیاتِهِ وَ سَرْدِ حرُوفِهِ وَ تلَاوَهِ سوَرِهِ وَ دَرْسِ أَعْشَارِهِ وَ أَخْمَاسِهِ حَفِظُوا حُرُوفَهُ وَ أَضَاعُوا حُدُودَهُ وَ إِنَّمَا هُوَ تَدَبُّرُ آیاتِهِ یقُولُ اللَّهُ تعَالَی: [کتابٌ أَنْزَلْناهُ إِلَیک مُبارَک لِیدَّبَّرُوا آیاتِه][۶].[۷] آیات آن را با ترتیل می خوانند و معانی آن را (با تدبّر) می فهمند و به احکام قرآن عمل می کنند و به وعده های آن امید دارند، و از عذابهایی که در قرآن ذکر شده است، می ترسند و قصه های آن را مجسّم می سازند و از مثالهای قرآن عبرت می گیرند و دستورات آن را عمل می کنند و از نواهی آن دوری می جویند. به خدا سوگند! (تلاوت) فقط آیات و خوب و منظم ادا کردن حروف قرآن، و تلاوت سوره های آن و پیوسته یک دهم و یک پنجم خواندن آن نیست (چه بسیار افراد) حروف قرآن را حفظ کردند؛ ولی حدود و مرزهای آن را شکستند و قرآن را ضایع نمودند. تلاوت همانا تدبّر در قرآن است. خداوند می فرماید: “کتاب مبارکی به سویت نازل کردیم تا در آیات آن تدبّر کنی”.»

حضرت زهراهرگز از حقیقت قرآن جدا نگشت؛ چراکه جزء عترت و عِدل قرآن بود. ایشان به امیرالمؤمنین علی (ع) وصیّت کرد در شب اول قبرم قرآن بخوان: «إِذَا أَنَا مِتُّ فَتَوَلَّ أَنتَ غسْلِی وَ جَهِّزْنِی وَ صَلِّ عَلَیَّ وَ أَنْزِلْنِی قبْرِی وَ أَلْحدْنِی وَ سَوِّ الترَابَ علَیَّ وَ اجلِسْ عِنْدَ رَأْسِی قُبَالَهَ وَجْهِی فَأَکثِرْ منْ تلَاوَهِ الْقُرْآنِ وَ الدُّعَاءِ فَإِنَّهَا سَاعَهٌ یحْتَاجُ الْمَیتُ فِیهَا إِلَی أُنْسِ الْأَحْیاءِ وَ أَنَا أَسْتَوْدِعُک اللَّه تعَالَی وَ أُوصِیک فِی وُلْدِی خَیراً؛[۸] بعد از وفاتم، تو غسل و کفن مرا بر عهده گیر و بر من نماز بگذار و مرا درون قبر قرار ده، دفنم کن و سنگ قبر را بگذار و خاک بر آن ریخته و آن را سامان ده. آنگاه بالای سرم روبروی من بنشین و بسیار قرآن بخوان و دعا کن؛ زیرا در چنین لحظه هایی میّت به انس گرفتن با زندگان محتاج است. تو را به خدا می سپارم و دربار فرزندانم سفارش به نیکوکاری دارم.»

امیدوار کننده ترین آی قرآن

روزی امیرالمؤمنین(ع) خطاب به اصحاب خود فرمود: کدام یک از آیات قرآن نزد شما امیدوارکننده ترین آیات است؟

بعضی گفتند: این آیه: [إِنَّ اللَّهَ لا یظْلِمُ مِثْقالَ ذَرَّهٍ وَ إِنْ تَک حَسَنَهً یضاعِفْها وَ یؤْت مِنْ لَدُنْهُ أَجْراً عَظِیماً][۹]؛ «همانا خداوند گناه شرک را نمی آمرزد و می آمرزد پایین تر از شرک را برای کسی که بخواهد.» حضرت فرمود: نیکو آیه ای است؛ اما امیدوارکننده ترین آیات برای غفران و آمرزش معاصی این آیه نیست.

عده ای دیگر گفتند: این آیه است: [وَ منْ یعمَلْ سوءاً أَوْ یظلِمْ نفْسَهُ ثمَّ یسْتَغْفِرِ اللَّهَ یجِدِ اللَّهَ غَفُوراً رَحیماً][۱۰]؛ «هر که عمل زشتی از او سر زند یا به خویشتن ستم کند، سپس از خدا طلب آمرزش و عفو کند، خدا را بخشنده و مهربان خواهد یافت.» حضرت فرمود: نیکو آیه ای است؛ اما این نیز منظور من نبود.

بعضی دیگر گفتند: این آیه است: [قُلْ یا عِبادِی الَّذینَ أَسْرَفُوا عَلی أَنْفُسِهِمْ لا تَقْنَطُوا مِنْ رَحْمَهِ اللَّهِ إِن اللَّه یغْفِرُ الذُّنُوبَ جَمیعاً إِنَّهُ هُوَ الْغَفُورُ الرَّحِیمُ][۱۱]؛ «بگو: ای بندگانم که (با گناه ) به نفس خود اسراف کردید! از رحمت خدا مأیوس نشوید؛ چون خداوند جمیع گناهان را می آمرزد.» حضرت فرمود: نیکو آیه ای است؛ اما آیه مورد نظر من نیست.

بعضی دیگر گفتند: این آیه است: [وَ الَّذینَ إِذا فَعَلُوا فاحِشَهً أَوْ ظَلَمُوا أَنْفُسَهُمْ ذَکرُوا اللَّهَ فَاسْتَغْفَرُوا لِذُنُوبِهِمْ وَ منْ یغفِرُ الذُّنُوبَ إِلاَّ اللَّهُ وَ لَمْ یصِرُّوا علی ما فَعَلُوا وَ هُمْ یعْلَمُونَ][۱۲]؛ «(نیکان) آنهایی هستند که هرگاه کار ناشایسته ای از ایشان سرزند یا ظلمی به نفس خویش کنند، خدا را به یاد آورند و به درگاه خدا توبه و استغفار کنند (که می دانند) جز خدا هیچ کس نمی تواند خلق را بیامرزد و آنها هستند که اصرار در کار زشت نکنند؛ چون (به زشتی معصیت) آگاه اند.» حضرت فرمود: این هم آیه ای نیکو است؛ اما آیه مورد نظر من نیست.

سپس حضرت پرسید: آیا آیه دیگری نمی دانید که به نظر شما امیدوارکننده ترین آیات قرآن باشد؟ عرض کردند: نه، یا امیرالمؤمنین! به خدا سوگند چیزی نزد ما نیست که بخوانیم [هر چند جا داشت از آیه ۷۰ فرقان نیز اسم برده می شد.][۱۳]

آنگاه خود امام(ع) فرمود: از حبیبم رسول خدا(ص) شنیدم که فرمود: امیدوارکننده ترین آیه در قرآن این آیه شریفه است: [وَ أَقِمِ الصَّلاهَ طَرَفَی النَّهارِ وَ زُلَفاً مِنَ اللَّیلِ إِن الْحسَناتِ یذْهِبْنَ السَّیئاتِ][۱۴]؛ «و به پا دارید نماز را در دو طرف از روز و پاره ای از شب، به راستی حسنات بدیها را از بین می برد.»

سپس پیامبر(ص) فرمود: «یا عَلِیُّ وَ الَّذِی بَعَثَنِی بِالْحَقِّ بَشِیراً وَ نَذِیراً إِنَّ أَحَدَکمْ لَیقُومُ إِلَی وُضُوئِهِ فَتَسَاقَطَ عَنْ جوَارِحِهِ الذُّنُوبَ فَإِذَا اسْتَقْبَلَ اللَّهَ بِوَجْهِهِ وَ قَلْبِهِ لَمْ ینْفَتِلْ عَنْ صَلَاتِهِ وَ عَلَیهِ مِنْ ذُنوبِهِ شَیْ ءٌ کمَا وَلَدَتْهُ أُمهُ؛ یا علی! قسم به خدایی که مرا بشیر و نذیر قرار داد و مبعوث به رسالت گردانید، اگر یکی از شما با وضو قیام به نماز نماید، گناهان او را از اعضای او فرو می ریزد و وقتی با صورت و قلب خود متوجه قبله گردد، از قبله و نمازش برنگردد؛ مگر آنکه جمیع گناهان او بریزد و همچون روزی شود که از مادر متولد شده است.»

آنگاه فرمود: «یا علی! نماز پنج گانه برای امتم مانند نهری است که بر در خان یکی از شما جاری باشد. گمان شما چیست اگر در بدن او چرکی باشد، آنگاه روزی پنج بار در آن خود را آب بکشد؟ آیا در بدن او چرکی باقی می ماند؟ «فَکذَلِک وَ اللَّهِ الصَّلَوَاتُ الْخَمْسُ لِأُمَّتِی؛ نماز پنجگانه برای امت من چنین نقشی دارد.»[۱۵]

وصیّت پدر شیخ بهایی(ره) سه آیه برای عمل

امام صادق(ع) پیرامون حق تلاوت قرآن کریم می فرماید: «… وَ یعْمَلُونَ بِأَحْکامِهِ وَ یَرْجَونَ وَعْدَهُ وَ یخْشَوْنَ عَذَابَهُ؛[۱۶] [حق تلاوت آن است که] به احکام قرآن عمل کند و امید به وعده هایش داشته باشد و از آیاتی که وعد عذاب داده است، در قلبش خشیت ایجاد شود.»

پدر مرحوم شیخ بهایی در راستای همین روایت (عمل به احکام قرآن ) به فرزندش – که بعدها اعجوبه روزگار شد – وصیت کرد که از کل قرآن به سه آیه عمل کن، که همین برای سعادت کافی است و دربار آن تفکر و تدبر بنما:

۱. سوره قصص، آیه ۸۳: [تلْک الدَّارُ الآخرَهُ نجْعَلُها لِلَّذینَ لا یریدُونَ عُلُوًّا فِی الْأَرْضِ وَ لا فَساداً وَ الْعاقِبَهُ لِلْمتَّقینَ]؛ «ما این دار (بهشت ابدی) آخرت را برای آنان که در زمین اراده برتری جویی و فساد و سرکشی ندارند، قرار دادیم و حسن عاقبت مخصوص پرهیزکاران است.»

در این آی شریفه برای رفتن به بهشت سه شرط قرار داده شده است: ۱. تواضع و پرهیز از برتری جویی؛ ۲. دوری از فساد و فتنه انگیزی؛ ۳. رعایت تقوا.

۲. سوره فاطر، آیه ۳۷: [وَ هُمْ یصْطَرِخُونَ فیها رَبَّنا أَخْرِجْنا نَعْمَلْ صالِحاً غیرَ الَّذی کنا نعْمَلُ أَ وَ لَمْ نُعَمِّرْکمْ ما یتَذَکرُ فیهِ مَنْ تَذَکرَ وَ جاءَکمُ النَّذیرُ فَذُوقُوا فما لِلظالِمینَ مِنْ نَصیرٍ]؛ «و آن کفّار در آتش دوزخ فریاد و ناله کنند: ای پروردگار! ما را از این عذاب بیرون آور تا برخلاف گذشته به اعمال نیک بپردازیم. آیا شما را عمری مهلت ندادیم و رسولان بر شما نفرستادیم تا هر که قابل تذکر و پند شنیدن است، متذکر شود؟ پس امروز عذاب دوزخ را بچشید که ستمکاران را هیچ یاور [و نجات دهنده ای] نخواهد بود.»

این آیه نیز به سه نکت مهم اشاره می فرماید: ۱. دوزخیان به شدت پشیمان هستند و مرتب فریاد می کشند که ما را دوباره برگردانید تا بهتر عمل کنیم؛ ۲. به آنها جواب داده می شود که آیا به شما عمر طولانی ندادیم؟ چرا از آن استفاده نکردید؟ ما برای شما پیامبران (و امامان) را نفرستادیم؟ چرا به دستور آنان عمل نکردید؟ ۳. عذاب سخت را می چشند و کسی به فریاد آنها نمی رسد؛

۳. سوره حجرات، آیه ۱۳؛ [یا أَیها الناسُ إِنَّا خَلَقْناکمْ مِنْ ذَکرٍ وَ أُنْثی وَ جَعَلْناکمْ شُعُوباً وَ قَبائِلَ لِتَعارَفُوا إِنَّ أَکرَمَکمْ عِنْدَ اللَّهِ أَتْقاکمْ إِنَّ اللَّه علیمٌ خَبیرٌ]؛ «ای مردم! ما همه شما را از مرد و زن آفریدیم و آنگاه شعبه های بسیار و فرق مختلف گردانیدیم تا یکدیگر را بشناسید. گرامی ترین (و عزیز ترین) شما نزد خدا، باتقواترین شماست و خدا از حال شما کاملاً آگاه است.»

در این آیه پنج نکته وجود دارد: ۱. همه از یک زن و مرد آفریده شده اند؛ ۲. راز اختلاف قومیتها و زبانها این است که از همدیگر شناخته شوند؛ ۳. هیچ قومی بر قوم دیگر برتری ندارد؛ ۴. ملاک برتری فقط به این است که تقوا داشته باشید؛ ۵. پشتوانه تقوا این است که بدانیم خداوند از تمامی رفتارها و افکار ما آگاه است.[۱۷]

ب. نگاه به چهر پیامبر(ص)

بخش دوم حدیث حضرت زهرا

این است: «النَّظَر فِی وَجهِ رَسُولِ اللَّهِ» آن حضرت نگاه به چهره رسول خدا(ص) را دوست داشت؛ یا از آن جهت که پدر مهربان او بود و یا از آن جهت که پیامبر(ص) پیشوا، امام و رهبر او بود. هر کدام که باشد، نگاه به ایشان ثواب دارد. در حدیث کساء می خوانیم: «وَ صرْتُ أَنْظُرُ إِلَیهِ وَ إِذَا وَجْهُهُ یتَلَأْلَأُ کأَنَّهُ الْبدْرُ فِی لَیلَهِ تَمَامِهِ وَ کمَالِهِ؛[۱۸] و همچنان به چهره او [پدرم] نگاه می کردم که همانند ماه شب چهارده در حالی که کامل و تمام است، می درخشید.»

به هر حال، اگر مراد از نظر، صرف نگاه کردن باشد، نگاه به چهره رسول خدا( از چند جهت عبادت بوده است، چنان که خود رسول خدا(ص) می فرماید: «النَّظَرُ إِلَی الْعالِمِ عبَادَهٌ، وَ النَّظَرُ إِلَی الْإِمَامِ الْمُقْسِطِ عِبَادَهٌ، وَ النَّظَرُ إِلَی الْوَالِدَین برَأْفَهٍ وَ رَحْمَهٍ عبَادَهٌ، وَ النظَرُ إِلَی أَخ تَوَدُّهُ فِی اللَّهِ (عزَّ وَجَلَّ) عِبَادَهٌ؛[۱۹] نگاه به (چهره) عالم عبادت است. و نگاه به (چهره) امام عادل و عدالت پیشه عبادت است. و نگاه به چهره والدین از روی رأفت و مهربانی عبادت است. و نگاه به چهره برادر (دینی) که برای خدا دوستش داریم، عبادت است.» رسول اکرم(ص) هم عالم بود، هم پیشوای عدالت پیشه و هم پدر