فایل پاورپوینت کامل شناخت های قلبی از دیدگاه احادیث اسلامی

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل شناخت های قلبی از دیدگاه احادیث اسلامی :

معنای قلب در قرآن همان چیزی است که در مبحث شناخت شناسی به عنوان شناخت قلبی مطرح می شود، و قرآن تأیید می کند که در وجود انسان منبع و مرکزی است که انسان از طریق آن می تواند به شناخت هایی برسد که از طریق حس و عقل ممکن نیست.

احادیث اسلامی، آنچه را که قرآن درباره شناخت های قلبی مطرح کرده است، به طور کاملًا صریح و روشن، تفسیر نموده است. از دیدگاه احادیث اسلامی، قلب انسان مانند جسم او دارای حواس است که از طریق این حواس می تواند چیزهایی را ادراک کند که از طریق حواسّ ظاهر و از طریق عقل نمی تواند؛ اما انسان در صورتی می تواند از حواسّ قلبی خود استفاده کند که شرایط استفاده از این حواس را فراهم و موانع آن را مرتفع سازد.

در کتاب میزان الحکمه در واژه «قلب»، دو باب مستقل در مورد حواسّ قلب گشوده شده است: یکی باب ۳۳۹۰ با عنوان «عَینُ القلب» یعنی چشم دل، و دیگری باب ۳۳۹۱ با عنوان «اذُن القلب» یعنی گوش دل. در این دو باب، شانزده حدیث از طریق شیعه و اهل سنّت، درباره حواسّ باطنی قلب، ذکر شده است و این، علاوه بر سایر احادیثی است که در سایر ابواب این کتاب بر این معنا دلالت می کند و در ذیل باب ۳۳۹۰ به آنها اشاره شده است.

ما از مجموع این احادیث فقط دو نمونه را این جا می آوریم و کسانی که مایل باشند همه آن احادیث را ملاحظه کنند، می توانند به ابوابی که اشاره شد، مراجعه نمایند.

دیده های دل

نمونه اول، حدیثی از پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله است که مضمون آن از امام زین العابدین و امام صادق علیهما السلام نیز نقل گردیده و محدّثان شیعه و سنی، با اندکی اختلاف در لفظ، آن را نقل کرده اند، و متن آن چنین است:

ما مِن عَبدٍ إلّاو فِی وَجهِهِ عَینانِ یبصِرُ بِهِما أمرَ الدُّنیا و عَینانِ فِی قَلبِهِ یبصُرُ بِهِما أمرَ الآخِرَهِ. فَإذا أراد اللَّهُ بِعَبدٍ خَیراً فَتَحَ عَینَیهِ اللَّتَین فی قَلبِهِ فَأبصَرَ بِهِما ما وَعَدَهُ بِالغَیبِ، فَآمَنَ بِالغَیبِ عَلَی الغَیبِ…[۱]

همه مردم بدون استثنا دو چشم در صورت دارند که با آنها محسوسات و امور مربوط به جهان ماده را می بینند، و دو چشم در قلب دارند که با آنها امور نامحسوس و آنچه را مربوط به جهان آخرت است، مشاهده می نمایند.

پس هنگامی که خداوند [بر اساس حکمت ] خیر کسی را بخواهد، دو چشم قلب او را باز می کند و او با دیده های دل وعده های غیبی خدا را مشاهده می کند، و با دیده های غیبی به غیب ایمان می آورد.

نمونه ای از دیدارهای قلبی

ابو بصیر که یکی از یاران امام صادق علیه السلام است نقل می کند: در سفری همراه آن حضرت به حج رفته بودم. هنگام طواف وقتی که نگاهم به انبوه جمعیت طواف کننده افتاد، این سؤال به ذهنم رسید که آیا خداوند، این مردم را می بخشد؟ این مسئله را با امام در میان گذاشتم. امام در پاسخ فرمود: یا أبا بَصیر، إنَّ أکثَرَ مَن تَری قِرَدَهٌ و خَنازِیرُ. ای ابو بصیر! بیشتر این مردمی که مشاهده می کنی، میمون و خوک اند.

تعجب کردم و از امام خواستم که اگر ممکن است چهره واقعی آنان را به من نشان دهد. امام کلماتی بر زبان جاری ساخت و سپس دست خود را بر دیده ام کشید.

ناگاه دیدم، همان طور که امام فرموده بود، انبوهی میمون و خوک مشغول طوافند. دیدن این منظره هولناک مرا به وحشت انداخت، تا این که امام دوباره دست بر دیده ام کشید و آنان را به صورت نخست یافتم.[۲] همان طور که در این حدیث آمده است، امام با تصرف ولایی خود از طریق دست کشیدن بر دیده های ابو بصیر، حجاب های دیده قلب او را کنار زد، و با کنار رفتن حجاب ها چهره واقعی و باطنی مردمِ میمون صفت و خوک سیرت برای او آشکار شد. ولی اولیای بزرگ الهی، که خود حجاب های باطنی خود را با تزکیه نفسی برداشته اند، شخصاً می توانند با دیده دل، باطن جهان هستی را آنچنان که هست مشاهده نمایند.

گوش های قلب

نمونه دوم از احادیثی که در مورد حواس باطنی قلب از معصومین نقل شده است، حدیثی است درباره حس سامعه قلب از پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله که نص آن چنین است: إنَّ لِلْقَلْبِ، اذُنَینِ فَإذا هَمَّ العَبدُ بِذَنبٍ قَالَ لَهُ روحُ