فایل پاورپوینت کامل طبقات مختلف سفرنامه ها

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل طبقات مختلف سفرنامه ها :

سفرنامه ها در تقسیم بندی منابع تاریخی، جزء منابع جغرافیایی شناخته می شوند[۱] و این تعریف به خصوصیات سفرنامه های نگاشته شده در دوره قاجار بسیار نزدیک تر از سفرنامه های باقی مانده از دوره صفویه است. در بررسی آثار باقی مانده از دوره قاجار به این نکته پی برده می شود که نویسندگان این سفرنامه ها به تقلید از آثار غربیان، بیشتر از شیوه «دِکارتی»، یعنی ثبت و مشاهده استفاده کرده اند و از شیوه های مفسرانه و همراه با تأویلات فراوان سفرنامه نویسان دوره صفوی خودداری کرده اند. این می تواند ناشی از تفاوت های موجود در شرق و غرب باشد، زیرا اساساً علم تأویل و تفسیر در شرق بسیار پیشرفته تر و متداول تر از غرب است و به همین سبب، علومی چون عرفان و فلسفه کمال خود را در تفکرات شرقیان یافته اند، اما علوم تجربی که به شیوه های دکارتی نیاز دارند، در غرب رشد پیدا کرده اند.[۲]

به سبب همین تأثیر پذیری سفرنامه نویسان دوره قاجار از سفرنامه نویسان اروپایی است که می توان گفت سفرنامه های دوره صفوی شرقی تر، و آثار مشابه به جای مانده از دوره قاجار غربی تر است؛ به تعبیر دیگر، سفرنامه های قاجاری، آفاقی است نه انفسی؛ یعنی دستمایه های عرفانی ندارد، اما به عکس آثاری که در این زمینه از دوره صفوی باقی مانده این خصیصه را دارد[۳] و دلیلش نیز ـ همان طور که اشاره گردید ـ در تأثیر پذیری از اروپایی هاست، در اینجا هدف اصلی سفرنامه نویس، ارائه پند و اندرز، بیان تجربه های عرفانی و راهنمایی خواننده برای سیر افاق و انفس نیست، بلکه او سعی می کند اطلاعاتی در باره راه ها و دشواری های این سفر ارائه کند. آنها تنها قصد داشته اند که یک سری مطالب مهم و راهنمایی های لازم را در خصوص این سفر در اختیار مسافران بعدی قرار دهند. بر این اساس، نوع روایتی که رجال قاجاری در سفرنامه هایشان ارائه می دهند بی شباهت به نگاه امثال شاردن (۱۶۳۱ـ۱۶۶۸م) و باپتیست تاورنیه فرانسوی(۱۶۳۱م) و دون گارسیا دسیلوا فیگویروا اسپانیایی(۱۵۹۸ـ۱۶۲۱م) در سفرنامه هایشان نیست و این نشان دهنده عمق تأثیر پذیری سفرنامه نویسان قاجاری از همتایان غربی شان می باشد.

شاید به همین علت است که عده ای اعتقاد دارند که سفرنامه های دوره قاجار برخلاف سفرنامه های دوره صفوی، رنگ و بوی سیاسی دارند.[۴]

تفاوت های فراوانی میان طبقات مختلف در نگارش وجود داشته است. برای مثال، زمانی که شاهزاده ای چون حسام السلطنه، یا سیاستمداری کهنه کار چون میرزا علی اصغر خان اعتمادالسلطنه سفرنامه بنویسند، غیر از این است که مثلا خانمی چون علویه کرمانی یا یک شخص روحانی مانند سید فخرالدین جزایری دست به نگارش سفرنامه بزنند. نکته قابل توجه این است که همین تفاوت ها