فایل پاورپوینت کامل محاکمه و دفاعیات خسرو پرویز

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل محاکمه و دفاعیات خسرو پرویز :

در کتب ایرانی و عربی در مورد بازپرسی و محاکمه انقلابی خسرو پرویز (در سال میلادی) به تفصیل سخن رفته است. اصل نامه به زبان پهلوی در دست نیست، ولی اقتباس هایی از ترجمه عربی آن در کتاب های عربی و فارسی نقل شده است. مفصل ترین تحریر این نامه در شاهنامه، تاریخ طبری و تاریخ بلعمی آمده است.

درباره اتهام ها و دفاعیه

در شاهنامه، شیرویه پسر خسروپرویز، هفت اتهام بر پدر وارد کرده است. در تاریخ طبری، هشت اتهام ذکر شده است، ولی در تاریخ بلعمی، تعداد اتهامات به نه می رسد. از گفته فردوسی بر می آید که خسروپرویز این سخنان را به صورت پیام شفاهی بیان داشته و بعد آنرا بصورت مکتوب درآورده اند. علاوه بر پاسخ به اتهامات مطرح شده، نامه خسروپرویز متضمن نصایحی به فرزند خود درباره چگونگی امور کشور است و باید آن ها را از نوع اندرزهای سیاسی به شمار آورد.[۱]

صورت استنطاق را بزرگ دبیران دربار، به خسرو داد و پاسخ مفصلی از جانب او، به شیرویه آورد. جواب های شاه مخلوع، گرچه غرور آمیز بود ولی با مهارت از خود دفاع کرده، پسر را مورد ملامت قرار داده بود که خیانت کرده و حتی از معنی پرسش های خود نیز آگاه نیست. در این که چنین مکاتبه ای صورت گرفته باشد، جای تردید است.[۲] نلدکه اعتقاد دارد که این محاکمه و گفتگو، چندی بعد از قتل خسرو، توسط یکی از رجالی که کاملاً در قضایا وارد بوده، و می خواسته از خسرو دفاع کند، نوشته شده است. آرتور کریستین سن، ایرانشناس برجسته دانمارکی و نویسنده کتاب ایران در زمان ساسانیان، این روایت و استنطاق پادشاه مخلوع را، کاملاً صحیح دانسته است. [۳]

عبدالحسین زرین کوب در کتاب تاریخ مردم ایران می نویسد، هر چند که دفاعیات خسرو پرویز استادانه است ولی آنچه این دفاع استادانه را که لحن غرورآمیزش از اصالت نسبی آن حاکی است، رد کردنی می ساخت، واقعیت انحطاط و سقوط بارزی بود که مقارن این احوال، تمام دودمان خسرو را بطور غم انگیزی تهدید می کرد. درست است که وی در طی سلطنت طولانی خود خزانه ای را که هنگام جلوس وی خالی بود، آگنده بود اما در عوض کشور را با جنگ های طولانی و مالیات های سنگین خویش، به ویرانی، کم خونی، و اِفلاس قطعی کشانیده بود. بعلاوه تندخویی و سوءظن وی نه فقط ایران را از وجود مردانی که ممکن بود در هنگام بحران به درد کشور بخورند، محروم کرده بود بلکه خانواده ساسانی را هم از شاهزادگان لایق و کارآمد تهی ساخته بود. [۴]

اهمیت تاریخی این دو نامه

اهمیت این دو نامه (نامه اول در واقع ادعانامه ای که سران و سرداران از زبان پسر خسرو که بر تخت نشسته نوشته اند و نامه دوم دفاع نامه که خسرو بدان جواب داده است) برای مطالعه در وضع درونی دولت و ملت ایران در آن دوران از چند لحاظ است. یکی از این لحاظ که این نوشته ها حکایت از رویدادی می کند که در تاریخ ایران بی سابقه و بی نظیر بوده است. آنچه در این باره بی سابقه بوده و برای نخستین بار در تاریخ این سرزمین روی داده، به داوری کشیدن و محکوم کردن شاهی است به کیفر اعمالی که در دوران سلطنت خود مرتکب شده، اعمالی که آن ها را کسانی که وی را به داوری کشیده اند، خلاف مصلحت ملک و ملت تشخیص داده اند. این امر است که در تاریخ ایران سابقه نداشته، و به قتل خسروپرویز یا به تعبیر دیگر به اعدام او اهمیتی بیش از قتل شاهان دیگر داده، و بازتاب گسترده ای که این حادثه در تاریخ این دوران داشته و همان هم باعث حفظ این نامه شده است نیز از همین امر سرچشمه می گیرد و دیگر از این لحاظ که غالب مطالبی که در این نامه ها مطرح شده از مسائل مهم جامعه ایرانی در آن دوران بوده اشت؛ مسائلی که معمولاً در تاریخ های مدون به آن ها توجهی نشده، آن چنان که گویی چنان مسائلی وجود نداشته است. ولی طرح آن ها در این نامه که بازتابی از آن محاکمه است نشان می دهد که چنان مسائلی نه تنها در جامعه ایران وجود داشته، بلکه تا حدودی شناخته شده هم بوده اند، و فرزانگان آن جامعه هم از آن ها آگاه بوده، و از چاره اندیشی هم غافل نبوده اند و دیگر از این لحاظ که طرح این مسائل در این نامه نشان دهنده تحولی در تفکر سیاسی و نگرش اجتماعی در ایران است که تاکنون در مطالعات تاریخی آن دوران مورد توجه قرار نگرفته.[۵]

در این نامه ها از شاه چهره ای دیده می شود که با همه اوصاف و القاب بزرگی که تاکنون داشته ناهمسان است. پیش آمدهای کشوری هم به گونه ای به میان آورده می شود که جدای از آیین های پیشین است. شاهی که کانون همه قدرت ها بوده و دارای فرّه ایزدی بود، اکنون در جایگاه فردی پاسخ گو قرار گرفته که باید برای همه اعمال و رفتاری که در دوران فرمانروایی خود داشته دلایل محکم بیاورد، و معیاری هم که اعمال او را با آن سنجیده می شود نیک اندیشی (: مصالح) ملک و ملت است نه منافع شاه و اطرافیانش، و این دگرگونی بنیادی در اندیشه سیاسی و اجتماعی ایرانیان در این دوران است.[۶]

بازپرسی خسرو پرویز

شیرویه پسر خسرو پرویز در قتل پدر تردید داشت ولی بزرگان او را در این دو کار مخیّر کردند که یا پدر را بکشد یا از تاج و تخت بگذرد. شیرویه در صدد دفع الوقت برآمد و پرسشنامه ای ترتیب داد. مجموع اتهام هایی که در نسخه های موجود این نامه ها مطرح شده و از روایات مختلف در مآخذ مختلف استخراج گردیده در این چند تا خلاصه می شود:

نخست، تهمت قتل پدر.

دوم، جلوگیری از معاشرت فرزندان با مردم.

سوم، درشتی و بدرفتاری او با زندانیان.

چهارم، گردآوردن زنان بسیار در کاخ خود و بازداشتن ایشان از گرفتن شوی و زادن فرزند و بقای نسل.

پنجم، سختگیری بسیار در وصول خراج.

ششم، گرفتن مال مردم به زور و ستم.

هفتم، نگه داشتن سپاهیان در میدان های جنگ برای مدت های طولانی دور از زن و فرزند خویش.

هشتم، نپذیرفتن خواهش پادشاه روم برای پس فرستادن صلیب مسیح در حالی که نه او را و نه کشور او را نیازی به آن چوب بوده است.

نهم، دستور کشتن سرداران و سپاهیانی که از جبهه جنگ برگشته بودند.

دهم، کشتن نُعمان پسر مُنذِر پادشاه دست نشانده حیره.

یازدهم، کشتن مردانشاه پادوسبان نیمروز.

دوازدهم، قصد کشتن خسرو پسر شهریار یزدجرد.

سیزدهم، برهم زدن آیینی که اردشیر بابکان نهاده بوده و نزد همه شاهان ساسانی پیوسته محترم بوده و عمل بدان واجب شمرده می شده.[۷]

بخاطر کارهای بی حسابی که در عالم کردی، ملک بر تو شوریده است و امروز به من می گویند، اگر تو او را نکشی ما نخست تو را می کشیم و سپس پدرت را. اگر حجت و دفاعی داری بگو، تا من به ایشان بگویم تا از کشتن برهی. (فرستاده نزد خسرو پرویز رفت و پیغام شیرویه را به او داد.)

دفاعیات خسرو پرویز

خسروپرویز به اتهامات اینگونه پاسخ داد:

نخست، آنکه داستان من و پدرم (هرمز چهارم) چنین نیست که تو گفتی. تو هنوز به دنیا نیامده بودی که میان من و پدرم جدایی افتاد، من هنوز به روم نرفته بودم و مادر تو مریم را بزنی نگرفته بودم. بهرام چوبین نزد پدرم به من تهمت زد و من از پدر گریختم و به آذربایجان رفتم و در آنجا به عبادت خدا مشغول شدم و من در تیسفون غایب بودم که پدرم را کور کردند و چون برگشتم، سلامتی و توان از پدرم رفته بود، اگر چنین نبود من هرگز به جای او نمی نشستم. در روم بودم که دایی من بندوی به تیسفون برگشت و پدرم را بدون نظر و اجازه من بکشت. بعد از اینکه قدرت یافتم، من بندوی را بخاطر