بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل مطالعات تاریخ حدیث و پژوهش‌ های پیرا حدیثی :

«اهمیت توجه به تاریخ حدیث امامیه در اعتبارسنجی و فهم آن»، حدیث پدیده شکل گرفته در خلأ نیست، بدین معنا که از سوی معصوم در فضایی که هیچ مخاطبی مورد خطاب معصوم باشند، شکل نگرفته و حدیث حتما مخاطب یا مخاطبانی در حوزه‌های مختلف جغرافیایی دنیای اسلام و تشیع داشته است. با واکاوی در مطالعات تاریخی حدیث، درک خواهید کرد که در گام نخستین، شکل گیری احادیث شیعه در یک یا چند نقطه جغرافیایی متمرکز بودند. سخن از حدیث ارتباط مستقیم با شناسایی مخاطبان و شناسایی دقیق حوزه‌ها و یا مناطق جغرافیایی مخاطبان در عصر حضور دارد و نمی‌توان در مطالعات تاریخی حدیث از دو پدیده مخاطبان و حوزه‌های حدیثی چشم پوشید.

بایسته‌های نخستین در پژوهش‌های پیراحدیثی مهم است. آنچه به عنوان حدیث پیش روی ما قرار گرفته پدیده ساله است و لازم است به نکات کلی در مطالعات پیراحدیثی توجه داشته تا بتوان به عنوان انسان‌های برخوردار از اطلاعات، بهترین تصمیم گیری را از کمترین میزان خطاپذیری داشته باشیم.

در مطالعات پیراحدیثی، مساله شناختی از صادرکنندگان نخستین حدیث یعنی معصومان و شناخت صحیح جایگاه آنان در بیان و گسترش آموزه‌های دینی است. بسیاری از اختلافات امروز در عرصه حدیث پژوهی، ریشه در تطوری دارد که در مقام امام و معصومان به عنوان صادرکنندگان نخستین آموزه‌های دینی وجود دارد.

یکی از مباحث مطرح شده در عصر حضور ائمه(ع) کوشش در تبیین چگونگی رابطه امام و شریعت بخصوص در حوزه‌های حدیثی شیعه و لسان محدثان ما بوده است. اگر این گام و پدیده را نتوان به خوبی روشن کرد، یقینا در گذر زمان و مطالعات پیراحدیثی به لحاظ نوع تلقی از معصوم، نسبت به برخی از پدیده‌ها و آموزه‌های راه یافته یا به دیده تفریط و یا افراط نگاه می‌کنیم، لذا به جهت تعدیل در تصمیم گیری درباره احادیث و مطالعات تاریخی نیاز است تصویر روشن در منظومه معرفتی کلامی خویش از صادر کنندگان نخستین حدیث داشته باشیم.

جایگاه و نقش دین گستران حدیثی

مساله جایگاه و نقش دین گستران حدیثی باید گفت که در این موضوع باید خود را به عصر‌های گذشته ببرید و ببینید چند پدیده و عامل و سبب به عنوان پدیده، به عنوان سبب و یا عوامل دین گستر در اختیار معصوم بوده اند و آیا پدیده‌‌ای جز حدیث بعنوان پدیده‌‌ای که اموزه‌های دینی را به مخاطبان مستقیم امام و جامعه‌‌ای که مخاطبان امام هستند می‌رسانند یا نه. در حقیقت اگر حدیث را به عنوان تنها پدیده در این زمینه تلقی کنید، آن زمان خواهید دید احادیث چه شرایطی داشته باشد و امام به کدام مولفه‌ها نظر می‌کند تا از تنها عامل تاثیر گذار بهترین استفاده شود.

وی با بیان این که از اوان شکل گیری و تولد رو به کمال حدیث در شیعه یعنی از زمان امامت امام باقر(ع) دو جامعه فرهنگی مستقل و به بیانی در ستیز با یکدیگر در بستر جامعه اسلامی وجود دارد. یکی جامعه شیعی و دیگر جامعه عامه که مجموعه شرایطی را بر بستر جمعه اسلامی حاکم می‌کردند و معصومان این شرایط را برجامعه مخاطبان درنظر داشتند. امامان در این بستر به بیان آموزه‌های دینی می‌پردازند یعنی شرائط سیاسی، فرهنگی و اجتماعی حاکم در درون جامعه اسلامی را درنظر داشتند. زمانی که تهدیدات مذاهب مخالف علیه نخبگان جامعه شیعه وجود داشته است. باید دید این وضعیت چه شرایطی را بر تولید حدیث حاکم می‌کرده و چه بستری برای تولید حدیث ایجاد می‌کرده، لذا در مطالعه پیراحدیثی باید نقش عناصر تاریخی در تبیین عقاید اهل بیت را توجه داشت.

امام مجموعه‌‌ای از مخاطبان را به عنوان مخاطبان خویش می‌گیرند، حال یا مخاطبان مستقیم که حاملان نخستین آموزه‌های دینی هستند و یا مخاطبان بعدی که از مخاطبان گروه اول اموزه‌های حدیثی را می‌گیرند. طبیعتا این مخاطبان دارای توانایی و فعلیت‌هایی هستند و نیازهای فرهنگی بالفعل دارند و می‌توانند نسبت به آیندگان نقش افرین باشند. در حقیقت ائمه(ع) به عنوان صادر کنندگان اول معارف دینی هستند و باید در مطالعات به مخاطبان توجه داشت چراکه شناخت ت