پاورپوینت فایل | مرجع دانلود فایل
توضیحات
فایل پاورپوینت کامل مقایسه برپایی مراسم عاشورا در ایران و هند(با تکیه بر شهر بنگلور)؛ انتخابی هوشمند برای ارائههای حرفهای
با پاورپوینت فایل پاورپوینت کامل مقایسه برپایی مراسم عاشورا در ایران و هند(با تکیه بر شهر بنگلور)، محتوای خود را در قالب 120 اسلاید استاندارد و جذاب ارائه دهید و در نگاه اول تاثیرگذار باشید.
چرا باید از پاورپوینت استفاده کنید؟
- چیدمان دقیق و کاربرپسند: فایل پاورپوینت کامل مقایسه برپایی مراسم عاشورا در ایران و هند(با تکیه بر شهر بنگلور) با طراحی ساختاریافته و اصولی، مخاطب را بهخوبی درگیر محتوا میکند.
- صرفهجویی در زمان: تمامی اسلایدهای فایل پاورپوینت کامل مقایسه برپایی مراسم عاشورا در ایران و هند(با تکیه بر شهر بنگلور) آمادهی استفاده هستند؛ بدون نیاز به هیچگونه ویرایش.
- نمایش با وضوح بالا: کیفیت طراحی در فایل پاورپوینت کامل مقایسه برپایی مراسم عاشورا در ایران و هند(با تکیه بر شهر بنگلور) بهگونهای است که در هر صفحهنمایشی عالی بهنظر میرسد.
هشدار: استفاده از نسخههای ناقص فایل پاورپوینت کامل مقایسه برپایی مراسم عاشورا در ایران و هند(با تکیه بر شهر بنگلور) ممکن است باعث بروز اختلال در نمایش یا افت کیفیت شود. تنها نسخه اصلی فایل پاورپوینت کامل مقایسه برپایی مراسم عاشورا در ایران و هند(با تکیه بر شهر بنگلور)، کیفیت تضمینشده دارد.
بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل مقایسه برپایی مراسم عاشورا در ایران و هند(با تکیه بر شهر بنگلور) :
مـقدمه
شیعه به عنوان یک جمعیت مسلمان دارای اشتراکات عمده ای در آموزه ها و آیین ها با سایر مسلمانان است؛ از جمله آیین هایی که به شکل یک سنت و قالب فرهنگی جوامع شیعی قابل مشاهده است، مـراسم بـرگزاری نـکوداشت امام سوم شیعیان، حسین ابـن عـلی(ع) اسـت. این مراسم که غالباً به عاشورا یاد می شود از مهّم ترین حرکت های از این دست می باشد. بسیاری از حرکت هایی که در ۱۰ ماه محرّم توسط شیعیان اجـرا مـی گردد، ریـشه در آداب و رسوم قبل از اسلام دارد. به این معنی که شـیعیان هر منطقه از جهان با توجه به گرایشات و نوع تفکرات و عملکردها و هنجارهایی که قبل از حضور اسلام و پیوستن به این آیین داشـته اند، بـه شـکلی آن ها را در مراسم عاشورایی دخیل کرده اند. شیعیان هند که حدود ۵ درصـد جمعیت نزدیک به یکصد و پنجاه میلیونی مسلمانان این کشور را تشکیل می دهند، دارای قوانین اجتماعی جداگانه ای برای خود می باشند. بـا تـوجه بـه اینکه شیعیان این منطقه در میان مسلمانان در اقلیت می باشند. از نظر سیاسی جـایگاه خـاصی در هند ندارند ولی به دلیل موازنه موجود در قدرت ها برای جامعه، شیعیان در انتخابات عمومی هند با اهمیت مـحسوب مـی شود. عـزاداری برای ائمه شیعه و مخصوصا امام حسین(ع) همراه با تعصب برگزار می گردد. بـرگزاری مـراسم قـمه زنی و راه انداختن حمام خون، اوج ارادت و انجام یک عمل مذهبی و ارادت شیعیان هند می باشد. بنگلور یکی از مـراکز مـهم ایـن مراسم در هند است. توجه و میزان ارادت دولتمردان مسلمان که گرایش های شیعی داشتند، در برپایی مـراسم عـاشورا سهم به سزایی داشته است.
از آن جا که اکثر ملل تمایل به حفظ فرهنگ و دسـتاوردهای پیـشینیان خـود دارند، به هر شکل ممکن از آن و باورهای جدیدشان تلفیقی می سازند و از آن سود می برند؛ در واقع با یـک تـیر دو نشان می زنند؛ هم بر باورهای قدیم خود که به آن ها عشق مـی ورزیدند و نـسل در نـسل آن ها را انجام می دادند، مقیّد می مانند و از طرف دیگر به اعتقادات و باورهای قوم غالب و جدید خویش احـترام مـی گذارند. بنابر این گاه تفکیک این ها از یکدیگر بسیار دشوار می باشد.
سوگواری عاشورا تـوسط اهل بـیت(ع)
اولین مراسم سوگواری امام حسین(ع)، توسط حضرت زینب (س) خواهر ایشان، در کنار اجساد کشته شدگان در روز عـاشورا و سـپس مـحزون بودن بنی هاشم زمان پیروزی مختار بر سپاه یزید، برگزار شده است. همچنین مـراسم عزاداری امام حسین(ع) در روز یازدهم محرم سال ۶۱ هجری در کنار اجساد شهیدان نیز توسط اهل بیت (ع) برگزار گردید. پس از آن، هنگام ورود کاروان اسیران به کوفه، امـام زین العابدین(ع) و حضرت زینب و ام کلثوم (س) برای مردم کوفـه که برای تماشا آمده بودند، سخنرانی کردند. در پی این سـخنرانی ها صـدای ضـجه و گریه از خانه ها و مردم بلند شد (ابن طـاووس، ۱۳۷۸: ۲۳۹).
پس از ورود کـاروان اسراء به شام و خطابه خوانی امام سجاد(ع) در شام، یزید به اهل بیت امام حسین (ع) اجـازه داد که عـزاداری کنند و اهل بیت به مدت سـه روز، بـه طور رسمی در شـام عـزاداری کردنـد. در پی آن خطابه و عـزاداری ها، انقلاب بزرگ فکری در شـام پدید آمـد و اکثر قریب به اتفاق مردم نسبت به دستگاه حاکمه بدبین شدند. بـعد از شـهادت امام حسین(ع) ائمه خود اقامه عـزاداری می کردند و شیعیان را به اقـامه عـزا و گریه تشویق می نمودند (رجـبی، ۱۴۰۰ق: ۵۷).
سـوگواری عاشورا در ایران
گزارشهای تاریخی حکایت از اقامه عزا برای شهدای کربلاء و سید شهیدان، حـسین بـن علی(ع) در ایران بعد از واقعه عـاشورا دارد.
از آغـاز تـا سده نهم
بـعد از واقـعه عاشورا، شیعیان ایران همواره بـه یاد امام حسین(ع) و مصائبی که بر اهل بیت(ع) و اصحابش، وارد گردید، بوده اند و در روزهای تاسوعا و عـاشورا مـجالس سوگواری برپا می داشته اند.
ستم ها و فجایع و سـیاهکاری های آشـکار امویان و بـنی عباس نـسبت بـه اهل بیت، موجب گـردید که علاقه دوستداران اهل بیت نسبت به امام حسین(ع) و دیگر اولاد علی و انزجار از مخالفان این خـاندان مـضاعف گردد که این ویژگی در سروده ها، آثـار مـنثور و دیـگر مـوضع گـیری های شیعیان به خـوبی مـنعکس است. امّا با وجود تلاش های فکری، فرهنگی و ادبی شیعیان در مورد پر حرارت نمودن حادثه عاشورا، تا زمـان حـکومت احـمد معزالدوله دیلمی، ارادت مندان حضرت امام حسین(ع) عـزاداری رسـمی در مـقیاس وسـیع نـداشتند و یـک سال قبل از این که وی دستور تعطیلی مراکز کسب و کار و سوگواری در روز عاشورا را بدهد، یعنی در سال ۳۵۱ ه.ق، در ماه ربیع الاول، عـدّه ای بر دیـوارهای مساجد شعارهایی مبنی بر لـعـن معاویه و چـیزهای دیگر می نوشتند، معزالدوله نه تنها با این کار مخالفتی نکرد بلکه تأکید نمود به لعن امویان تصریح گردد. یک سال بعد یعنی در عاشورای سال ۳۵۲ ه.ق به دستور معزّالدوله عزای عـمومی اعـلام شد و از مردم خواسته شد که با پوشیدن جامه سیاه، اندوه خود را نشان دهند. (ابن خلدون،۱۳۶۳: ج۲، ۳۵۸؛ ذهبی،۱۴۱۳ق: ج۲۶، ۱۱).
در عاشورای سال ۳۵۲ ه.ق نیز گریه و ندبه برای امام حسین(ع) و نوحه خوانی و برپایی مجالس مـاتم بـرای آن امام برگزار گردید. (ابن الجوزی، ۱۴۱۲ق: ج ۷، ۱۵).
در این روز با آویختن پارچه های کهنه و سیاه اعلام عزا نمودند. (ابن تغری بردی، بی تا: ج ۴، ۲۱۸).
در سال ۳۹۸ ه. ق که روز عـاشورا مـصادف با عید مهرگان بود، مـراسم عـید را به تأخیر انداختند (ابن اثیر، ۱۴۰۷ ق: ج ۸، ۳۲۶؛ ابن العماد الحنبلی، بی تا: ج ۳، ۱۳۰).
مورخین به برپایی این مراسم در تمام طول سلطه آل بویه اشاره دارند (ابن الجوزی، ۱۴۱۲ق:ج۱۴، ۳۶۱). در سال ۳۹۳ هـ.ق شـیعیان و اهل سنت از برگزاری مـراسم مـذهبی خود منع شدند (همان: ۸۲)، هر چه حکومت آل بویه به پایان عمر خود نزدیک می شد و ضعف آن بیش تر می گردید، نزاع میان شیعه و سنّی نیز افزون تر می شد، لذا سلاطین آل بویه می کوشیدند به هر نـحو مـمکن، برگزاری مراسم عاشورا و عید غدیر را، که خود بانی آن بودند، ملغی کنند اما پافشاری شیعیان برای برگزاری مراسم عاشورا ادامه یافت.
در سال ۴۰۲ ه.ق فخرالملک، وزیر سلطان بهاءالدوله برگزاری مراسم عاشورا را آزاد اعـلام کـرد و برای جـلوگیری از وقوع فتنه، تدابیری اندیشید (همان: ج۱۵، ۱۲۵)، ولی بار دیگر خودش در سال ۴۰۶ ه.ق برگزاری مراسم عاشورا را منع کرد که اصـرار شیعیان به برگزاری آن، باعث نزاع آنها با ساکنان محله باب الشعیر شـد و تـعداد زیـادی در این نزاع کشته شدند. (ابن اثیر، ۱۴۰۷ ق: ج ۱۷، ۱۳۳).
سلاطین سلجوقی از دوستداران ائمه شیعه بودند. ملکشاه به همراه خواجه نـظام در سـال ۴۷۹ ه.ق به زیارت کاظمین، نجف و کربلا رفت. محمد بن عبدالله بلخی پس از سخنرانی و وعـظ بـرای عـالمان، مسئولان و طلاب نظامیه اهل سنت، روضه می خواند و از مظلومیت های اهل بیت پیامبر یاد می کرد. (الطباطبائی، ۱۴۱۷ق: ۲۹۶) این رسـم تا اوایل سلطنت طغرل سلجوقی در بغداد و شهرهای دیگر ایران معمول بوده است. (ابـن اثیر، ۱۴۰۷ ق: ج ۱۷، ۱۳۳).
در ابتدای قرن هفتم، چـون محمّد خوارزمشاه خواست علاء الملک ترمذی (دولافوز،۱۳۱۶ ق: ج ۲، ۶۴۴) از سادات حسینی خراسان را به عنوان خلیفه در برابر الناصر عباسی مطرح کند، تا حدود زیادی نفوذ معنوی خلفای عباسی ـ که حامی مذهب سنّت بودند ـ رو بـه کاهش گذاشت و سرانجام در نیمه دوم قرن هفتم در سال ۶۵۶ق با سقوط بغداد و حاکمیت یافتن ایلخانان در ایران و عراق، مذهب اهل سنّت با بحران جدی روبه رو شد از این رو فرصت مناسبی برای توسعه تشیع و برگزاری شـعائر و مـراسم مذهبی آن فراهم گردید و با روی خوش نشان دادن غازان خان به شیعیان و سرانجام با رسمی شدن مذهب تشیّع در مدت کوتاهی در زمان «اولجایتو»، مراسم عزاداری عمومیت یافت. مردم هرات، پایتخت تیموریان، در نیمه دوم قـرن نـهم با فرارسیدن ماه محرم، به برگزاری مجالس سوگواری برای امام حسین(ع) اهتمام می ورزیدند و حتی شاهزادگان و امرا نیز به برگزاری مجالس عزا همّت می گماشتند. (اسفزاری، بی تا: ج ۱، ۲۶۹).
عصر صفویه
دولت صفویه کـه مـذهب تشیّع را در ایران رسمی نمود، حوادث عاشورا را محور تبلیغات خویش قرار داد و علی(ع) و فرزندانش را مظهر تمامی تلاش های خود معرفی کرد و شور و هیجان شیعیان را با برپایی مجالس ویژه اهل بیت حفظ نـمود.
در دهه های نـخست حکومت صفویه مراسم سوگواری عـاشورا در دهه اول مـحرّم برگزار می گردید امّا به مرور ایام از ابتدای محرم تا آخر صفر، ایّام عزا و ماتم شناخته شد. (چکلووسکی،۱۳۶۷: ۱۶۶-۱۶۷).
در دوران صفویّه سرودن شعر در مـدح و رثـای ائمـه و شهدای کربلا برای شاعران، افتخاری بسیار بزرگ مـحسوب مـی
شد و این تأثیری فراوان بر آینده
آیین سوگواری محرم گذارد، به گونه
ای که تظاهرات شکوه
مند شیعیان در محرم هر سال، در نـشر و اشـاعه
ی مـذهب تشیّع در فلات قارّه ایران، مساعدت فراوانی کرد. در این زمان کـتاب «روضه الشهداء» به رشته
تحریر درآمد و قوّه ی
محرکه
ای برای پیدایش مراسم محرم شد.
در طول دوره صفویه شکل مهّم و مـعروف دیـگری از نـمایش مذهبی پدید آمد که در ارتباط با واقعه
ی کربلا و شهادت امام حـسین(ع) و یـارانش بود. غالب این داستان
ها از کتاب «روضه الشهداء» گرفته می شد و از اوایل سده
شانزدهم در میان شیعیان به گـونه
ای گـسترده انـتشار یافت. از این زمان به بـعد تکیه ها و حسینیه ها و موقوفات مربوط به عزاداری امـام حـسین (ع) در ایـران شکل گرفت. (هالیستر،۱۳۷۳: ۱۹۹ ـ۲۰۲)
دوران افشاریه و زندیه
مجالس سوگواری برای امام حسین(ع) چنان با آدابـ و رسـوم و زنـدگی فردی و اجتماعی مردم ممزوج گردید و انگیزه های آنان را به شکلی تقویت کرد که هیچ عـاملی نـمی توانست، مردمان ایران را از اجرای چنین مراسمی باز دارد. (ماربین، بی تا: ۴۵) بدین سان وقتی که نـادر شـاه افـشار کوشید از ترتیب دادن چنین برنامه هایی جلوگیری کند، موفقیتی به دست نیاورد.
جونس هنوی می نویسد: « نـادر شـاه در نتیجه ی غلبه ی بر ترکان به فکر افتاده بود که روزی دو کشور ایران و عثمانی را بـه صـورت مـملکتی واحد درآورد… از آنجا که نادرشاه به آیین تسنّن پرورش یافته بود، احتمال دارد که بدین علّت آن عـقیده را در سـر می پرورانید. در مورد سوگواری در شهادت حسین بن علی(ع) اگرچه این عمل مرسوم شـده بـود ولی چـون امکان داشت موجب شورش و آشوب گردد و مخالف منافع نادر باشد، وی آن را نهی کرد، در این مورد قـرار گـذاشتند فـتوای ملّاباشی را بپذیرند پس او رابه حضور پادشاه آوردند. وی خطاب به نادر چنین گفت: پادشـاهان حـق ندارند که بگویند خدای عالم را چگونه باید پرستش کرد، قوانین ما از طرف خداوند به رسولش نـازل شـده و راهنمای ماست. از آنجا که هر تغییری در مسایل مذهبی عواقب خطرناکی در بردارد، امـیدوارم اقـدامی نکنید که مخالف مصالح مؤمنین باشد و از فـتوحات شـما بـکاهد، نادر به جای این که نظر او را مـورد بـررسی قرار دهد و به اجرا بگذارد از این که فردی توانسته در مقابل روحیه آمرانه اش مـقاومت کـند خشمگین شد از این جهت بـه دسـتور نادر، ایـن مـلّای خـوش فکر و ناصح کشته شد» (هنوی، ۱۳۶۵: ۱۵۸).
پس از اخـتناق دوران سـلطه افغانها و افشاریان در قرن دوازدهم هجری، مراسم عزاداری به نحوی شایان توجه حـیات دوبـاره و نوینی پیدا کرد که نوآوری هایی بـا آن همراه گردید. این تـکامل کـه در شمال ایران و فارس روی می دهد مـلازم بـا گسترش وسایلی است برای راه اندازی تعزیه های سیّار و دسته های سینه زنی و مناظر زنده مـصائب (چـلکلووسکی، ۱۳۶۷: ۱۶۶).
در دوره زندیه نیز برپایی مراسم دهه مـحرم و عـاشورا همچنان پر رونق بـاقی مـی ماند، به عنوان نمونه شـخص کـریم خان مقیّد به آداب و مراسم مذهبی بود و به تقلید از شاهان صفوی در ماه محرم دسته جات عـزاداری را بـرپا می کرد.
دوره قاجاریه
در دوره قاجار نیز که علمای بـزرگ نـفوذ فراوان داشـتند و قـاجاریه بـه تقلید از شاهان گذشته در گـسترده شدن این مراسم نقش داشتند، خصوصاً در عهد ناصری دهه اول محرم عزاداری و حرکت دسته ها در مساجد و تـکایا و بـرگزاری مراسم دیگر به اوج خود رسید کـه عـامل اصـلی ایـن امـور علمای بزرگ شـیعه بـودند که در تهران و شهرستان ها این آیین را همراه با اطعام و پذیرایی از عزاداران سیدالشهداء رواج دادند.
بسیاری بر این بـاورند کـه قـاجاریان بیشترین تنوع در گونه های عزاداری را مرسوم کرد، چـرا کـه عـلاوه بـر شـبیه خوانی و تـعزیه، بر پایی سقاخانه، تیغ زنی، سخنوری، مراسم دفن شهدای کربلا، مراسم تشت گذاری و… نیز در این دوره مرسوم شد.
دوران پهلوی و انقلاب اسلامی
پس از قاجاریان و با به تخت نشستن رضا شاه، دوره رکود دسـته جات و هیئت های عزاداری شروع شد، در این دوره تکیه ها بسته و عزاداری ممنوع شد و این رویکرد منجر به آن شد که گونه دیگری از عزاداری در قالب هیئت های عزاداری خانگی رشد بیشتری کنند و این جلسات به صـورت هفتگی یا ماهانه برقرار شود. در دوره پهلوی دوّم، محمدرضا شاه هرچه کرد نتوانست با قدرت و تأثیرگذاری هیئت های مذهبی و دهه محرم مقابله کند. به گونه ای که به باور بسیاری کلید انقلاب اسلامی از دهه «۱۳۴۰و به ویـژه مـحرم ۱۳۴۲» در ایران زده شد. علاوه بر این راهپیمایی میلیونی در تهران و سراسر ایران در روزهای تاسوعا و عاشورای حسینی در سال ۵۷ به مثابه تیر خلاصی بود به حکومت شـاهنشاهی کـه پایان آن را حتمی کرد.
بـا پیروزی انـقلاب اسلامی همچون دمیدن خون تازه ای در رگ های شیعیان و سنّت های عاشورایی بود، از آن تاریخ تاکنون همه شیوه های مقبول و مرسوم عزاداری در نقاط مختلف ایران اجرا می شود (معتمدی، ۱۳۸۷: ۱۲۱).
شـیوه ها و آیـین عزاداری در ایران
در ماه های مـحرم و صـفر عزاداری و سوگواری در تمام شهرهای ایران به اشکال مختلف برگزار می شود که در این قسمت قصد داریم به مهم ترین آنها پرداخته شود.
۱. پرده خوانی
پرده خوانی، هنری از هنرهای نمایشی عامه است که بـه نـقل واقعه های مذهبی، به ویژه واقعه ی عاشورا، از روی تصاویر نقاشی شده روی پرده اختصاص دارد. پرده خوانی را «شمایل گردانی»، «پرده داری» و «پرده گردانی» نیز می گویند. (حسن بیگی،: ۳۴۱؛ بیضایی،۱۳۴۶: ۷۳؛ ملک پور،: ۱۳۵)
پرده خوانی در عصر صفوی، با رونق گرفتن نقاشی های پرده، مـتداول شد (غـریب پور،۱۳۷۹: ۴۵) و به صورت شمایل نگاری بر روی پرده، دیوار، شیشه و کتاب در آمد. پرده خوانی در عصر قاجار رونق بیشتری یافت و پرده خوانی و شـمایل گردانی به مجموعه آیین های مراسم سوگواری افزوده شد که در مکان های متبرکی مانند امـام زاده ها و زیـارتگاه ها بـرپا می شد (همو، ۱۳۷۸: ۵۶) رفته رفته در تمام ایام سال پرده خوانان در محل تجمع و گذر مردم، مانند میدان ها و سر گذرها، پرده مـی گشودند و پرده خوانی می کردند.
۲. شمایل نگاری
شمایل نگاری مذهبی در ایران بر اساس مضامین برگرفته از تاریخ مذهبی تـشیع از اواخـر دوره آل بـویه (ـ ق) معمول بوده و در دوره صفوی در میان مردم شیعه ایران به طور چشم گیری شیوع یافت و به صـورت شمایل نگاری روی دیوار، پرده و مصوّر کردن کتاب نمودار شد.
از اواخر دوره صفوی به این سـو، عزاداری در روز عاشورا و به نـمایش درآوردن وقـایع روز کربلا صورت جدّی تری یافت. از آن پس شیعیان ایران در دسته های عزاداری عاشورا شبیه هایی از شخصیت های مقدس مذهبی و شهیدان کربلا را در محلّه ها و گذرگاه ها می گرداندند. هر یک از این شبیه ها، پیاده یا سواره، روی ارابه یا چهارچرخه، شرح مـصائب شهیدان و اهل بیت امام حسین (ع) را با سخنانی منظوم می خواندند.
۳. سپاه پوش شدن و حضور در مجالس
پوشیدن جامه عزا، که معمولاً سیاه، کبود یا نیلی است، از شایع ترین رفتار در این مدّت است. در تمام ایام این دو مـاه، مـردم در خانه های مسکونی و همچنین تکیه ها و حسینیه های کوچک و بزرگ با برپا کردن چادر به روضه خوانی، برپایی تعزیه، اطعام مساکین و… می پردازند و هر کس به نسبت توان خود به گونه ای در این مراسم و نیز تـقبّل هزینه های آن شرکت می جوید.
۴. روضه خوانی
معزالدوله دیلمی در سال قمری تعزیّت را در سطح عمومی برقرار ساخت. ابراز همدردی و شرکت دسته جمعی در نمایش حزن انگیز در سرنوشت حسین(ع)، جزء لاینفک مراسم سوگواری بود.
واژه روضـه خوانی و عـنوان روضه خوانی در اوایل عصر صفوی پدید آمد و پیش از آن این اصطلاح وجود نداشت. روضه-خوانان در عصر صفوی کار مناقب خوانان، مداحان و مرثیه سرایان گذشته را انجام می دادند. از سوی دیگر جای قصه گویان و مـقتل خوانان و حـتی واعـظان را هم گرفته بودند. از این زمـان بـه بـعد وعظ و خطابه و مرثیه سرایی در وجود روضه خوانان جمع شد و آنان با درهم آمیختن نظم و نثر مردم را به گریه وامی داشتند. (مـحمد زاده،۱۳۸۹: ۲۹۶)
۵. تـابوت واره
شـیعیان جهان، به ویژه شیعیان ایران، در مراسم سالگرد شـهادت شـهیدان دینی خود صندوق آرایه بندی شده ای را در دسته های عزا می گردانند که اگر چه تابوت نیست، اما مظهر و نمادی از تابوت شـهید بـه شـمار می آید. این تابوت های نمادین را که از آنها به «تابوت واره» تعبیر مـی شود، به شکل های گوناگون و شبیه به صندوق گور، ضریح و گنبد و بارگاه می سازند و در حوزه های جغرافیایی مختلف ایران به نام های نـخل، حـجله، شـیدونه، دُغدُغه، شش گوشه، نهر علقمه، شط فرات و… می نامند. برخی از این تـابوت واره ها فقط به نواحی خاصی از ایران اختصاص دارد.
۶. حمل عَلَم
برای دسته گردانی، هر محله عَلَم یا علامت مـخصوص بـه خـود را داشته است که از علم های محله های دیگر متمایز بـوده و هنگام عـزاداری اهل مـحـل بـه دنـبال آن به راه می افتـادند و سینه زنی و نوحه خوانی می کردند. کلماتی چون بیرق، درفش، پرچم، رایت، لوا، علامت و بند نـیز بـه همین معنا به کار می روند.
حمل علم در مراسم دینی محرم از دوران آل بویه در ایران رایج شد و از دوران صـفویه مراسم محرم و علم کشی رواج بیشتری یافته، رسمی شد و در مراسم آیینی سینه زنی و تعزیه مـورد اسـتفاده قـرار گرفت.
در دربار ناصرالدین شاه روز سوم محرم عَلَمی به نام عَلَم شاه، که بر سر آن پنـجه بـزرگ از زر ناب ساخته شده بود، به اندرون می آوردند و زنان دربار در پای آن عزاداری، سینه زنی و نوحه خـوانی مـی کردند. سـپس گروهی عَلَم شاه را به حرکت درآورده، به تکیه دولت می بـردنـد و مراسم عزاداری و تعزیه خوانی در پای آن اجرا می گردید. (مـعیر المـمالک، ۱۳۵۱: ۱۰۶)
۷. سینه زنی
در عزاداری برای سید الشهداء (ع) و دیگر ائمه ی مظلوم، همراه نوحه خوانی، عـــزاداران بـر سـر و سینه می زنند که به آن سینه زنی می گویند. این سنّت در میان عرب ها رواج داشته و بعدها به صـورت امـروزی در آمـده است. این گونه نوحه گری ابتدا به صورت فردی بوده و با مرور زمان بـه شـکل گروهی و دسته های سوگواری درآمد است.
دسته گردانی، سینه زنی و نوحه خوانی که در زمان صفویه رایج شده و توسعه پیـدا کـرده بود، در عصر قاجاریه با توسعه و تجمّل بیشتر در پایتخت رواج یافت. دسته گردانی در عصر قـاجار بـه ویژه در زمان ناصرالدین شاه با آداب و تشریفات و تجمل بـسیار بـرگزار مـی شد. دسته های روز با نقاره، موزیک جدید، علم، بـیرق، و کـتل و دسته های شب با طبق های چراغ زنبوری، حجله، و مشعل به راه می افتادند و در فواصل دسـته، سـینه زن ها با آهنگ موزون سـینه مـی زدند. (مشحون،۱۳۵۰: ۲۶)
۸. زنـجیرزنی
زنـجیرزنی از سـنّت های عزاداری در ایران است که در پاکستان و هندوستان نـیز از دیـرباز رواج داشته است. در ایّام عاشورا، به صورت دسته جمعی و در هیئت های عزاداری، همراه بـا نـوحه خوانی زنجیر را بر پشت می زنند و گـاهی جای آن کبود یا مـجروح مـی شود؛ این مراسم غالباً با سـنج زنی همراه است.
این شیوه عزاداری به ویژه در برخی مناطق و ملّت ها که تیغ هایی هم بـه زنـجیر می بستند، در نگاه برخی غیرمسلمانان تـأثیر سـوء داشـت. بنابراین برخی عـلما بـه حرمت زنجیر زدن و قمه زدن و خـون از سر و پشت خویش جاری کردن فتوا دادند، در مقابل، علمای دیگری در پاسخ به استفتاهای مـردم حـکم به جواز این کار دادند.
۹. قمه زنی
از مـراسمی اسـت که در بـعضی از شـهرستان ها و بـلاد شیعی توسط برخی از عـزاداران امام حسین(ع) اجرا می شود. این کار در تأسی به مجروح و شهید شدن سید الشهداء(ع) و شهیدان کربلا و اظهار آمـادگی بـرای خون دادن و سر باختن در راه امام حـسین(ع) انـجام مـی دهند. در این مـراسم، صبح روز عاشورا افـراد بـا پوشیدن لباس سفید و بلندی همچون کفن، به صورت دسته جمعی، قمه بر سر می زنند تا خون از سـر بـر صـورت و لباس سفید جاری شود. بعضی برای قـمه زنی نـذر مـی کنند، همچنین بـرخی نـذری را درباره کودکان خردسال انجام می دهند و بر سر آنان در حدی که از محل آن خون جاری گردد تیغ می زنند. قمه زنی نیز مثل زنجیرزنی و شبیه خوانی از دیرباز مورد اختلاف نـظر علما و پیروان و مقلدین آنان بوده است که بر جواز یا عدم جواز آن حکم کرده اند.
۱۰. طبل زنی
طبل نامی عمومی است برای هر یک از سازهای کوبی. این سازها عموماً یک تنه توخالی (مـعمولاً مـخروطی یا استوانه ای شکل) دارند و یک یا دو پوست بر یک دهنه یا دو دهنه آن کشیده شده است که با دست یا دست های کوچک چوبی نواخته می شود. حد و تنوع صدای طبل بستگی بـه وسـعت پوست و مهارت نوازنده دارد. (مصاحب،۱۳۸۳: ذیل واژه طبل)
طبل در گذشته برای تحریک روحیه رزمی در میدان های جنگ استفاده می شد و در کربلا هم طبل جنگ نواخته مـی شد. در تـعزیه های عاشورا، با نواختن طبل همه از بـرگزاری تعزیه خبردار می شدند و گرد هم می آمدند و شیپور و طبل برای جلب تماشاگر بوده است. در دسته های عزاداری نیز همراه سینه زنی و زنجیرزنی طبل نواخته می شود.
عاشورا درهند
شـیعیان هند که حدود ۵ درصـد جـمعیت، نزدیک به یک صد و پنجاه میلیونی مسلمانان این کشور را تشکیل می دهند؛ در ماه های محرم و صفر و به ویژه در دهه عاشورا با علاقه وصف نشدنی برنامه های مختلف و ویژه ای را برگزار می کنند؛ لذا توجه به عزاداری در ایـن کـشور بسیار ضروری است.
تاریخ عـزاداری در هند
اسلام در اواخـر قـرن اول با حمله محمد بن قاسم ثقفی به هند (سند) وارد شد (ابن اثیر، ۱۴۰۷ق: ج۴،۸۸۵) و بـر اساس برخی نقل ها، از طریق بازرگانان به بعضی از مـناطق هند رسید. بـعضی از فرق شیعی همچون اسماعیلیان نیز از همان قرون اولیه، حکومت های محلّی تـشکیل دادند و طـبیعتا عزای سید الشهدا را نـیز به صورت کم رنگ آغاز کردند. (رضوی، ۱۳۷۶: ۱۳۲)
مراسم مـذهبی شـیعیان بـه صـورت رسـمی و عـلنی در زمان قطب شاهیان، عادل شاهیان و.. شروع شد.
سلسله حکومت اسـلامی مـقتدر در هند به نام دولت گـورکانیان، بـابریان و مـغول در نیمه اول قرن دهم به وجود آمد که در بین سلسله های حکومتی شبه قاره هند، بـسیار مـهم و پرقـدرت بودند. عزاداری در هند در دوران حکومت مغول ها با فراز و نشیب های متنوعی روبه رو بود و در بعضی از مناطق هند، حـکومتهای مستقل یا نـیمه مـستقل شیعی هم زمان با حکومت مغول ها، به صورت علنی عـزاداری می کردند و در مناطق تحت سـیطره حـاکمان مغول نیز اگرچه عزاداری به صورت علنی و رسمی انجام نمی شد اما در برهه ای از زمان و در بعضی مناطق با اهتمام خاص و با دسته های خیابانی انجام می شد (رک: لاپیدوس،۱۳۶۷: ج۱، ۲۳۱).
نوّابین منطقه اوده (که بیشتر شهرهای ایـالت یوپی امـروزی را شـامل می شود) در احیای مراسم عزاداری حتی از حکام و سردمداران دکن نیز پیشی گرفتند. حاکمان شیعی دکن قبل از زمان مغول و احیاناً بعد از آن نیز در مـاه مـحرم،در ایـن زمینه اهتمام زیادی می ورزیدند،ولی شـاهان یـا نوابین اوده عزاداری را رونق زیادی بـخشیدند (هالستر،۱۳۷۳:۵۹۱ -۶۹۱) و هیأت و دسته های خـیابانی، به صـورت یک فرهنگ عمومی در هند شکل گرفت و کم کم افراد مذهب و ادیان دیگر (سنّی ها و هندوها) نیز در این مراسم شرکت کردند.
تـقریبا هم زمان بـا حـکومت پادشـاهان اوده، جنبش هایی مخالف با عزاداری نیز در هند فعال بودند؛ مانند جنبش فرایضی که رهبر آن حـاجی شـریعت اللّه بود با حرمت نهادن تکریم اولیا و بزرگان دینی، مولودی، جشن مـیلاد پیـامبر و تعزیه سیدالشهدا شدیدا مخالفت می کردند (لاپیدوس،۱۳۶۷: ج۱، ۷۱۲).
با توجه به این که جنبش هایی افراطی،با تشیع و عـزاداری مـخالفت شدید می کردند،در آن وضعیت نه فقط زنده نگه داشتن عزاداری بلکه گسترش بـی سابقه آن کــار بــزرگی اسـت که نوابین انجام دادنـد البـته در ایـن زمینه، فعالیت ها و تلاش های علمای هند را نیز نباید فراموش کرد.
نقش ایرانیان در ترویج عزاداری در شبه قاره هند
ایرانیان مـهاجر، چـه شیعه و چـه اهل سـنّت، در قرن های ششم و هفتم هجری مراسم عزاداری شهیدان کــربلا را همراه مردم هند در مساجد، پادگان های نظامی و در مجامع عمومی برگزار می نمودند (جوزجانی،۱۹۶۴م: ۱۷۴-۱۷۵).
یکی از کتابهایی که تأثیر بسزایی در ترویج عزاداری و نحوه بـرگزاری آن در ایـران صـفوی و به تـبع آن در هند داشته است، کتاب روضه الشهدای ملا حـسین واعظ کاشفی است. با آغاز مهاجرت گسترده صوفیان از ایران و ماوراءالنهر در قرن هفتم هجری به هند، در سراسر هند شـبکه وسـیع خـانقاه و حسینیه توسط آنها تأسیس گردید و درهای آن بر روی پیروان همه ادیـان در هند گشوده شد و این رسم و سنت تاکنون نیز به قوت خود باقی است. یـکی از ویـژگیهای بـرجسته صوفیان یـاد شـده تـرویج مـحبت اهل بـیت اطهار علیهم السلام مخصوصا برگزاری مراسم عزاداری شهیدان کربلا بـود (بـرنی، بـی تا: ۳۴۸-۳۵۱).
ظهیر الدین بابر بنیانگذار حکومت گورکانیان در هند بود. وی در ماه رجب سال ۹۳۲ ق حاکم افـغانی در هند بـه نام ابراهیم لودهی را در پانی پت شکست داد.. امپراتور بابر در سال ۹۱۷ ق مذهب شیعه را پذیرفت؛ چرا که مـورد حــمایت فـرماندهان شیعه و ایرانی قرار گرفته بود و روابط نزدیک بابر با شاه طهماسب صـفوی بـاعث شـد که شیعیان در شمال هند آزادی بیشتری را برای برگزاری مراسم دیـنی خـود مخصوصا برگزاری مراسم عـزاداری شــهیدان کـربلا به دست آورند و از این رو همراهان بابر که شیعه و ایرانی بودند، در ایام مـحرم مـراسم عـزاداری را به سبک سنتهای رایج در ایران برگزار می کردند.
چندی پس از سرنگونی حکومتهای شیعه و ایرانی قطب شاهیان و عـادلشاهیان در سـال ۱۰۹۸ ق توسط امپراتور اورنگ زیـب گـورکانی، حکومت شیعه دیگری در شمال هند به نـام پادشـاهی اوده بـه دست یک ایرانی از نیشابور خراسان تأسیس گردید که پایتخت آن، نخست شهر فیض آباد و سپس لکـهنو بـود. در دوران حــکومت سـلاطین شیعه و ایرانی اوده شبیه بارگاههای ائمه اطهار علیهم السلام، با همان عظمت و شـکل واقـعی در این شـهر سـاخته شـد. همچنین در این شهر محلهایی به نام «کربلا» توسط آنها احداث گردید.
تـداوم بـرگزاری مراسم عزاداری در میان تمامی اقشار غـیر مسلمان در قلمرو سابق سلاطین شیعی و ایـرانی در جـنوب هند، نتیجه زحمات تبلیغی علمای مهاجر ایـران آن زمـان بوده است.
در عصرحاضر نیز ایرانیان شیعه کـه اغـلب دانشجو هستند در این مراسم شرکت می کنند و به دنبال دسته هندی ها به عزاداری مـی پردازند البـته به شیوه ای کاملا متفاوت و بـا چـند علم و کـتل و پرچـم و بـه آرامی دست هایشان به سینه می زنند و نـام حـسین(ع) را می آورند.
وضعیت فعلی عزاداری
وضعیت فعلی عزاداری در هند از لحاظ گـسترش آن و آزادی اجرای مـراسم، بـسیار مساعد است. در حال حاضر، عزاداری در مـناطق مختلف هند با اهتمام خـاص برگزار می شود.
پاسداشت روز عاشورا
مـردم هند از واژه حرم برای روز عاشورا استفاده می کنند و البته مجلس عزاداری آن ها در روزهای ۹ و ۱۰ محرم
Ashora joolus
نام دارد.
احـترام مـردم هندوستان به امام حسین(ع) بـه انـدازه ای اسـت که از زمان مـاهاتما گـاندی رهبر استقلال هند، روز عـاشورا در ایـن کشور تعطیل رسمی اعلام شده است بنابراین ادارات دولتی، دفاتر پست و بانکها تعطیل هستند.
شـیعیان هند شب عاشورا را نیز همانند ش
- لینک دانلود فایل بلافاصله بعد از پرداخت وجه به نمایش در خواهد آمد.
- همچنین لینک دانلود به ایمیل شما ارسال خواهد شد به همین دلیل ایمیل خود را به دقت وارد نمایید.
- ممکن است ایمیل ارسالی به پوشه اسپم یا Bulk ایمیل شما ارسال شده باشد.
- در صورتی که به هر دلیلی موفق به دانلود فایل مورد نظر نشدید با ما تماس بگیرید.
هنوز هیچ نقد و بررسی وجود ندارد.