فایل پاورپوینت کامل منشا شبهات مربوط به خمس

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل منشا شبهات مربوط به خمس :

به گزارش شبکه اجتهاد، خمس یکی از واجبات شرعی است که نقشی مؤثر در رفع نیازهای مالی جامعه و حکومت اسلامی دارد. این خمس بر اساس اعتقاد فقهای شیعه به دو بخش عمده تقسیم می‏‎شود که یک بخش آن سهم سادات فقیر، یتیم و در راه مانده و دیگری سهم امام زمان است. هرچند در مورد خمس، تفاوت‌هایی بین علمای شیعه و سنی وجود دارد اما متأسفانه برخی افراد مغرض، شبهاتی را به این اعتقاد و عمل دینی وارد کرده‌اند و از جمله معتقدند چرا باید خمس را در اختیار علما قرار داد یا اینکه امامان معصوم، پیروان خود را از پرداخت خمس محروم منع کرده‎اند و مواردی از این قبیل، از شبهاتی است که در این‌باره مطرح شده است. همچنین شبهاتی درباره خمس بر درآمد مطرح شده که همه این موارد نیازمند تحقیقات علمی دقیق و پاسخگویی قاطع و علمی است.

حجت‌الاسلام اکبر بیگی، مدرس احکام و مسائل شرعی در حوزه علمیه قم و از کارشناسان مرکز ملی پاسخگویی به سؤالات شرعی، به بیان نکاتی درباره مفهوم خمس، آثار و شبهات وارد شده بر آن و پاسخ‌های دین مبین اسلام به این شبهات پرداخت و به ایکنا گفت: خمس یکی از واجبات و فروعات دین مبین اسلام است که در این زمینه خداوند متعال در آیه سوره مبارکه انفال می‌فرماید: «وَاعْلَمُوا أَنَّمَا غَنِمْتُمْ مِنْ شَیْءٍ فَأَنَّ لِلَّهِ خُمُسَهُ وَلِلرَّسُولِ وَلِذِی الْقُرْبَى وَالْیَتَامَى وَالْمَسَاکِینِ وَابْنِ السَّبِیلِ إِنْ کُنْتُمْ آمَنْتُمْ بِاللَّهِ وَمَا أَنْزَلْنَا عَلَى عَبْدِنَا یَوْمَ الْفُرْقَانِ یَوْمَ الْتَقَى الْجَمْعَانِ وَاللَّهُ عَلَى کُلِّ شَیْءٍ قَدِیرٌ؛ و بدانید که هر چیزى را به غنیمت گرفتید یک پنجم آن براى خدا و پیامبر و براى خویشاوندان او و یتیمان و بینوایان و در راه‏ماندگان است اگر به خدا و آنچه بر بنده خود در روز جدایى [حق از باطل] روزى که آن دو گروه با هم روبرو شدند نازل کردیم ایمان آورده‏ اید و خدا بر هر چیزى تواناست». موضوع مهمی که باید در این آیه مورد بررسی قرار گیرد و در حقیقت تمام بحث بر آن متمرکز است این است که آیا کلمه «غنیمت» که در این آیه آمده فقط شامل غنایم جنگی می‌شود یا هرگونه درآمدی را در برمی‌گیرد.

وی ادامه داد: شبهه‎ای که برخی مردم نسبت به این آیه دارند این است که این آیه دلالت بر خمس غنایم جنگی دارد و شامل منفعت کسب که فقهای شیعه به آن اعتقاد دارند، نمی‎شود و دلیلی هم که برای این شبهه مطرح می‌کنند این است که شأن نزول این آیه در جنگ بدر است که وقتی مسلمانان بر مشرکان پیروز شدند، خداوند متعال فرمودند یک پنجم آنچه از مشرکان غنیمت گرفته‎اید را به عنوان خمس بپردازید.

بیگی افزود: باید گفت اگر این آیه، تنها خمس غنایم جنگی را بیان می‌کند، در این صورت برای خمس در سایر موضوعات همانند منفعت کسب باید از سنت که قول، رفتار و گفتار پیامبر و ائمه معصومین(ع) است استفاده کرد و هیچ مانعی ندارد که قرآن، به قسمتی از حکم به تناسب اشاره کند و قسمت‎های دیگر در سنت بیان شود که مشابه آن در قرآن وجود دارد.

کارشناس مرکز ملی پاسخگویی به سؤالات شرعی اظهار کرد: به عنوان نمونه وقتی به قرآن کریم مراجعه می‌شود، نمازهای پنج‌گانه روزانه صراحتا در قرآن مطرح شده و همچنین نماز طواف که یکی از نمازهای واجب است در قرآن مورد اشاره قرار گرفته است اما از نمازهای دیگر که مورد اتفاق تمام مسلمانان اعم از شیعه و سنی است ذکری به میان نیامده است در حالی‌که هیچ کس را نمی‎یابیم که بگوید چون نماز آیات یا نماز قضا در قرآن ذکر نشده نباید به آن عمل کرد.

مدرس احکام و مسائل شرعی در حوزه علمیه قم افزود: بنابراین بر فرض که قبول کنیم آیه شریفه سوره انفال فقط دلالت بر خمس غنائم دارد، هیچ اشکالی ندارد که خداوند متعال، بیان و تبیین این خمس سایر موارد همانند منفعت کسب را بر عهده سنت پیامبر(ص) و سایر معصومین(ع) قرار داده باشد؛ بنابراین چنین شبهه‌ای که بگوئیم خمس فقط شامل غنایم می‌شود معنایی ندارد.

کارشناس مرکز ملی پاسخگویی به سؤالات شرعی یادآور شد: دلیل دومی که برای این شبهه مطرح کرده‌اند، بحث شأن نزول است و گفته‌اند که چون این آیه در جنگ بدر نازل شده بنابراین مخصوص غنایم جنگی است اما در جواب باید گفت که آیات قرآن کریم که در بسیاری از موارد آنها شأن نزول دارد، منحصر به همان مورد شأن نزول نیست بلکه آیات قرآن بر سبیل قضایای حقیقه و واقعیه نازل شده‌اند، نه بر سبیل همان قضیه و اتفاق خارجی که بیان شده است که نمونه‌های این موارد بی‎نظیر است.

وی ادامه داد: در موارد زیادی، آیه شریفه‌ای که شأن نزول هم دارد، از طرف خداوند متعال نازل شده اما قطعا منحصر به همان مورد شأن نزول نیست و تا روز قیامت هر مصداقی را که برای آن آیه پیش آید، آن آیه شامل می‌شود؛ اما نکته دوم این است که آیا واقعا آیه منحصر به غنایم جنگی است یا هرگونه درآمدی را شامل می‌شود. ما باید به اهل فن و کتب لغت برای فهم معنای «غَنِمْتُمْ» مراجعه کنید.

بیگی افزود: آنچه از کتب لغت استفاده می‌شود این است که در ریشه معنای لغوی این کلمه عنوان جمع به آنچه از دشمن به دست می‎آید، اشاره ندارد بلکه «غَنِمْتُمْ» هر درآمدی را شامل می‎شود که به عنوان نمونه به یکی از کتب مشهور لغت که مورد استناد همه دانشمندان و ادبای عرب است اشاره می‎کنیم. در کتاب «مفردات راغب» وقتی به واژه غنیمت می‌رسد، بیان می‎کند که غنیمت از ریشه غنم به معنای گوسفند گرفته شده است و سپس در ادامه می‎گوید در هر چیزی که انسان از دشمن یا غیر دشمن به دست آورد به کار رفته است، به آن غنیمت می‌گویند.

مدرس احکام و مسائل شرعی در حوزه علمیه قم افزود: حتی کسانی‌که یکی از معانی غنیمت را غنائم جنگی ذکر کرده‌اند انکار نمی‎کنند که معنای اصلی آن فقط همان غنایم جنگی نباشد و انکار نمی‌کنند که معنای اصل