---

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل نعمتهای الهی :

الْحَمْدُ للَّهِ الَّذی لا یبْلُغُ مِدْحَتَهُ الْقائلُونَ، وَ لا یحْصی نَعْمائَه الْعادُونَ، وَ لا یؤَدّی حَقَّهُ الْمُجْتَهِدُونَ، الَّذی لا یدْرِکهُ بُعْدُ الْهِمَمِ وَ لا ینالُهُ غَوْصُ الْفِطَنِ، الَّذی لَیسَ لِصِفَتِهِ حَدٌّ مَحْدُودٌ، وَ لا نَعْتٌ مَوْجُودٌ، ولا وَقْتٌ مَعْدُودٌ، وَ لا اجَلٌ مَمْدُودٌ، فَطَرَ الْخَلائِقَ بِقُدْرَتِهِ وَ نَشَرَ الرِّیاحَ بِرَحْمَتِهِ، وَ وَتَّدَ بِالصُّخُورِ مَیدانِ ارْضِهِ.^[۱]

[ستایش را خدایی سزد، که ستایشگران از مدحش عاجز، و حسابگران زبردست از شمارش نعمتهایش ناتوان، و کوشش گران از ادای حقش خسته اند. اوست که افکار ژرف اندیش، کنه ذاتش را درک نکنند، و دست غواصان دریای علوم به کمالش نرسد. آن کس که صفاتش حدّی ندارد، و هیچ صفتی او را محدود نمی سازد، و هیچ وقتی او را معین نمی کند و هیچ نهایتی او را منتهی نمی نماید، مخلوقین را با قدرتش آفرید، بادها را با رحمتش به حرکت در آورد، و لرزش زمین را به وسیله کوهها آرام نمود.]

قال علی علیه السلام: وَ لَوْ فَکرُوا فی عَظیمِ الْقُدْرَهِ وَ جَسیمِ النِّعْمَهِ لَرَجَعُوا الَی الطَّریقِ وَ خافُوا عَذابَ الْحَریقِ، وَ لکنِ الْقُلُوبُ عَلیلَهٌ وَ الْبَصائِرُ مَدْ خُولَهٌ.^[۲]

[اگر در عظمت قدرت و بزرگی نعمت او اندیشه می کردند، به راه راست باز می گشتند و از آتش سوزان می ترسیدند، امّا دلها بیمار و چشمها معیوب است.]

از کوچکترین موجودات روی کره زمین، آنها که در اعماق اقیانوسها زندگی می کنند، تا بزرگترین و قویترین آنها، علاوه بر اینکه از نعمتهای خداوند محسوب می شوند، بر خوان نعمت الهی نشسته اند؛ نعمتهایی که هر لحظه با پیشرفت علوم و دانش بشری بر وسعت بیکران زوایای کمّی و کیفی آن افزوده می گردد.

قرآن کریم با دقت به همین مطلب اشاره کرده و می فرماید:

وَ إِنْ تَعُدُّوا نِعْمَهَ اللَّهِ لا تُحْصُوها إِنَّ اللَّهَ لَغَفُورٌ رَحِیمٌ.^[۳]

[و اگر نعمتهای خدا را بشمارید هرگز نمی توانید آنها را به محاسبه در آورید، خداوند بخشنده و مهربان است.]

یعنی اگر در پی شمارش نعمتها برآیید، از کثرت آنها و محدودیت توان انسان برای شمارش وعدم کفایت عمر او و نیز وجود نعمتهایی که بر او آشکار نشده، هرگز نخواهید توانست کار شمارش را به پایان برید.

نعمت ظاهر و باطن

خدای متعال از نعمتهای خود به نعمتهای ظاهری و باطنی تعبیر کرده است.

أَ لَمْ تَرَوْا أَنَّ اللَّهَ سَخَّرَ لَکمْ ما فِی السَّماواتِ وَ ما فِی الْأَرْضِ وَ أَسْبَغَ عَلَیکمْ نِعَمَهُ ظاهِرَهً وَ باطِنَهً…^[۴]

[آیا ندیدی خداوند آنچه را در آسمانها و زمین است، مسخر شما کرده و نعمتهای ظاهری و باطنی خود را بر شما گسترانده و افزون ساخته است.]

نعمتهای ظاهری نعمتهایی هستند که برای همه قابل احساس بوده و کسی یارای توان انکار آنها را ندارد؛ و نعمتهای باطنی نعمتهایی هستند که بدون تحقیق و تدبر قابل تشخیص نیستند والبته همه را یارای فهم آنها نیست. در اخبار و احادیث به برخی از مصادیق این دو گروه از نعمت اشاره شده است.

ابن عباس از مفسرین بزرگ قرآن، می گوید از رسول خدا صلی الله علیه و آله تفسیر آیه را پرسیدم، آن حضرت فرمودند:

یابْنَ عَباس امَّا ما ظَهَرَ فَالْاسْلامُ و ما سُوَی اللَّهِ مِنْ خَلْقِک وَ ما افاضَ عَلَیک مِنَ الرِّزْقِ، وَ امَّا ما بَطَنَ فَسِتْرٌ مَساوِی ءُ عَمَلَک وَ لَمْ یفْضَحْک بِهِ.^[۵]

[ای ابن عباس، نعمتهای ظاهری عبارتند از اسلام و غیر خداوند از خلقت تو و روزی هایی که به تو می رساند، و نعمتهای باطنی عبارت است از پوشش خطاهایت که تو را به آنهارسوا نکرده است.]

امام باقر علیه السلام پیامبر صلی الله علیه و آله و آنچه که او آورده نعمت ظاهری، و ولایت را نعمت باطنی شمرده است.

النِّعْمَهُ الظَّاهِرَهُ النَّبِی صلی الله علیه و آله وَ ما جاءَ بِهِ النَّبِی مِنْ مَعْرِفَهِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ تَوْحیدِهِ، وَ امَّا النِّعْمَهُ الْباطِنَهُ فَوِلایتُنا اهْلُ الْبَیتِ وَ عَقْدُ مُوَدَّتِنا.^[۶]

[نعمت ظاهری، پیامبر صلی الله علیه و آله و آنچه آن حضرت از معرفت خداوند متعال و وحدانیت او آورده است، و امّا نعمت باطنی ولایت ما اهل بیت و پیمان مودّت با ماست.]

امام کاظم علیه السلام مصادیق نعمت ظاهری و باطنی را چنین تبیین فرموده است:

النِّعْمَهُ الظَّاهِرَهُ الْامامُ الظَّاهِرُ، وَ الْباطِنَهُ الْامامُ الْغائِبُ.^[۷]

[نعمت ظاهری، امام آشکار و نعمت باطنی، امام غایب است.]

اولین نعمت

شیخ طوسی رحمهم الله در کتاب امالی به نقل از امام باقر علیه السلام آورده است که: رسول خدا صلی الله علیه و آله از حضرت امیر علیه السلام پرسیدند:

قُلْ ما اوَّلُ نِعْمَهٍ ابْلاک اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ وَ انْعَمَ عَلَیک بِها؟

[بگو اولین نعمتی که خداوند تو را بدان آزمایش نموده و به وسیله آن به تو نعمت ارزانی داشته چیست؟]

حضرت در پاسخ فرمودند:

انْ خَلَقْتَنی جَلَّ ثَنائُهُ وَ لَمْ اک شَیئَاً مَذْکوراً.

[اینکه مرا خلق نمود، در حالی که چیزی قابل ذکر نبودم.]

رسول خدا حضرت را برای این پاسخ زیبا تصدیق کردند و فرمودند:

صَدَقْتَ.^[۸]

[راست گفتی]

آن حضرت صلی الله علیه و آله اولین مخلوق خداوند را عقل معرفی فرموده است.

اوَّلُ ما خَلَقَ اللَّهُ الْعَقْلُ.^[۹]

[عقل اولین مخلوق خداوند است.]

برترین نعمت

برترین نعمتها و موهبتهای الهی به بشر بعد از عقل و خرد عبارتند از:

۱- سلامتی قلب

قال علی علیه السلام: انَّ مِنَ النِّعَمِ سِعَهَ الْمالِ، وَ افْضَلُ مِنْ سِعَهِ الْمالِ صِحَّهُ الْبَدَنِ، وَ افْضَلُ مِنْ صِحَّهِ الْبَدَنِ تَقْوَی الْقَلْبِ.^[۱۰]

[وسعت اموال از نعمتها است و بالاتر از آن صحت بدن می باشد و مهمتر از صحت بدن، تقوای قلب است.]

آن حضرت در نهج البلاغه، تقوای قلب را در مقابل بیماری قلب بکار برده است.^[۱۱]

۲- انحصار قلب برای خدا

قال الصادق علیه السلام: ما انْعَمَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ عَلی عَبْدٍ اجَلُّ مِنْ انْ لا یکونَ فی قَلْبِهِ مَعَ اللَّهِ غَیرُهُ.^[۱۲]

[خدای متعال نعمتی برتر از این به بنده اش نداده است که در قلب بنده غیر خدا جای نگیرد.]

۳- نعمت نبوت

قال علی علیه السلام: رُسُلُ اللَّهِ سُبْحانَهُ تَراجِمَهُ الْحَقِّ وَ السُّفَراءُ بَینَ الْخالِقِ وَ الْخَلْقِ.^[۱۳]

[فرستادگان خداوند سبحان نمایندگان حق و پیام آوران بین خدا و مردم هستند.]

۴- نعمت ولایت

قال الصادق علیه السلام: نَحْنُ اصْلُ کلُّ خَیرٍ وَ مِنْ فُرُوعِنا کلُّ بِرٍّ.^[۱۴]

[ما اساس و ریشه هر خو