بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل نوروز عالم افروز در پاکستان :

در تاریخ شاه جهان نامه و آیین اکبری و اکبرنامه و همایون نامه گلبدن بیگم از جشن نوروز و جشن بهاران و رسیدن گل سرخ و مراسم بزرگداشت آن و آیین برگزاری آن با شکوه و عظمت یاد شده است. هم اکنون هم در بعضی از خاندان های پاکستانی، جشن نوروز را آمیخته با مراسم مذهبی و دعا و نیایش بر پای می دارند و یا به یاد آن به دیدار یکدیگر می روند و لباس نو می پوشند و خانه ها را تمیز و زیبا می سازند و گل و بوته و نقش و نگاری می کنند. مجالس شعرخوانی و محفل سماع و نمایش قوالی تشکیل می دهند و سفره می چینند و رقص و شادی برپای می دارند و حتی برای رحمت و مغفرت و سلامت بودن و سعادت زیستن انواع درودها و ادعیه را می خوانند و قرآن ختم می کنند. هرگاه به کتاب ها و دیوان های شاعران نگاه کنیم و آن ها را بخوانیم، به ابیاتی بر می خوریم که درست در هنگام نوروز سروده شده است.

مثلا در اشعار ابو الفرج رونی لاهوری می خوانیم:

جشن فرخنده فروردین است

روز بازار گل و نسرین است

ابو الفرج اهل روستای رون بوده که گفته می شود نزدیک لاهور واقع بوده است. وی در سال ۴۹۲ هجری قمری در گذشته است. شاعر دیگر مسعود سعد سلمان است که او را هم اهل لاهور می دانند و در سال ۵۱۵ هجری قمری در گذشته است و می فرماید:

روز نوروز و ماه فروردین

آمدند ای عجب ز خلا برین

می توان گفت همه مردم از هزار سال پیش نوروز را می شناخته اند و آن را جشن می گرفتند. در حقیقت، آغاز برگزاری جشن نوروز خورشیدی را باید با بنیاد فرمان روایی غزنویان در لاهور در قرن پنجم هجری دانست و بهترین دلیل آن شعرهای نوروزی ابو الفرج رونی و مسعود سعد سلمان و دو شاعر برجسته دربار غزنویان می باشند. مسعود سعد، بارها از نوروز و بهار و جشن فروردین و گل سرخ یاد کرده است و به همین جهت در بعضی از نقاط سرحدی پاکستان، جشن بهاران و جشن گل سرخ دارند که تا افغانستان هم کشیده می شود و آن ها هم نوروز را، جشن گل سرخ می نامند.

پس از دوره غزنویان همین گونه نوروز برقرار بوده تا در گذشت قطب الدین ایبک در ۶۰۷ هجری قمری که لاهور مرکز ادب و فرهنگ و زبان فارسی بوده است.

در کتب تاریخ نشان های فراوان داریم که مسلمانان فارسی پرور و فارسی دان آغاز سال شمسی را جشن می گرفتند و شگفت این جاست که غیرمسلمانان هم در همین ماه اسفند و ماه فروردین روزهای بهاری را جشن می گرفتند و به شادی و خوشی می پرداختند. ظهیر الدین محمد بابر بنیان گذار تیموریان در آغاز فروردین ماه سال ۹۳۲ هجری قمری در خطبه ای که در روز جمعه ایراد کرد، گفت:

نوروز و نوبهار و می و دلبری خوش است

بابر به عیش کوش که عالم دوباره نیست

و در حقیقت، تیموریان جشن هنگام آفتاب در برج حمل را همواره شگون می شمردند. نصیر الدین همایون پادشاه ظهیر الدین محمد بابر که مردی دانشمند و در علوم ریاضی و مهندسی و اخترشناسی و جغرافیا استاد بود، آیین های نوینی را برقرار ساخت که در آن ها جشن نوروز را برگزار می کرد، غیاث الدین محمد خواند میر نویسنده قانون همایونی برای همایون سرود:

تا هر بهار از خودت گردد حمل مشرف

بادا ترا مسلم تخت جهان پناهی

نوروز تا چمن را بخشد لباس خضرا

از خلعت تو بادا، اهل شرف مباهی

گلبدن بیگم خواهر همایون پادشاه می گوید: “بعد از نوروز هفده روز همایونی می کردند و لباس های سبز می پوشیدند و قریب سی چهل دختر را حکم شد که لباس های سبز پوشند و بر کوه ها برآیند و در یک نوروز بر کوه هفت دادایان برآمدند. “

اما کسی که جشن نوروز را بسیار خوب برقرار می داشت جلال الدین محمد اکبر پادشاه بود که در گذشتش به سال ۱۰۱۴ هجری قمری است و ذکر برگزاری جشن های نوروز را در طبقات اکبری این گونه می خوانیم: ابتدای این سال، روز سه شنبه بیست و هفتم صفر، سنه احدی و تسعین و تسع مئه یعنی ۹۹۱ هجری قمری بود. در روز نوروز این سال دیوار و ستون ایوان ها و دولتخانه عام و دولتخانه خاص را به امرا تقسیم نموده در قماش ها و پرده های مصور گرفته، کمال زینت داده به نوع آراستند که نظارگیان را از مشاهده آن حیرت به حیرت می افزود. صحن بارگاه دولتخانه ها را به شامیانه های زردوزی و زربفت و غیره ترتیب داده، تخت از طلا و مرصع به یاقوت و لئالی در آن نهاده، رشک فردوس برین ساختند، شاعری می گوید:

صفحه نه طاق بیاراستند

پرده زربفت فلک ساختند

تخت زدند و تتق آویختند

عرش دگر بر زمین انگیختند

مدت هجده روز این منازل دلگشا آراسته بود. شب ها به فانوس های رنگی می آراستند و اهل نغمه فارسی و هندوی نغمه آرا و بزم آرا بودند.

حضرت در روز نوروز بر تخت جلوس فرمودند. روز شرف که آخرین ایام نوروز است نیز به دستور عالی جشن ترتیب یافت. پیکش های بسیار از پارچه هندوستان و خراسان و عراق و مروارید و لعل و یاقوت و طلاآلات و اسبان عربی و عراقی و مغلان کوه پیکر و قطارهای شتر نر و ماده و اشتران را به خدمت گذرایند. چنین مقرر شد. که در هر سال از ایام نوروزی مجلس نوروزی به طریقی که مذکور شد، منعقد شده باشد. به همین ترتیب در دوره های دیگر هم جشن نوروز برقرار بوده است.

در یک تقویم که از سال ۱۱۹۷ هجری قمری باقیمانده است و به زبان فارسی است، از نوروز و جشن نوروز سخن گفته شده است و پس از بیان مراسم نوروز و آداب لباس و غذا و شیرینی و رنگ های گوناگون و فاخته و بلبل و پرندگان خوش الحان، دست به دعا برمی دارد و می گوید که هنگام تحویل که اجابت دعاست، به حسن نیت و خلوص عقیدت متوجه به جناب واهب العقلیت گشته، شصت و پنج بار دعای حضرت امیر المومنین علی بن ابی طالب خوانده، حاجات خود را مسالت نمایند تا به درجه اجابت پذیرایی شود و از قسم زر و نقره و لباس های منقش به محتاجان هر گوشه نشینان عنایت فرمایند و امیدواران دور و نزدیک را بهره ور گردانند تا تمام سال به فرحت گذرد و این شعر در صفحه تحویل سال این تقویم آمده است:

یا رب که ترا همیشه نوروز بود

اقبال به کام بخت فیروز بود

احباب ترا نصرت فیروزی باد

اعدادی ترا بخت جانسوز بود

در پاکستان هم اکنون هم تقویم های قطع خشتی چاپ می شود و تقویم را جنتری می گویند. در تقویم “اسرار عالم جنتری “و در تقویم “زنجانی جنتری “و تقویم محمدی و تقویم البیرونی و تقویم امامیه خیلی خوب از نوروز و از تحویل سال سخن رفته است و می گوید باید این دعا را کم از کم ۳۶ بار بخوانیم:

یا مقلب القلوب و الابصار یا مدبر اللیل و النهار یا محول الحول و الاحوال، حول حالنا الی احسن الحال و بعد اضافه می کند که نماز نوروز بخوانیم. مسلمانان را باید که بعد از نماز عشاء، چهار رکعت نماز بخوانند و طریقه نماز خواندن را می گوید.

هم اکنون در لاهور، پیشاور، بلتستان، هنزا، بلوچستان، سند و کشمیر آزاد در خاندان های مختلف، نوروز را برقرار می دارند. در منزل دانشمند و ادیب و خطیب دکتر سید سبط حسن رضوی، من مدت بیست و پنج سال شاهد بودم که جشن نوروز عالم افروز را در وقت تحویل بر پا می کنند و سفره هفت سین را پهن می کنند و جمعی از دوستان و خویشاوندان گرد می آیند و اعمال نوروز را دسته جمعی ادا می کنند و نماز و تلاوت و اوراد مخصوص را می خوانند. یکی از بزرگان، مرحوم استاد بزرگوار دانشمند سید ذوالفقار علی شاه بود که در خانه اش جشن نوروز را برقرار می داشت و این گونه می فرمود: “از مدتی چشم به راه نوروز می مانیم. آن روز عید بزرگی است. چیدن خوان نوروز از وظایف زنان است. قرآن پاک، شمع، آیینه، علم و پیاله آب با گل سرخ، سبزه، میوه و گل ها را زیبایی می بخشیدند. قرآن و آیینه و شمع برای آن است که سیرت خود را در روشنی قرآن نظاره کنیم و کارهای نیک و بد سال را بررسی کنیم.

علم علامت پرچم اسلام بود که علمداران اسلام چون علی و عباس(ع)در جنگ حق و باطل در دست داشتند. سبزه و میوه و گل برای سرسبزی و آبادی خانه و خانواده و کشور است. همه بهترین لباس ها را زیب تن می کنند و به هنگام تحویل سال دعا می خوانیم. در خانه بهترین غذاها را می پزند. بر مزار بزرگان می روند و فاتحه می خوانند. برای بازدید خویشاوندان می روند. بزرگان به فرزندان عیدی می دهند. نگاهی هم به زایچه می کنند تا از آینده آگاه باشند.

طالع نوروز فروردین فرخ نو بهار

باد میمون تا ابد بر مردم گردون وقار

تقویم نوروز

تقویم یا روزشمار و یا سال نمای نوروز و یا شناخت دقیقه و ساعت و روز و هفته و ماه و سال نوروز، در نزد مردم بسیار اهمیت دارد. بدین جهت گروه ها و دسته های مختلف دینی و اجتماعی، در صفحات اول تقویم های خود، به تفسیر و توضیح نوروز و ارزش و اهمیت آن می پردازند. چنانچه قبلا ذکر شد تقویم را در پاکستان “جنتری “می نامند. در همین “جنتری ها”آگاهی های ارزشمند و مطالب جالب دینی و اجتماعی تاریخی و فرهنگی و ادبی درباره نوروز می توان یافت. اساس این آگاهی ها، اعتقادات و توجهات مردم است به “نوروز عالم افروز”که می توان آن ها را “خوبی های نوروز” و “نیک روزهای نوروز”نامید.

آداب و اعمال نوروز

همان رسم و طریقه و عمل به پی آمدهای حوادث و و