فایل پاورپوینت کامل وجود و حیات حضرت مهدی (عج)

فایل پاورپوینت فایل پاورپوینت کامل وجود و حیات حضرت مهدی (عج)؛ راهکاری شایسته برای ارائه‌های موفق

اگر به‌دنبال یک فایل ارائه‌ی آماده با کیفیت بالا و طراحی حرفه‌ای هستید، فایل فایل پاورپوینت کامل وجود و حیات حضرت مهدی (عج) انتخابی مناسب برای شماست. این مجموعه شامل 120 اسلاید استاندارد و دقیق است که با هدف ارتقاء کیفیت ارائه‌های شما تهیه شده‌اند.

دلایل انتخاب فایل فایل پاورپوینت کامل وجود و حیات حضرت مهدی (عج):

• طراحی ساختارمند و چشم‌نواز: هر اسلاید با دقت بالا و توجه به اصول طراحی گرافیکی تهیه شده است تا محتوای شما به‌خوبی دیده و درک شود.
• آمادگی کامل برای ارائه: نیازی به ویرایش مجدد نیست؛ فایل فایل پاورپوینت کامل وجود و حیات حضرت مهدی (عج) آماده‌ی استفاده در کلاس، جلسه یا کنفرانس است.
• سازگاری کامل با پاورپوینت: نمایش صحیح اسلایدها در تمامی نسخه‌های PowerPoint بدون بهم‌ریختگی یا مشکل ظاهری تضمین شده است.

تولید شده با رویکرد حرفه‌ای:

تمامی بخش‌های فایل پاورپوینت کامل وجود و حیات حضرت مهدی (عج) با هدف ایجاد یک تجربه کاربری روان و بی‌نقص طراحی شده‌اند. جزئیات با دقت بالا تنظیم شده‌اند تا ارائه‌ای حرفه‌ای و تأثیرگذار داشته باشید.

توجه:

تنها نسخه رسمی فایل فایل پاورپوینت کامل وجود و حیات حضرت مهدی (عج) از کیفیت کامل برخوردار است. نسخه‌های غیرمجاز ممکن است شامل اشکالات طراحی باشند و توصیه نمی‌شود از آن‌ها استفاده شود.

با تهیه فایل فایل پاورپوینت کامل وجود و حیات حضرت مهدی (عج)، سطح ارائه‌های خود را ارتقاء دهید و مخاطبان خود را تحت تأثیر قرار دهید

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل وجود و حیات حضرت مهدی (عج) :

آیا حدیث «خلفائی إثنا عشر»، بر وجود و حیات حضرت مهدی دلالت می کند؟ در منابع شیعه و اهل سنت روایاتی متعددی وارد شده است که رسول خدا صلی الله علیه وآله فرمود: جانشینان من «دوازده نفر هستند». در میان محدثان فریقین این روایات به روایت «خلفائی إثنا عشر» عنوان گرفته و مشهور شده است. سؤال این است که آیا این روایت بر وجود امام زمان و زنده بودن آن حضرت دلالت می کند یا نه؟ روایت «اثنی عشر» از جمله روایاتی است که بر وجود یک نفر از ائمه اهل بیت علیهم السلام برای حفاظت و تداوم دین اسلام تا قیام قیامت، دلالت می کند؛ از این رو در عصر حاضر نیز باید یک فردی از اهل بیت علیهم السلام وجود داشته باشد که دین به سبب وجود او استوار باقی بماند و از بین نرود. در این مقاله به صورت مختصر این مطلب را از دیدگاه علمای شیعه و سنی با تکیه بر منابع معتبر اهل سنت، بررسی خواهیم کرد.

متن روایت با تعابیر مختلف

این روایت در منابع اهل سنت با تعبیر های متعددی نقل شده است:

۱.تعبیر «اثنا عشر خلیفه»

در صحیح مسلم این روایت که تعبیر فوق را دارد، از طرق متعدد نقل شده است: حدثنا قُتَیْبَهُ بن سَعِیدٍ حدثنا جَرِیرٌ عن حُصَیْنٍ عن جَابِرِ بن سَمُرَهَ قال: سمعت النبی صلی الله علیه وسلم یقول وحدثنا رِفَاعَهُ بن الْهَیْثَمِ الْوَاسِطِیُّ واللفظ له حدثنا خَالِدٌ یَعْنِی بن عبد اللَّهِ الطَّحَّانَ عن حُصَیْنٍ عن جَابِرِ بن سَمُرَهَ قال: دَخَلْتُ مع أبی علی النبی صلی الله علیه وسلم فَسَمِعْتُهُ یقول: إِنَّ هذا الْأَمْرَ لَا یَنْقَضِی حتی یَمْضِیَ فِیهِمْ اثْنَا عَشَرَ خَلِیفَهً. قال: ثُمَّ تَکَلَّمَ بِکَلَامٍ خَفِیَ عَلَیَّ قال: فقلت لِأَبِی: ما قال؟ قال: کلهم من قُرَیْشٍ. جابر بن سمره می گوید: همراه پدرم بر رسول خدا (ص) وارد شدیم، شنیدیم که حضرت می فرمود: امر خلافت اسلامی به پایان نخواهد رسید مگر این که دوازده جانشین در میان آنها حکومت کند. سپس کلامی را فرمود که برایم معلوم نشد، به پدرم گفتم: حضرت چه فرمود ؟ پدرم گفت: حضرت فرمود: تمام این دوازده خلیفه از قریش هستند. النیسابوری القشیری، ابوالحسین مسلم بن الحجاج (متوفای۲۶۱هـ)، صحیح مسلم، ج۳، ص۱۴۵۲، ح۱۸۲۱، تحقیق: محمد فؤاد عبد الباقی، ناشر: دار إحیاء التراث العربی – بیروت. و مسلم در روایت دیگر نقل می کند: حدثنا قُتَیْبَهُ بن سَعِیدٍ وأبو بَکْرِ بن أبی شَیْبَهَ قالا حدثنا حَاتِمٌ وهو بن إسماعیل عن الْمُهَاجِرِ بن مِسْمَارٍ عن عَامِرِ بن سَعْدِ بن أبی وَقَّاصٍ قال کَتَبْتُ إلی جَابِرِ بن سَمُرَهَ مع غُلَامِی نَافِعٍ أَنْ أَخْبِرْنِی بِشَیْءٍ سَمِعْتَهُ من رسول اللَّهِ صلی الله علیه وآله قال فَکَتَبَ إلی سمعت رَسُولَ اللَّهِ صلی الله علیه وآله یوم جُمُعَهٍ عَشِیَّهَ رُجِمَ الْأَسْلَمِیُّ یقول: لَا یَزَالُ الدِّینُ قَائِمًا حتی تَقُومَ السَّاعَهُ أو یَکُونَ عَلَیْکُمْ اثْنَا عَشَرَ خَلِیفَهً کلهم من قُرَیْشٍ. عامر بن سعد بن ابی وقاص می گوید: من همراه غلامم به جابر بن سمره نوشتیم تا چیزی را که از رسول خدا(ص) شنیده برای ما بنویسد، جابر برایم نوشت، روزجمعه شامگاهی که اسلمی سنگسار شده بود از رسول خدا شنید که فرمود: همواره دین پا برجاست تا آن که قیامت برپا شود و دوازده خلیفه برای شما باشد که همه آنان از قریش هستند. النیسابوری القشیری، ابوالحسین مسلم بن الحجاج (متوفای۲۶۱هـ)، صحیح مسلم، ج۳، ص۱۴۵۳، ح۱۸۲۲، تحقیق: محمد فؤاد عبد الباقی، ناشر: دار إحیاء التراث العربی – بیروت. جهت رعایت اختصار، روایت های بعدی را که صفحه ۱۴۵۲، آمده با حدف سند آنها، ذیلاً بیان می کنیم: یقول لَا یَزَالُ الْإِسْلَامُ عَزِیزًا إلی اثنی عَشَرَ خَلِیفَهً. رسول خدا فرمود: اسلام همواره عزیز است تا دوازده خلیفه بر شما حکومت کند…لَا یَزَالُ هذا الْأَمْرُ عَزِیزًا إلی اثنی عَشَرَ خَلِیفَهً. پوسته این امر عزیز است تا دوازده خلیفه بر مردم حکومت کند. … لَا یَزَالُ هذا الدِّینُ عَزِیزًا مَنِیعًا إلی اثنی عَشَرَ خَلِیفَهً. همواره این دین عزیز و نیرومند است تا دوازده جانشین بر مردم حکومت کند. … لَا یَزَالُ أَمْرُ الناس مَاضِیًا ما وَلِیَهُمْ اثْنَا عَشَرَ رَجُلًا. کار مردم پیوسته پیش می رود مادامی که دوازده نفر بر آنها حکومت نماید النیسابوری القشیری، ابوالحسین مسلم بن الحجاج (متوفای۲۶۱هـ)، صحیح مسلم، ج۳، ص۱۴۵۲، تحقیق: محمد فؤاد عبد الباقی، ناشر: دار إحیاء التراث العربی – بیروت. ابو داود سجستانی از دیگر علمای اهل سنت، این روایت را با تعبیرات دیگری این گونه نقل کرده است: حدثنا عَمْرُو بن عُثْمَانَ ثنا مَرْوَانُ بن مُعَاوِیَهَ عن إسماعیل یَعْنِی بن أبی خَالِدٍ عن أبیه عن جَابِرِ بن سَمُرَهَ قال سمعت رَسُولَ اللَّهِ صلی الله علیه وسلم یقول لَا یَزَالُ هذا الدِّینُ قَائِمًا حتی یَکُونَ عَلَیْکُمْ اثْنَا عَشَرَ خَلِیفَهً کلهم تَجْتَمِعُ علیه الْأُمَّهُ فَسَمِعْتُ کَلَامًا من النبی صلی الله علیه وسلم لم أَفْهَمْهُ قلت لِأَبِی ما یقول قال کلهم من قُرَیْشٍ. جابر بن سمره می گوید: از رسول خدا صلی الله علیه وآله شنیدم که می فرمود: پیوسته این دین پا بر جا است تا اینکه بر شما دوازده خلیفه ی که امت بر آنها اجتماع کرده بیاید. سپس از رسول خدا سخنی شنیدم که من ندانستم، به پدرم گفتم: رسول خدا چه فرمود: گفت: رسول خدا فرمود: همه آنها از قریش اند. السجستانی الأزدی، ابوداود سلیمان بن الأشعث (متوفای۲۷۵هـ)، سنن أبی داود، ج۴، ص۱۰۶، ح۴۲۷۹، تحقیق: محمد محیی الدین عبد الحمید، ناشر: دار الفکر. حدثنا مُوسَی بن إسماعیل ثنا وُهَیْبٌ ثنا دَاوُدُ عن عَامِرٍ عن جَابِرِ بن سَمُرَهَ قال: سمعت رَسُولَ اللَّهِ صلی الله علیه وسلم یقول: لَا یَزَالُ هذا الدِّینُ عَزِیزًا إلی اثْنَیْ عَشَرَ خَلِیفَهً قال فَکَبَّرَ الناس وَضَجُّوا ثُمَّ قال: کَلِمَهً خفیه قلت لِأَبِی یا أَبَتِ ما قال؟ قال: کلهم من قُرَیْشٍ. جابر بن سمره گفت: رسول خدا (ص) فرمود: همواره این دین عزیز است تا دوازده خلفیه بیاید. جابر می گوید: مردم تکبیر گفتند و ضجه زدند. سپس رسول خدا سخنی فرمود که من ندانستم، به پدرم گفتم: رسول خدا چه فرمود: گفت: رسول خد فرمود: همه آنها از قریش اند. السجستانی الأزدی، ابوداود سلیمان بن الأشعث (متوفای۲۷۵هـ)، سنن أبی داود، ج۴، ص۱۰۶، ح۴۲۸۰، تحقیق: محمد محیی الدین عبد الحمید، ناشر: دار الفکر. این روایت را بزرگان دیگری اهل سنت همانند رئیس مذهب حنابله، احمد بن حنبل در کتاب مسند از صفحه ۸۶ تا ۱۰۷، حاکم نیشابوری در المستدرک ج۳، صفحه ۷۱۵ و ۷۱۶ احادیث ۶۵۸۶و ۶۵۸۹، و دیگران آورده اند.

۲.اثنی عشر نقیبا»

در تعدادی از روایات «اثنا عشر»، به جای «خلیفه» کلمه «نقیبا» آمده است. احمد بن حنبل در دو جای از مسندش این روایت را نقل کرده است: حدثنا عبد اللَّهِ حدثنی أبی ثنا حَسَنُ بن مُوسَی ثنا حَمَّادُ بن زَیْدٍ عَنِ الْمُجَالِدِ عَنِ الشعبی عن مَسْرُوقٍ قال: کنا جُلُوساً عِنْدَ عبد اللَّهِ بن مَسْعُودٍ وهو یُقْرِئُنَا الْقُرْآنَ فقال له رَجُلٌ: یا أَبَا عبد الرحمن هل سَأَلْتُمْ رَسُولَ اللَّهِ صلی الله علیه وسلم کَمْ تملک هذه الأُمَّهَ من خَلِیفَهٍ؟ فقال عبد اللَّهِ بن مَسْعُودٍ: ما سألنی عنها أَحَدٌ مُنْذُ قَدِمْتُ الْعِرَاقَ قَبْلَکَ ثُمَّ قال: نعم. وَلَقَدْ سَأَلْنَا رَسُولَ اللَّهِ صلی الله علیه وسلم فقال: اثْنَا عَشَرَ کَعِدَّهِ نُقَبَاءِ بنی إِسْرَائِیلَ. مسروق گفت: ما در نزد عبد اللَّه ابن مسعود نشسته بودیم و او برای ما قرآن می خواند، مردی به او گفت: یا ابا عبد الرحمن آیا شما از رسول خدا صلی الله علیه وآله نپرسیدید که بعد از او چند خلیفه خواهند آمد؟ عبد اللَّه گفت: از هنگامی که از عراق وارد شده ام کسی این موضوع را از من نپرسیده است، ما از رسول خدا پرسیدیم فرمودند: خلفاء من دوازده نفرند مانند نقباء بنی اسرائیل. الشیبانی، ابوعبد الله أحمد بن حنبل (متوفای۲۴۱هـ)، مسند أحمد بن حنبل، ج۱، ص۳۹۸، ح۳۷۸۱ و ص۴۰۶، ح ۳۸۵۹، ناشر: مؤسسه قرطبه – مصر. عده ای از علمای بزرگ اهل سنت همانند عاصمی مکی، مبارکفوری، ابن حجر عسقلانی، عبد الرحمن سیوطی و ابن حجر هیثمی، به صراحت می گویند: روایت ابن مسعود سندش حسن است: أما حدیث بن مسعود فأخرجه أحمد والبزار بسند حسن أنه سئل کم یملک… العسقلانی الشافعی، أحمد بن علی بن حجر ابوالفضل (متوفای۸۵۲ هـ)، فتح الباری شرح صحیح البخاری، ج۱۳، ص۲۱۲، تحقیق: محب الدین الخطیب، ناشر: دار المعرفه – بیروت. السیوطی، جلال الدین أبو الفضل عبد الرحمن بن أبی بکر (متوفای۹۱۱هـ)، تاریخ الخلفاء، ج۱، ص۱۰، تحقیق: محمد محی الدین عبد الحمید، ناشر: مطبعه السعاده – مصر، الطبعه: الأولی، ۱۳۷۱هـ – ۱۹۵۲م. الهیثمی، ابوالعباس أحمد بن محمد بن علی ابن حجر (متوفای۹۷۳هـ)، الصواعق المحرقه علی أهل الرفض والضلال والزندقه، ج۱، ص۵۴، تحقیق عبد الرحمن بن عبد الله الترکی – کامل محمد الخراط، ناشر: مؤسسه الرساله – لبنان، الطبعه: الأولی، ۱۴۱۷هـ – ۱۹۹۷م. العاصمی المکی، عبد الملک بن حسین بن عبد الملک الشافعی (متوفای۱۱۱۱هـ)، سمط النجوم العوالی فی أنباء الأوائل والتوالی، ج۲، ص۴۰۶، تحقیق: عادل أحمد عبد الموجود- علی محمد معوض، ناشر: دار الکتب العلمیه. المبارکفوری، أبو العلا محمد عبد الرحمن بن عبد الرحیم (متوفای۱۳۵۳هـ)، تحفه الأحوذی بشرح جامع الترمذی، ج۶، ص۳۹۴، دار الکتب العلمیه – بیروت. ابن حجر عسقلانی روایت را این گونه نقل کرده است: وقال إسحاق: أخبرنا أبو أسامه قالا: ثنا المجالد عن الشعبی عن مسروق قال: جَاءَ رَجُلٌ إِلَی عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ فَقَالَ: هَلْ حَدَّثَکُمْ نَبِیُّکُمْ صلی الله علیه وآله کَمْ یَکُونُ بَعْدَهُ مِنَ الْخُلَفَاءِ؟ فَقَالَ: نَعَمْ. وَمَا سَأَلَنِی أَحَدٌ قَبْلَکَ وَإِنَّکَ لَأَحْدَثُ الْقَوْمِ سِنّاً نَعَمْ. قَالَ:یَکُونُ بَعْدِی عِدَّهُ نُقَبَاءِ مُوسَی اثنی عشر نقیبا. مردی نزد عبد اللَّه بن مسعود آمد و گفت: آیا پیامبرتان به شما خبر داده که پس از وی چند خلیفه خواهد بود؟ گفت: آری، و کسی پیش از تو آن را از من نپرسیده است و تو جوان ترین مردم از نظر سنّ و سال هستی، آری فرمود: پس از من دوازده نقیب به تعداد نقبای موسی خواهد بود. در پایان می گوید: (هذا اسناده حسن) سند این روایت حسن است. العسقلانی الشافعی، أحمد بن علی بن حجر ابوالفضل (متوفای۸۵۲هـ)، ج۹، ص۵۷۷، المطالب العالیه بزوائد المسانید الثمانیه، تحقیق: د. سعد بن ناصر بن عبد العزیز الشتری، ناشر: دار العاصمه/ دار الغیث، الطبعه: الأولی، السعودیه – ۱۴۱۹هـ.

۳.اثنا عشر امیراً»

برخی از روایات، با تعبیر «اثنا عشر امیراً» وارد شده اند: بخاری صحیح ترین کتابهای اهل سنت روایت را این گونه نقل کرده است: حدثنی محمد بن الْمُثَنَّی حدثنا غُنْدَرٌ حدثنا شُعْبَهُ عن عبد الْمَلِکِ سمعت جَابِرَ بن سَمُرَهَ قال: سمعت النبی صلی الله علیه وسلم یقول: یَکُونُ اثْنَا عَشَرَ أَمِیرًا فقال: کَلِمَهً لم أَسْمَعْهَا فقال: أبی إنه قال: کلهم من قُرَیْشٍ. جابر بن سمره می گوید: از رسول خدا شنیدم که می فرمود: بعد از من دوازده نفر امیر است؛ سپس سخنی فرمود که من نشنیدم، پدرم گفت: رسول خدا فرمود: همگی آن خلفاء از قریشند. البخاری الجعفی، ابوعبدالله محمد بن إسماعیل (متوفای۲۵۶هـ)، صحیح البخاری، ج۶، ص۲۶۴۰، ح۶۷۹۶، تحقیق د. مصطفی دیب البغا، ناشر: دار ابن کثیر، الیمامه – بیروت، الطبعه: الثالثه، ۱۴۰۷ – ۱۹۸۷. به گزارش احمد حنبل در مسند، این سخن رسول خدا در باره دوازده جانشین در حجه الوداع ایراد شده است: حدثنا عبد اللَّهِ حدثنی أبی ثنا بن نُمَیْرٍ ثنا مُجَالِدٌ عن عَامِرٍ عن جَابِرِ بن سَمُرَهَ السوائی قال: سمعت رَسُولَ اللَّهِ صلی الله علیه وسلم یقول: فی حَجَّهِ الْوَدَاعِ لاَ یَزَالُ هذا الدِّینُ ظَاهِراً علی من نَاوَأَهُ لاَ یَضُرُّهُ مُخَالِفٌ وَلاَ مَفَارِقٌ حتی یَمْضِیَ من أمتی اثْنَا عَشَرَ أَمِیراً کلهم من قُرَیْشٍ قال: ثُمَّ خفی عَلَیَّ قَوْلُ رسول اللَّهِ صلی الله علیه وسلم قال: وکان أبی أَقْرَبَ إلی رَاحِلَهِ رسول اللَّهِ صلی الله علیه وسلم مِنِّی فقلت: یا أَبَتَاهُ ما الذی خفی علی من قَوْلِ رسول اللَّهِ صلی الله علیه وسلم قال یقول: کلهم من قُرَیْشٍ قال: فاشهد علی إِفْهَامِ أبی إیای قال: کلهم من قُرَیْشٍ. جابر می گوید: رسول خدا صلی الله علیه وآله در حجه الوداع فرمود: این دین همواره بر دشمنش پیروز و هیچ مخالفت و موافقت با آن، زیانی به دین نمی رساند، تا آنگاه دوازده نفر از امت من که از همگی از قریشند، زمامدار شوند. سپس کلامی فرمود که بر من پوشیده ماند، پدرم نسبت به من نزدیگ رسول خدا بود گفتم: آنچه را رسول خدا فرمود و من نشنیدم چه بود؟ پدرم گفت: رسول خدا فرمود : تمامی این دازده نفر از قریشند. جابر می گوید: بر فهم پدرم آن جمله را از رسول خدا شهادت می دهم.که رسول خدا فرمود: آنها همگی از قریش اند. الشیبانی، ابوعبد الله أحمد بن حنبل (متوفای۲۴۱هـ)، مسند أحمد بن حنبل، ج۵، ص۹۰ و ۹۹، ح۲۰۸۷۳ و ۲۰۹۷۸، ناشر: مؤسسه قرطبه – مصر. احمد حنبل در روایت دیگر این تعبیر را نقل کرده است: لاَ یَزَالُ هذا الأَمْرُ مَاضِیاً حتی یَقُومَ اثْنَا عَشَرَ أَمِیراً. کار مردم پیوسته پیش می رود مادامی که دوازده مرد بر آنها حکومت نماید. الشیبانی، ابوعبد الله أحمد بن حنبل (متوفای۲۴۱هـ)، مسند أحمد بن حنبل، ج۵، ص۱۰۱، ح۲۰۹۹۹، ناشر: مؤسسه قرطبه – مصر. طبرانی در المعجم الکبیر این روایت را با تعبیر دیگر نقل کرده است: حدثنا أبو حَبِیبٍ زَیْدُ بن الْمُهْتَدِی الْمَرْوَزِیُّ حدثنا عَلِیُّ بن حَشْرَمٍ ثنا عِیسَی بن یُونُسَ عن عِمْرَانَ بن سُلَیْمَانَ عَنِ الشَّعْبِیِّ عن جَابِرٍ قال سمعت رَسُولَ اللَّهِ صلی اللَّهُ علیه وسلم فی حَجَّهِ الْوَدَاعِ یقول لا یَزَالُ أَمْرُ هذه الأُمَّهِ هَادِئًا علی من نَاوَأَها حتی یَکُونَ عَلَیْکُمِ اثْنَا عَشَرَ أَمِیرًا ثُمَّ تَکَلَّمَ بِکَلِمَهٍ لم أَسْمَعْهَا فَسَأَلْتُ أبی وکان أَقْرَبَ إلیه مِنِّی ما قال قال قال کلهم من قُرَیْشٍ رسول خدا فرمود: همواره امر این امت پیروز است بر کسی که با او دشمنی کند تا اینکه دوازده نفر زمامدارند، سپس کلمه آهسته ای فرمود که من آن را نشنیدم. از پدرم که به پیغمبر صلّی اللَّه علیه و اله نزدیک تر بود، پرسیدم که آن حضرت چه فرمود؟ گفت: فرمود: همه شان از قریشند. الطبرانی، ابوالقاسم سلیمان بن أحمد بن أیوب (متوفای۳۶۰هـ)، المعجم الکبیر، ج۲، ص۱۹۷، ح۱۸۰۰، تحقیق: حمدی بن عبدالمجید السلفی، ناشر: مکتبه الزهراء – الموصل، الطبعه: الثانیه، ۱۴۰۴هـ – ۱۹۸۳م. البانی در باره این روایت می گوید: وهذا إسناد صحیح علی شرطهما. وقد أخرجه مسلم عنه بلفظ: لا یزال أمر الناس ماضیا. سند این روایت به شرط شیخین صحیح است و مسلم آن را با تعبیر: لا یزال أمر الناس ماضیا آورده است. السلسله الصحیحه، ج۱، ص۶۵۱. ترمذی در باره این حدیث می نویسد: قال أبو عِیسَی: هذا حَدِیثٌ حَسَنٌ صَحِیحٌ. این روایت حسن و صحیح است. الترمذی السلمی، ابوعیسی محمد بن عیسی (متوفای۲۷۹هـ)، سنن الترمذی، ج۴، ص۵۰۱، تحقیق: أحمد محمد شاکر وآخرون، ناشر: دار إحیاء التراث العربی – بیروت.

۴.«اثنا عشر قیما»

چهارمین تعبیر متفاوت در این روایت، تعبیر «اثنا عشر قیماً» است که طبرانی در معجم الکبیر آورده است: حدثنا إِبْرَاهِیمُ بن هَاشِمٍ الْبَغَوِیُّ ثنا محمد بن عبد الرحمن الْعَلافُ ثنا محمد بن سَوَاءٍ ثنا سَعِیدٌ عن قَتَادَهَ عَنِ الشَّعْبِیِّ عن جَابِرِ بن سَمُرَهَ قال: کنت مع أبی عِنْدَ النبی صلی اللَّهُ علیه وسلم فقال: یَکُونُ لِهَذِهِ الأُمَّهِ اثْنَا عَشَرَ قَیِّمًا لا یَضُرُّهُمْ من خَذَلَهُمْ ثُمَّ هَمَسَ رسول اللَّهِ صلی اللَّهُ علیه وسلم بِکَلِمَهٍ لم أَسْمَعْهَا فقلت: لأَبِی ما الْکَلِمَهُ التی هَمَسَ بها النبی صلی اللَّهُ علیه وسلم؟ قال: کلهم من قُرَیْشٍ. جابر بن سمره می گوید: با پدرم نزد رسول خدا بودیم که فرمود: برای این امت دوازده سرپرست است که یاری نکردن مردم به آنها ضرری نمی رساند. سپس رسول خدا سخن آهسته گفت که من نشنیدم، به پدرم گفتم: رسول خدا چه فرمود؟ گفت: رسول خدا فرمود: همه آنها از قریش اند. الطبرانی، ابوالقاسم سلیمان بن أحمد بن أیوب (متوفای۳۶۰هـ)، المعجم الکبیر، ج۲، ص۱۹۶، ح۱۷۹۴، تحقیق: حمدی بن عبدالمجید السلفی، ناشر: مکتبه الزهراء – الموصل، الطبعه: الثانیه، ۱۴۰۴هـ – ۱۹۸۳م. طبرانی در روایت دیگر نقل می کند وقتی رسول خدا این روایت را فرمود: من دیدم عمر بن خطاب پشت سر من بود: حدثنا عَبْدَانُ بن أَحْمَدَ ثنا زَیْدُ بن الْحَرِیشِ ثنا رَوْحُ بن عَطَاءِ بن أبی مَیْمُونَهَ عن عَطَاءِ بن أبی مَیْمُونَهَ عن جَابِرِ بن سَمُرَهَ قال: سمعت رَسُولَ اللَّهِ صلی اللَّهُ علیه وسلم وهو یَخْطُبُ علی الْمِنْبَرِ وَیَقُولُ: اثْنَا عَشَرَ قَیِّمًا من قُرَیْشٍ لا یَضُرُّهُمْ عَدَاوَهُ من عَادَاهمْ قال: فَالْتَفَتَ خَلْفِی فإذا أنا بِعُمَرِ بن الْخَطَّابِ رضی اللَّهُ عنه وَأَبِی فی نَاسٍ فَأَثْبَتُوا لِیَ الحدیث کما سمعت. رسول خدا صلی الله علیه وآله بر فراز منبر می گفت: (بعد من) دوازه سرپرست از قریشند که دشمنی دشمنان با آنها زیان نرساند، سپس به پشت سرم متوجه شدم عمر بن خطاب و پدرم را در میان مردم دیدم و آنها نیز سخن پیامبر را همان گونه که من شنیده بودم، نقل کردند. الطبرانی، ابوالقاسم سلیمان بن أحمد بن أیوب (متوفای۳۶۰هـ)، المعجم الکبیر، ج۲، ص۲۵۶، ح۲۰۷۳، تحقیق: حمدی بن عبدالمجید السلفی، ناشر: مکتبه الزهراء – الموصل، الطبعه: الثانیه، ۱۴۰۴هـ – ۱۹۸۳م. «اثنا عشر رجلاً» در برخی تعبیرات، جمله «اثنا عشر رجلاً» آمده که در صحیح مسلم و غیر آن نقل شده است: حدثنا بن أبی عُمَرَ حدثنا سُفْیَانُ عن عبد الْمَلِکِ بن عُمَیْرٍ عن جَابِرِ بن سَمُرَهَ قال سمعت النبی صلی الله علیه وسلم یقول: لَا یَزَالُ أَمْرُ الناس مَاضِیًا ما وَلِیَهُمْ اثْنَا عَشَرَ رَجُلًا ثُمَّ تَکَلَّمَ النبی صلی الله علیه وسلم بِکَلِمَهٍ خَفِیَتْ عَلَیَّ فَسَأَلْتُ أبی مَاذَا؟ قال: رسول اللَّهِ صلی الله علیه وسلم فقال: کلهم من قُرَیْشٍ. النیسابوری القشیری، ابوالحسین مسلم بن الحجاج (متوفای۲۶۱هـ)، صحیح مسلم، ج۳، ص۱۴۵۲، ح۱۸۲۱، تحقیق: محمد فؤاد عبد الباقی، ناشر: دار إحیاء التراث العربی – بیروت. و در نهایت در برخی منابع این روایت بدون پسوند «خلیفه؛ امیراً، رجلاً و قیماً » آمده است این روایت را ابو عوانه در مسندش نقل کرده است: حدثنا أحمد بن یوسف السلمی قال نا عمر بن عبد الله بن رزین عن سفیان یعنی ابن حسین عن سعید بن عمرو بن أشوع عن عامر الشعبی عن جابر بن سمره السوائی قال جئت مع أبی إلی المسجد ورسول الله صلی الله علیه وسلم یخطب فسمعته یقول: من بعدی اثنا عشر ثم خفض صوته فلم أدر ما یقول، قلت: لأبی ما یقول؟ قال: کلهم من قریش. أبو عوانه در پایان می گوید: وهذا مما انتخبه أبو زکریا الأعرج وهو حدیث حسن حسن. این روایت را ابو زکریای اعرج انتخاب کرده که روایت حسن است. الاسفرائنی، أبو عوانه یعقوب بن إسحاق (متوفای۳۱۶هـ)، مسند أبی عوانه، ج۴، ص۳۷۲، ح۶۹۹۰، ناشر: دار المعرفه – بیروت با توجه به منابع روایی دست اول اهل سنت، به دست می آید که این روایت با تعبیرات مختلفش از دیدگاه آنها یک روایت قابل قبول و پذیرفته شده است. و همگی صراحت دارند که این دوازده نفر، بعد از رسول خدا صلی الله علیه وآله جانشین، سرپرست، زمامدار و پیشوای مردم هستند.

مقصود از «خلفای دواز ده گانه» در این روایت

یکی از مطالب مهم در این روایت، تعیین مصداق «دوازده خلیفه» است که علمای شیعه و سنی دیدگاه های مختلفی ارائه کرده و تفسیر های گوناگونی از آن داشته اند. از آن جائی که شیعیان اعتقاد دارند که مقصود از این روایت، ائمه دوازده گانه اهل بیت علیهم السلام است، در تفسیر آن مشکل خاصی ندارند؛ اما دانشمندان و بزرگان اهل سنت دیدگاه های مختلفی را ارائه و در حقیقت دچار سردرگمی شده اند؛ تا جائی که برخی از آ ن ها به صراحت گفته اند که نمی توانند مقصود پیامبر را از این روایت مشخص کنند.

الف: دیدگاه اهل سنت

اهل سنت در تفسیر و تبیین مصداق خلفای دوازده گانه به شدت دچار حیرت و سردرگمی شده اند؛ زیرا از طرفی این روایات با سند روشن و بدون خدشه، در منابع معتبر آنان نقل شده که مورد اتفاق آنها است؛ از سوی دیگر، ویژگی هایی که در متن این روایات وجود دارد؛ مثل انحصار به عدد «دوازده»، بر مبنا و خلفای مورد نظر اهل سنت تطبیق نمی کند. حیرت اهل سنت را در بیان مقصود از این روایت ابن جوزی این گونه بیان می کند: هذا الحدیث قد أطلت البحث عنه، وتطلّبت مظانّه، وسألت عنه، فما رأیت أحدا وقع علی المقصود به. بحث پیرامون این روایت را طولانی کردم و در جستجوی گمانه ها بر آمدم؛ کسی را ندیدم که به مقصود این روایت دست یافته باشد. ابن الجوزی الحنبلی، جمال الدین ابوالفرج عبد الرحمن بن علی بن محمد (متوفای۵۹۷ هـ)، کشف المشکل من حدیث الصحیحین، ج۱، ص۴۴۹، تحقیق: علی حسین البواب، ناشر: دار الوطن – الریاض – ۱۴۱۸هـ – ۱۹۹۷م ابن بطال بکری قرطبی در شرح صحیح بخاری، ابن حجر عسقلانی در فتح الباری و بدر الدین عینی در عمده القاری از مُهَلَّب نقل می کنند که هیچ کس سخن قطعی را در مورد تعیین مصداق دوازده خلیفه در این روایت ارائه نکرده است و همواره اقوال در مورد روایت مختلف است: لم ألق أحدا یقطع فی هذا الحدیث بمعنی- یعنی بشئ معین. هیچ کس نتوانسته است معنای قطعی این روایت را مشخص و سخن معینی را در تفسیر آن بگوید. إبن بطال البکری القرطبی، ابوالحسن علی بن خلف بن عبد الملک (متوفای۴۴۹هـ)، شرح صحیح البخاری، ج۸، ص۲۸۷، تحقیق: ابوتمیم یاسر بن إبراهیم، ناشر: مکتبه الرشد – السعودیه / الریاض، الطبعه: الثانیه، ۱۴۲۳هـ – ۲۰۰۳م. العسقلانی الشافعی، أحمد بن علی بن حجر ابوالفضل (متوفای۸۵۲ هـ)، فتح الباری شرح صحیح البخاری، ج۱۳، ص۲۱۱، تحقیق: محب الدین الخطیب، ناشر: دار المعرفه – بیروت. العینی الغیتابی الحنفی، بدر الدین ابومحمد محمود بن أحمد (متوفای۸۵۵هـ)، عمده القاری شرح صحیح البخاری، ج۲۴، ص۲۸۱، ناشر: دار إحیاء التراث العربی – بیروت. بزرگان اهل سنت در ذیل روایت «اثنا عشر خلیفه» احتمالات فراوانی را برای بیان مقصود از این حدیث ابراز داشته اند. عمده ترین احتمالات شان این است که مقصود از خلفای اثنا عشر، خلفای بنی امیه هستند. بررسی و نقد این احتمالات، مجالی دیگر می طلبد که در مقاله دیگر به آن خواهیم پرداخت.

ب: دیدگاه شیعیان

از دیدگاه شیعیان، تنها مصداق این روایات، «ائمه اهل بیت علیهم السلام» هستند نه کسان دیگر و در این باره روایات صحیحی وجود دارد که ائمه اهل بیت را علاوه بر تعداد، با اسم و نسب معرفی کرده است. بهترین و جامع ترین روایت در این باره، لوح جابر بن عبد الله انصاری است که از جانب خدا به پیامبر اسلام داده شد و در آن، اسامی تمامی ائمه علیهم السلام درج شده و محدث توانا، ثقه الإسلام کلینی این روایت را با سند موثق نقل کرده است.

به عقیده ی ما خلفاء رسول خدا صلی الله علیه وآله از بنی هاشم و عترت آن حضرت است، نه این که تنها قریشی باشند و این مطلب در منابع معتبر خود آنان آمده است. طبق تصریح برخی از محققان و علمای اهل سنت، فراز آخر روایت «اثنا عشر»، دستخوش تحریف واقع شده و به