فایل پاورپوینت کامل کربلا؛ نبرد تصمیم ها

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل کربلا؛ نبرد تصمیم ها :

۱. آیا پذیرفتنی است نوجوان سیزده ساله ای که باید‌ بماند‌ و از زندگی خـود لذت ببرد‌، کشته‌ شود و فدای عموی خود شود؟ آیا درست است جوان برومندی که می تواند آتیه خوب و موفقی داشته باشد، به نبردی وارد شود که سرانجامش تیر‌ و نیزه‌ باشد، و ناکام گردد؟ آیا عـقلانی‌ اسـت‌ کسی که می توانست امیر لشگر بماند و از امتیازات کشوری بهترین استفاده ها را ببرد، یک باره مسیر خود را تغییر دهد و به نبردی وارد شود که سرانجامش مرگ است؟ آیا‌ عاقلانه‌ است کـسی را کـه امان می دهند تا نجات یابد، نپذیرد و به کشتن تن دهد؟ آیا نه این است کسانی که کنار کشیدند و همراه نشدند، درست تشخیص داده بـودند و خـوب عمل‌ کردند؟ آیا‌ ….

از جمله‌ پرسش هـای مـهم در داستان کربلا، این است که کار یاران سیدالشهدا(ع) عقلانی بود یا احساسی؟ گروهی از‌ آغاز همراه امام بودند و در ادامه راه کنار کشیدند. گروهی دیگر‌ از‌ آغازترجیح‌ دادند کـه هـمراه نشوند. گروهی دیگر از آغـاز تـا انجام ماندند و گروهی دیگر از آغاز برکنار بودند‌ و ‌‌در‌ ادامه، همراه شدند. کدام عقلانی رفتار کردند و کدام، احساسی؟ آیا عقلانی بودن یعنی این‌ که‌ نباید‌ در آن واقعه شور و احساسی از آنان دیده شود؟ آیا اگر از آنـان شـور و احساس دیده‌ شد، نشانه احساسی بودن و غیر عقلائی بودن است؟ آیا نشانه عقلانی بودن، کنار ایستادن‌، و نشانه احساسی بودن، به‌ میدان‌ آمدن است؟ و… اینها پرسش هایی هستند که در این مجال به صـورت مـختصر به آنـها خواهیم پرداخت.

۲. بی جهت نمی توان کسی یا چیزی را به احساسی بودن و یا ناعاقلانه بودن، متهم‌ کـرد.

بـرای تشخیص عقلانی یا احساسی بودن، باید ملاک و معیار داشت. نشانه عقلانی بودن و احـساسی بـودن چیست؟ در ایـن باره چند الگوی ارزیابی وجود دارد. یکی الگوی سنّ محور است؛ بدین معنا که هر کـس جوان بود، تصمیمش احساسی است و هر کس میانسال و کهنسال بود، تصمیمش عقلانی تـر است. این الگو، بـرای ارزیـابی کار یاران سیدالشدها(ع) کارآمد نیست. زیرا در سپاه کم تعداد ایشان، از پیرمردانی همانند جبیب بن مُظاهر تا نوجوانانی همانند قاسم بن حسن داریم! الگوی دیگر، الگوی نتیجه محور است؛ بدین معنا کـه اگر کاری با موفقیت(ظاهری) همراه بود، عقلانی است و اگر با شکست(ظاهری) همراه بود، غیر عقلانی و احساسی است. بر اساس این الگو، کار پیروان سیدالشهدا(ع) به این جهت که بـه شـکست دشمن و تشکیل حکومت نرسید و همه افراد کشته شده و یا به اسارت درآمدند، احساسی است، نه عقلانی. اگر چنین است، اولاً باید تقریباً اقدام همه انبیا و اولیای الهی را غیرعقلانی بدانیم و ثانیاً سـؤال ایـن است که معیار موفقیت و شکست چیست؟ اینجاست که ریشه ای تر از همه، سؤال اساسی این است که معیار تصمیم عقلانی و احساسی چیست؟

۳. نشانه عقلانی بودن یک تصمیم چند چیز است:

یک) بـه مـحاسبه سود و زیان می پردازد

دو) در این محاسبه، عاقبت اندیش است، نه حال اندیش؛ و مصلحت گراست، نه لذت گرا. از این رو، منفعت پایدار را بر و سود ناپایدار، و لذت آنی را بر سرور ناپایدار ترجیح می دهـد.

سـه) سـختی ها و شداید زندگی که گـاه مـانند زلزله ای زنـدگی را می لرزانند، تصمیم ها محک می خورند؛ کسانی که تصمیم احساسی گرفته باشند، دست از تصمیم خود می کشند و کسانی که عـاقلانه تـصمیم گـرفته باشند، بر عهد خود باقی می مانند.پایـداری در شـرایط سخت، نشانه عقلانی بودن، و تغییر در این شرایط، نشانه احساسی بودن است. به دیگر بیان، اصولاً صحنه کار و زار، و زمان جـدّی شـدن جـنگ، هنگامه ای است که تصمیم ها را محک می زند. وقتی درجـه خطر (دنیوی) بالا می رود و میزان منفعت آن پایین می آید، تصمیم ها محک می خورند و عقل از احساس جدا مـی شـود. آنـان که بر اساس عقل تصمیم گرفته اند، تا پای جان هم مـی ایـستند و آنان که بر اساس احساسات زودگذر (دنیوی) تصمیم گرفته اند، تغییر موضع می دهند. خطر مـرگ و رنـج و بـلا، مانند زلزله ای است که بنای سست و نامستحکم احساس را ویران می کند و تنها بـناهایی در بـرابر زلزله تـاب مقاومت دارند که بر پایه های مستحکم عقل بنا شده باشند.

چهار ) شاخص تـشخیص مـنفعت پایـدار و ناپایدار نیز فرمان خداست و این بدان جهت است که خداوند متعال، مصلحت واقعی انـسان را مـعیار فرمانهای خود قرار داده است؛ هر آنچه خدا امر کرده باشد، مصلحت پایدار، و هـر آنـچه نـهی کرده باشد، خسارت پایدار است، هر چند لذت آنی داشته باشد. بنا بر این، تـصمیم عـقلانی آن است که در محاسبه سود و زیان، منفعت پایدار را بر منفعت ناپایدار ترجیح می-دهـد و شـاخص درسـت بودن تصمیم نیز آن است که با فرمانهای خداوند متعال هماهنگ باشد. این را الگوی مصالحت مـحور مـی نامیم.

۴. از آنچه گذشت مشخص میشود که معیار تشخیص عقلانی بودن یا نـبودن تـصمیم عـاشورائیان، نه سن افراد است (که بگوییم هر جوانی که در سپاه سیدالشهدا(ع) بود، احساسی تصمیم گـرفته اسـت) و نـه نتیجه اقدام است(که بگوییم آنان که کنار ماندند، عاقل، و آنان کـه بـه میدان آمدند، احساسی بودند)؛ بلکه معیار درست، ماهیت تصمیم بر اساس الگوی مصلحت واقعی افراد اسـت. اکـنون با این معیار، می توان تصمیم بازیگران صحنه کربلا را ارزیابی کرد:

• افـرادی مـانند ابن عباس ها که به نتیجه کـار مـی نـگریستند، امام حسین(ع) را از این کار نهی می کـردند و خـود نیز همراهی نکردند و راه عافیت در پیش گرفتند. اینان به اصطلاح سیاستمدار بودند. اما اگـر بـدانیم که در عین دوراندیشی، ما مـأمور بـه وظیفه ایـم، نـه نـتیجه، آنگاه خواهیم دانست که این مـبنا نـیز یک مبنای احساسی و غیر عقلانی است؛ زیرا در این گونه تصمیم ها، «مـن» مـهم است که باید همیشه پیروز مـیدان باشد، نه «خدا» کـه بـاید دینش یاری شود، حتی اگـر بـه قیمت جان من تمام شود؛ البته جان دادنی که حیات جاویدان آخرت را بـا آن هـمه نعمت و سرور به ارمغان مـی آورد. پس ایـنان نـیز منفعت زودگذر را بـر مـنفعت پایدار ترجیح دادند و کـاری احـساسی انجام دادند.

• کسانی که در سپاه مقابل امام حسین(ع) قرار داشتند، از شام نیامده بودند، کـسانی بـودند که حضرت را دعوت کرده بودند! دیـروز ایـشان را دعوت کـردند و امـروز بـه جنگ با ایشان آمـدند! !؟ چرا تغییر موضع دادند؟! وقتی عبیدالله حاکم کوفه شد و بر آنان سخت گرفت، تغییر موضع دادنـد. واقـعیت این است که اگر تصمیم آنـان عـقلانی بـود، تـا بـه آخر پای آن می ایـستادند، هـمان گونه که تعداد انگشت شماری از آنان ایستادند. آنا