فایل پاورپوینت کامل چگونه توانستم مهارت انشاءنویسی دانش آموزانم را تقویت کنم؟

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل چگونه توانستم مهارت انشاءنویسی دانش آموزانم را تقویت کنم؟ :

مقدمه

درس انشاء از جمله دروسی است که ارتباط مستقیمی با خلاقیت دارد، دانش آموزان با بکارگیری کلمات و جمله سازی مناسب و بهره گیری از قوه خلاقیت خود درباره موضوع مورد نظر فکر می کنند.

در این میان آشنایی دانش آموزان با درست نویسی کلمات، ترکیب، جمله سازی و توسعه ی دامنه ی واژگان نقش بسزایی در مهارت انشاء نویسی دانش آموزان دارد.

جایگاه درس انشاءدر برنامه های درسی، همانند جایگاه هنر نمایش در میان دیگر هنرهاست. همه هنرها در هنر نمایش، نمود مییابند. هنر نمایش بازآفرینی زندگی است. انشاء هم بازآفرینی خود ما و ادراک ما از آفرینش است. از این دیدگاه هنر انشاء یادآور همان مراحل معرفتی و سیر حکمت اندوزی و پرورش دکارتی است (اکبری،۱۳۹۴؛ به نقل از قاسم پور مقدم، ۱۳۹۵).

شیوه های تقویت انشاء نویسی دانش آموزان:

۱- از ساده نویسی شروع کنیم

نویسندگی را ابتدا باید از ساده نویسی شروع کرد تا به نوشته های زیبا و تخیلی رسید. هیچ نویسنده ای از ابتدای کارش زیبا و هنرمندانه نمینوشته بلکه این مهارت را به تدریج و با تمرین و ممارست و البته علاقه و انگیزه به دست آورده است. به قول پروین که میگوید پرواز را با پرواز کردن نمیشود آموخت. برای اینکه به پرواز برسیم، ابتدا باید ایستادن را بیاموزیم:

تو را پرواز بس زود است و دشوار ز نوکاران که خواهد کار بسیار؟ بیاید هر دو پا محکم نهادن از آن پس فکر بر پای ایستادن اولین کار معلم انشاء این است که ترس از نوشتن را در شاگردانش از بین ببرد و این کار امکان ندارد مگر با آزاد گذاشتن و تشویق آن ها. در ابتدا باید ساده و درست نویسی را به دانش آموزان آموزش داد؛ مثلا میتوانیم از ترغیب آنان به نوشتن «خاطرات روزانه» شروع کنیم. دانش آموزان میتوانند خاطرات روزان خود را در دفترچه ای یادداشت کنند و در صورت تمایل برای هم کلاسیهای خود بخوانند. میتوانیم آن ها را تشویق به نوشتن «خلاصه فیلم یا سریال های تلویزیونی» کنیم. یا اینکه از آنان بخواهیم خلاصه آخرین داستانی را که خوانده اند، بنویسند. هر کدام از این موارد میتوانند به ترس از نوشتن را در دانش آموز از بین ببرند و کم کم او را دست به قلم کنند.

۲- به کمیت چندان اهمیت ندهیم

در ابتدای کار نویسندگی شاید دانش آموز از نوشتن زیاد، هراس داشته باشد و با نوشتن چند سطر، ذهنش به اصطلاح خالی شود. لازم نیست او را مجبور به زیاد نوشتن کنیم. به همان چند سطر او اهیمت بدهیم و او را تشویق کنیم. نوشتن در حد چند سطر یا بندنویسی در ابتدای کار کافی است.

به این ترتیب دانش آموز اعتماد به نفس پیدا میکند که بیشتر بنویسد و قدم به قدم جلوتر برود اما اگر او را مجبور کنیم که مثلا نوشته اش نباید کمتر از ۱۰ سطر باشد، احساس میکند ناتوان است و چه بسا با این کار جلوی نیروی تخیل و خلاقیت او را نیز بگیریم.

۳- دانش آموزان را به مطالعه و کتاب خوانی تشویق کنیم

خواندن کتاب های گوناگون میتواند به دانش آموزان در کار نوشتن بسیار کمک کند. مطالعه و کتاب خوانی گنجین لغات بچه ها را افزایش میدهد و باعث تغییر دیدگاه آنان نسبت به جهان پیرامونشان میشود. خواندن کتاب به تدریج باعث میشود دانش آموز جرئت پیدا کند و بنویسد.

گاهی میتوانیم در زنگ انشا، دانش آموزان کلاس را به کتابخان مدرسه ببریم و آن ها را آزاد بگذاریم که هر کتابی را دوست دارند بردارند و مطالعه کنند؛ البته خودمان هم باید در کنار آن ها باشیم و به مطالعه بپردازیم. سپس در جلسه ی بعد از آن ها بخواهیم هر کدام چند بند درباره کتابی که مطالعه کرده اند، بنویسند.

۴- از آن ها بخواهیم که قصه و خاطره بگویند

گاهی در ساعات درس انشاء میتوانیم دانش آموزان را تشویق به قصه گویی و خاطره گویی کنیم. می توانیم از آن ها بخواهیم هر کدام داستانی کوتاه برای دیگران بازگوید یا خاطره ای شیرین و به یاد ماندنی برای کلاس تعریف کند. این کار ضمن نشاط بخشی به فضای کلاس و تقویت مهارت های شفاهی دانش آموز میتواند سرآغاز نوشتن برای برخی از دانش آموزانی باشد که در نوشتن، مشکل دارند. در پایان هر جلسه میتوانیم از آنان بخواهیم قصه یا خاطره خود را که به زبان ساده برای دیگران بازگو کرده اند، روی کاغذ بنویسند. استفاده از این روش به ویژه برای دانش آموزانی که نوشتن برایشان سخت است، بسیار مفید است. در این روش ما به دانش آموزان میگوییم که نوشتن هم می تواند مثل گفتن، ساده و آسان باشد.

۵- جمله نویسی را در کلاس تمرین کنیم

یکی از راه های تقویت انشاء نویسی دانش آموزان، تمرین جمله نویسی است. همان طور که قبلا اشاره شد، دانش آموز در ابتدای کار، از نوشتن زیاد (متن نویسی) ناتوان است. ما هم نباید او را مجبور کنیم از همان ابتدا درباره هر موضوعی یک صفحه بنویسد، بلکه باید به او فرصت دهیم که با نوشته های کوتاه و مختصر شروع کند. برای این کار میتوانیم از جمله سازی شروع کنیم. واژه هایی به دانش آموزان بدهیم و از آنان بخواهیم درباره آن ها جمله های کوتاهی بنویسند. البته چنین تمریناتی در فعالیت های بخش نوشتن کتاب فارسی هم قرار داده شده است. میتوانیم در زنگ انشا، واژه های بیشتری را در اختیار آنان بگذاریم و بخواهیم که با آن ها جمله های بیشتر و گسترده تری بسازند. این کار میتواند سرآغاز نوشتن برای دانش آموزان باشد.

با توانا شدن تدریجی دانش آموزان در جمله سازی، از آن ها میخواهیم جمله های خود را گسترده تر کنند تا به یک بند (پاراگراف) برسد. به این ترتیب، آن ها به متن نویسی نزدیک خواهند شد.

۶- از شبک معنایی یا خوش خورشیدی استفاده کنیم

در این روش، ابتدا موضوع مطرح شده را در قالب یک واژه روی تخته مینویسیم. سپس، اطراف این واژه طرحی از یک خورشید میکشیم که دارای شعاع های مختلف است و موضوع در وسط طرح خورشید قرار میگیرد. آن گاه از دانش آموزان میخواهیم همان طرح را در دفترچ انشای خود بکشند و با دیدن آن واژه (موضوع اصلی)، هر کلمه دیگری به ذهنشان میرسد، در اطراف آن خورشید بنویسند. به این ترتیب، دانش آموزان شبکه معنایی گسترده ای با آن واژه میسازند. سپس، از آنان میخواهیم با آن واژه ها جمله های مختلفی بسازند و در پایان، جملات خود را به کمک حروف ربط به هم وصل کنند. در نهایت، دانش آموزان انشایی نامنظم در دفترچ خود خواهند داشت که با کمی مرتب کردن و حذف برخی جمله ها و واژه های تکراری، منظم میشود. در این روش، ممکن است انشای دانش آموز زیبا به نظر نرسد ولی در ابتدای کار نگارش و انشاء نویسی میتواند به دانش آموزان کمک کند.

۷- متن خوانی و کتاب خوانی دبیر در زنگ انشا

گاهی میتوانیم کتاب هایی را به کلاس ببریم و داستان هایی کوتاه یا متن هایی ادبی و زیبا را برای دانش آموزان بخوانیم. این کار ضمن ایجاد التذاذ ادبی در ساعت انشا، میتواند دانش آموزان را با نوشته های نویسندگان بزرگ آشنا کند و شوق نوشتن را در آن ها برانگیزد.

۸- آموزش کاربرد نشانه های نگارشی

باید دانش آموزان را در زنگ انشاء با نشانه های نگارشی و کاربردهای گوناگون آن ها آشنا سازیم. می توانیم در ابتدا اهمیت و نقش علائم نگارشی را در درک بهتر مفهوم جملات با چند مثال ساده بازگو کنیم. سپس متن هایی را به دانش آموزان بدهیم و از آن ها بخواهیم که آن ها را نشانه گذاری کنند. در انشاهایشان هم نشانه های نگارشی را تا حد ممکن به کار ببرند. با کنترل انشای آنان، اگر در نشانه گذاریشان ایرادی بود، آن را اصلاح کنیم و توضیحات لازم را به دانش آموز بدهیم.

۹- استفاده از چرکنویس

همیشه از دانش آموزان بخواهیم، ابتدا انشای خود را در یک برگ چرکنویس بنویسند. نوشتن انشا

در برگ چرکنویس دو فایده دارد:

۱- پرورش قوه تخیل و تمرکز بر موضوع

دانش آموز وقتی انشای خود را در چرکنویس مینویسد، روی موضوع تمرکز میکند و برای فهم و درک و پرورش موضوع میکوشد. در ضمن، نیروی تخیل و خلاقیت خود را تا حد امکان به کار می گیرد؛ چون در این مرحله، ظاهر انشاء برای او اهیمت ندارد و بیشتر به محتوا میاندیشد.

۲- رعایت ظاهر زیبای انشا

پس از نوشتن انشاء در برگ چرکنویس، دانش آموز میتواند انشای خود را با حوصله و رعایت اصول نگارشی، پاکنویس کند. در این مرحله، تمرکز او بر حفظ ظاهر زیبا و رعایت اصول و قواعد نگارشی خواهد بود. بنابرین، داشتن برگ چرکنویس میتواند به ارائه یک انشای زیبا، هم از نظر ظاهر و هم محتوا، به دانش آموزان کمک کند.

۱۰- انشاء نویسی گروهی

یکی دیگر از شیوه های تقویت انشاء نویسی دانش آموزان، استفاده از شیوه های گروهی است. برای این کار ابتدا موضوع را مطرح میکنیم. سپس از دانش آموزان میخواهیم، درباره آن در گروه، بحث و تبادل نظر کنند و در پایان، نتیج بحث را نماینده گروه در کلاس ارائه دهد.

گاهی نیز میتوانیم از شیوه پرسش و پاسخ استفاده کنیم و نظرات دانش آموزان را درباره موضوع، جویا شویم. این روش ها میتواند در روشن سازی طرز تلقی دانش آموزان از موضوع انشاء بسیار مؤثر باشد و به آن ها یاری رساند. پس از بحث و تبادل نظر و پرسش و پاسخ درباره موضوع، از دانش آموزان میخواهیم شروع به نوشتن کنند. با این روش ها دانش آموز آمادگی فکری و ذهنی برای نوشتن پیدا خواهد کرد و حتی خواهد توانست درباره موضوعاتی که هیچ اطلاعی درباره آن ها ندارد، انشاء بنویسد.

۱۱- تدوین ویژه نام انشاء های برتر

برای تشویق و ترغیب دانش آموزان به نوشتن انشاء های زیبا، میتوانیم ویژه نامه ای با عنوان «انشاهای برتر دانش آموزان» تهیه کنیم و هر ماه تعدادی از انشاء های منتخب دانش آموزان را در آن گردآوری کنیم. برای این کار در ساعات درس انشاء که تعدادی از انشاها در کلاس خوانده میشوند، بهترین آن ها را انتخاب کنیم و از دانش آموزان میخواهیم آن را در یک برگ A4 دوباره پاکنویس کند. سپس آن را در ویژه نامه قرار میدهیم. بهتر است محل نگهداری این ویژه نامه دفتر دبیران مدرسه باشد تا دیگر دبیران و مربیان هم آن ها را مطالعه کنند. گاهی نیز میتوانیم با تشویق این دانش آموزان و معرفی آنان به مسئولان مدرسه از آنان بخواهیم انشاء های خود را در مراسم آغازین (صبحگاه) بخوانند. این کار نوعی تشویق دانش آموز به زیبا نویسی است (جان پرور،۱۳۹۵).

انشا نوعی نوشتن فعال است که در پایه ی دوم ابتدایی با جمله سازی و در پایه سوم با انشاء نویسی آغاز میگردد، یادگیری مهارت انشاء نویسی در دوره ابتدایی نقش مهمی در پرورش خلاقیت های دانش آموزان دارد، دانش آموزان با بهره گیری از قواعد نوشتن و توانایی خواندن روان و صحیح جملات و افزایش دامن واژگان خود، میتوانند به خلاقیت خود در درس انشاء بیفزایند و جملاتی را خلق کنند. کلاس درس انشاء بایستی هر روز متفاوت تر از روز قبل باشد تا برای دانش آموزان تازگی داشته باشد و از تکرار و بیانگیزگی جلوگیری کند.

بیان مسئله

زنگ انشاء همانند سایر زنگ ها شور و شوق خودش را نداشت، دانش آموزان از خواندن انشاء در کلاس درس اجتناب میکردند یا اصرار داشتند انشاء را در منزل بنویسند و جلسه ی آینده به کلاس بیاورند، برخی از دانش آموزان که در درس املا ضعف داشتند و نمیتوانستند جمله نویسی را درست انجام دهند تمایلی به نوشتن انشاء نداشتند، در اکثر نوشته های دانش آموزان جملات تکراری دیده میشد.

تداوم این وضعیت به یک مانع اساسی برای رسیدن به اهداف درس انشاء تبدیل شده بود؛ تصمیم گرفته شد در جلسه ی شورای معلمان، موضوع مطرح شود و برای حل این مسئله از نظرات و تجارب آن ها استفاده گردد، همچنین گروه نقاد پژوهش (متشکل از ۱- مدیر مدرسه ۲- سه نفر از همکاران مدرسه ۳- یک نفر روانشناس تربیتی) به منظور راهنمایی و نظارت بر فرآیند تحقیق تشکیل گردید.

ضرورت و اهمیت تحقیق

امروزه، اهمیت نوشتن به عنوان راه تبادل اطلاعات، بیان افکار، احساسات و ارتباطات، نسبت به گذشته، بسیار مشهودتر است. در مدارس و دانشگاه های کشورهای توسعه یافته آموزشی، به مهارت نگارش و انشاءنویسی، توجه ویژه ای میشود زیرا کسب صلاحیت در نوشتن به رشد و توسعه زبان مادری منجر میشود و میتواند در تحکیم ریشه های زبان مادری