فایل پاورپوینت کامل دنیا و آخرت در سخن امام باقر علیه السلام

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل دنیا و آخرت در سخن امام باقر علیه السلام :

غم آخرت

هنگامی که امام باقر(ع)، به همراه جابر از منزل خارج می شدند، جابر مشاهده می کند که در سیمای مبارک امام آثار ناراحتی هویداست. روایت چنین است: «خَرَجَ یوْماً وَهُوَ یقولُ: اَصبَحْتُ وَاللهِ یا جَابِرُ مَحْزُوناً مَشْغُولَ الْقَلْبِ. فَقُلْتُ: جُعِلْتُ فِدَاک! مَا حُزْنُک وَ شُغْلُ قَلْبِک؟ کلُّ هَذَا عَلَی الدُّنْیا؟ فَقَالَ(ع): لَا یا جَابِرُ! وَلَکنْ حُزْنُ هَمِّ الْآخِرَه؛[۱] روزی امام باقر(ع) خارج شد در حالی که به جابر می فرمود: ای جابر! به خدا سوگند من امروز دل گرفته و محزون صبح کردم. گفتم: فدایت شوم، غم شما چیست؟ و دل گرفتگی شما برای چیست؟ آیا هم اینها برای دنیا است؟ حضرت فرمود: نه ای جابر! ولیکن از غم آخرت است.»

برای آنکه علت ناراحتی و گرفتگی امام باقر(ع) روشن شود، از روایت دیگری که از محضر نورانی امام صادق(ع) صادر شده است استفاده می کنیم. «سفیان ثوری» نقل می کند: «دَخَلْتُ عَلَی أَبِی عَبْدِ اللَّهِ(ع) فَقُلْتُ کیفَ أَصْبَحْتَ یا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ فَقَالَ(ع) وَ اللَّهِ إِنِّی لَمَحْزُونٌ وَ إِنِّی لَمُشْتَغِلُ الْقَلْبِ فقُلْتُ لَه وَ ما أَحْزَنَک وَ مَا شَغَلَ قَلْبَک فَقَالَ(ع) لِی یا ثَوْرِی! إِنَّهُ منْ دَاخلَ قَلْبَهُ صَافِی خَالِصِ دِینِ اللَّهِ شَغَلَهُ عَمَّا سِوَاهُ؛[۲] خدمت امام صادق(ع) رسیدم و عرض کردم: یا بن رسول الله(ص)! چگونه صبح کردی؟ امام(ع) فرمود: به خدا محزون هستم و قلبم مشغول. به امام(ع) عرض کردم: چه شما را غمگین کرده؟ و چه چیزی دلتان را مشغول کرده است؟ امام(ع) به من فرمود: ای ثوری! همانا هر کس دین پاک و خالص خدا را در دل خود جای دهد، از غیر خودش بازش می دارد.»

جایگاه دنیا

برای اینکه ما بتوانیم شناخت درستی از جایگاه دنیا پیدا کنیم، در این قسمت امام باقر(ع)، دو مثال دربار دنیا بیان می کنند و می فرمایند: «فَأَنْزِلْ نَفْسَک منَ الدُّنیا کمثَلِ مَنْزِلٍ نَزَلْتَهُ سَاعَهً ثُمَّ ارْتَحَلْتَ عَنْهُ أَوْ کمَثَلِ مَالٍ اسْتَفَدْتَهُ فِی مَنَامِک ففَرِحْتَ بهِ وَ سرِرْتَ ثُمَّ انْتَبَهْتَ مِنْ رَقْدَتِک وَ لَیسَ فِی یدِک شَی ءٌ وَ إِنِّی إِنَّمَا ضَرَبْتُ لَک مَثَلًا لِتَعْقِلَ وَ تَعْمَلَ بهِ إِن وَفقَک اللَّهُ لَه؛[۳] نفس خود را نسبت به دنیا چنان بدار که یک ساعت در آن منزل کردی، و سپس از آن کوچ خواهی کرد. یا چون مالی که در خواب از آن بهره ببری و بدان شاد و مسرور گردی، و سپس از خواب بیدارشوی، در حالی که چیزی در دست نداری.

و من همانا برای تو مثلی زدم تا تعقل کنی و بکار بندی و این در صورتی خواهد بود که خداوند توفیقت دهد.»

امام(ع) پس از آنکه دنیا را شناساند، با ارائه این دو مثال زیبا و گویا، صحاب خویش را برای انتخاب روش و طریق سلوک دنیایی راهنمایی می کنند. این دو مثال را فرزند بزرگوارش، امام صادق(ع) نیز در روایتی بیان می فرمایند: «فَأَنْزِلِ الدُّنْیا کمَنْزِلٍ نَزَلْتَهُ فَارْتَحَلْتَ عَنْهُ أَوْ کمَالٍ أَصَبْتَهُ فِی مَنَامِک فَاسْتَیقَظْتَ وَ لَیس فی یدِک شی ءٌ مِنْهُ؛[۴] دنیا را چنان دان که بار انداختی و از آن می کوچی، یا چون مالی که به خواب بینی و چون بیدار شوی، چیزی از آن به دست نداری.»

ائمه هدی(ع)، اخبار و احادیثی را که در شکل و لعاب مثال صادر شده است، اکثراً جهت تنبه و عبرت شنوندگان به کار برده اند؛ مثلاً از حضرت صادق(ع) روایت شده است که: «مَثَل دنیا، مثل آب دریاست، هر قدر که تشنه لب از آن بیاشامد، سیراب نمی گردد؛ بلکه بر تشنگیش می افزاید تا او را بکشد.»[۵]

همچنین از آن امام همام(ع) روایت شده است که: «دنیا مانند پلی است، زود از آن بگذرید و به تعمیرش نپردازید.»[۶]

در اینجا مثال دیگری را ذکر می کنیم که بیش تر به بیان غفلت و غرور (فریفتگی) و نادانی اهل دنیا پرداخته است: «حکیمی بیان نمود: حال آدمی و فریفتگی او به دنیا و غفلتش از مرگ و سختیهای پس از آن (آخرت) و مشغول شدن به خوشیهای فانی و غم انگیز، شبیه آدمی است که در چاهی افتاده و کمر او را با ریسمان بسته باشند، در ته آن چاه اژد های بسیار بزرگی منتظر نشسته تا او به اندرون چاه افتد و او را ببلعد و در بالای چاه دو موش سیاه و سپید هستند که پیوسته به جویدن آن ریسمان مشغولند و این مرد با آنکه اژد های ته چاه را می بیند و موشهای سرگرم به جویدن ریسمان را مشاهده می کند، به خوردن مقداری عسل که به دیوار چاه مالیده شده و با خاک مخلوط گردیده و زنبورهای بسیاری گرداگرد آن جمع آمده اند مشغول است و با کمال میل و اشتیاق با زنبورها مبارزه می کند و عسل می خورد و از بالا و پایین خود به کلی غافل است.

حکیم از ایراد مثال فوق چنین نتیجه می گیرد که چاه «دنیا»ست و ریسمان «عمر» و اژد ها «مرگ» و دو موش سیاه و سپید، «شب و روز»ند که عمرها را به آخر می رساند و عسل مخلوط با خاک، «خوشیهای توأم با بدبختی و رنج « است و زنبوران «دنیا داران».

باری، اگر کسی با دید دقت و عبرت به این مثال توجه کند، آن را با شرایط خود به تمام معنا مساوی خواهد یافت.»[۷]

آخرت مداری

آخرت مداری؛ یعنی با نگاه به آخرت، شکل و طریق زندگی در دنیا را انتخاب کنیم؛ چرا که براساس زندگی در دنیاست که آخرت خود را می سازیم. پس از این مقدم کوتاه به قسمت دوم کلام نورانی امام باقر(ع) می پردازیم: «یا جَابِرُ! مَنْ دَخَلَ قَلْبَهُ خَالِصُ حَقِیقَهِ الْإِیمَانِ شُغِلَ عَمَّا فِی الدُّنْیا مِنْ زِینَتِهَا إِنَّ زِینَهَ زَهْرَهِ الدُّنیا إِنمَا هُوَ لَعِبٌ وَ لَهْوٌ وَ إِنَّ الدَّارَ الْآخِرَهَ لَهِی الْحَیوانُ یا جَابِرُ! إِنَّ الْمُؤْمِنَ لَا ینْبَغِی لَهُ أَنْ یرْکنَ وَ یطْمَئِنَّ إِلَی زَهْرَهِ الْحَیاهِ الدُّنْیا؛[۸] ای جابر! بر دل هر کسی که خالص حقیقت ایمان وارد شود، از زینتی که در دنیا است رو برتابد؛ زیرا که زینتهای دنیایی در واقع بازی و سرگرمی هستند. به راستی که خان آخرت، زندگی حقیقی است.

ای جابر! به راستی که مؤمن را نشاید که به شکوفایی زندگی در دنیا تکیه و اطمینان پیدا کند.»

در واقع، امام باقر(ع) برای بنیان زندگی آخرت گرا، سه دلیل روشن می آورد که اساس و خواستگاهش قرآن می باشد.

روایت فوق به آیاتی از قرآن اشاره دارد که تعدادی از آنها ذکر می شود:

«وَ ما هذِهِ الْحَیاهُ الدُّنْیا إِلاَّ لَهْوٌ وَ لَعبٌ وَ إِن الدَّارَ الْآخِرَهَ لَهِی الْحَیوانُ لَوْ کانُوا یعْلَمُونَ»[۹]؛ «این زندگی دنیا جز سرگرمی و بازیچه نیست، و زندگی حقیقی همانا در سرای آخرت است، اگر می دانستند!» «إِنَّمَا الْحَیاهُ الدُّنْیا لَعِبٌ وَ لَهْو»[۱۰]؛ «زندگی این دنیا لهو و لعبی بیش نیست.» «اعْلَمُوا أَنَّمَا الْحَیاهُ الدُّنْیا لَعِبٌ وَ لَهْوٌ وَ زینَهٌ وَ تَفاخُرٌ بَینَکمْ وَ تَکاثُرٌ فِی الْأَمْوالِ وَ الْأَوْلادِ»[۱۱]؛ «بدانید، که زندگی دنیا، در حقیقت بازی و سرگرمی و آرایش (زینت) و فخر فروشی شما به یکدیگر و فزون طلبی در اموال و فرزندان است.»

امام صادق(ع) نیز در معرفی دنیا می فرمایند: «مَا الدُّنْیا وَ مَا عَسَی أَنْ تَکونَ هَلِ الدُّنْیا إِلَّا أَکلٌ أَکلْتَهُ أَوْ ثَوْبٌ لَبِسْتَهُ أَوْ مرْکبٌ رَکبْتَهُ؛[۱۲] دنیا چیست؟ و امید می رود که چه باشد؟ آیا دنیا جز لقمه ای است که می خوری یا جامه ای که می پوشی و یا مرکبی که سوار می شوی؟»

و در ادامه سه اصل اساسی که امام باقر(ع) نیز به آن اشاره داشته اند بیان می دارند که: «إِن الْمُؤْمِنِینَ لَمْ یطْمَئِنُّوا فِی الدُّنْیا وَ لَمْ یأْمَنُوا قُدُومَ