فایل پاورپوینت کامل آداب دعا کردن و برخی حکمت های عدم استجابت دعا

---

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل آداب دعا کردن و برخی حکمت های عدم استجابت دعا :

حضرت صادق علیه السّلام فرمودند: هر کس درست و نیکو وضو بگیرد و پس از آن دو رکعت نماز بخواند و رکوع و سجود آن را به طور کامل انجام دهد، سپس سلام دهد و خدای عزّ و جلّ و رسول خدا صلّی الله علیه و آله را مدح کند و آن گاه حاجتش را بخواهد، هر آینه به جا طلب نموده و هر کس به جا طلب خیر کند مأیوس نمی گردد.

آداب استجابت دعا

در این نوشته به بررسی آداب دعا پرداخته و تعدادی از آداب دعا را بیان می کنیم و در قسمت نهائی، اشاره ای به برخی از حکمت های عدم استجابت دعا خواهیم داشت.

۱- تسلیم امر خداوند بودن

(بیان ذکرمَا شَاءَ اللَّهُ لَا حَوْلَ وَ لَا قُوَّهَ إِلَّا بِاللَّهِ).عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ علیه السّلام قَالَ: «إِذَا دَعَا الرَّجُلُ فَقَالَ بَعْدَ مَا دَعَا-مَا شَاءَ اللَّهُ لَا حَوْلَ وَ لَا قُوَّهَ إِلَّا بِاللَّهِ- قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ اسْتَبْسَلَ عَبْدِی وَ اسْتَسْلَمَ لِأَمْرِی اقْضُوا حَاجَتَه». از امام صادق علیه السّلام روایت شده است که حضرت فرمودند: هر گاه انسان دعا کند و بعد از دعای خود بگوید- مَا شَاءَ اللَّهُ لَا حَوْلَ وَ لَا قُوَّهَ إِلَّا بِاللَّهِ(هر چه خدا بخواهد و هیچ حول و قوّه ای نیست مگر از جانب خدای متعال)-خدای عزّ و جلّ می فرماید: بنده من، دل به من نهاد و تسلیم امر من گردید، حاجتش را برآورید. [۱]

عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ علیه السّلام قَالَ: «بَعَثَ اللَّهُ نَبِیاً إِلَی قَوْمٍ فَشَکا إِلَی اللَّهِ الضَّعْفَ فَأَوْحَی اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ إِلَیهِ أَنَّ النَّصْرَ یأْتِیک بَعْدَ خَمْسَ عَشْرَهَ سَنَهً فَقَالَ لِأَصْحَابِهِ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ أَمَرَنِی بِقِتَالِ بَنِی فُلَانٍ فَشَکوْا إِلَیهِ الضَّعْفَ فَقَالَ لَهُمْ إِنَّ اللَّهَ قَدْ أَوْحَی إِلَی أَنَّ النَّصْرَ یأْتِینِی بَعْدَ خَمْسَ عَشْرَهَ سَنَهً فَقَالُوا مَا شَاءَ اللَّهُ لَا حَوْلَ وَ لَا قُوَّهَ إِلَّا بِاللَّهِ قَالَ فَأَتَاهُمُ اللَّهُ بِالنَّصْرِ فِی سَنَتِهِمْ تِلْک لِتَفْوِیضِهِمْ إِلَی اللَّهِ لِقَوْلِهِمْ مَا شَاءَ اللَّهُ لَا حَوْلَ وَ لَا قُوَّهَ إِلَّا بِاللَّه». از حضرت صادق علیه السّلام روایت است که آن حضرت فرمودند: خدای متعال پیغمبری را به سوی قومی مبعوث نمود، او به درگاه خدا از ضعف خود شکایت کرد، خدای عزّ و جلّ به او وحی نمود که بعد از گذشت پانزده سال پیروز خواهی شد. آن پیغمبر خدا به اصحابش فرمود که خداوند عزّ وجلّ مرا به جنگ با بنی فلان امر نموده است و من به درگاه او از ضعف و ناتوانی خود شکایت نمودم، خدای متعال به من وحی نمود که بعد از پانزده سال پیروز خواهم شد، اصحاب او گفتند:«مَا شَاءَ اللَّهُ لَا حَوْلَ وَ لَا قُوَّهَ إِلَّا بِاللَّهِ»، پس خدای تعالی در همان سال پیروزی را نصیبشان کرد، به خاطر آن که امر خود را به خدای متعال تفویض نموده و تسلیم خواسته او گردیدند، به جهت گفتن «مَا شَاءَ اللَّهُ لَا حَوْلَ وَ لَا قُوَّهَ إِلَّا بِاللَّهِ». [۲]

رُوِی: «أَنَّ مَنْ أَصَابَتْهُ شِدَّهٌ وَ کانَتْ لَهُ إِلَی اللَّهِ تَعَالَی حَاجَهٌ بَالِغاً مَا بَلَغَتْ فَلْیصْبِحْ یوْمَ الْجُمُعَهِ صَائِماً وَ لْیقُلْ سِتَّمِائَهِ مَرَّهٍ مَا شَاءَ اللَّهُ لَا حَوْلَ وَ لَا قُوَّهَ إِلَّا بِاللَّهِ ثُمَّ یسْأَلُ اللَّهَ تَعَالَی حَاجَتَهُ تُقْضَی سَرِیعاً إِنْ شَاءَ اللَّهُ تَعَالَی» سیّد بن طاووس رحمه الله علیه می فرماید که روایت شده است: هر کس مبتلا به سختی و بلائی شده و از درگاه خداوند متعال حاجتی بخواهدهر اندازه که حاجتش بزرگ باشد، پس باید صبح جمعه درحالی که روزه است ششصد مرتبه بگوید:« مَا شَاءَ اللَّهُ لَا حَوْلَ وَ لَا قُوَّهَ إِلَّا بِاللَّهِ» سپس از خداوند حاجت خود را بخواهد، ان شاء الله حاجتش سریعاً برآورده خواهد شد. [۳]

۲- خواندن دو رکعت نماز.

عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ علیه السّلام قَالَ: «مَنْ تَوَضَّأَ فَأَحْسَنَ الْوُضُوءَ ثُمَّ صَلَّی رَکعَتَینِ فَأَتَمَّ رُکوعَهُمَا وَ سُجُودَهُمَا ثُمَّ سَلَّمَ وَ أَثْنَی عَلَی اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ عَلَی رَسُولِ اللَّهِ صلّی الله علیه و آله ثُمَّ سَأَلَ حَاجَتَهُ فَقَدْ طَلَبَ فِی مَظَانِّهِ وَ مَنْ طَلَبَ الْخَیرَ فِی مَظَانِّهِ لَمْ یخِب». از حضرت صادق علیه السّلام روایت شده است که فرمودند: هر کس درست و نیکو وضو بگیرد و پس از آن دو رکعت نماز بخواند و رکوع و سجود آن را به طور کامل انجام دهد، سپس سلام دهد و خدای عزّ و جلّ و رسول خدا صلّی الله علیه و آله را مدح کند و آن گاه حاجتش را بخواهد، هر آینه به جا طلب نموده و هر کس به جا طلب خیر کند مأیوس نمی گردد. [۴]

۳- به دست کردن انگشتر فیروزه و عقیق.

قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلّی الله علیه و آله قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَ: «إِنِّی لَأَسْتَحْیی مِنْ عَبْدٍ یرْفَعُ یدَهُ وَ فِیهَا خَاتَمُ فَیرُوزَجٍ فَأَرُدُّهَا خَائِبَهً». رسول خدا صلّی الله علیه و آله فرمودند: خدای عزّ و جلّ می فرماید: من حیا می کنم از این که مأیوس سازم بنده ای را که دستش را به سوی من بلند می کند در حالی که در انگشتش نگین فیروزه ا ست. [۵]

عَنِ الصَّادِقِ علیه السّلام قَالَ: «مَا رُفِعَتْ کفٌّ إِلَی اللَّهِ أَحَبُّ إِلَیهِ مِنْ کفٍّ فِیهَا خَاتَمُ عَقِیقٍ». از امام صادق علیه السّلام روایت شده است که فرمودند: دستی به سوی خدای متعال بالا برده نشده است که محبوب تر از دستی باشد که در آن انگشتر عقیق است. [۶]

قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلّی الله علیه و آله:«مَنْ تَخَتَّمَ بِالْعَقِیقِ قُضِیتْ حَوَائِجُهُ». رسول خدا صلّی الله علیه و آله فرمودند: هر کس انگشتر عقیق در دست داشته باشد، حوائجش برآورده خواهد شد. [۷]وَ فِی حَدِیثٍ آخَرَ «(مَنْ تَخَتَّمَ بِالْعَقِیقِ) لَمْ یقْضَ لَهُ إِلَّا بِالَّتِی هِی أَحْسَنُ». و در حدیث دیگری آمده است (هر کس انگشتر عقیق به دست کند) حاجتش به بهترین شکل برآورده خواهد شد. [۸]

۴- مسواک زدن.

عن النّبیّ صلّی الله علیه و آله: «مَنِ اسْتَاک کلَّ یوْمٍ فَلَا یخْرُجُ مِنَ الدُّنْیا حَتَّی یرَی إِبْرَاهِیمَ علیه السّلام فِی الْمَنَامِ وَ کانَ یوْمَ الْقِیامَهِ فِی عِدَادِ الْأَنْبِیاءِ وَ قَضَی اللَّهُ تَعَالَی لَهُ کلَّ حَاجَهٍ لَهُ مِنْ أَمْرِ الدُّنْیا وَ الْآخِرَهِ وَ یکونُ یوْمَ الْقِیامَهِ فِی ظِلِّ الْعَرْشِ یوْمَ لَا ظِلَّ إِلَّا ظِلُّهُ وَ یکونُ فِی الْجَنَّهِ رَفِیقَ إِبْرَاهِیمَ علیه السّلام وَ رَفِیقَ جَمِیعِ الْأَنْبِیاء». از رسول خدا صلّی الله علیه و آله روایت است که فرمودند: هر کس هر روز مسواک بزند، از دنیا خارج نمی شود تا اینکه ابراهیم علیه السّلام را در خواب ببیند و روز قیامت در شمار انبیاء خواهد بود و خداوند تعالی هر حاجتی از امر دنیا و آخرت او را برآورده خواهد ساخت و روز قیامت، روزی که هیچ سایه ای جز سایه(رحمت) خدا نیست، در سایه عرش قرار گرفته و در بهشت همراه و رفیق ابراهیم علیه السّلام و رفیق تمام انبیاء خواهد بود. [۹]

۵- بلند کردن دست ها به هنگام دعا.

عَنْ سَلْمَانَ الْفَارِسِی رَضِی اللَّهُ عَنْهُ عَنِ النَّبِی صلّی الله علیه و آله: «أَنَّهُ قَالَ إِنَ اللَّهَ لَیسْتَحْیی مِنَ الْعَبْدِ أَنْ یرْفَعَ إِلَیهِ یدَیهِ فَیرُدَّهُمَا خَائِبَتَین ». از سلمان فارسی رضی الله عنه روایت است که رسول خدا صلّی الله علیه و آله نقل می کند که حضرت فرمودند: خدای متعال حیا می کند از این که محروم بازگرداند دو دست بنده ای را که (به هنگام دعا) دو دستش را به سمت خدا بلند می کند. [۱۰]

عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ علیه السّلام قَالَ: «مَا أَبْرَزَ عَبْدٌ یدَهُ إِلَی اللَّهِ الْعَزِیزِ الْجَبَّارِ إِلَّا اسْتَحْیا اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ أَنْ یرُدَّهَا صِفْراً حَتَّی یجْعَلَ فِیهَا مِنْ فَضْلِ رَحْمَتِهِ مَا یشَاءُ فَإِذَا دَعَا أَحَدُکمْ فَلَا یرُدَّ یدَهُ حَتَّی یمْسَحَ عَلَی وَجْهِهِ وَ رَأْسِهِ». هیچ بنده ای دستش را به سوی خداوند عزیز و جبار آشکار نمی کند مگر آنکه خداوند عزیز و جلیل، شرم دارد از این که آن را خالی برگرداند، پس هر یک از شما که دعا کرد، دستش را برنگرداند، تا این که آن را بر صورت و سرش بکشد. [۱۱]

۶- ختم کردن دعا به آمین.

عَنْ أَبِی زَحِیرٍ قَالَ: «خَرَجْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلّی الله علیه و آله ذَاتَ لَیلَهٍ فَأَتَینَا عَلَی رَجُلٍ قَدْ أَلَحَّ فِی الْمَسْأَلَهِ فَوَقَفَ النَّبِی صلّی الله علیه و آله لِیسْمَعَ مِنْهُ فَقَالَ صلّی الله علیه و آله أَوْجَبَ أَنْ یخْتِمَ فَقَالَ رَجُلٌ مِنَ الْقَوْمِ بِأَی شَی ءٍ یخْتِمُ فَقَالَ بِآمِینَ إِذَا خَتَمَ بِآمِینَ فَقَدْ أَوْجَبَ فَانْصَرَفَ الرَّجُلُ الَّذِی سَأَلَ النَّبِی صلّی الله علیه و آله فَأَتَی الرَّجُلَ فَقَالَ لَهُ اخْتِمْ یا فُلَانُ بِآمِینَ وَ أَبْشِرْ». از ابی زحیر روایت است که گفت: شبی خدمت رسول خدا صلّی الله علیه و آله بودیم، به مردی رسیدیم که در دعا کردن و درخواست از خدا اصرار و پافشاری داشت، نبیّ اکرم صلّی الله علیه و آله ایستادند تا به دعایش گوش دهند، سپس حضرت صلّی الله علیه و آله فرمودند: سزاوار است که برای لازم شدن (حتمی شدن اجابت) دعایش، دعایش را ختم کند. مردی پرسید: به چه دعایش را ختم کند؟ حضرت فرمودند: به آمین، هر گاه دعایش را به آمین ختم کند، (اجابت دعایش را) لازم ساخته است. پس آن مردی که از نبیّ اکرم صلّی الله علیه و آله سؤال کرده بود بازگشت تا به آن مرد (که دعا می کرد) رسید و به او گفت: ای فلانی! دعایت را به آمین ختم کن و بشارت باد بر تو (به اجابت دعایت). [۱۲]

۷- اصرار در دعا.

عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ وَ أَبِی جَعْفَرٍ علیهما السّلام قَالا: «وَ اللَّهِ مَا یلِحُ عَبْدٌ عَلَی اللَّهِ إِلَّا اسْتَجَابَ لَه ». از امام صادق و امام باقر علیهما السّلام روایت شده است که فرمودند: قسم به خدا بنده ای به درگاه خداوند اصرار و پافشاری نکرد مگر این که خدای متعال دعایش را مستجاب کرد. [۱۳]

قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلّی الله علیه و آله: «إِنَّ اللَّهَ یحِبُّ السَّائِلَ اللَّحُوحَ». رسول خدا صلّی الله علیه و آله فرمودند: به درستی که خدا سائل اصرار کننده(در دعا) را دوست می دارد. [۱۴] عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ علیه السّلام: «أَنَّ اللَّهَ کرِهَ إِلْحَاحَ النَّاسِ بَعْضِهِمْ عَلَی بَعْضٍ فِی الْمَسْأَلَهِ وَ أَحَبَّ ذَلِک لِنَفْسِهِ إِنَّ اللَّهَ یحِبُّ أَنْ یسْأَلَ وَ یطْلَبَ مَا عِنْدَه». خداوند متعال دوست ندارد که مردم هنگام درخواست از یکدیگر، اصرار ورزند امّا این را برای خودش دوست دارد، خدا دوست دارد که مردم آنچه نزد اوست، بخواهند و طلب کنند. [۱۵]

۸- با وضو بودن.

عَنِ الصَّادِقِ علیه السّلام قَالَ: «مَنْ ذَهَبَ فِی حَاجَهٍ عَلَی غَیرِ وُضُوءٍ فَلَمْ تُقْضَ حَاجَتُهُ فَلَا یلُومَنَّ إِلَّا نَفْسَه ». از امام صادق علیه السّلام روایت شده است که فرمودند: هر کس که بی وضو به دنبال حاجتی برود و حاجتش روا نشود، فقط خود را ملامت کند. [۱۶]

۹- رو به قبله بودن.

حضرت امام صادق علیه السّلام در ذیل بیان آداب دعا، رو به قبله بودن را متذکّر شده، می فرمایند:«مَدَّ یدَهُ بِإِزَاءِ وَجْهِهِ إِلَی الْقِبْلَه». دستش را مقابل صورتش به سمت قبله دراز کند. [۱۷]همچنین مرحوم علّامه مجلسی در کتاب شریف بحار الانوار[۱۸]، به نقل از «کفعمی در کتاب جنّه الواقیه»، «استقبال القبله» (رو به قبله بودن) را به عنوان پنجمین ادب از آداب پیش از دعا، ذکر می نماید.

در پایان این فصل به ذکر برخی از نماز ها، اذکار و ادعیه مأثوره، پیرامون اجابت دعا می پردازیم. نکته ای که در این جا باید به آن اشاره شود این است که در باب نماز و دعا و ذکر، خود رأیی و اصطلاحاً اختراع، مورد نهی حضرات اهل بیت علیهم السّلام قرار گرفته است، مِن باب نمونه به این روایت توجّه فرمائید: قد رُوِی أَنَّه: «جاءَ رَجُلٌ إِلَی الصّادقِ علیه السَّلامُ فَقال لَهُ: اِختَرَعتُ دُعاءً، فَقالَ علیهِ السّلامُ دَع مَا اختَرَعتَ وَ اقرَء ما نَقُولُ». روایت شده است که: مردی خدمت امام صادق علیه السّلام رسید و به حضرت عرض کرد: دعائی از خود اختراع کرده ام، امام علیه السّلام فرمودند: آن چه را که اختراع کرده ای رها کن و هر چه ما(اهل بیت) می گوئیم بخوان. [۱۹]

اختراع در نماز و دعا و اذکار، در بسیاری از موارد دارای خطرات عدیده ای است که این مختصر را مجال پرداختن به آن نمی باشد. گذشته از آن، با مراجعه به روایات خاندان عصمت صلوات الله علیهم اجمعین، به سادگی در می یابیم که اگر انسان تمام عمر خود را به انجام نماز ها و اذکار و ادعیه وارد شده از ناحیه ائمّه اطهار علیهم السّلام اختصاص دهد، تنها موفّق به انجام قسمت کوچکی از دستورات ایشان در این باب خواهد شد. حال با وجود این منبع عظیم و گران بها از نماز، اذکار و ادعیه مأثوره از خاندن عترت علیهم السّلام، چه زیان کار است کسی که در باب نماز و دعا و ذکر به اختراع خود و یا دیگران(غیر از اهل بیت علیهم السّلام) عمل نماید.

آن چه ذکر شد تازه مربوط به آن جائی است که پای بدعتِ در دین به میان نیاید، امّا اگر این اختراع منجر به بدعت شود، مثل این که آن ذکر یا دعایِ خود ساخته را به دین انتساب دهند، دیگر فقط بحث خسران مطرح نیست و صاحب این بدعت، مرتکب حرام شده است و جایگاه او جهنّم خواهد بود. قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلّی الله علیه و آله: «کلُّ بِدْعَهٍ ضَلَالَهٌ وَ کلُّ ضَلَالَهٍ سَبِیلُهَا إِلَی النَّار». رسول خدا صلّی الله علیه و آله فرمودند: هر بدعتی گمراهی است و مسیر هر گمراهی منتهی به آتش جهنّم است. [۲۰]

قَالَ النَّبِی صَلَّی اللَّهُ عَلَیهِ وَ آلِهِ وَ سَلَّمَ: «مَنْ أَتَی ذَا بِدْعَهٍ فَوَقَّرَهُ فَقَدْ سَعَی فِی هَدْمِ الْإِسْلَام». نبیّ مکرّم اسلام صلّی الله علیه و آله فرمودند: هر کس نزد صاحب بدعتی برود و او را گرامی بدارد، به تحقیق که در نابودی اسلام تلاش کرده است. [۲۱]

عَنْ یونُسَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِی الْحَسَنِ الْأَوَّلِ علیه السّلام: «بِمَا أُوَحِّدُ اللَّهَ فَقَالَ یا یونُسُ لَا تَکونَنَّ مُبْتَدِعاً مَنْ نَظَرَ بِرَأْیهِ هَلَک وَ مَنْ تَرَک أَهْلَ بَیتِ نَبِیهِ صلّی الله علیه و آله ضَلَّ وَ مَنْ تَرَک کتَابَ اللَّهِ وَ قَوْلَ نَبِیهِ کفَر». از یونس بن عبد الرّحمن روایت است که گفت: خدمت امام کاظم علیه السّلام عرض کردم: به چه چیز(چگونه) خدا را یگانه بدانم؟ امام علیه السّلام فرمودند: ای یونس بدعت گذار نباش، هر کس نظر به رأی خود داشته باشد(نه به رأیخداوند متعال) هلاک می شود و هر کس اهل بیت نبیّ خدا صلّی الله علیه و آله را رها کند گمراه خواهد شد و هر آن کس کتاب خدا و کلام نبیّش را رها کند کافر است. [۲۲]

قَالَ عَلِی علیه السّلام: «مَا أَحَدٌ ابْتَدَعَ بِدْعَهً إِلَّا تَرَک بِهَا سُنَّه». امیر المؤمنین علی علیه السّلام فرمودند: هیچ کس بدعتی در دین نگذاشت مگر این که سنّتی را رها کرد. [۲۳]

قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلّی الله علیه و آله: «أَبَی اللَّهُ لِصَاحِبِ الْبِدْعَهِ بِالتَّوْبَهِ قِیلَ یا رَسُولَ اللَّهِ وَ کیفَ ذَلِک قَالَ إِنَّهُ قَدْ أُشْرِبَ قَلْبُهُ حُبَّهَا». رسول خدا صلّی الله علیه و آله فرمودند: خدای متعال از توبه کردن صاحب بدعت ابا دارد، گفته شد: ای رسول خدا چگونه چنین چیزی اتّفاق می افتد؟ حضرت فرمودند: به دلیل این که قلب او با محبّتِ بدعتی که گذارده عجین شده است. [۲۴]ملّا صالح مازندرانی در شرح این حدیث شریف می فرماید: «و المقصود أنّه لَمّا دَخَلَ حُبُّ البِدعَهِ فِی أَعماقِ قَلبِهِ. . . مقصود این است که: هر گاه محبّت بدعت در اعماق قلب صاحبِ بدعت داخل شود و مایه محبّتش در تمام اجزاء او جریان پیدا کند، قلبش به وسیله امراض مُهلِک مریض شده بلکه می میرد، به گونه ای که زشتی و فساد عملش را درک نمی کند، به همین جهت هرگز از بدعتی که گذارده پشیمان نمی گردد، لذا امیدی به حیات او به وسیله روح توبه و ندامت نخواهد بود و همین سبب می شود تا از میان ملّت های فاسد و مبتلا به جهل مرکّب، به سمت حقّ باز نگردد، مگر عدّه قلیلی از کسانی که توفیق یافته و به راه راست هدایت می شوند». [۲۵]

بدیهی است، وقتی که خدای متعال، چهارده معصوم علیهم السّلام را به جهت اختصاص به گنجینه بی کران فضل و علم الهی و عصمت، اسوه و پیشوای مؤمنین قرار داده است، دیگر دلیلی برای مراجعه به غیر ایشان وجود نخواهد داشت.

و امّا روایات مربوط به اذکار و ادعیه و نماز های وارد شده از ائمّه اطهار علیهم السّلام، پیرامون اجابت دعا:

۱- قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلّی الله علیه و آله: «لَمَّا نَزَلَتِ الْخَطِیئَهُ بِآدَمَ وَ أُخْرِجَ مِنَ الْجَنَّهِ أَتَاهُ جَبْرَئِیلُ ع فَقَالَ یا آدَمُ ادْعُ رَبَّک قَالَ [یا] حَبِیبِی جَبْرَئِیلُ مَا أَدْعُو قَالَ قُلْ رَبِّ أَسْأَلُک بِحَقِّ الْخَمْسَهِ الَّذِینَ تُخْرِجُهُمْ مِنْ صُلْبِی آخِرَ الزَّمَانِ إِلَّا تُبْتَ عَلَی وَ رَحِمْتَنِی فَقَالَ لَهُ آدَمُ ع یا جَبْرَئِیلُ سَمِّهِمْ لِی قَالَ قُلْ: ((رَبِّ أَسْأَلُک بِحَقِّ مُحَمَّدٍ نَبِیک وَ بِحَقِّ عَلِی وَصِی نَبِیک وَ بِحَقِّ فَاطِمَهَ بِنْتِ نَبِیک وَ بِحَقِ الْحَسَنِ وَ الْحُسَینِ سِبْطَی نَبِیک إِلَّا تُبْتَ عَلَی وَ رَحِمْتَنِی [فَارْحَمْنِی ] ))فَدَعَا بِهِنَّ آدَمُ فَتَابَ اللَّهُ عَلَیهِ وَ ذَلِک قَوْلُ اللَّهِ تَعَالَی [جَلَّ ذِکرُهُ ] فَتَلَقَّی آدَمُ مِنْ رَبِّهِ کلِماتٍ فَتابَ عَلَیهِ وَ مَا مِنْ عَبْدٍ مَکرُوبٍ یخْلِصُ النِّیهَ وَ یدْعُو بِهِنَ إِلَّا اسْتَجَابَ اللَّهُ لَهُ». رسول خدا صلّی الله علیه و آله فرمودند: زمانی که آدم مرتکب آن خطیئه (ترک اولی) شد و از بهشت اخراج شد، جبرئیل نزد او آمد و گفت: ای آدم! خدایت را بخوان، آدم گفت ای حبیبم جبرئیل! چه بگویم؟ جرئیل گفت بگو: ای پروردگار من از تو می خواهم به حقّ این پنج تنی که ایشان را از صلب من در آخر الزّمان خارج خواهی کرد، مرا ببخشی و رحمتت را شامل حال من کنی. پس آدم ع به جبرئیل گفت: ای جبرئیل! ایشان را برایم نام ببر، جبرئیل گفت: « رَبِّ أَسْأَلُک بِحَقِّ مُحَمَّدٍ نَبِیک وَ بِحَقِّ عَلِی وَصِی نَبِیک وَ بِحَقِّ فَاطِمَهَ بِنْتِ نَبِیک وَ بِحَقِ الْحَسَنِ وَ الْحُسَینِ سِبْطَی نَبِیک إِلَّا تُبْتَ عَلَی وَ رَحِمْتَنِی [فَارْحَمْنِی ]» (یعنی: ) ای پروردگار من از تو می خواهم به حقّ محمّد نبیّ تو و به حقّ علی وصیّ نبیّ تو و به حقّ فاطمه دختر نبیّ تو و به حقّ حسن و حسین دو نوه بزرگوار نبیّ تو که مرا ببخشی و رحمتت را شامل حال من کنی. پس آدم به این نام ها دعا کرد و خدای متعال او را بخشید، و این همان کلام خدای تعالی است که فرمود: «فَتَلَقَّی آدَمُ مِنْ رَبِّهِ کلِماتٍ فَتابَ عَلَیهِ» (یعنی: ) آدم از پروردگارش کلماتی آموخت و به واسطه آن ها خداوندتوبه اش را پذیرفت و او را بخشید. هیچ بنده اندوهناکی نیست که نیّتش را خالص گرداند و (خدای متعال را) به این نام ها بخواند، مگر این که خداوند متعال دعایش را مستجاب می گرداند. [۲۶]

عَنْ دَاوُدَ الرَّقِّی قَالَ: إِنِّی کنْتُ أَسْمَعُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ علیه السّلام أَکثَرَ مَا یلِحُ بِهِ فِی الدُّعَاءِ عَلَی اللَّهِ بِحَقِّ الْخَمْسَهِ یعْنِی رَسُولَ اللَّهِ صلّی الله علیه و آله وَ أَمِیرَ الْمُؤْمِنِینَ وَ فَاطِمَهَ وَ الْحَسَنَ وَ الْحُسَینَ صلوات الله علیهم. داود رقی گوید: من شنیدم که حضرت صادق علیه السّلام بیشترین چیزی که در هنگام دعا بر آن اصرار داشت این بود که خدا را بحقّ پنج تن می خواند، یعنی رسول خدا و امیر المؤمنین و فاطمه و حسن و حسین صلوات اللَّه علیهم اجمعین. [۲۷]

۲- قالَ امیرُ المُؤمنینَ عَلیٌّ علیه السّلامُ: «مَنْ قَرَأَ مِائَهَ آیهٍ مِنَ الْقُرْآنِ مِنْ أَی الْقُرْآنِ شَاءَ ثُمَّ قَالَ یا اللَّهُ سَبْعَ مَرَّاتٍ فَلَوْ دَعَا عَلَی الصَّخْرَهِ لَقَلَعَهَا إِنْ شَاءَ اللَّهُ». حضرت امیر المؤمنین علی علیه السّلام فرمودند: هر کس صد آیه از قرآن، از هر جای قرآن که خواهد، قرائت کند، سپس هفت مرتبه بگوید: «یا الله»، اگر بر صخره ای دعا کند، هر آینه ان شاء الله آن را خواهد کند. [۲۸](کنایه از اجابت دعا)

۳- قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ علیه السّلام: «مَنْ قَالَ یا مَنْ یفْعَلُ مَا یشَاءُ وَ لَا یفْعَلُ مَا یشَاءُ أَحَدٌ غَیرُهُ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ اسْتُجِیبَ لَهُ وَ هُوَ الدُّعَاءُ الَّذِی لَا یرَدُّ». امام صادق علیه السّلام فرمودند: هر کس سه مرتبه بگوید: «یا مَنْ یفْعَلُ مَا یشَاءُ وَ لَا یفْعَلُ مَا یشَاءُ أَحَدٌ غَیرُهُ» دعایش اجابت می شود و آن دعائی است که ردّ نمی شود. [۲۹]

۴- عَنِ الثُّمَالِی قَالَ: قُلْتُ لِعَلِی بْنِ الْحُسَینِ علیه السّلام: «عَلِّمْنِی دُعَاءً فَقَالَ یا ثَابِتُ قُلِ: اللَّهُمَّ إِنِّی أَسْأَلُک بِأَنَّ لَک الْحَمْدَ لَا إِلَهَ إِلَّا أَنْتَ الْمَنَّانُ بَدِیعُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ ذُو الْجَلالِ وَ الْإِکرامِ أَنْ تَفْعَلَ بِی کذَا وَ کذَا ثُمَّ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلّی الله علیه و آله هُوَ الَّذِی إِذَا دُعِی بِهِ أَجَابَ وَ إِذَا سُئِلَ بِهِ أَعْطَی». از ثمالی نقل شده است که می گوید: به امام سجّاد علیه السّلام عرض کردم: دعائی به من بیاموزید، حضرت فرمودند: ای ثابت بگو: « اللَّهُمَّ إِنِّی أَسْأَلُک بِأَنَّ لَک الْحَمْدَ لَا إِلَهَ إِلَّا أَنْتَ الْمَنَّانُ بَدِیعُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ ذُو الْجَلالِ وَ الْإِکرامِ أَنْ تَفْعَلَ بِی کذَا وَ کذَا(و به جای کذا و کذا حاجت خود را بگوید)» سپس حضرت سجّاد علیه السّلام به نقل از رسول خدا صلّی الله علیه و آله فرمودند: این دعائی است که هر زمان خدای متعال با آن خوانده شود، اجابت می کند و هر گاه به وسیله آن از او در خواست شود، عطا می کند. [۳۰]

۵- عثمان بن عیسی به نقل از برخی از اصحاب امام صادق علیه السّلام آورده است: به حضرت عرض کردم: دو آیه در کتاب خدا هست که من تأویل آنها را نمی دانم. حضرت فرمودند: آن دو کدامند؟ عرض کردم: فرمایش خداوند متعال که می فرماید: ادْعُونِی، أَسْتَجِبْ لَکمْ. [۳۱]مرا بخوانید، تا دعایتان را اجابت کنم. ولی من دعا می کنم و مستجاب نمی گردد. حضرت فرمودند: آیا مقصودت این است که خداوند- تبارک و تعالی- خلف وعده می نماید؟ عرض کردم: خیر. فرمودند: آیه دیگر کدام است؟ عرض کردم: گفتار خداوند متعال که می فرماید: وَ ما أَنْفَقْتُمْ مِنْ شَی ءٍ فَهُوَ یخْلِفُهُ، وَ هُوَ خَیرُ الرَّازِقِینَ. [۳۲]- و هر چه انفاق کنید، خداوند عوض آن را [به شما] برمی گرداند، و او بهترین روزی دهندگان است. امّا من انفاق می کنم و عوض آن را نمی بینم. حضرت فرمودند: آیا منظورت این است که خداوند خلف وعده نموده؟ عرض کردم: خیر. فرمودند: پس چه؟ عرض کردم: نمی دانم. فرمودند: لیکن من- ان شاء اللَّه تعالی- برای تو بیان می کنم. توجّه داشته باش که اگر شما از دستورات خداوند اطاعت می کردید و سپس دعا می نمودید، مسلّما خداوند دعای شما را مستجاب می فرمود، ولی چون مخالفت و نافرمانی خدا را می کنید لذا او دعایتان را مستجاب نمی نماید. و امّا اینکه گفتی: انفاق می کنید و عوض آن را نمی بینید، بدان که اگر شما مال را از راه حلال به دست آورده و سپس در راه حقّ و موارد درست انفاق می نمودید، هر کس حتّی یک درهم انفاق می کرد، خداوند عوض آن را به او پس می داد. و اگر از سمت و سوی دعا او را می خواندید، حتماً دعای شما را اجابت می نمود، اگر چه نافرمان و گناهکار باشید. وی می گوید، عرض کردم: روش دعا کردن چیست؟

حضرت فرمودند: هنگامی که نماز واجب را بجا آوردی، ستایش خدا را نموده و او را به بزرگی یاد کن و با تمام توان مدح و ثنایش را بگو، و بر پیامبر اکرم صلّی اللَّه علیه و آله صلوات فرست و در صلوات بر او نهایت کوشش را بکن، و گواهی بده که حضرتش، رسالت خویش را به خوبی تبلیغ نموده، و بر ائمّه هدی علیهم السّلام درود بفرست، بعد از ستایش و ثنای خداوند و صلوات بر پیامبر اکرم صلّی اللَّه علیه و آله، عطایا و نیکی های خداوند نسبت به خود را یاد آور شده و نعمت های او را ذکر کن، آنگاه خدا را ستایش نموده و او را بر تمام این امور شکرگزاری کن، و بعد به تک تک گناهانت اعتراف نموده و به آنها و یا به هر کدام که به یاد داری اقرار نما و به گناهانی که از یادت رفته و بر تو پوشیده است به صورت اجمالی اقرار کرده و از تمامی گناهانت به درگاه خداوند توبه کن، و تصمیم بگیر که هرگز به سوی آنها باز نگردی، و با حالت پشیمانی و نیت صادق و احساس هراس و امیدواری، از تمامی گناهانت طلب آمرزش کن. و بخشی از گفتارت این باشد: «اللَّهُمَّ إِنِّی أَعْتَذِرُ إِلَیک مِنْ ذُنُوبِی وَ أَسْتَغْفِرُک وَ أَتُوبُ إِلَیک فَأَعِنِّی عَلَی طَاعَتِک وَ وَفِّقْنِی لِمَا أَوْجَبْتَ عَلَی مِنْ کلِّ مَا یرْضِیک فَإِنِّی لَمْ أَرَ أَحَداً بَلَغَ شَیئاً مِنْ طَاعَتِک إِلَّا بِنِعْمَتِک عَلَیهِ قَبْلَ طَاعَتِک فَأَنْعِمْ عَلَی بِنِعْمَهٍ أَنَالُ بِهَا رِضْوَانَک وَ الْجَنَّه». «خداوندا، از گناهانم به درگاه تو پوزش می خواهم، و از تو طلب آمرزش نموده و به سوی تو توبه می کنم، پس مرا بر فرمانبری از خود یاری فرما، و بر هر عمل که موجب خشنودی توست و بر من واجب نموده ای، موفّقم گردان، زیرا من هیچ کس را ندیده ام که به چیزی از اطاعتت نایل شده باشد، مگر اینکه تو پیش از آن، نعمتت را بر او ارزانی داشته ای، پس نعمتی را بر من ارزانی دار که به واسطه آن به خشنودی و بهشتت نایل گردم». و بعد از همه اینها، خواسته های خویش را مسألت کن، و من امیدوارم که- ان شاء اللَّه تعالی- خداوند تو را محروم برنگرداند. [۳۳]

به جهت جلوگیری از اطاله کلام، از ذکر متن عربی روایت خودداری کردیم، امّا به دلیل وجود نکات لطیف و کاربردی در متن حدیث، تمام آن خدمت مخاطبین گرامی تقدیم شد.

۶- عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ الْجَوَادِ علیه السّلام قَالَ: «مَنْ قَرَأَ سُورَهَ الْقَدْرِ فِی صَلَاهٍ رُفِعَتْ فِی عِلِّیینَ مَقْبُولَهً مُضَاعَفَهً وَ مَنْ قَرَأَهَا ثُمَّ دَعَا رُفِعَ دُعَاؤُهُ إِلَی اللَّوْحِ الْمَحْفُوظِ مُسْتَجَاباً». از امام جواد علیه السّلام روایت شده است که فرمودند: هر کس در نمازی سوره قدر را بخواند، نمازش در علیّین بالا می رود در حالتی که قبول شده و اجر آن مضاعف گردیده است و هر آن کس که ابتدا سوره قدر را بخواند و بعد از آن دعا کند، دعایش در حالی که مستجاب شده است تا لوح محفوظ بالا می رود. [۳۴]

۷- عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ علیه السّلام: «أَنَّهُ قَالَ لِبَعْضِ أَصْحَابِهِ أَ لَا أُعَلِّمُک اسْمَ اللَّهِ الْأَکبَرَ الْأَعْظَمَ قَالَ بَلَی قَالَ اقْرَأِ الْحَمْدَ وَ قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ وَ آیهَ الْکرْسِی وَ إِنَّا أَنْزَلْنَاهُ ثُمَّ اسْتَقْبِلِ الْقِبْلَهَ فَادْعُ بِمَا أَحْبَبْت ». از امام صادق علیه السّلام روایت شده است که به بعضی از اصحابشان فرمودند: آیا دوست نداری بزرگ ترین و با عظمت ترین اسم خدا را به تو بیاموزم؟ عرض کرد: آری، حضرت فرمودند: حمد و قل هو الله احد و آیه الکرسی و إِنَّا أَنْزلْناه بخوان، سپس رو به قبله شو و دعا کن به هر چه دوست می داری. [۳۵]

۸- قالأَبُو عَبْدِ اللَّهِ علیه السّلام: «إِنَّ الْعَبْدَ إِذَا قَالَ أَی رَبِ ثَلَاثاً صِیحَ مِنْ فَوْقِهِ لَبَّیک سَلْ تُعْطَه ». امام صادق علیه السّلام فرمودند: وقتی بنده سه بار «أی ربّ» بگوید از بالای سرش فریادی برآید: لبیک درخواست کن تا آن را عطا کنم. [۳۶]

۹- عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ علیه السّلام قَالَ: «مَنْ قَالَ عَشْرَ مَرَّاتٍ یا رَبِّ یا رَبِّ قَالَ لَهُ رَبُّهُ لَبَّیک سَلْ حَاجَتَک». از امام صادق علیه السّلام روایت است که فرمودند: هر کس ده مرتبه بگوید: «یا ربّ یا ربّ»، پروردگارش به او می گوید: لبّیک، حاجتت را بخواه. [۳۷]

۱۰- عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ علیه السّلام قَالَ: «إِذَا أَلَحَّتْ بِهِ الْحَاجَهُ یسْجُدُ مِنْ غَیرِ صَلَاهٍ وَ لَا رُکوعٍ ثُمَّ یقُولُ یا أَرْحَمَ الرَّاحِمِینَ سَبْعَ مَرَّاتٍ ثُمَّ یسْأَلُ حَاجَتَهُ ثُمَّ قَالَ مَا قَالَهَا أَحَدٌ سَبْعَ مَرَّاتٍ إِلَّا قَالَ اللَّهُ تَعَالَی هَا أَنَا أَرْحَمُ الرَّاحِمِینَ سَلْ حَاجَتَک». از امام صادق علیه السّلام روایت شده است که فرمودند: هر گاه حاجتی به انسان فشار بیاورد، بدون اینکه نمازی بخواند و رکوعی به جا آورد، سجده کند و هفت مرتبه بگوید: «یا ارحم الراحمین» سپس حاجتش را بخواهد. سپس حضرت فرمودند: احدی این ذکر را هفت مرتبه نگفت مگر این که خدای تعالی فرمود: آگاه باش منم ارحم الراحمین، حاجتت را بخواه. [۳۸]

۱۱- عَنْ عَلِی علیه السّلام قَالَ: «إِذَا أَرَدْتَ أَنْ تَدْعُوَ اللَّهَ تَعَالَی بِاسْمِهِ الْأَعْظَمِ فَیسْتَجَابَ لَک فَاقْرَأْ مِنْ أَوَّلِ سُورَهِ الْحَدِیدِ إِلَی قَوْلِهِ وَ هُوَ عَلِیمٌ بِذاتِ الصُّدُورِ وَ آخِرِ الْحَشْرِ مِنْ قَوْلِهِ لَوْ أَنْزَلْنا هذَا الْقُرْآنَ ثُمَّ ارْفَعْ یدَیک وَ قُلْ یا مَنْ هُوَ هَکذَا أَسْأَلُک بِحَقِّ هَذِهِ الْأَسْمَاءِ أَنْ تُصَلِّی عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَ سَلْ حَاجَتَک». حضرت علی علیه السّلام فرمودند: هر گاه خواستی خدا را به اسم اعظمش بخوانی تا دعایت مستجاب شود، پس آیات اوّل سوره حدید را تا «و هو علیم بذات الصدور» و آیات آخر سوره حشر از آیه شریفه «لو انزلنا هذا القرآن» را تا پایان سوره قرائت کن، سپس دو دستت را بالا ببر و بگو: « یا مَنْ هُوَ هَکذَا أَسْأَلُک بِحَقِّ هَذِهِ الْأَسْمَاءِ أَنْ تُصَلِّی عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ»و حاجتت را بخواه. [۳۹]

۱۲- رُوِی: «أَنَّ مَنْ قَرَأَ الْجَحْدَ عَشْراً قَبْلَ طُلُوعِ الشَّمْسِ مِنْ یوْمِ الْجُمُعَهِ وَ دَعَا اسْتُجِیبَ لَهُ». روایت شده است: هر کس روز جمعه، سوره جحد(کافرون) را ده مرتبه قبل از طلوع خورشید قرائت کند و دعا نماید، دعایش مستجاب می شود. [۴۰]

۱۳- قَالَ عَلِی علیه السّلام لِابْنِهِ: «إِذَا نَزَلَ بِک أَمْرٌ عَظِیمٌ فِی دِینٍ أَوْ دُنْیا فَتَوَضَّأْ وَ ارْفَعْ یدَیک وَ قُلْ یا اللَّهُ سَبْعَ مَرَّاتٍ ثُمَّ سَلْ حَاجَتَک فَإِنَّهُ یسْتَجَابُ لَک ». حضرت علی علیه السّلام به پسرشان فرمودند: هر گاه امر بزرگی در دین یا دنیای تو نازل شد، وضو بگیر و دو دستت را بالا ببر و هفت مرتبه بگو: «یا الله» سپس حاجتت را بخواه، پس همانا برای تو مستجاب خواهد شد. [۴۱]

۱۴- قَالَ النَّبِی صلّی الله علیه و آله لِعَلِی علیه السّلام: «یا عَلِی إِذَا خَرَجْتَ مِنْ مَنْزِلِک تُرِیدُ حَاجَهً فَاقْرَأْ آیهَ الْکرْسِی فَإِنَّ حَاجَتَک تُقْضَی إِنْ شَاءَ اللَّه». پیغمبر اکرم صلّی الله علیه و آله به امیر المؤمنین علی علیه السّلام فرمودند: علی جان چون برای کاری بیرون می روی، آیه الکرسی را بخوان که حاجتت ان شاء الله بر آورده می شود. [۴۲]

۱۵- عَنْ أَبِی الْحَسَنِ الْأَوَّلِ علیه السّلام قَالَ: «مَا مِنْ أَحَدٍ دَهِمَهُ أَمْرٌ یغُمُّهُ أَوْ کرِبَتْهُ کرْبَهٌ فَرَفَعَ رَأْسَهُ إِلَی السَّمَاءِ ثُمَّ قَالَ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِیمِ إِلَّا فَرَّجَ اللَّهُ کرْبَتَهُ وَ أَذْهَبَ غَمَّهُ إِنْ شَاءَ اللَّهُ تَعَالَی ». از حضرت موسی بن جعفر علیه السّلام روایت شده است که فرمودند: به هیچ کسی، کاری مهمّ و رنجی بزرگ نرسیده، که سر به سوی آسمان بلند کند، و سه بار (بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِیمِ ) بگوید، مگر آن که، خداوند رنجش را بر طرف کند، و غمش را ببرد ان شاء اللَّه تعالی. [۴۳]

۱۶- عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ علیه السّلام قَالَ: «إِذَا أَصَابَ الرَّجُلَ کرْبَهٌ أَوْ شِدَّهٌ فَلْیکشِفْ عَنْ رُکبَتَیهِ وَ ذِرَاعَیهِ وَ لْیلْصِقْهُمَا بِالْأَرْضِ وَ یلْصِقُ جُؤْجُؤَهُ بِالْأَرْضِ ثُمَّ یدْعُو». از امام صادق علیه السّلام روایت شده است که فرمودند: چون به مردی سختی و ناراحتی برسد، ساق پاها و ساعد هایش را برهنه کند و به زمین بچسباند، و سینه را نیز روی زمین قرار دهد و دعا کند. [۴۴]

۱۷- عَنْ عَلِی علیه السّلام قَالَ: «إِذَا أَرَادَ أَحَدُکمُ الْحَاجَهَ فَلْیبَکرْ فِی طَلَبِهَا یوْمَ الْخَمِیسِ وَ لْیقْرَأْ إِذَا خَرَجَ مِنْ مَنْزِلِهِ آخِرَ سُورَهِ آلِ عِمْرَانَ وَ آیهَ الْکرْسِی وَ سُورَهَ إِنَّا أَنْزَلْنَاهُ فِی لَیلَهِ الْقَدْرِ وَ أُمَّ الْکتَابِ فَإِنَّ فِیهَا قَضَاءَ حَوَائِجِ الدُّنْیا وَ الْآخِرَه». از حضرت علی علیه السّلام روایت است که فرمودند: هر کس حاجتی دارد، بامداد روز پنجشنبه به دنبال آن برود و وقت خروج از منزل آخر سوره آل عمران و آیه الکرسی و انّا انزلناه(سوره قدر) و حمد را بخواند که در آنهاست روا شدن حاجات دنیا و آخرت. [۴۵]

۱۸- عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ علیه السّلام قَالَ: مَنْ أَحَبَّ أَنْ لَا یرَدَّ دُعَاؤُهُ فَلْیقَدِّمْ هَذَا الدُّعَاءَ أَمَامَ دُعَائِهِ وَ هُوَ-از امام صادق علیه السّلام روایت شده است که فرمودند: «هر کس دوست داشته باشد که دعایش ردّ نشود، پیش از دعا بگوید: ((مَا شَاءَ اللَّهُ تَوَجُّهاً إِلَی اللَّهِ، مَا شَاءَ اللَّهُ تَعَبُّداً لِلَّهِ، مَا شَاءَ اللَّهُ تَلَطُّفاً لِلَّهِ، مَا شَاءَ اللَّهُ تَذَلُّلًا لِلَّهِ، مَا شَاءَ اللَّهُ اسْتِنْصَاراً بِاللَّه، مَا شَاءَ اللَّهُ اسْتِکانَهً لِلَّهِ، مَا شَاءَ اللَّهُ تَضَرُّعاً إِلَی اللَّهِ،