فایل پاورپوینت کامل حاکمان و وضعیت سیاسی عصر فیض کاشانی (ره)

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل حاکمان و وضعیت سیاسی عصر فیض کاشانی (ره) :

حیات سیاسی فیض هم زمان با عصر صفویه و چهارتن از پادشاهان این سلسله بود که با شاه عباس اول آغاز می شود و تا شاه سلیمان ادامه می یابد. سی سال نخست زندگی فیض، هم زمان با پادشاهی شاه عباس اول بود. شاه عباس ارادت و تعصب ویژه ای به دین اسلام و پیامبر و ائمه اطهار داشت و در تاریخ آمده که برای انجام هر امری، دست به استخاره و تفأل می زد. او به سیاست مذهبی نیاکان خود پای بند بود و با علاقه به ترویج و تقویت مذهب تشیع می پرداخت. شاه عباس سعی می کرد نهادهای مذهبی را تابع نهاد های سیاسی قرار دهد تا بر همه امور سلطه کامل داشته باشد. گفته شده که او حتی پیاده به مشهد مقدس رفت تا ارادت خود را به امام رضا(ع) نشان دهد.

ایشان به عالمان شیعه احترام خاصی قایل بود و با مهربانی با آنها رفتار می کرد. برخی علمای بزرگ زمان، مانند شیخ بهاءالدین محمد عاملی، میر محمدباقر داماد، ملا عبدالمحسن کاشی، ملا محسن فیض، مولانا عبدالله شوشتری، شیخ لطف الله میسی عاملی و…، در سفر و حضر با او همراه و هم نشین بودند. ایشان از علمای بزرگ در حضور خود مجالسی ترتیب می داد و از مباحثات و مناظرات آنها استفاده می کرد.[۱] او علما را به تألیف کتاب های گوناگون تشویق می کرد و گاهی به دیدنشان می رفت و از محضرشان بهره می برد.

دوران سلطنت شاه عباس اول، اوج قدرت سیاسی و نیز تمدن و فرهنگ صفوی است. در زمان وی عثمانی ها از آذربایجان رانده شدند و سلطه ایرانیان بر بخش شرقی قفقاز و خلیج فارس قوی شد. روابط سیاسی با اروپا برقرار شد و ارتباط بازرگانی و فرهنگی توسعه یافت. وی در داخل کشور برای خنثی کردن نفوذ سیاسی افراد قزلباش، گروهی از مسلمانان گرجی و چریکی را به خدمت گرفت و سپاه محافظی از آنها تشکیل داد و به ترکمانانی که تابع شخص وی بودند، نه تابع رؤسای طوایف بزرگ ترکمان، پر و بال داد[۲] تا تعادلی بین نیروهای گوناگون نظام (ترک ها، ایرانیان و قفقازی ها) برقرار شود. این کار در کوتاه مدت به سود دولت صفوی بود، ولی بعدها به تضعیف حکومت صفوی انجامید.

غلامان، وفاداری خالصانه قزلباش به مرشد کامل را نداشتند و از لحاظ نظامی نیز نتوانستند جای قزلباش را پر کنند. در دوره شاه عباس، نظام اداری و اجتماعی خوبی تشکیل گرفت و نظامی مالی اصلاح شد. شاه عباس پس از احیای امنیت داخلی، درصدد دفع ازبکان و عثمانیان برآمد. ابتدا با عثمانی ها صلح خفت باری را امضا کرد و بخش وسیعی از غرب ایران را به آنها واگذاشت تا شاه با آرامش خیال به دفع ازبکان بپردازد. او در سال ۱۰۰۷ ه‍. ق، ازبکان را شکست داد و چندی بعد بر عثمانیان، در نزدیکی تبریز پیروز شد. به هر حال جنگ با عثمانی سال ها ادامه یافت و سرانجام در سال ۱۰۲۷ ه‍. ق، دو طرف به صلح رضایت دادند. همچنین شاه عباس به یک قرن تسلط پرتغالی ها بر هرمز نیز پایان داد.

ایشان نه تنها در زمینه نظامی، بلکه در زمینه تجارت نیز مناسباتش را با کشورهای اروپایی مانند فرانسه، انگلیس، آلمان، روسیه و اتریش برقرار کرد که این نشان دهنده فعالیت گسترده سیاسی و دیپلماسی است.[۳]

اصولاً روابط صفویان با کشورهای اروپایی، بر اساس احترام متقابل و برای مبادلات تجاری بود، گرچه میان دولت های به ویژه انگلستان و هلند و فرانسه رقابت وجود داشت، ولی هیچ کدام سعی در اعمال نفوذ و رخنه سیاسی در ایران را نداشتند.[۴]

بیشتر این روابط در زمان شاه عباس محکم و استوار و پر رونق بوده و بسیاری از شرکت های تجاری آنها به ایران آمده و تجارت می کردند. از جمله برادران شرلی که انگلیسی بودند و مأموریت داشتند در ازای سازمان دهی ارتش ایران و تشکیل هنگ مستقل توپ خانه و تنظیم ارتش به سبک اروپایی، امتیازاتی برای بازرگانان از دربار صفوی بگیرند، ولی بسیاری از این روابط پس از شاه عباس اول در حد دیپلماسی ماند.

بدین ترتیب، دولت صفویه با تدبیر شاه عباس به اوج رسید. اصفهان پایتخت صفویه به زیباترین شکل ممکن ساخته شده بود. بناهای باشکوه و عالمان بسیاری در پناه امنیت و آرامش موجود رشد کردند. نقاشی، خطاطی، تذهیب و دیگر هنرها به اوج تعالی خود رسیدند.

شاه عباس با اینکه دارای صفات رذیله ای نیز بوده و پس از رسیدن به سلطنت به علت بدبینی و سنگ دلی، قساوت هایی انجام داد، ولی نهایت به علما احترام می گذاشت و در نشست های آنان شرکت می کرد. در مجموع او شخصیتی پر از صفات متناقض و در عین حال سیاست مداری زیرک و باحوصله و فرماندهی توانا و لایق در میدان جنگ بود. سیاست شاه مبنی بر محدود کردن شاهزادگان خاندان سلطنتی در حرم سراها سبب انحطاط دودمان صفوی و بعدها یکی از علل عمده سقوط آن شد.[۵] مرحوم فیض نیز در این دوران با همراهی شاه و تکیه بر اقتدار سیاسی ایجاد شده توسط شاه عباس تلاش کرد در جهت ترویج افکار و اندیشه های اسلامی و شیعی، گام بردارد و از کوچک ترین فرصت ها به سود شریعت و مردم استفاده کند.

پس از شاه عباس اول، نوه اش سام میرزا معروف به شاه صفی بر تخت شاهی نشست. سلطنت شاه صفی نشانه آغاز فروپاشی دولت صفوی بود. او اراضی را از دست قزلباشان خارج کرد و تحت نظارت مستقیم شاه قرار داد تا عوایدش را خود کسب کند.[۶] متولیان در دوره شاه صفی، برای گرفتن پول بیشتر مردم را تحت فشار قرار می دادند. ازاین رو، حکومتی ظالمانه پدید آمد، تا جایی که حرکت اجتماعی مردم گیلان به علت فشارهای مالیاتی و ستم عاملان صفوی شکل گرفت که البته با درگیری دولتیان پیروز شدند. این حرکت مردم بدون نتیجه مثبتی پایان یافت.

تضعیف قزلباشان از یک سو و کاهش کیفی و کمی سپاه غلامان از سوی دیگر سبب شد تا کشور در برابر دشمنان خارجی بی دفاع بماند. بغداد و قندهار در دوره سلطنت او از دست رفتند. همچنین بسیاری از نواحی ایران مانند عراق، آذربایجان و ارمنستان به تصرف عثمانی ها در آمد و با وجود کوشش های وی در پس گرفت آن ولایات، کماکان بغداد در تصرف عثمانی ها ماند.[