بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل وحی، الهام و سروش غیبی :

بحث درباره وحی، از این جهت حایز اهمیت است که پایه شناخت کلام خدا به شمار می رود قرآن که بیان گر سخن حق تعالی و حامل پیام آسمانی است، به وسیله وحی نازل شده است وحی همان سروش غیبی است که از جانب ملکوت اعلی به جهان ماده فرود آمده است. «وَإِنَّهُ لَتَنْزِیلُ رَبِّ الْعَالَمِینَ نَزَلَ بِهِ الرُّوحُ الأمِینُ عَلَی قَلْبِک لِتَکونَ مِنَ الْمُنْذِرِینَ بِلِسَانٍ عَرَبِی مُبِینٍ». [۱]«ذَلِک مِمَّا أَوْحَی إِلَیک رَبُّک مِنَ الْحِکمَهِ». [۲]خداوند از زبان پیامبر اکرم (صلی الله علیه وآله) چنین نقل می کند: «وَ أُوحِی إِلَی هَذَا الْقُرْآنُ لأنْذِرَکمْ بِهِ وَمَنْ بَلَغَ». [۳]ازاین رو اساسی ترین بحث در زمینه مسایل قرآنی بحث درباره وحی است، یعنی بحث درباره شناخت وحی، چگونگی برقراری ارتباط بین ملا اعلی و ماده سفلی و این که آیا میان دو جهان ماده و مافوق ماده، امکان برقراری ارتباط هست؟ این گونه موضوعات در این زمینه مطرح است و پاسخ آنها راه را برای درک باورهای قرآنی هموار می سازد.

وحی در لغت

وحی در لغت به معانی مختلفی آمده است از جمله: اشارت، کتابت، نوشته، رساله، پیام، سخن پوشیده، اعلام در خفا، شتاب و عجله و هرچه از کلام یا نوشته یا پیغام یا اشاره که به دیگری به دور از توجه دیگران القا و تفهیم شود وحی گفته می شود، ناصر خسرو گوید:

گفتارشان بدان و به گفتار کار کن تا از خدای عزوجل وحیت آورند. راغب اصفهانی گوید: ((اصل الوحی الاشاره السریعه[۴]وحی پیامی پنهانی است که اشارت گونه و با سرعت انجام گیرد)) ابواسحاق نیز گفته است: ((اصل الوحی فی اللغه کلها اعلام فی خفا و لذلک سمی الالهام وحیا، اصل وحی در لغت به معنای پیام پنهانی است ، لذا الهام را، وحی نامیده اند)) هم چنین است سخن ابن بری: ((وحی الیه و اوحی: کلمه بکلام یخفیه من غیره و وحی و اوحی: اوما، وحی الیه: پنهان از دیگران با او سخن گفت وحی و اوحی: مطلب را با اشاره رسانید)) شاعر نیزگوید: ((فاوحت الینا و الانامل رسلها[۵] ، بر ما پیام فرستاد در حالی که سرانگشتانش پیام رسان او بودند)) دیگری گوید: ((نظرت الیها نظره فتحیرت دقائق فکری فی بدیع صفاتها. فاوحی الیها الطرف انی احبها فاثر ذاک الوحی فی و جناتها. با نگاهی که بر وی افکندم فکر باریک بینم در صفات بدیع او در حیرت ماند، پس گوشه چشمم بدو پیام داد که دوستش دارم و آثار آن پیام، در گونه های وی نمایان گردید)).

وحی در قرآن

واژه وحی در قرآن به چهار معنا آمده است:

۱- اشاره پنهانی:

که همان معنای لغوی است چنان که درباره زکریا(ع) در قرآن می خوانیم: ((فَخَرَجَ عَلَی قَوْمِهِ مِنَ الْمِحْرَابِ فَأَوْحَی إِلَیهِمْ أَنْ سَبِّحُوا بُکرَهً وَعَشِیا[۶]او ازمحراب عبادتش به سوی مردم بیرون آمد و با اشاره به آنان گفت: به شکرانه این موهبت صبح و شام خدا را تسبیح کنید)).

۲- هدایت غریزی:

یعنی رهنمودهای طبیعی که در نهاد تمام موجودات به ودیعت نهاده شده است هر موجودی اعم از جماد، نبات، حیوان و انسان، به طورغریزی راه بقا و تداوم حیات خود را می داند از این هدایت طبیعی با نام وحی در قرآن یاد شده است: ((وَأَوْحَی رَبُّک إِلَی النَّحْلِ أَنِ اتَّخِذِی مِنَ الْجِبَالِ بُیوتًا وَمِنَ الشَّجَرِ وَمِمَّا یعْرِشُونَ ثُمَّ کلِی مِنْ کلِّ الثَّمَرَاتِ فَاسْلُکی سُبُلَ رَبِّک ذُلُلا. [۷]پروردگارت به زنبورعسل وحی [الهام غریزی] نمود که از کوه و درخت و داربست هایی که مردم می سازند، خانه هایی درست کن ، سپس از همه میوه ها [شیره گل ها] بخور [بنوش] وراه های پروردگارت را به راحتی بپوی )). هدایت غریزی که در نهاد اشیا قرار دارد، خود رازی نهفته از اسرار طبیعت به شمار می رود که اثر شگفت آور آن آشکار، ولی منشا و مبدا آن پنهان از انظار بوده و شایسته آن است که آن را وحی گویند ((وَأَوْحَی فِی کلِّ سَمَاءٍ أَمْرَهَا[۸]و در هرآسمانی کار آن [ آسمان ] را وحی[ مقرر] فرمود)).

۳- الهام (سروش غیبی ):

گاه انسان پیامی را دریافت می دارد که منشا آن را نمی داند، به ویژه در حالت اضطرار که گمان می برد راه به جایی ندارد ناگهان درخششی در دل او پدید می آید که راه را بر او روشن می سازد و او را از آن تنگنابیرون می آورد این پیام های ره گشا، همان سروش غیبی است که از پشت پرده ظاهرشده و به مدد انسان می آید از این سروش غیبی که از عنایت الهی سرچشمه گرفته، در قرآن با نام وحی تعبیر شده است. قرآن درباره مادر موسی (ع ) می فرماید: ((وَأَوْحَینَا إِلَی أُمِّ مُوسَی أَنْ أَرْضِعِیهِ فَإِذَا خِفْتِ عَلَیهِ فَأَلْقِیهِ فِی الْیمِّ وَلا تَخَافِی وَلا تَحْزَنِی إِنَّا رَادُّوهُ إِلَیک وَجَاعِلُوهُ مِنَ الْمُرْسَلِینَ ))[۹] ((وَلَقَدْ مَنَنَّا عَلَیک مَرَّهً أُخْرَی إِذْ أَوْحَینَا إِلَی أُمِّک مَا یوحَی أَنِ اقْذِفِیهِ فِی التَّابُوتِ فَاقْذِفِیهِ فِی الْیمِّ فَلْیلْقِهِ الْیمُّ بِالسَّاحِلِ یأْخُذْهُ عَدُوٌّ لِی وَعَدُوٌّ لَهُ. . . فَرَجَعْنَاک إِلَی أُمِّک کی تَقَرَّ عَینُهَا وَلا تَحْزَنَ. . . )). [۱۰]بر پایه این آیات، موقعی که موسی تولد یافت، مادرش نگران حال او شد ناگهان بارقه ای در خاطرش گذشت که با توکل بر خدا او را شیر دهد هرگاه احساس خطرکرد او را در صندوقی چوبین قرار داده بر روی آب رها کند و نیز بر خاطرش گذشت که طفل به او باز می گردد و هرگز نباید اندوهناک باشد، زیرا بر خدا اعتماد کرده وطفل را به دست او سپرده است این ها خاطره هایی بود که بر اندیشه مادر موسی گذرکرد و بارقه امیدی بود که در دل او درخشیدن گرفت این گونه خاطره های روشن کننده راه و نجات دهنده از بیم و هراس، الهام رحمانی و عنایت ربانی است که در مواقع ضرورت به یاری بندگان صالح می آید. قرآن وحی را به معنای وسوسه های شیطان نیز به کار برده است، ((وَکذَلِک جَعَلْنَا لِکلِّ نَبِی عَدُوًّا شَیاطِینَ الإنْسِ وَالْجِنِّ یوحِی بَعْضُهُمْ إِلَی بَعْضٍ زُخْرُفَ الْقَوْلِ غُرُورًا))[۱۱] و ((وَإِنَّ الشَّیاطِینَ لَیوحُونَ إِلَی أَوْلِیائِهِمْ لِیجَادِلُوکمْ ))[۱۲] این گونه وحی شیطانی همان است که در سوره ناس آمده: ((مِنْ شَرِّ الْوَسْوَاسِ الْخَنَّاسِ الَّذِی یوَسْوِسُ فِی صُدُورِ النَّاسِ مِنَ الجِنَّهِ وَ النَّاسِ )). [۱۳]

۴- وحی رسالی:

وحی بدین معنا شاخصه نبوت است و در قرآن بیش از هفتاد بار از آن یاد شده است: ((وَکذَلِک أَوْحَینَا إِلَیک قُرْآنًا عَرَبِیا لِتُنْذِرَ أُمَّ الْقُرَی وَمَنْ حَوْلَهَا))[۱۴] ((نَحْنُ نَقُصُّ عَلَیک أَحْسَنَ الْقَصَصِ بِمَا أَوْحَینَا إِلَیک هَذَا الْقُرْآنَ))[۱۵]پیامبران مردان تکامل یافته ای هستند که آمادگی دریافت وحی را در خود فراهم ساخته انددر این باره امام حسن عسکری (ع ) می فرماید: ((ا