فایل پاورپوینت کامل سیره اجتماعی حضرت زهرا علیها السلام؛ «آیین همسرداری»

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل سیره اجتماعی حضرت زهرا علیها السلام؛ «آیین همسرداری» :

همسرداری حضرت زهرا(ع)

ازدواج راه زندگی ارزشمند و هماهنگ با طبیعت و منطبق با نیازهای بشری است، که مای تکامل، دیگر دوستی، ایثار، از خودگذشتگی و در یک سخن، سکوی پرواز معنوی است؛ خدای متعال می فرماید: «وَ مِنْ آیاتِهِ أَن خلَقَ لَکمْ مِنْ أَنْفُسِکمْ أَزْواجاً لِتَسْکنُوا إِلَیها وَ جَعَلَ بَینَکمْ مَوَدَّهً وَ رَحْمَهً»[۱]؛ «ازنشانه های او آن است که برای شما از جنس خودتان همسری بیافرید تا در کنار او آرامش یابید، و میان شما دوستی و رحمت قرار داد.»

پاسخ کوتاه و گویای امام علی(ع)

به پیامبر(ص) در فردای عروسی، تفسیری عینی و رفتاری از آی بالاست؛ وقتی حضرت پرسیدند: زهرا(ع) را چگونه یافتی؟ عرض کرد: «نِعْمَ الْعَوْنَ عَلَی طَاعَهِ الله؛ [فاطمه] چه خوب یاوری است بر اطاعت الهی.» و هنگامی که همین پرسش را از حضرت فاطمه(ع) کرد، وی پاسخ داد: «خَیرُ بَعْلٍ؛ بهترین شوهر است.» سپس پیامبر خدا(ص) مفصّل دعایشان کرد.[۲]

حال در اینجا به نمونه هایی از آیین و آداب همسرداری بانوی دو عالم اشاره می کنیم:

۱- پرهیز از خواسته های مادی

در زندگی مشترک، توجه به ظرایف روانشناختی که مربوط به روحی مردانه یا زنانه است، در رأس مهم ترین عوامل مؤثر در استحکام خانواده قرار دارد؛ بدین معنا که اگر تقاضایی از سوی زنی در برابر همسرش مطرح شود و شوهر قادر به پاسخ نباشد، نوعی احساس سرشکستگی در او ایجاد می کند. حضرت زهرا(ع) به این نکته در زندگی مشترک توجه می کرد و هیچ گاه خواسته های مادی را مطرح نمی کرد.

لباس، زینت، اثاث خانه، مسکن وسیع، تفریحات، سفر و امثال آن، خواسته هایی است که معمولاً هر زنی به خود اجازه می دهد در این باره با همسرش صحبت کند و درخواست نماید! اما حضرت زهرا(ع) هرگز برای این امور همسرش را به زحمت نینداخت.

آن حضرت پس از آنکه دو روز در خان خود غذای کافی برای همسر و فرزندان نداشت، در مقابل سؤال حضرت علی(ع) که فرمود: فاطمه جان! چرا به من اطلاع ندادی تا به دنبال تهیه غذا بروم؟ می فرماید: «ِإِنی لَأَستَحْیی مِنْ إِلَهِی أَنْ تُکلِّفَ نَفْسَک مَا لَا تَقْدِرُ عَلَیه؛[۳] من از خدای خود شرم دارم که خود را به چیزی تکلیف کنی که قادر بر آن نباشی.»

این روایت به یکی از آداب همسرداری که پایین بودن سطح توقعات باشد، اشاره می کند.

۲- ایثار در همسرداری

شالود هیچ خانواده ای بدون گذشت و ایثار استوار نمی ماند؛ خانه ای که تمام افراد آن در اندیش منافع شخصی خود باشند، مهر و صمیمیت و استحکام نخواهد داشت. در روایتی که ذکر شد، این نکته به خوبی دیده می شود که آن حضرت(ع) در اوج ایثار و فداکاری به زندگی مشترک می نگرد.

آن حضرت در روایتی به مسئله ایثار و فداکاری در زندگی مشترک توجه داشت و می فرمود: «کانَ رَسُولُ اللَّهِ(ص) نَهَانِی أَنْ أَسْأَلَک شَیئاً فَقَالَ لَا تَسْأَلِینَ ابنَ عمِّک شَیئا؛[۴] رسول خدا مرا نهی می کرد که از تو (امام علی(ع)) چیزی بخواهم و می گفت: از پسر عمویت چیزی مخواه.»

۳- تقسیم کار

برنامه ریزی، مدیریت درست و دقیق و منطبق با واقعیتها، در نشاط، شادابی و حفظ کیان خانواده نقش سازنده ای دارد. ادار خانه گرچه در نگاه اول کار ساده ای است؛ ولی ظرافتها و پیچیدگی هایی دارد که بی تردید توجه به آنها، آرامش روانی خانواده را در پی دارد، و عدم رعایت آن، باعث می شود نهایتاً یکی از دو رکن خانه (زن و شوهر) از پای درآیند.

از جلوه های جالب همسرداری حضرت زهرا(ع) تقسیم درست وظایف در زندگانی مشترک بود.

مدت زیادی از ازدواجشان نگذشته بود که به محضر پیامبر(ص) شرفیاب شدند و در مورد کارهای خانه از حضرت تقاضای دستور العمل کردند. حضرت نیز کارهای داخل خانه را به عهد فاطمه(ع) گذاشت و کار بیرون را بر عهده علی(ع).

پس از آن تقسیم کار بود که حضرت زهرا(ع) بارها اظهار خشنودی می کرد و می فرمود: «فلَا یعْلَمُ مَا دَاخَلَنِی مِنَ السُّرُورِ إِلَّا اللَّهُ بِإِکفَائِی رَسُولُ اللَّهِ صَلَّی اللَّهُ عَلَیهِ وَ آلِهِ تحَمُّلَ رِقابِ الرِّجَالِ؛[۵] هیچ کس جزخدا نمی داند که چقدر خوشحال شدم از اینکه پدرم مرا از مراوده مردان را نجات داد!»

۴- نگاه نشاط آور

خداوند متعال جنس مرد را برای رفع مشکلات اجتماعی و فرو رفتن در گردباد بلا آفریده است؛ ولی گاهی در اجتماع بار سنگینی بی مسئولیتی برخی افراد بر دوش دیگر مردان متعهّد می افتد و گرفتاریشان را سنگین تر می کند.

از درد سخن گفتن و از درد شنیدن

با مردمِ بی درد ندانی که چه درد است

دردمندی امیر المؤمنین(ع) برای حفظ و شکوفایی نهال نوپای اسلام از یک سو، امواج سهمگین دریای نفاق و شقاق و نامردیها از سوی دیگر، مخاطرات ارتداد، دشمنان بیرونی قریشی و قیصری، مدعیان نبوت، ریاست طلبان بی دیانت و… از هر طرف بر دل حضرت علی(ع) هجوم می آورد. مشکلاتی که یکی از آنها برای از پا درآوردن هر مردی کافی است.

ساحل نجات اقیانوس پرتلاطم غمهای علی(ع)، حضرت زهرا(ع) بود. او جایگاه حسّاس و بلند شوهرش را می داند. از این رو، کوشش وی ایجاد فضایی آرام، با صفا و با نشاط در درون خانه بود، لذا نه تنها سخنی از سختیهای خود نمی گفت (مبادا که موجب پریشانی شوهر شود)؛ بلکه به گونه ای بود که یک نگاه حضرت علی(ع) به او، غم عالَم را از دل وی می زدود.

حضرت امیر(ع) می فرماید: «فَوَ اللَّهِ مَا أَغْضَبْتُهَا وَ لَا أَکرَهْتُهَا عَلَی أَمْرٍ حَتَّی قَبَضَهَا اللَّهُ عَزَّ وَ جلَّ إِلَیه وَ لَا أَغْضَبَتْنِی وَ لَا عَصَتْ لِی أَمْراً وَ لَقَدْ کنْتُ أَنْظُرُ إِلَیهَا فَتَنْکشِفُ عَنِّی الْهُمُومُ وَ الْأَحْزَانُ؛[۶] به خدا سوگند! من هرگز زهرا را به خشم نیاوردم و او را به کاری مجبور نکردم تا از دنیا رحلت نمود و او نیز مرا آزرده و خشمگین نساخت و در هیچ امری قدمی برخلاف میل باطنی من برنداشت. و [روند زندگانی ما چنان بود که] هر گاه به رخسارش نظاره می کردم، تمام غصه هایم برطرف می شد و دردهایم را فراموش می کردم.»[۷]

پیامبر خدا(ص) می فرماید: «مَا اسْتَفَادَ امْرُؤٌ مسْلِمٌ فائِدَهً بَعْدَ الْإِسلَامِ أَفْضَلَ مِنْ زَوْجَهٍ مُسْلِمَهٍ تَسُرُّهُ إِذَا نَظَرَ إِلَیهَا وَ تُطِیعُهُ إِذَا أَمَرَهَا وَ تَحْفَظُهُ إِذَا غَابَ عَنْهَا فِی نَفْسِهَا وَ مَالِهِ؛[۸] مرد مسلمان بعد از نعمت اسلام، بهره ای برتر از همسری مسلمان نبرده است که وقتی به او می نگرد، شاد می شود، و آنگاه که به او دستوری می دهد، اطاعت می کند، و در غیاب شوهر، خودنگهدار است در مورد خود و اموال شوهرش.»

امام صادق(ع) فرمود: «اَلاِمرَأَهُ الصَّالِحَهُ خَیرٌ مِنْ أَلْفِ رَجُلٍ غَیرِ صَالِحٍ وَ أَیمَا امْرَأَهٍ خدَمَتْ زَوْجَهَا سَبْعَهَ أَیامٍ أَغْلَقَ اللَّهُ عَنْهَا سَبْعَهَ أَبْوَابِ النَّارِ وَ فَتَحَ لَهَا ثَمَانِیهَ أَبوَابِ الْجَنَّهِ تَدْخُلُ مِنْ أَیها شاءَتْ؛[۹] زن شایسته از هزار مرد ناشایست بهتر است، و هر زنی که هفت روز به شوهرش خدمت کند، خداوند درهای هفتگان آتش را به روی او می بندد و هشت در بهشت را به روی او می گشاید و او از هر دری که بخواهد، وارد می شود.»

۵- عشق شدید حضرت فاطمه(ع) به ولایت

عشق به ولایت و اطاعت پذیری از ولایت یکی از بارزترین مصادیق زندگی حضرت زهرا(ع) است که هر جا سخن از آن بانوی بزرگوار می آید، موضوع دفاع از ولایت نیز به دنبال می آید.

روزی که حضرت امیر(ع) را برای بیعت به اجبار به مسجد بردند، سرور زنان جهان در پی او آمد و کنار مرقد مطهر رسول خدا(ص) قرار گرفت و فرمود: «خَلُّوا عَنِ ابْنِ عَمِّی فَوَ الَّذِی بَعَثَ مُحَمَّداً بِالْحَقِّ لَئِنْ لَمْ تخَلُّوا عنْهُ لَأَنْشُرَنَّ شَعْرِی وَ لَأَضَعَنَّ قَمِیصَ رَسُولِ اللَّهِ(ص) عَلَی رَأْسِی وَ لَأَصْرُخَنَّ إِلَی اللَّهِ فَمَا نَاقَهُ صَالِحٍ بِأَکرَمَ عَلَی اللَّهِ مِنْ وُلْدِی؛ پسر عمو