بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل آسیب ها و پیامدهای افراط و تفریط در ماه مبارک رمضان :

این نکته را نیز در نظر داشته باشید که گاهی ممکن است در طول روزه داری برخی از مشکلات برای روزه داران به وجود آید که مستقیماً ناشی از افراط و تفریط در ماه مبارک رمضان نیست، بلکه خاصیت روزه داری و تحمل گرسنگی و تشنگی خصوصاً در ساعات پایان روزه داری است مثلِ بی حالی، کم حوصلگی، افت قند خون، احساس خواب آلودگی و… که در نتیجه آن حتی انسان حال و حوصله اطرافیان را نیز ندارد و گاهی دچار ضعف ارتباط با اطرافیان می شود. این گونه امور غالباً با اصلاح نوع تغذیه در ماه مبارک رمضان و همچنین با پرهیز از افراط و تفریط در این ماه تا حدودی قابل کنترل است، اما در هر صورت مقداری از آن طبیعی بوده و همان طور که عرض شد به خاطر خاصیت روزه داری و تحمل گرسنگی و تشنگی خصوصاً در ساعات پایان روزه داری در روزهای گرم سال است.

شکی در این نیست که اساس اسلام بر اعتدال و پرهیز از افراط و تفریط است و خداوندِ متعال نظام تکوین و تشریع را بر همین اصل اعتدال و میانه روی بنا نهاده است به طوری که در آموزه های قرآن اعتدال در هر امری پسندیده شمرده شده است. در ارزش و اعتبار اعتدال و میانه روی همین بس که در قرآن از راه راست به عنوان راه میانه یاد شده است و در سوره ی ‎قصص آیه ی ‎۲۲ از زبان حضرت موسی (علیه السلام) بیان شده که راه میانه راه درستِ هدایت است و می فرماید: «قالَ عَسی رَبِّی أَنْ یهْدِینی سَواءَ السَّبیلِ؛ حضرت موسی گفت امیدوارم که پروردگارم مرا به راه مستقیم و راست هدایت کند.»

اخلاق، احکام، آداب و دیگر امور زندگی بر اساس اصل اعتدال بنیان شده است از این رو، خداوند در قرآن کریم از امت اسلام به امت وسط و میانه یاد می کند و آنان را بهترین امتی می داند که در روی زمین ایجاد شده اند. امتی که اصل و اساس آن اعتدال و میانه روی در همه چیز و همه کار است و از این رو امت شاهد، نمونه و سرمشق می باشند. چرا که آنان در رفتار، گفتار، اقتصاد و خوراک خود اعتدال و میانه روی را مراعات می کنند و در اعمال عبادی نیز راه افراط و تفریط را نمی پیمایند. در انفاق و بخشش در راه خدا میانه روی را اصل قرار می دهند. نه چنان می دهند که خود وا بمانند و نه آن چنان خساست به خرج می ‎دهند که گرد بخل بر ایشان نشیند. نه اهل اسراف هستند و نه اهل خساست. در راه رفتن و سخن گفتن اعتدال و میانه روی دارند. حتی آنان در عبادت، راه میانه می پیمایند و بر خود سخت نمی گیرند و خود را به رنج نمی افکنند. به هرحال، در آموزه های قرآن، اعتدال و میانه روی یک اصل اساسی و ارزشی است و هر گونه افراط و تفریط در هر کاری ناپسند است. متأسفانه عده ا ‎ی از مردم راه افراط و یا تفریط را در پیش می ‎گیرند که این افراط و تفریط ها ‎ نه تنها به خود شخص لطمه و آسیب وارد می ‎کند، بلکه به جامعه نیز آسیب می ‎رساند.

در خصوص ماه مبارک رمضان و روزه داری در این ماه و بهره مندی از آثار و برکات آن نیز سفارش به اعتدال و میانه روی شده است. متأسفانه برخی دچار افراط و تفریط می ‎گردند و از این رهگذر، مشکلات و آسیب ها ‎یی را متوجه خود می ‎سازند. بخشی از این مشکلات و آسیب ها ‎ناشی از رعایت نکردن حد اعتدال در خوردن سحری و افطاری و عدم توجه به نکات تغذیه ا ‎ی و بهداشتی به وجود می ‎آید. اختلالات و آسیب ها ‎ی به وجود آمده در این ماه عمدتاً ناشی از مصرف زیاده از حد غذا، مصرف نامتعادل غذا و خواب کم است. ضمن این که بدخوری و پُرخوری در ماه مبارک رمضان باعث کاهش وزن و افزایش چربی خون می ‎گردد. بسیاری از افراد طی این ماه به لحاظ تغذیه دچار بد خوری و یا پُرخوری شده و در تغذیه افراط می ‎کنند به گونه ای که ممکن است، حتی وزن فردی کاهش یافته، اما میزان چربی خونش افزایش یابد.

البته برخی دیگر ممکن است در امور تغذیه ای حد اعتدال را رعایت کنند اما در انجام فراض دینی و عبادات دچار افراط و تفریط گردند و به خاطر افراط در عبادت و سخت گیری در آن مشکلاتی را برای خودشان ایجاد کنند. به طور کلی، بهترین درمان برای رهایی از آسیب ها ‎ و پیامدهای منفی ناشی از افراط و تفریط، اعتدال و میانه روی در همه ی ‎امور و رعایت نکات بهداشتی و تغذیه ا ‎ی خصوصاً ئر ماه مبارک رمضان است.

این نکته را نیز در نظر داشته باشید که گاهی ممکن است در طول روزه داری برخی از مشکلات برای روزه داران به وجود آید که مستقیماً ناشی از افراط و تفریط در ماه مبارک رمضان نیست، بلکه خاصیت روزه داری و تحمل گرسنگی و تشنگی خصوصاً در ساعات پایان روزه داری است مثلِ بی حالی، کم حوصلگی، افت قند خون، احساس خواب آلودگی و… که در نتیجه آن حتی انسان حال و حوصله اطرافیان را نیز ندارد و گاهی دچار ضعف ارتباط با اطرافیان می شود. این گونه امور غالباً با اصلاح نوع تغذیه در ماه مبارک رمضان و همچنین با پرهیز از افراط و تفریط در این ماه تا حدودی قابل کنترل است، اما در هر صورت مقداری از آن طبیعی بوده و همان طور که عرض شد به خاطر خاصیت روزه داری و تحمل گرسنگی و تشنگی خصوصاً در ساعات پایان روزه داری در روزهای گرم سال است. در ادامه به برخی از مشکلات و آسیب ها ‎یی که در نتیجه ی ‎افراط و تفریط در ماه مبارک رمضان ایجاد می ‎شود، اشاره می کنیم:

1. نخوردن سحری

امتناع از خوردن سحری و اکتفا کردن به یک وعده ی افطاری به خصوص در روزهای بلند تابستان، طول مدت ناشتایی بسیار زیاد شده و باعث کاهش شدید قند خون می شود و فرد را با عوارض متعددی روبرو می سازد به طوری که فرد دچار ضعف شدید، احساس خستگی، بی حوصلگی، کوفتگی، عصبانیت و پرخاشگری، افسردگی، سردرد و سرگیجه می شود. علاوه بر آن، نخوردن سحری و گرسنه ماندن به مدت طولانی در طول روز موجب احساس تشنگی، گرسنگی و بی طاقتی در برابر روزه و در نتیجه، عدم موفقیت در روزه داری می شود بنابراین، از لحاظ دینی و پزشکی خوردن وعده ی سحری از اهمیت خاصی برخوردار است و هرگز نباید از برنامه ی غذایی ماه مبارک رمضان حذف شود.

2. شروع افطار با آب سرد

متأسفانه بسیاری از افراد به علت تشنگی ناشی از روزه داری در ماه مبارک رمضان خصوصاً در ماه های گرم سال و ایام تابستان، روزه خود را با آب سرد آن هم به مقدار زیاد باز می کنند که این امر می تواند از نظر سلامتی اشکالاتی برای فرد در بر داشته باشد. مصرف آب سرد هنگام افطار باعث سردی و انقباض معده شده و مانع ترشح مناسب شیره های معده می شود. مصرف آب زیاد پس از مدت مدیدی گرسنگی و تشنگی، موجب پر شدن معده و رقیق شدن شیره های گوارشی شده و مانع تأثیر کامل شیره های گوارشی بر روی مواد غذایی می گردد در نتیجه، هضم غذا دچار اختلال می شود و سبب بروز عوارضی مانند پُری و سنگینی دستگاه گوارش و بروز ناراحتی های گوارشی می گردد، حال چنانچه آب مصرفی سرد باشد می تواند علاوه بر عوارض فوق، موجب دل درد، نفخ و تشدید ناراحتی های گوارشی بشود. ضمناً اختلال در هضم و جذب غذا، نهایتاً باعث سوءتغذیه و عوارض ناشی از آن خواهد شد.

امروزه در طب سنتی مصرف آب سرد و یخ را مضر می دانند و بر این عقیده اند که آب سرد، چربی مواد غذایی داخل معده را به صورت سفت و غیرقابل جذب در می آورد که این چربی ها در دیواره ی سلول ها رسوب شده و موجب پیدایش سلول های سرطانی در طول زمان خواهد شد.

۳. افطار کردن با غذای سنگین و مفصَّل

در برخی موارد دیده شده افرادی که در ماه رمضان تغذیه صحیح ندارند و به خصوص آن هایی که وعده ی ‎سحری را از برنامه غذایی خود حذف می نمایند، در ساعات روزه داری بسیار گرسنه می شوند و به همین دلیل به هنگام افطار، با غذای اصلی که معمولاً شامل مواد سرخ کرده، چرب و سنگین است تغذیه خود را شروع می کنند. یکی از اشکالات این نوع تغذیه این است که موجب تجمع چربی در بدن و چاقی می شود. ضمناً چنانچه پس از مدتی طولانی گرسنگی، ناگهان معده پر از غذا آن هم غذایی چرب و سنگین بشود، موجب سنگینی و اختلالات گوارشی شده که حتی ممکن است منجر به تهوع، اسهال و سایر ناراحتی های گوارشی شود که در این صورت هضم و جذب مواد مصرفی نیز دچار اختلال خواهد شد و به این ترتیب شخص نمی تواند از غذای مصرفی استفاده کامل بنماید.

۴. افراط در مصرف مواد شیرین خصوصاً شیرینی ها ‎ی مصنوعی در وعده ی ‎افطار و سحری

یکی از شایع ترین عادات نامناسب تغذیه ای در بین روزه داران، مصرف زولبیا، بامیه و سایر مواد شیرین به مقدار زیاد در وعده ی ‎افطار و در مهمانی های ماه رمضان است. به طور کلی، مصرف مواد شیرین از عوامل بسیار مهم بروز چاقی است، همچنین افراط در مصرف انواع شیرینی موجب افزایش چربی های نامطلوب خون شده و زمینه بدن را جهت ابتلا به اختلالات قلبی- عروقی فراهم می سازد.

امروزه ثابت شده است که استفاده زیاد از قندهای ساده مثل شکر، زولبیا و بامیه و… باعث افزایش ناگهانی قند خون و سردرد هنگام افطار می شود و نوسان شدید قند خون به رگ های مغزی آسیب وارد می کند. ضمن این که مصرف مواد غذایی و شیرینی های مصنوعی مانند زولبیا و بامیه، در هنگام افطار سبب احساس سیری کاذب شده و باعث بی اشتهایی می گردد. در صورتی که این گونه شیرینی های مصنوعی در وعده ی سحری میل شود، غلظت مایعات بدن را افزایش می یابد و در نتیجه روزه دار در طول روز احساس تشنگی بیشتری خواهد کرد.

از دیگر مضرات مصرف مواد شیرین، پوسیدگی و خرابی دندان ها است، به خصوص چنانچه بلافاصله پس از مصرف این مواد، دندان ها شسته نشوند. به اضافه این که در تهیه زولبیا، بامیه و مواد مشابه، معمولاً از مقدار زیادی روغن استفاده می شود که مصرف روغن زیاد علاوه بر چاقی، موجب ناراحتی های قلبی- عروقی خواهد شد.

۵. ریزه خواری در فاصله بین افطار و شام

بعضی از افراد تصور می کنند اگر در طول روز به علت روزه داری غذا میل نمی کنند، می توانند بعد از افطار تا هنگام خواب، به طور مداوم ریزه خواری نمایند. این کار منجر به بروز اختلالات زیادی از جمله چاقی، ناراحتی های گوارشی و سوء تغذیه به علت نخوردن غذای کافی و با کیفیت تغذیه ای بالا می شود.

افراد