فایل پاورپوینت کامل جستاری در راهبردهای ضدعملیات روانی امام باقر(ع)؛ بررسی موردی راهبردهای پیشگیرانه

ارائه‌ی فایل پاورپوینت کامل جستاری در راهبردهای ضدعملیات روانی امام باقر(ع)؛ بررسی موردی راهبردهای پیشگیرانه – تجربه‌ای خاص و متمایز!

پاورپوینتی حرفه‌ای و متفاوت:

فایل فایل پاورپوینت کامل جستاری در راهبردهای ضدعملیات روانی امام باقر(ع)؛ بررسی موردی راهبردهای پیشگیرانه شامل 120 اسلاید جذاب و کاملاً استاندارد است که برای چاپ یا ارائه در PowerPoint آماده شده‌اند.

ویژگی‌های برجسته فایل فایل پاورپوینت کامل جستاری در راهبردهای ضدعملیات روانی امام باقر(ع)؛ بررسی موردی راهبردهای پیشگیرانه:

• طراحی خلاقانه و حرفه‌ای: فایل فایل پاورپوینت کامل جستاری در راهبردهای ضدعملیات روانی امام باقر(ع)؛ بررسی موردی راهبردهای پیشگیرانه به شما این امکان را می‌دهد که مخاطبان خود را با یک طراحی خیره‌کننده جذب کرده و پیام خود را به بهترین شکل انتقال دهید.
• سادگی در استفاده: اسلایدهای فایل پاورپوینت کامل جستاری در راهبردهای ضدعملیات روانی امام باقر(ع)؛ بررسی موردی راهبردهای پیشگیرانه به گونه‌ای طراحی شده‌اند که استفاده از آن‌ها بسیار آسان باشد و نیاز به تنظیمات اضافی نداشته باشید.
• آماده برای ارائه: تمامی اسلایدهای فایل پاورپوینت کامل جستاری در راهبردهای ضدعملیات روانی امام باقر(ع)؛ بررسی موردی راهبردهای پیشگیرانه با کیفیت بالا و بدون نیاز به ویرایش، آماده استفاده هستند.

کیفیت تضمین‌شده با دقت بالا:

فایل فایل پاورپوینت کامل جستاری در راهبردهای ضدعملیات روانی امام باقر(ع)؛ بررسی موردی راهبردهای پیشگیرانه با رعایت بالاترین استانداردهای طراحی تولید شده است. بدون نقص یا بهم‌ریختگی، تمامی اسلایدها آماده برای یک ارائه بی‌نقص و حرفه‌ای هستند.

نکته مهم:

هرگونه تفاوت احتمالی در توضیحات ممکن است به دلیل نسخه‌های غیررسمی باشد. نسخه اصلی فایل پاورپوینت کامل جستاری در راهبردهای ضدعملیات روانی امام باقر(ع)؛ بررسی موردی راهبردهای پیشگیرانه با دقت و حرفه‌ای تنظیم شده است.

همین حالا فایل فایل پاورپوینت کامل جستاری در راهبردهای ضدعملیات روانی امام باقر(ع)؛ بررسی موردی راهبردهای پیشگیرانه را دانلود کنید و ارائه‌ای حرفه‌ای و تأثیرگذار داشته باشید!

---

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل جستاری در راهبردهای ضدعملیات روانی امام باقر(ع)؛ بررسی موردی راهبردهای پیشگیرانه :

۱- مقدمه

عملیات روانی، یکی از انواع جنگ هایی بوده که در طول تاریخ از آن بهره برداری شده و در حال حاضر نیز از جنگ های خطرناک به شمار می رود. عملیات روانی، علم تغییر و تثبیت باورهاست (کمالی کلیمانی، ۱۳۸۸، ص۱).

در حقیقت در این نوع جنگ ها، به جای نبردهای خصمانه و مسلحانه، بیشتر از تأثیر مسائل روانی بر روی گروه حریف بهره گرفته شده و آسیب های جبران ناپذیری را بر آنان وارد می کند. تأثیرات عمیق و نامحسوس عملیات روانی باعث شده است که ممالک دیگر به ویژه کشورهای مخالف سلطه، با به کارگیری بهترین وسایل پدافند روانی بر ضد مؤلفه های مؤثر عملیات روانی که در اختیار نظام سلطه می باشند و تأثیر آن در هر خانه، مدرسه و کارخانه ای مشهود است به مبارزه برخیزند. در بیان ضرورت پیگیری عملیات ضد عملیات روانی در جوامع اسل می، همین نکته کافی است که هرکجا سخن از جنگ نرم به میان می آید، اکثر محققان و نویسندگان مسلمان، بی درنگ به سراغ منابع و متونی می روند که نویسندگان آنها از طراحان و استراتژیست های جنگ نرم غرب به شمار می روند و هنگامی که کسی از پیشینه جنگ نرم در تاریخ انبیای الهی و مبارزه حق و باطل سخن می گوید، به منزله خروج از دایره علم و عقل نیت تلقی می شود؛ در حالی که همین موضوع به تنهایی شاهدی بر عمق پیشروی دشمن در عرصه های فکری و تحقیقاتی به شمار می رود.

به بیان دیگر، دشمن حتی خواسته خود را در این حوزه نیز بر ما تحمیل کرده است، یعنی او است که حیطه مطالعاتی ما را در مورد عملیات روانی تعیین می کند و او است که ما را وامی دارد هر روز از داشته های حقیقی و ارزشمند خود بیشتر فاصله بگیریم و در ورطه ای قدم برداریم که کوچک ترین خطری برای دشمن نداشته باشد. این استنباط، دلیلی برای انکار و کوچک شمردن تحقیقات و فعالیت های علمی در آن سوی مرزها نیست، بلکه تنها هشداری است به جوامع اسل می شیعه که دارای منابع علمی هستند که به منزله چشمه ای جوشان برای سایر انسان ها است و با وجود این، برای تنظیم سند آموزشی کودکان خود، چشم به ممالک سکول ر دوخته اند. در چنین عصری که نبرد فکر و فرهنگ غوغا می کند، هر مکتبی که بتواند با بهره گیری از شیوه های مؤثر، به دفاع از عقاید خود بپردازد، آسیب کمتری از عملیات روانی – تبلیغاتی گسترده ای که دنیا و به خصوص جهان اسل م را نشانه گرفته است می بیند. در همین راستا امامت محوری در اندیشه شیعه، که وجه ممیز تشیع از دیگر فرق و مذاهب کل می است، اقتضا می کند شیعیان در همه باورها و رفتارهایشان، امامان خود را الگوی خویش قرار دهند؛ زیرا آنها انسان های کامل و بی همتایی هستند که از صدر اسل م نه تنها اصحاب، یاران و شیعیان از ایشان بهره مند می شدند، بلکه بسیاری از مسلمانان در طول ادوار تاریخی، ایشان را الگوی خود می دانستند. بنابراین در مقاله حاضر سعی شده است راهکارهای پیشگیرانه امام باقر(ع) که برای مصونیت روانی جامعه و دفاع در برابر عملیات روانی دشمن، قابل استفاده است استخراج و معرفی شود. بنیاد اصلی این مقاله بر پاسخ به این سؤال استوار است که امام باقر(ع) به عنوان، جلوه اتم علم و دانش، در برابر عملیات روانی مخالفین چه موضعی اتخاذ نموده است؟ بررسی سیره عملی امام نشان می دهد موضع ایشان در دو بخش روش های پیشگیری و روش های مبارزه ای قابل تحلیل است که در این مجال صرفا به بازخوانی شیوه های پیشگیرانه پرداخته شده است.

۲- پیشینه پژوهش

کتاب با مضمون عملیات روانی به وفور نگاشته شده است. “امیر راهبریان یزدی ” با هدف تبین عمایلت روانی پیامبر(ص) در برابر کارش کین مخالفنی اسلم، مقالهای با عنوان “جستاری در استراتژی جنگ روانی پیامبر اسل م ” (۱۳۷۲) نگاشته و برخی از اقدامات روانی که پیامبر در جنگ بدر عملی نمودند مانند جذب و دفع، تجزیه قدرت دشمن و تبلیغات را بیان کرده است. ولی با عنوان عملیات ضد جنگ روانی، کتاب های اندکی به چشم می خورد از جمله اثر “سیدمحسن کمالی کلیمانی “(۱۳۸۸) که در اولین بخش از فصل اول به تعاریف نظری در حوزه عملیات روانی پرداخته و در بخش دوم سوابق تاریخی و شیوه های جنگ روانی در صدر اسل م، جنگ جهانی دوم، جنگ رژیم صهیونیستی علیه اعراب و جنگ عراق علیه ایران را مورد بررسی قرار داده است. نویسنده در ادامه با کنار گذاشتن دیدگاه تاریخی – دینی به موضوع عملیات ضد جنگ روانی پرداخته و فصل دوم کتاب را به مفاهیم نظری عملیات ضد جنگ روانی اختصاص داده است. در سومین فصل دو نمونه از عملیات ضد جنگ روانی ذکر شده است. همچنین “فضل اللهیزدانی ” (۱۳۸۱) مقاله ای با عنوان “استراتژی های جنگ روانی از دیدگاه حضرت علی (ع)” در بررسی سیره عملی امیرالمؤمنین (ع) نگاشته است. وی بخشی از سخنان حضرت (ع) در نهج البل غه را با تکیه بر مقوله نظامی گری با تکیه بر روش های جنگ روانی برجسته نموده و در پایان بخش کوچکی از مقاله خود را به عملیات ضد جنگ روانی اختصاص داده و با استناد به بیانات حضرت (ع)، حفظ ایمان، اعتقاد و هم بستگی را مهم ترین اقدام ضد جنگ روانی دشمن معرفی نموده است. پیشینه بحث، گویای فقدان پژوهشی با رویکرد دینی در زمینه مقابله با عملیات روانی می باشد. با توجه به اوج گیری تهاجمات فکری – اجتماعی در عصر امام محمدباقر(ع)، به نظر می رسد این دوره، دارای پتانسیل قابل توجهی در موضوع عملیات ضد عملیات روانی باشد.

۳- ادبیات تحقیق

۱-۳. عملیات روانی

در دهه ۱۹۵۰ وزارت دفاع امریکا یک تعریف به نسبت جامع از عملیات روانی ارائه نمود: «استفاده اصولی از تبلیغات و فعالیت های ارتباطی توسط یک دولت یا مجموعه ای از دولت ها، به منظور تأثیرگذاری بر نظرات، احساسات، موضع گیری ها و رفتار گروه های دوست، دشمن و یا بی طرف، در راستای تحقق سیاست های دولت یا دولت های مزبور و اهداف آن ها»(سوری، ۱۳۸۵، ص۷۴).ویلیام دائرتی، عملیات روانی را مجموعه اقداماتی می داند که کشوری به منظور اثرگذاری و نفوذ بر عقاید و رفتار دولت ها و مردم خارجی، با ابزارهایی غیر از ابزار نظامی، سیاسی و اقتصادی انجام می دهد. طرف داران این نگرش، اغلب بر این باورند که تبلیغات جزء اصلی و اساسی عملیات روانی است نه همه آن (اردستانی، ۱۳۸۳، ص۲۸).باون (۲۰۰۲) عملیات روانی را فعالیت هایی از پیش مشخص شده برای انتقال اطل عات معینی به مخاطبین، با هدف تأثیرگذاری بر احساسات، انگیزه ها، اهداف و نیز تأثیر بر رفتار دولت ها، سازمان ها، گروه ها و افراد خارجی تعریف می کند. تعریف یادشده توجه ویژه ای به عملیات روانی در زمان صلح و تهیه سناریوهایی برای مدیریت بحران های احتمالی پیش رو نیز دارد. بر اساس نظر آلفرد پدوک (۱۹۸۹) عملیات روانی “طرح ریزی به منظور بهره گیری از ابزار ارتباطی برای نفوذ بر اعمال و رفتار انسانی” می باشد. به اعتقاد وی، ابزار ارتباطی شامل عوامل سیاسی، ایدئولوژی و نظامی مؤثر در انحراف رفتار گروه ها، کاهش انگیزه ها و تغییر رفتارهایی است که در پناه آن، دست یابی به اهداف ملی آسان تر می شود(جنیدی، ۱۳۸۹، ص۲۷).«عملیات روانی تکنیک های استفاده شده توسط نیروهای نظامی برای نفوذ و تأثیر گذاشتن بر احساسات و عواطف، انگیزه و رفتار مخاطبان مورد نظر است »(شریفی، ۱۳۸۲، ص۷۳).

براساس دکترین عملیات روانی ناتو (مارس ۲۰۰۲) «عملیات روانی، سلسله فعالیت های روان شناسانه ای را شامل می شود که در زمان صلح، بحران و جنگ، برای تأثیرگذاری بر نگرش و رفتار مخاطبان بی طرف، خودی و دشمن طرح ریزی شده و در روند دست یابی به اهداف سیاسی و نظامی مؤثرند». تعریف یادشده یکی از جامع ترین تعاریف عملیات روانی است؛ با وجود این، اهداف عملیات روانی را نباید تنها در دو حوزه سیاسی و نظامی محدود کرد. اهداف مورد نظر با توجه به سطح به کارگیری عملیات روانی (تاکتیکی یا راهبردی) و منافع مورد نظر کاربران آن، می تواند سیاسی – دیپلماتیک، نظامی – امنیتی، فرهنگی – اجتماعی، اقتصادی یا ترکیبی از چند مورد از این هدف ها را در برگیرد(جنیدی، ۱۳۸۹، صص ۳۰و۲۹).

از مجموعه تعاریف یادشده می توان نتیجه گرفت مقصود همه آنها تأثیر بر هیجانات، احساسات و عواطف است تا بتوانند از این طریق افکار و تمایل ت طرف مقابل را براساس خواسته های خویش شکل و جهت دهند و آنها را با خود و اهدافشان همراه سازند از سوی دیگر با ماطلعه و تأمل در سوابق نرظیههای غربی، گروه مخاطبان عملیات روانی دوست، دشمن و بی طرف می باشد؛ یعنی متولیان عملیات روانی عل وه بر دشمن، افراد بی طرف و دوست را نیز مورد تهاجم اقدامات روانی خود قرار می دهند، زیرا در نظام های مردمی آنچه صورت قرار می گیرد افشاگری در برابر عملیات روانی دشمن به منظور ارشاد و راهنمایی آنان به صراط مستقیم و طریق ثواب می باشد؛ به عبارتی دیگر عملیات روانی دو بعد اساسی دارد:

۱- ماهیت و منطق درونی که از تل ش برای تأثیرگذاری بر افکار، احساسات، تمایل ت و سرانجام رفتار با بهره گیری از ارتباط اقناعی است.

۲- منظور و کاربرد این تأثیرگذاری، تغییر رفتار مخاطبان (دشمن) است.

۲-۳. عملیات ضد عملیات روانی

بر اساس تعاریفی که از عملیات روانی ارائه شد، عملیات ضد عملیات روانی را می توان چنین تعریف کرد: «عملیات ضد جنگ روانی سلسله فعالیت های به هم پیوسته ای است که به عنوان دفاع پیشگیرانه، دفاع حین تهاجم و دفاع ترمیمی، برای مقابله با جنگ های روانی دشمنان بیان شده تا ضمن از بین بردن بسترهایی که مهاجم از آنها برای ضربه زدن استفاده می کند، افراد را آماده مقابله نموده و در نهایت، آسیب دیدگان را بازیافت نماید. این قبیل فعالیت ها باعث می شوند که مهاجم، محملی برای سوء استفاده نیافته و در نتیجه ضمن به هدر رفتن تل ش های وی، باعث ایجاد یأس و سرخوردگی در آنان نیز شود. این مطالب، خود موجب به وجود آمدن زمینه و فرصت مناسب برای وارد آوردن ضربات تل فی جویانه خودی علیه مهاجم و افزایش اثربخشی آنها می شود »(کمالی کلیمانی، ۱۳۸۸).

۳-۳. راهبرد پیشگیرانه عملیات روانی

راهبرد پیشگیرانه در عملیات روانی را می توان مجموعه اقداماتی برشمرد که به منظور بازداشتن طرف دیگر از دست یابی به قابلیت حمله روانی، آغاز می شود. قدرت مورد تهاجم یا دارای قابلیت تهدید پنهان است یا از طریق رفتار خود نشان می دهد که قصد دارد در آینده حمله ای روانی را در پیش بگیرد. هدف از راهبرد پیشگیرانه در عملیات روانی پیش دستی کردن بر تغییر توازن قدرت به وسیله اقدام روانی راهبردی پیش از تغییر توازن قدرت در جهت دشمن است.مقاله حاضر می کوشد برخی از مصادیق راهبرد پیشگیرانه امام باقر(ع) در مواجهه با عملیات روانی دشمنان را مطالعه و بررسی نماید.

۴- عمایلت روانی در عصر امام باقر(ع)

بررسی عملیات روانی و تبلیغاتی مخالفان در عصر امام محمد باقر(ع)، دارای زوایا و ابعادی مختلف است که هر یک از مخالفان به شیوه ای متفاوت، آن را اجرا کرده اند.در واقع سیاست سرکوب امویان، شیعه را در تنگنای سه ضلعی “خفقان، جعل حدیث و اتهام های ناروا” قرار داد و حیات فکری شیعه را با خطر جدی روبه رو کرد. در این دوره جو رعب و وحشت، تهدید و تحریم اقتصادی و اجتماعی، وارد ساختن مصائب پی درپی و دیگر تکنیک های روانی، کار را به آنجا کشانید که به تعبیر امام باقر(ع) اگر کسی را به زندقه و کفر نسبت می دادند راضی تر بود تا او را به شیعه علی (ع) بودن نسبت دهند (ابن ابی الحدید، ۱۳۷۸، ۴۴/۱۱). از این رو، امام باقر(ع) بر خود لزم دانستند که به مقابله با این عملیات روانی برخیزند و سطحی نگری ها و عوام فریبی های حاکم بر جامعه را برطرف کنند. ایشان در مقابله با تحول ت جامعه و دفاع از اسل م نبوی (ص) رویکردهای مختلفی را اتخاذ کرده و در ابطال جریان های انحرافی زمان خود و هشدار به مسلمانان درباره لزوم بازگشت به اسل م راستین، اقدامات و بیاناتی داشتند؛ لذا شناخت سیره سیاسی ایشان در مواجهه با عملیات روانی در زمان فعلی مؤثر و پرکاربرد است.

۵- راهبردهای ضدعملیات روانی امام باقر(ع)

بررسی سیره عملی امام باقر (ع) در رویارویی با اقدامات روانی بنی امیه، ارائه دهنده شیوه های کارآمدی جهت مواجهه با هجمه های روانی دشمن، در دوره معاصر است. تکنیک های امام (ع) در مواجهه با عملیات روانی امویان، به دو بخش روش های پیشگیری و مقابله ای تقسیم می شود. در این مجال به بررسی روش پیشگیرانه پرداخته می شود:

۱-۵. راهبردهای پیش گیرانه امام باقر(ع) در مواجهه با عملیات روانی بنی امیه

به کارگیری راهبردهای پیشگیرانه، نیازمند رصد کردن، کشف کردن و شناسایی نمودن بسترهای داخلی که مورد استفاده احتمالی دشمن خواهد شد، می باشد و می توان آن را مهم ترین مرحله از طرح ریزی عملیات ضد عملیات روانی دانست و به نوعی خودشناسی به شمار می رود (کلیمانی، ۱۳۸۸، ص۷۲)، زیرا با آگاهی یافتن از نقاط ضعف، آسیب پذیر و قوت خودی، می توان در صدد رفع و توقیت آنها برآمده و تا حدود زیادی از ضربههای احتمالی، ممانعت به عمل آورد. امام باقر (ع) با اعمال این تکنیک ها، کلیت جامعه را در مواجهه با عملیات روانی دستگاه حاکم، مقاوم سازی نمود، میزان آسیب پذیری جامعه شیعه را به حداقل رسانید و شرایط را برای به هدف رسیدن عملیات روانی دشمن نامساعد نمود.

۱-۱-۵. تکنیک های تقویتی

به طور ذاتی برخی رفتارها و عقاید مرسوم در جامعه شیعی، مانع از اثرگذاری عملیات روانی دشمن یا کاهش اثر آن می شود. از جمله این اعتقادات می توان به خداباوری و فرهنگ انتظار اشاره نمود. امام باقر (ع) با عنایتی که به نقش سپرگونه این عقاید، در مواجهه با عملیات روانی داشتند بارها به تقویت این مؤلفه ها سفارش نموده اند:

۱-۱-۱-۵. تقویت توکل بر خدا

توکل به خدا موجب می شود انسان در برابر پیشامدهای ناپسند مقاوم باشد و همین امر، راز مقاومت شیعیان حقیقی، در برابر عملیات روانی که در قالب انواع فشار و سختی بر ایشان تحمیل می کنند، است. امام باقر(ع)، جهت کاستن از اثر عملیات روانی دشمن در جامعه شیعه، ایشان را به تقویت توکل بر خدا ترغیب نموده، می فرمایند: هر که بر خدا توکل کند، مغلوب نمی شود، و هر که از گناه به خدا پناه برد، شکست نمی خورد (مجلسی، بی تا، ج۶۸، ص۱۵۱؛ طبرسی، ۱۳۷۹، ص۱۷). در واقع امام (ع) توکل را به قدرتی نامرئی تشبیه نموده اند که اثر هر عملیات روانی را خنثی می کند.

از لحاظ اعتقادی توکل به خدا، تکیه به یک قدرت بی پایان است که به انسان مؤمن، توان حرکت می دهد. انسان متوکل، تظاهر به قدرت نمی کند؛ بلکه واقعا قدرتمند است و این قدرت، جلوی متأثر شدن از قدرت نمایی و تظاهر دشمنان را می گیرد، چون با هر قدرتی که روبه رو می شود آن را با قدرت خدا مقایسه کرده، در برابر آن ناچیز می شمارد. برای نمونه، ثروت و عزت در عملیات روانی، دو ابزار بسیار کاربردی به شمار می روند.

دشمن همواره به واسطه همین دو عامل، شیعیان را تحریک نموده است. امام باقر(ع) در این رابطه می فرمایند: ثروت و عزت، در قلب مؤمن در حرکت اس ت. وقتی رسیدند به مکانی که در آن توکل بود آنجا را وطن می گیرند (اربلی، ۱۳۸۲، ج۲، ص۳۴۴). در واقع حضرت، توکل را نقطه مهار عزت و ثروت معرفی می کند و روی دیگر سخن امام این گونه تفسیر می شود که ای مردم! با تقویت توکل بر خدا، راه را بر نفوذ عملیات روانی دشمن بر خود ببندید.

۲-۱-۱-۵. تقویت روحیه وحدت و هم بستگی (تقویت صمیمیت و تعامل بین شیعیان)

تفرقه، عاملی است که طراحان تبلیغاتی با بهره گیری از آن می توانند در جامعه مخاطبان خود، مرزبندی و جناح بندی نموده، توان تحلیل و سایر پتانسیل ها را کاهش داده، به راحتی در اندیشه آنان نفوذ و تأثیر بگذارند، به طور دقیق همانند آنچه در جنگ فیزیکی رخ می دهد (گلی زواره، ۱۳۷۳، ص۱۰۳). از این رو یکی از شاخصه هایی که در تعامل ت اجتماعی مورد توجه است کیفیت حسن سلوکی است که شیعیان باید نسبت به هم کیشان خود رعایت کنند. این مسئله به عنوان یک انتظار و تکلیف و مبنایی برای تعیین عیار شیعه بودن، همواره از سوی اهل بیت (ع) مطرح شده است. روایت پیش رو یکی از بی شمار نمونه هایی است که ترسیم گر حساسیت کارکرد یاد شده از سوی ایشان است. امام باقر(ع) فرمودند: پیروان علی (ع) کسانی هستند که در دوستی ما سر از پا نمی شناسند و برای ما با هم مهر می ورزند. برای زنده کردن امر ما یکدیگر را دیدار می کنند. اگر خشمگین شوند، زیاده روی نمی کنند و چون خرسند گردند، تند نمی روند. برای همسایگان خود برکتند و با هم نشینان و هم آمیزش کنندگان خود مهربان و رفتار دوستانه دارند (صدوق، ۱۳۸۰، ص۱۳).

در حقیقت صمیمیت و تعامل مبتنی بر احساس مسئولیت و حسی شبیه خویشاوندی و حتی نزدیک تر از آن، در میان شیعیان، همواره مورد تأکید و توصیه اهل بیت (ع) بوده تا جایی که حتی از آن به ابزاری جهت تشخیص عیار صداقت در مدعیان تشیع، استفاده شده است؛ چرا که تجمیع ظرفیت های انسانی، هم فکری، و هم کاری آنها برای پیشبرد اهداف اجتماعی و انجام کارهای بزرگ، از ابزارها و منابع قدرت نرم جامعه مؤمنان به شمار می رود؛ به همین دلیل یکی از مهم ترین روش های پیشگیری از تهاجم روانی دشمنان، تل ش برای ایجاد هم بستگی و وحدت میان اهل ایمان است که امام (ع) همواره بر تقویت آن تأکید می نمودند.

۳-۱-۱-۵. تقویت فرهنگ انتظار

یکی از اهداف کلی عملیات روانی، القای یأس و ناامیدی است. یأس و ناامیدی، عاملی مؤثر در شکستن اراده هاست. خاقفن و فاشری که در ههم ادوار تاریخ بر م املسنان تلیمح می شود، زمینه را برای ناامیدی شیعیان مساعد می کند. شیعیان معاصر امام باقر(ع) نیز از این امر مستثنی نبودند؛ از این رو حضرت (ع) در جهت تقویت اعتقادات امیدبخش، که سرآمد آن اعتقاد به منجی است، تل ش می کردند و در فرصت های مناسب، از عصر ظهور سخن گفته و شیعیان را با نشانه ها، عل ئم و ویژگی های دولت کریمه حضرت قائم (عج) آشنا ساخته اند؛ زیرا وجود امام و رهبری معصوم، اگرچه در پس پرده غیب باشد، برای ساماندهی اجتماعی جامعه مؤمنان، منبع بی پایان انرژی، تحرک و استقامت است. وجود امام غائب و انتظار فرج ایشان، به منزله یک نیروی بازدارنده بسیار قوی در برابر تهاجمات روانی دشمن است که حتی می تواند تا اندازه بسیار زیادی از ارتکاب جرایم جلوگیری کند (کریمی و دیگران، ۱۳۷۶، صص ۲۲۱و۲۲۰). روایات مهدوی امام محمدباقر(ع) در معجم احادیث مهدی، جلد ۴ و بخش کوچکی از جلد ۵ گردآوری شده است.

باید توجه داشت به خاطر ارزش روانی چشمگیری که در مبحث انتظار وجود دارد، خود این پتانسیل نیز از توطئه دشمنان در امان نمانده است و در این راستا عملیات روانی وسیعی را در جامعه منتظر، به راه انداخته اند. برای نمونه، شیعیان در هر دوره ای امید دارند که امر فرج، در روزگار آنان رخ دهد تا پیروان اهل بیت، سرانجام از رنج، عذاب، سرکوب و فشارهای سیاسی که طی سالیان دراز بر آنان تحمیل شده است، آسوده شوند. در این بین دشمن با هدف آسیب زدن به اندیشه مهدویت، با تطبیق برخی رویدادها با روایات زمان ظهور، فرا رسیدن عصر ظهور را به مردم بشارت می دهد؛ ولی ظهوری اتفاق نمی افتد و بدین ترتیب یأس و ناامیدی بر شیعیان سایه افکنده و تردید نسبت به صحت این اصل مهم اعتقادی – مهدویت – تقویت می شود. اگر این دسته عملیات های روانی تاکنون به نتیجه می رسید و مهدویت از جامعه شیعه محو می شد، جامعه شیعه، تبدیل به اجتماعی بی روح و بی حرکت می شد؛ چرا که امید، حرکت آفرین است؛ از این رو امام، ضمن روشن گری خود، زمینه را برای به هدف رسیدن این تهاجم روانی از بین بردند. ابوحمزه می گوید: به امام باقر(ع) عرض کردم: علی (ع) فرموده بود که تا سال هفتاد مردم در بل خواهند بود و مثل این که گفته بود بعد از سال هفتاد، دوران نعمت و فراوانی خواهد رسید. ولی سال هفتاد گذشت و ما فراوانی ندیدیم؟! امام فرمود: خداوند متعال تا سال هفتاد بل را تعیین کرده بود ولی وقتی که امام ح نیس(ع) شدیه شد، خمش خدا بر اهل زمین شدت گرفت و بل را تا سال صدوچهل به تأخیر انداخته و زمانی برای آن تعیین نکرد(یمحوا اللهما یشاء و یثبت و عنده ام الکتاب) (اصفهانی، ۱۴۲۱، ج۱، ص۱۲۱؛ مجلسی، بی تا، ج۴، ص۱۱۴). امام با تبیین معارفی همچون بداء (دوانی، ۱۳۸۵، ص۲۷۳)، علت عدم تحقق ظهور را برای مردم بازگو نموده و زمینه تأثیر عملیات روانی مغرضین را از بین بردند.

۴-۱-۱-۵. تقویت جبهه داخلی

امام باقر( ع) با درایت و آگاهی نسبت به ابعاد عملیات های روانی و کارگزاران آن به مقابله پرداختند و از جذب یاران جدید غافل نماندند. آغاز این مقابله، تقویت جبهه داخلی بود، امام (ع) سعی داشت با تقویت امت اسل می، سپر دفاعی بسازد تا مبادا طرح های تبلیغاتی امویان در روحیه مسلمین مؤثر افتد. نقل شده در جریان دعوت هشام از امام (ع) به سرزمین شام، پس از اینکه امام با روشن گری خود، پرده از ظلم خاندان اموی برمی دارد، هشام دستور می دهد امام (ع) را حبس کنند؛ ولی سیره رفتاری امام (ع) به نحوی بود که در زندان، همگان دلبسته امام (ع) شدند (کلینی، ۱۳۶۲، ج۱، ص۴۷۱). این را می توان تقویت جبهه داخلی نام نهاد. آن حضرت با جذب مخالفین، اسباب اطمینان و ایمان به حقانیت ادعای اهل بیت را برای یاران فراهم می آورد و بدین ترتیب زمینه تأثیر دشمن بر مسلمانان را منتفی ساخت و به اصطلح امروز، مسلمین را در برابر حمل ت روانی بیمه کرد.

۲-۱-۵. تکنیک های ایجادی

امام باقر(ع) با گفتار و عمل، برخی مؤلفه ها را در جامعه بنا نهادند و از این طریق راه را برای به ثمر نشستن عملیات روانی معاندین دشوار نمودند.

۱-۲-۱-۵. ایجاد روابط حسنه با غیرمسلمین

از دیگر تکنیک های پیشگیرانه عملیات روانی، ایجاد روابط حسنه با غیرمسلمین است که امروزه به شیوه تشنج زدایی موسوم است. امام (ع) به تألیف قلوب پرداخت تا مردم به اسل م روی آورند یا حداقل از صف مخالفین جدا شده و در کنار افراد بی طرف قرار گیرند (کحیل، ۱۳۷۴، ص۱۳۵). نقل شده مردی مسیحی، به صورت سخریه و استهزاء، کلمه “باقر” را به کلمه “بقر” تصحیف کرد. به آن حضرت گفت: “أنت بقر “؛ امام بی آنکه از خود ناراحتی نشان بدهد و اظهار عصبانیت کند، با کمال سادگی گفت: «نه، من بقر نیستم، من باقرم ». مسیحی: تو پسر زنی هستی که آشپز بود. امام فرمود: شغلش این بود، عار و ننگی محسوب نمی شود. مرد گفت: مادرت سیاه و بی شرم و بد زبان بود. امام (ع) در پاسخ فرمود: اگر این نسبت ها که به مادرم می دهی راست است، خداوند او را بایمرزد و از گناهش بگذرد، و اگر دروغ است از گناه تو بگذرد که دروغ و افترا بستی (ابن شهرآشوب، ۱۳۷۶، ج۳، ص۳۳۷). مشاهده این همه حلم از مردی که قادر بود همه گونه موجبات آزار یک مرد خارج از دین اسل م را فراهم آورد، کافی بود که انقل بی در روحیه مرد مسیحی ایجاد نماید و او را به سوی اسل م بکشاند و این گونه مرد مسیحی بعدها مسلمان شد.

یادآوری این نکته لزم است همان گونه که برخورد صحیح مسئول ن دینی منجر به جذب مخالفین می شود، رفتارهای ناشایست و منفعل نه نیز به منزله آبی است که در آسیاب دشمن ریخته می شود. دشمن از این رفتارها به عنوان ابزاری پر سود، جهت طرح ریزی عملیات روانی استفاده می کند. از این رو گفته می شود تربیت صحیح پیروان، از مهم ترین پایه های یک جامعه نیرومند داخلی است تا از عملیات روانی دشمن تأثیر نپذیرد؛ چرا که این امر موجب احترام مردم به مکتب و عظمت آن می شود. اگر پیروان یک مکتب یا عقیده سیاسی، تربیت لزم را ندیده باشند، آن مکتب پیش از آنکه از دشمنانش آسیب پذیرد، از پیروان خود صدمه می بیند؛ زیرا روش آنان برای دیگران سند می شود و افکار عمومی را علیه آنان برمی انگیزد.

۲-۲-۱-۵. آگاه سازی افکار عمومی

تجارب حکومتی و سیاسی کشورهای مختلف نشان داده است که می توان از طریق آگاهی دادن و هوشیار ساختن افکار عمومی، از توسعه و تعمیق انحرافات سیاسی، اجتماعی و فرهنگی جلوگیری کرد، چراکه برخی اوقات، افکار عمومی یک ملت، از پیشینه ذهنی، در خصوص رخدادی خاص برخوردار نیست و همین بی اطل عی و ناآگاهی زمینه را برای سوءاستفاده فرصت طلبان فراهم می کند. بر این اساس حضرت، مصلحت عمومی را برای افکار عمومی روشن ساخته و امکان هرگونه سوءاستفاده از باور عمومی را تا حد امکان تقلیل دادند. مناظرات و کرسی های علمی که در عصر امام (ع) برپا شد، بارزترین مصادیق جهالت زدایی از افکار عمومی بود.

۳-۱-۵. تکنیک های توصیه ای

بازخوانی سیره امام باقر(ع) حکایت از آن دارد که ایشان، برخی از مؤلفه های پیشگیرانه را ضمن موعظه و سفارش در شیعیان تقویت نمودند.

۱-۳-۱-۵. سفارش به دعا و نیایش

دعا کردن و اظهار صداقت نمودن، جنبه معنوی دارد و روح را صیقل می دهد. در واقع توجه به دعا و ارتباط با خالق یاتک و آن هم دعای خریخواهی برای زمین و اهل آن و برائت از بدی ها، اهداف را مشخص، دل ها را جذب و قدم ها را ثابت نگه می دارد. این نوع حرکت ها، راه برون رفت از شرایط سخت روانی و کسب قدرت روحی است و انسان ها را منقلب می سازد. به خاطر همین تأثیر مثبت روانی است که خداوند به مؤمنین دستور داده، هنگام رویارویی با دشمن بیشتر به یاد خدا باشند. “یا أیها الذین آمنوا إذا لقیتم فئ فاثبتوا و اذکروا الله کثیرا لعلکم تفلحون “(انفال /۴۵). اولیاء خدا نیز همواره در برابر کید دشمن، یاران خود را به کثرت دعا سفارش نموده اند: “علیک بالدعاء فانه شفاء من کل داء” (صدوق، ۱۴۰۴، ج۲، ص۲۹۸).

دعا از جنبه روانی دو بعد پیشگیرانه و ایجادی دارد، اول اینکه با ایجاد آرامش و طمأنینه باعث می شود شخص در پیچ های سخت زندگی کمتر تحت تأثیر موج های منفی اطرافیان قرار گیرد و از سوی دیگر این آرامش، باعث اضطراب و به هم ریختن دشمن نیز می گردد.

۲-۳-۱-۵. توصیه به ول یت مداری و تبعیت از رهبری

از راهکارهای مهم