فایل پاورپوینت کامل فلسفه مطالعات انقلاب اسلامی

فایل پاورپوینت کامل فلسفه مطالعات انقلاب اسلامی؛ انتخابی هوشمند برای ارائه‌های حرفه‌ای

با پاورپوینت فایل پاورپوینت کامل فلسفه مطالعات انقلاب اسلامی، محتوای خود را در قالب 120 اسلاید استاندارد و جذاب ارائه دهید و در نگاه اول تاثیرگذار باشید.

چرا باید از پاورپوینت استفاده کنید؟

1. چیدمان دقیق و کاربرپسند: فایل پاورپوینت کامل فلسفه مطالعات انقلاب اسلامی با طراحی ساختاریافته و اصولی، مخاطب را به‌خوبی درگیر محتوا می‌کند.
2. صرفه‌جویی در زمان: تمامی اسلایدهای فایل پاورپوینت کامل فلسفه مطالعات انقلاب اسلامی آماده‌ی استفاده هستند؛ بدون نیاز به هیچ‌گونه ویرایش.
3. نمایش با وضوح بالا: کیفیت طراحی در فایل پاورپوینت کامل فلسفه مطالعات انقلاب اسلامی به‌گونه‌ای است که در هر صفحه‌نمایشی عالی به‌نظر می‌رسد.

هشدار: استفاده از نسخه‌های ناقص فایل پاورپوینت کامل فلسفه مطالعات انقلاب اسلامی ممکن است باعث بروز اختلال در نمایش یا افت کیفیت شود. تنها نسخه اصلی فایل پاورپوینت کامل فلسفه مطالعات انقلاب اسلامی، کیفیت تضمین‌شده دارد.

---

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل فلسفه مطالعات انقلاب اسلامی :

مقدمه

انقلاب اسلامی ایران از آغاز تاکنون توجه بسیاری از اندیشمندان، پژوهشگران و متخصصان حوزه های مختلف علوم انسانی را به خود جلب کرده و با رویکردهای متفاوت و حتی متضاد، به عنوان یک موضوع مهم اجتماعی، فکری، سیاسی و تاریخی مورد مطالعه و بررسی قرار گرفته است.

تاکنون هزاران مقاله و صدها پژوهش، کتاب و پایان نامه در ایران و مراکز علمی و تحقیقاتی سراسر جهان درباره انقلاب اسلامی نوشته شده و امروز هم در مجلات و محافل و مراکز پژوهشی ابعاد، آثار و پیامدهای انقلاب اسلامی همچنان مورد بحث و گفتگو است.

محدوده زمانی پژوهش و نشر این مطالعات از اوج گیری نهضت حضرت امام خمینی(ره) در اواسط ۱۳۵۶ آغاز می شود، ولی قلمرو موضوعی این مطالعات شامل طیف گسترده ای از مباحث تاریخی، سیاسی، اقتصادی، فرهنگی، کلامی و فلسفی است که دهه ها و حتی سده های پیش از انقلاب را نیز در برمی گیرد (ر. ک: کدی، ۱۳۷۵) و به خصوص در مورد ریشه های اعتقادی انقلاب اسلامی، پیوند آن را تا صدر اسلام مورد توجه قرار می دهد. (ر. ک: عمید زنجانی، ۱۳۷۶) برخی از این مطالعات به مسائل و تحولات نظام جمهوری اسلامی ایران هم پرداخته و حتی عملکرد و رویکرد دولت های پس از انقلاب در ایران را در ذیل مطالعات انقلاب اسلامی ایران، مورد بررسی قرار داده اند. این مجموعه عظیم در طول بیش از سه دهه از پیروزی انقلاب اسلامی ایران، منابع و حوزه های مطالعاتی و علمی تازه ای را ایجاد کرده است که اگرچه غالباً ذیل مطالعات و علوم سیاسی طبقه بندی و تلقی می شود، ولی خود از ویژگی های متفاوتی برخوردار است و لذا به طور خاص و به تدریج به عنوان «مطالعات انقلاب اسلامی» نام گرفته است.

مطالعات انقلاب اسلامی عبارت است از مجموعه مباحث، دیدگاه ها، نظریات و تحلیل هایی که در مورد قلمرو علوم انسانی، لازم می نماید. البته ممکن است در خلال مباحث مربوط به انقلاب اسلامی، اشاراتی را بتوان یافت که ناظر به مطالعه فرانگر و عقلانی مطالعات انقلاب اسلامی است، اما تا وقتی این اشارات، به مباحث صریح و آشکار تبدیل نشود و سامان و انتظام علمی نیابد، نمی توان از تکوین و تدوین «فایل پاورپوینت کامل فلسفه مطالعات انقلاب اسلامی» سخن گفت.

این مقاله به عنوان طرح بحث و تأکید بر ضرورت پرداختن به مسائل «فایل پاورپوینت کامل فلسفه مطالعات انقلاب اسلامی » تنها به توضیح برخی از مباحث می پردازد و البته همه آنچه را مطرح می کند، گام نخستین می داند که به بررسی ها و تأملات بیشتری نیاز دارد و نزد نویسنده هم لزوماً نظر نهایی تلقی نمی شود.

«فلسفه انقلاب اسلامی» و «فایل پاورپوینت کامل فلسفه مطالعات انقلاب اسلامی»

نویسنده در مقاله دیگری در باب فلسفه های مضاف، (ذوعلم، ۱۳۹۱) این نکته را تبیین کرده است که فلسفه مضاف به حقایق و امور، در ذیل فلسفه مطلق به معنای دانش عقلی و ناظر به شناخت احوال موجود بماهو موجود قرار می گیرد و احوال و احکام آن حقیقت را با رویکردی کل نگر و عقلانی تبیین می کند. هر پژوهشگری متناسب با پارادایم پذیرفته شده خود در فلسفه مطلق، به فلسفه مضاف به امور و حقایق هم می پردازد. (خسروپناه، ۱۳۸۵: ۱۸۲)

«فلسفه انقلاب اسلامی» یکی از عرصه ها و موضوعات «مطالعات انقلاب اسلامی» است که «انقلاب اسلامی» را به عنوان یک امر واقع و تحقق یافته با استناد به منابع معتبر عقلی و نقلی مورد تحلیل عقلانی و کل نگر قرار می دهد. چیستی و چرایی انقلاب اسلامی و بررسی عوامل و ریشه ها و احوال و احکام هستی شناختی انقلاب اسلامی در «فلسفه انقلاب اسلامی» بحث می شود.

اما «فایل پاورپوینت کامل فلسفه مطالعات انقلاب اسلامی » از نوع فلسفه مضاف به علوم است. فلسفه مضاف به علوم صرفاً در فلسفه های مضاف به دانش های موضوعی و دیسیپلین ها منحصر نمی شود، بلکه برای هر حوزه معرفتی و دانستنی های دستگاه وار قابل تحقق است. (رشاد، ۱۳۸۵: ۳۶) در اینجا نیز چون تعاریف متکثری برای فلسفه های مضاف به علوم ارائه شده است، ناچار در آغاز باید تعریف مورد قبول را برگزینیم و در آن چارچوب، مبانی، مبادی، مسائل، روش ها و رویکردهای مورد نظر در این حوزه علمی را تعریف کنیم. بر این اساس «فایل پاورپوینت کامل فلسفه مطالعات انقلاب اسلامی» دانشی است درجه دوم و فرانگر که مطالعات انقلاب اسلامی را مورد کالبدشکافی قرار می دهد و مدل های تحلیل، منابع، روش ها و رویکردهای مطالعات انقلاب اسلامی را بررسی و تحلیل می کند و به داوری درباره آن می پردازد. (جبرئیلی، ۱۳۸۵: ۱۲۸)

مطالعات انقلاب اسلامی بدون برخورداری از فلسفه این قلمرو مطالعاتی، دچار ابهامات فراوان خواهد بود. عرصه مطالعات انقلاب اسلامی و مسائل آن، روش ها و مدل های تحلیل این موضوعات، منابع و سنجش اعتبار آن، دانش های مرتبط با حوزه مطالعات انقلاب اسلامی، روش های اعتبارسنجی نتایج مطالعات انقلاب اسلامی، رویکردهای مطالعاتی، کاستی های روش شناختی، مسئله یابی و معرفت شناختی این عرصه، ازجمله مسائلی است که بدون نگاه درجه دوم به مطالعات انقلاب اسلامی و بدون پرداختن به فایل پاورپوینت کامل فلسفه مطالعات انقلاب اسلامی نمی تواند به گونه ای عمیق و نظام مند مورد تأمل قرار گیرد.

رسالت «فلسفه های مضاف به علوم»

از «فایل پاورپوینت کامل فلسفه مطالعات انقلاب اسلامی» چه انتظاری داریم؟ این دانش باید چه مسائلی را برای حوزه مطالعات انقلاب اسلامی تبیین کند؟ آیا پاسخ به این پرسش، به مبنای ما در فلسفه های مضاف به علوم مرتبط است یا بدون اتخاذ مبنای کلی و عام نیز می توان به این پرسش، پاسخ داد؟ پیش از پاسخ به این پرسش، باید مروری بر فلسفه های مضاف به علوم داشته باشیم و سپس با بهره برداری از تجارب و مطالعات علمی صاحب نظران، به رسالت فایل پاورپوینت کامل فلسفه مطالعات انقلاب اسلامی بپردازیم. بررسی رسالت فلسفه های مضاف به علوم، از سه نوع مبنای نظری تغذیه می کند و از آن متأثر می گردد:

۱- مبنای نظری فلسفی و پارادایم پذیرفته شده در فلسفه مطلق. هر پاسخی به این پرسش خواه ناخواه تحت تأثیر مبنای فلسفی و نظری پاسخ دهنده قرار دارد؛ چراکه سایه افکنی دیدگاه کلان و نظام جهان بینی که شامل مواضع هستی شناختی و معرفت شناختی هر کسی است، نمی تواند در اینجا نادیده گرفته شود.

۲- مبنای نظری در باب فلسفه های مضاف به علوم. اگر تعریف پذیرفته شده از فلسفه های مضاف به علوم، تنها به تبیین گزارش گونه سیر تاریخی آن علم و مقایسه دیدگاه ها منحصر شود، در تبیین رسالت فایل پاورپوینت کامل فلسفه مطالعات انقلاب اسلامی هم همین رویکرد را باید پی گرفت. (همچون کاری که ولفسن در «فلسفه علم کلام» انجام داده و یک گزارش تاریخی و مقایسه ای را بدون هیچگونه داوری علمی ارائه کرده است) اما اگر فلسفه های مضاف به علوم را دارای رسالتی علمی برای کشف حقیقت و داوری درباره دیدگاه ها و نظریات مطرح شده در علم بدانیم، در اینجا هم از همین منظر باید پیروی کرد. (رشاد، ۱۳۸۵: ۳۴؛ گورویچ، ۱۳۵۸: ۴۹ ۴۸)

۳- اقتضائات خاص هر حوزه علمی و مطالعاتی. درست است که فلسفه های مضاف به علوم، باید از چارچوب واحدی پیروی کنند، اما اقتضائات خاص در مورد هر حوزه مطالعاتی به ویژه هنگامی که مضاف الیه فلسفه، از علوم حقیقی نباشد در پاسخ به سؤال از رسالت فلسفه آن حوزه مطالعاتی تأثیر فراوان دارد.

اگر همین مسئله را با نگاه درجه دوم و فرانگر مورد بررسی قرار دهیم، می بینیم که محققان شاخه های مختلف علوم، بر اساس اقتضائاتی که آن علم یا حوزه مطالعاتی داشته است و حتی بر اثر نگرش اجمالی محقق نسبت به قلمرو و مسائل آن علم، پاسخ های متفاوتی به این پرسش داده اند. (جبرئیلی، ۱۳۸۵؛ نصیری، ۱۳۸۵)

بنابراین در تبیین و تعیین رسالت «فایل پاورپوینت کامل فلسفه مطالعات انقلاب اسلامی»، سه نوع مبنای نظری مذکور نقش خواهد داشت و لذا تعیین موضع فلسفی و علمی محقق در آغاز مباحث ضروری است.

علاوه بر این، درباره عناوین موضوعات و مسائلی که فلسفه مضاف به علوم (یا همان فلسفه علوم) عهده دار تبیین و بررسی آن می باشد، دیدگاه های مختلفی وجود دارد. این دیدگاه ها را می توان به سه دسته تقسیم کرد:

۱- دیدگاه های تاریخی و گزارشی؛

۲- دیدگاه های عقلانی و تحلیلی؛

۳- دیدگاه های تلفیقی. (عقلانی توصیفی)

دیدگاه های تاریخی و گزارشی، رسالت اصلی فلسفه علوم را گزارشی از تاریخ تکوین و سیر تاریخی تحولات علم می دانند. به عنوان نمونه دیدگاه «ولفسن» را می توان از این دسته دانست، اگرچه او به تحلیل و بررسی مقایسه ای هم پرداخته است. (ولفسن، ۱۳۶۸) استاد مصباح یزدی نیز از این دسته است. (مصباح یزدی، ۱۳۶۷: ۱۰) دیدگاه های عقلانی و تحلیلی، فلسفه علوم را عهده دار تبیین مبادی تصدیقی و مبانی علمی آن دانش می شمارند (جبرئیلی، ۱۳۸۵: ۲۲ ۲۱) و بالاخره دیدگاه های تلفیقی، هر دو نوع مسائل را در زمره مسائل و موضوعات فلسفه علوم تلقی می کنند. (خسروپناه، ۱۳۸۵: ۱۹۴)

اکنون برای اینکه بتوان مقایسه ای بین دیدگاه های سه گانه فوق داشت، در جدول شماره (۱) با استناد به نظریات صریح برخی محققان و مؤلفان و یا با استنباط از مطالعات آنان، این دیدگاه ها گزارش می شود. شایان ذکر است که این محققان هر یک ناظر به «علم» و حوزه مطالعاتی مورد نظر خود، این موضوعات و مسائل را بیان کرده اند، اما به نظر نمی رسد تفاوت شاخه های مختلف فلسفه علوم، مانع این مقایسه باشد. در این جدول مسائل و موضوعات ذیل دیدگاه های تاریخی و گزارشی و دیدگاه های عقلانی و تحلیلی از هم تفکیک شده اند تا بتوان تمایز دیدگاه محققان را بهتر بررسی کرد.

محققان، صاحب نظران و نویسندگانی که دیدگاه آنان در این جدول مطرح شده، به شرح و ترتیب ذیل می باشند:

۱- استاد محمدتقی مصباح یزدی، در «دروس فلسفه اخلاق »، ص ۱۰، درباره فلسفه علم اخلاق.

۲- ژرژ گورویچ، در «اخلاق نظری و علم آداب»، استنباط از روش بحث وی و مباحثی که مطرح کرده است.

۳- هری اوسترین ولفسن، در «فلسفه علم کلام»، استنباط از مباحث مطرح شده در کتاب.

۴- علی اکبر رشاد، در مقاله «فلسفه مضاف»، قبسات، ش ۴۰ ۳۹، ص ۲۲ ۲۱، ساختار فلسفه علم فقه.

۵- عبدالحسین خسروپناه، در مقاله «فلسفه فلسفه اسلامی »، قبسات، ش ۴۰ ۳۹، ص ۱۹۴

۶- محمدصفر جبرئیلی، در مقاله «فلسفه علم کلام »، قبسات، ش ۴۰ ۳۹، برگرفته از سرفصل های متن مقاله.

۷- علی نصیری، در مقاله «فلسفه علوم قرآنی»، قبسات، ش ۴۰ ۳۹، ص ۲۲۱.

البته نویسنده سعی کرده است ترتیب منطقی مباحث را در فهرست «مسائل و موضوعات» جدول رعایت کند و لذا ترتیب مذکور در نظرات صاحب نظران لزوماً رعایت نشده است. البته ممکن است محققان و مؤلفان مذکور در سایر مکتوبات و نظراتشان موضوعات دیگری را هم به عنوان مسائل فلسفه های علوم مطرح کرده باشند که در این بررسی بدان پرداخته نشده است؛ چراکه غرض این بررسی مروری بر مهم ترین مباحث فلسفه های علوم برای رسیدن به رسالت «فایل پاورپوینت کامل فلسفه مطالعات انقلاب اسلامی» است.

جدول شماره ۱- مقایسه دیدگاه های مختلف درباره موضوعات و مسائل فلسفه های مضاف به علوم

رسالت «فایل پاورپوینت کامل فلسفه مطالعات انقلاب اسلامی»

اکنون با توجه به اقتضائات و نیازهای حوزه مطالعات انقلاب اسلامی و با استفاده از نظریات صاحب نظران پیش گفته و تجربه علمی و مطالعاتی متراکمی که درباره فلسفه های مضاف به علوم وجود دارد و با مروری بر موضوعات دوازده گانه ای که در جدول فوق مطرح شد، با بصیرت و تأمل بیشتری می توان درباره مباحث و موضوعات فایل پاورپوینت کامل فلسفه مطالعات انقلاب اسلامی به مثابه یکی از دانش های دارای هویت متمایز از دانش های همگن و هم سنخ به تأمل و بررسی پرداخت.

به نظر نگارنده بهتر است که در آغاز به موضوعات و مباحث مهم تری که در تعمیق و رشد مطالعات انقلاب اسلامی نقش برجسته تری دارد بپردازیم و آن موضوعات را به عنوان حداقل های فایل پاورپوینت کامل فلسفه مطالعات انقلاب اسلامی تلقی کنیم و سپس سایر موضوعات را با نگاه حداکثری مورد توجه قرار دهیم. حقیقت این است که همه موضوعات دوازده گانه برای مطالعات انقلاب اسلامی، دارای مصداق و مابه ازای مطالعاتی و تحقیقاتی است و ظرفیت عمیقی در این حوزه وجود دارد که نمی توان و نباید از آن صرف نظر کرد.

بر این اساس، اهم موضوعات فایل پاورپوینت کامل فلسفه مطالعات انقلاب اسلامی، عبارت است از:

۱- قلمرو مطالعات انقلاب اسلامی، هندسه معرفتی و نظام مسائل آن.

۲- نسبت مطالعات انقلاب اسلامی با سایر علوم و حوزه های مطالعاتی مرتبط و همگن.

۳- روش شناسی مطالعات انقلاب اسلامی.

۴- جریان ها، نحله ها و رویکردهای مطالعات انقلاب اسلامی.

۵- آسیب شناسی و بررسی کاستی ها، بایستگی ها و ظرفیت های مطالعات انقلاب اسلامی.

طبعاً تعریف این دانش و ضرورت، هدف و غایت آن در مقدمه مباحث مورد اشاره قرار می گیرد، ولی این محورها در ردیف موضوعات و مسائل مهم این حوزه مطالعاتی نیستند، ضمن اینکه تعیین اهم موضوعات فایل پاورپوینت کامل فلسفه مطالعات انقلاب اسلامی یعنی تعیین همین موضوعات پنج گانه به گونه ای تعریف قلمرو این حوزه علمی است.

البته این موضوعات، نافی قرار گرفتن سایر موضوعات از قبیل بررسی تاریخ شکل گیری مطالعات انقلاب اسلامی، تحولات این مطالعات، علل و زمینه های این تحولات و… نیست و با اهمیت ثانوی، می تواند در لایه بعدی فایل پاورپوینت کامل فلسفه مطالعات انقلاب اسلامی قرار گیرد. در حقیقت، پیشنهاد نگارنده این است که برای فایل پاورپوینت کامل فلسفه مطالعات انقلاب اسلامی، مسائل را در دو سطح و با اولویت متفاوت لحاظ کنیم. شاید این روش را در تعریف و تحدید مسائل سایر فلسفه های علوم هم بتوان اعمال کرد. فایده این سطح بندی این است که با این روش اولاً برای تعریف فلسفه هر علم، می توان زمینه اجماع صاحب نظران آن علم را سریع تر فراهم کرد و از تشتت آراء و انظار کاست و ثانیاً بنابر اهمیت علمی و کاربردی موضوعات، قبض و بسط فلسفه هر علمی را امکان پذیر ساخت تا هم در عرصه مطالعه و پژوهش و هم در قلمرو تعلیم و آموزش، سهولت، صراحت و سرعت بیشتری حاصل گردد.

به هر حال «فایل پاورپوینت کامل فلسفه مطالعات انقلاب اسلامی» همچون هر فلسفه علم دیگری این ظرفیت را دارد که با مبانی و رویکردهای متفاوت و یا حتی متضادی مورد تأمل قرار گیرد و تحت تأثیر سه عامل مؤثری که قبلاً مطرح شد یعنی مبانی فلسفی مطلق، مبانی در فلسفه هر علم و اقتضائات حوزه مطالعات انقلاب اسلامی از دیدگاه های متفاوتی تعریف و تحدید شود.

تمایز حوزه مطالعات «انقلاب اسلامی» و حوزه مطالعات «جمهوری اسلامی ایران»

اگرچه استقرار نظام جمهوری اسلامی ایران یکی از مهم ترین و ماندگارترین دستاوردهای انقلاب اسلامی ایران بوده و در فرآیند تکاملی انقلاب اسلامی ایران به عنوان یک جریان و فرآیند مرحله ای مهم محسوب می گردد، ولی این امر نباید موجب یکی دانستن دو حوزه مطالعاتی و پژوهشی «انقلاب اسلامی» و «جمهوری اسلامی» گردد. هر چند برخی مسائل مشترک بین این دو حوزه مطالعاتی وجود دارد، ولی اولاً اکثر مسائل و موضوعات این دو حوزه متفاوت اند و ثانیاً مسائل مشترک این دو حوزه مطالعاتی، هر یک از منظری متفاوت با دیگری بررسی و تحلیل می شود.

مسائلی همچون تحولات اقتصادی، سیاسی، فرهنگی و اجتماعی در ایرانِ پس از انقلاب اسلامی، روابط بین المللی ایران با سایر کشورها، فراز و نشیب های سیاسی ناشی از گرایش های دولت ها و دوره های مختلف مجلس شورای اسلامی، از موضوعات حوزه مطالعات جمهوری اسلامی محسوب می شود. اگرچه همچنان انقلاب اسلامی به عنوان یک گفتمان و نیز به عنوان یک جریان این موضوعات را تحت تأثیر خود قرار می دهد، ولی این تأثیرگذاری موجب تلقی واحد از این دو حوزه مطالعاتی نمی شود. به بیان دیگر، برخی یا بسیاری از مسائل «انقلاب اسلامی ایران» و «جمهوری اسلامی ایران »، در مصادیق واحدی تبلور پیدا می کند ولی در تحلیل و مطالعه علمی، لزوماً از منظر واحدی مطالعه نمی شود. در دیگر علوم و حوزه های مطالعاتی نیز این مطلب آشکار است. مثلاً حوزه علم کلام و دانش فلسفه دو حوزه مطالعاتی و علمی متفاوت است، گرچه بسیاری مسائل مشترک هم در این دو دانش وجود دارد که دارای مصداق عینی واحدی است. همچنین دانش حقوق و دانش فقه در عین حال که مسائل مشترک فراوان دارند، ولی به سبب تفاوت در مبادی، روش، هدف و رویکرد، دو حوزه مطالعاتی محسوب می شوند. بنابراین، حوزه مطالعات «انقلاب اسلامی» را نباید با حوزه مطالعات «جمهوری اسلامی ایران» یکی دانست.

اکنون به برخی از مهم ترین سرفصل ها و موضوعات کلانی که در حوزه «فایل پاورپوینت کامل فلسفه مطالعات انقلاب اسلامی» باید بدان پرداخته شود، اشاره می کنیم و توضیحاتی را ارائه می دهیم.

۱- نظام مسائل حوزه مطالعات انقلاب اسلامی

ترسیم نظام جامع مسائل و مباحث و موضوعات مطالعات انقلاب اسلامی، مستلزم ارائه طبقه بندی های منطقی و حتی المقدور قیاسی است که بتواند جامعیت و مانعیت آن را تضمین کند. اگرچه در برخی موارد چاره ای جز شیوه استقرا نیست، اما در مواردی می توان شیوه قیاسی و سَبر و تقسیم منطقی را اتخاذ کرد.

مسائل و موضوعات مطالعات انقلاب اسلامی از انواع طبقه بندی های ذیل قابل استنتاج است:

الف) موضوعات مرتبط با «انقلاب» به طور کلی و صرف نظر از مصداق «انقلاب اسلامی» یا «انقلاب اسلامی ایران» و به عنوان یک مقوله سیاسی، اجتماعی، علمی،… موضوعات مرتبط با «انقلاب اسلامی»، موضوعات مرتبط با «انقلاب اسلامی ایران» و موضوعات مرتبط با تحرکات و پویش های اجتماعی سیاسی سایر جوامع یا کشورهای اسلامی [و نیز غیر اسلامی] که تحت تأثیر «انقلاب اسلامی» یا «انقلاب اسلامی ایران» شکل گرفته یا متحول شده اند.

ب) انقلاب اسلامی به مثابه یک «رویداد تاریخی » در سال ۱۳۵۷، انقلاب اسلامی به مثابه یک «فرآیند جاری» در تحولات و معادلات روابط بین الملل در طول دهه های پس از رویداد انقلاب اسلامی، انقلاب اسلامی به مثابه یک «گفتمان » در برابر گفتمان تجدد غربی که اومانیسم، لیبرالیسم و سکولاریسم را به چالش کشیده و الگوی جامعه سازی بدیل و جایگزین را ارائه می دهد.

ج) رهیافت های مختلف بر اساس دیسیپلین های علمی حاکم بر مطالعات انقلاب اسلامی [در هر یک از شقوق پیش گفته در بخش «الف» و «ب»] که بر حسب یک پیش فرضِ غالباً مقدر و ناآشکار، مطالعات انقلاب اسلامی را از سنخ مسائل این دانش ها فرض می کند. این رهیافت ها به شرح ذیل است:

– مطالعات انقلاب اسلامی به عنوان یک موضوع از شاخه «علوم سیاسی» یا «جامعه شناسی سیاسی»؛

– مطالعات انقلاب اسلامی به عنوان یک موضوع از مطالعات فرهنگی در ذیل دانش «جامعه شناسی»؛

– مطالعات انقلاب اسلامی به عنوان یک موضوع «تاریخی»؛

– مطالعات انقلاب اسلامی با نگرش اقتصادی؛[۱]

– مطالعه انقلاب اسلامی به عنوان یک مقوله دینی و یک مسئله «کلامی یا فقهی» در چارچوب تفکر و مبانی اسلامی که با روش مطالعات کلامی و یا فقهی بررسی و تحلیل می شود؛

– مطالعه انقلاب اسلامی به عنوان یک موضوع «فلسفی» و از منظر هستی شناختی آن که رویکردهای عرفانی به انقلاب اسلامی نیز در همین جا قابل بررسی است؛

– مطالعه انقلاب اسلامی به عنوان یک مسئله «روان شناختی» و به ویژه از منظر دانش روان شناسی اجتماعی.

رهیافت هایی که سنخ مطالعات انقلاب اسلامی را بینارشته ای یا چندرشته ای فرض می کنند، باید رشته های اصلی مورد نظر خود را از میان رشته ها و شاخه های فوق مشخص کنند. نمی توان و نباید به علت اتخاذ رویکرد بینارشته ای یا چندرشته ای، از پاسخ به این سؤال طفره رفت که کدام یک از رشته ها و شاخه های دانش های شناخته شده و تعریف شده فوق مدنظر می باشد؟

به نظر می رسد موضوعاتِ چهارگانه بخش «الف» با رویکردهای سه گانه بخش «ب» و رهیافت های هفت گانه بخش «ج»، نظام مسائل حوزه مطالعات انقلاب اسلامی را رقم می زند. بی توجهی برخی محققان به این طبقه بندی موجب خلط مسائل حوزه مطالعات انقلاب اسلامی شده و ابهام ها و پرسش های فراوانی را ایجاد می کند. به عنوان مثال، سخن از گفتمان انقلاب اسلامی به عنوان یک اندیشه برگرفته از اسلام ناب محمدی| که در انقلاب اسلامی ایران مطرح شد و یا تأمل در جریان انقلاب اسلامی به عنوان یک واقعیت تحول گرای مستمر نباید با رویداد انقلاب اسلامی که در ۲۲ بهمن ۱۳۵۷ رخ داد، خلط شود.

ابتدا با تلفیق موضوعات و رویکردها می توان حوزه های مطالعاتی قابل مطالعه را با توجه به موضوع و رویکرد استخراج کرد و سپس بررسی کرد که هر یک از آنها با کدام رهیافت قابلیت مطالعه و پژوهش را داراست. بدین ترتیب فهرستی از نظام مسائل کلان حوزه مطالعات انقلاب اسلامی به دست می آید.

«جدول شماره ۲»

توضیح اینکه «انقلاب اسلامی» اساساً یک رویداد نیست، بلکه یا به عنوان یک جریانِ عینی تاریخی می تواند مورد مطالعه قرار گیرد و یا به عنوان یک گفتمان. البته «انقلاب های اسلامی» یک صنف یا گروهی از انقلاب ها هستند که در ابتنا بر اندیشه های اسلامی با هم مشترکند. همچنین «انقلاب» بماهو، یک نوع رویداد اجتماعی است که می تواند مورد بررسی و مطالعه قرار گیرد، اما لزوماً یک جریان یا گفتمان نیست.

انقلاب ها و تحولاتِ انقلابی برخاسته از اندیشه ها و انگیزه های اسلامی که در کشورها یا مناطق جغرافیایی رخ می دهد، یک واقعیت عینی اجتماعی و تاریخی است که هر کدام به مثابه یک رویداد و مجموعه آنها نیز به عنوان مجموعه ای مشابه از انقلاب ها قابل مطالعه و بررسی است. ولی این گونه نیست که همه آنها لزوماً به عنوان یک جریان مستمر و اثرگذار قابل تحلیل باشند. البته «انقلاب اسلامی ایران » اینگونه بوده است، اما در مورد تحولات اسلامی سایر کشورها مث