فایل پاورپوینت کامل تاریخ هجوم به خانه حضرت زهرا (علیها السلام)

---

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل تاریخ هجوم به خانه حضرت زهرا (علیها السلام) :

مقدمه

روزهای پس از رحلت رسول خدا(ص) از مهم ترین برهه های تاریخ اسلام است. می دانیم که با رحلت رسول خدا (ص) جریان سقیفه شکل گرفت که آثار و پیامدهایی داشت. از تلخ ترین آثار این رخداد، هجمه به خانه حضرت فاطمه(ع) به منظور بیعت گیری برای ابوبکر بود. در این هجمه، حضرت فاطمه(ع)ع) دچار صدمات جسمی و روحی شد و فرزندش محسن را سقط کرد. از جمله پرسش های کلیدی درباره این واقعه، تاریخ رخداد آن است، زیرا با روشن شدن پاسخ این پرسش، هم می توان تاریخ شهادت محسن را به دست آورد، هم تاریخ اخذ بیعت اجباری از امام علی(ع) و هم طول مدت بیماری و بستری شدن حضرت فاطمه(ع) را که به شهادت ایشان منجر شد. در این بحث، شواهدی ارائه می شود تا ببینیم آنچه گفته و مشهور شده که هجمه به خانه فاطمه(ع) در روزهای آغازین پس از رحلت رسول خدا(ص) بوده، صحیح است یا خیر؟ ابتدا نکته ای را درباره شهادت محسن بن علی(ع) یادآور می شویم.

تاریخ شهادت حضرت محسن(ع)

ایام ربیع الاول علی الظاهر و بر اساس محاسبات بدون روایت خاص ایام سقط یا شهادت حضرت محسن فرزند حضرت فاطمه(ع) دانسته می شود. و البته این موضوع (تعیین تاریخ شهادت) از موضوعات جدیدی است که بعد از پیروزی انقلاب اسلامی به آن بها داده شده و روز شهادت محسن بن علی(ع)تلقی شده است، حال آنکه نه در تاریخ و نه در روایات، به تاریخ شهادت اشاره ای نشده است. ظاهراً مبنای این گونه گزارش ها، قول مشهور علمای شیعه است که از یک طرف، رحلت حضرت رسول خدا(ص)، را ۲۸ صفر دانسته و از طرف دیگر، شهادت محسن بن علی را در پی رحلت پیامبر(ص) نقل کرده اند. از مجموع این دو گزارش، شهادت این نوزاد در ربیع الاول نتیجه گرفته می شود. بنابر این، برای بررسی دقیق زمان شهادت حضرت محسن لازم است زمان رحلت پیامبر(ص) بررسی شود.

ابتدا به خبر معتبر امام صادق(ع) درباره سقط محسن و سبب شهادتِ حضرت فاطمه(ع) اشاره می کنیم. درباره چگونگی سقط محسن، خبر معتبر و مسندی از امام صادق(ع) نقل شده که حضرت، علت سقط حضرت محسن(ع) و شهادت حضرت فاطمه(ع) را ضربت قنفذ با غلاف شمشیر معرفی می کند:

عن أبی بصیر، عن أبی عبدالله جعفر بن محمد(ع)، قال:… و قبضت فی جمادی الآخره یوم الثلاثاء لثلاث خلون منه، سنه إحدی عشره من الهجره. وکان سبب وفاتها أن قنفذا مولی عمر لکزها بنعل السیف بأمره، فأسقطت محسنا و مرضت من ذلک مرضا شدیدا، ولم تدع أحدا ممن آذاها یدخل علیها؛ فاطمه(ع) در روز سه شنبه، سوم جمادی الثانی سال یازدهم هجری رحلت کرد و سبب وفات او آن بود که قنفذ غلام عمر و به فرمان او فاطمه(ع) را با غلاف شمشیر مضروب ساخت و موجب سقط محسن شد و پس از آن به مریضی شدیدی دچار گشت و هیچ یک از کسانی که او را آزرده بودند را اجازه نداد به ملاقاتش بیایند.[۱]

درباره عنوان شهیده برای حضرت فاطمه(ع) نیز مستند ما، حدیث نقل شده از امام کاظم(ع) در اصول کافی است که فرمودند: «ان فاطمه صدیقه شهیده».[۲]

تاریخ رحلت رسول خدا(ص)

تاریخ ولادت و وفات پیامبر و زمان هجرت ایشان به مدینه، از جمله مباحثی است که در اصول کافی از آنها یاد شده است. البته این تاریخ ها را کلینی در بعضی از ابواب، به نقل از دیگران و در بعضی از ابواب، طبق قول خود ذکر کرده است، از جمله اینکه بدون نقل روایتی، درباره میلاد پیامبر(ص) گفته اند: «ولد فی الثانی عشر من شهر ربیع الاول». عامه هم همین روز را میلاد پیغمبر اکرم(ص) و همچنین روز رسیدن پیغمبر اکرم به قبا دانسته اند که ظاهراً در روز رسیدن به قبا اختلافی نیست.

هیچ منبعی برای ۲۸ صفر به عنوان روز درگذشت پیامبر(ص) به رغم شهرتی کهدر مجالس و محافل پیدا کرده جز کلام مرحوم شیخ مفید در ارشاد وجود ندارد. واین در حالی است که مرحوم شیخ مفید هم بدون استناد به هیچ منبعی ۲۸ صفر راوفات پیغمبر اکرم(ص) دانسته است.[۳] البته طبق نقل هایی که قراین و مؤیدات بیشتری دارد، روز رحلت آن حضرت، دوم ربیع الاول است. حتی در اخباری که از ائمه(ع)، روایت و نقل شده، از جمله روایتی که در کتاب تاریخ اهل البیت[۴] آمده و سند آن به نصر بن علی جهضمی از اصحاب امام رضا(ع) می رسد،[۵] به دوم ربیع الاول اشاره دارد، اما چون مرحوم شیخ مفید ۲۸ صفر را ذکر کرده، در میان شیعه مشهور شده است. در میان عامه نیز دوازدهم ربیع الاول شهرت دارد و ۲۸ صفر روز شدت بیماری پیغمبر اکرم است و این موضوع، مدارک تاریخی دقیقی دارد.

زمان هجوم به خانه حضرت فاطمه(ع)

مسئله دیگری که قابل بررسی است این است که هجوم به خانه فاطمه(ع) آیا بلافاصله بعد از رحلت پیغمبراکرم(ص) حال تاریخ درگذشت پیامبر(ص) ۲۸ صفر باشد یا دوم ربیع الاول که مختار بنده است بوده تا بر اساس حدس و تخمین و قیاس نیز نتیجه بگیریم که در ماه ربیع الاول شهادت محسن بن علی رخ داده است.

در مجالس و محافل به گونه ای گفته می شود که گویا این اتفاقات پس از درگذشت پیغمبر اکرم(ص) و پشت سر هم پیش آمده و گاهی هم در مراثی برخی از شعرای شیعه، مخصوصاً مرثیه هایی که به بعضی از شعرا یا علما منسوب است، مثل مرحوم شیخ صالح کواز حلی و امثال او به صورت متوالی ذکر شده است. برای نمونه در اشعار شیخ صالح کواز حلی آمده است:

الواثبین لظلم آل محمد

ومحمد ملقی بلا تکفینفی

والقائلین لفاطم آذیتنا

طول نوح دائم وحنین

والقاطعین أراکه کیما تقیل

بظلم أوراق لهم وغصون

ومجمعی حطب علی البیت الذی

لم یجتمع لولاه شمل الدین

والهاجمین علی البتوله بیتها

والمسقطین لها أعز جنین

والطهر تدعو خلفه برنین

والفائدین إمامهم بنجاده

خلوا ابن عمی أو لأکشف الله الدعا

رأسی وأشکو للإله شجونی

ما کان ناقه صالح وفصیلها

بالفضل عند الله إلا دونی

ورنت إلی القبر الشریف بمقله

عبری وقلب مکمد محزون

قالت وأظفار المصاب بقلبها

غوثاه قل علی العداه معینی

أبتاه هذا السامری وعجله

تبعا ومال الناس عن هارون

أیّ الرزایا أتقی بتجلدی

هو فی النوائب مذ حییت قرینی

فقدی أبی أم غصب بعلی حقه

أم کسر ضلعی أم سقوط جنینی

أم أخذهم إرثی وفاضل نحلتی

أم جهلهم حقی وقد عرفونی

قهروا یتیمیک الحسین وصنوه

وسئلتهم حقی وقد نهرونی[۶]

در این شعر، همه حوادث عطف به یکدیگر شده و در ذهن چنین تداعی می کند که این حوادث پشت سر هم بوده است.

قدیم ترین متنی که در این زمینه داریم از مرحوم شیخ مفید در ارشاد است که طبق واقعیت است. شیخ مفید در ارشاد می گوید هنوز جنازه پیامبر اکرم(ص) بر زمین بود که اینها به آل محمد(ص) رحم نکرده و تعدی و تجاوز کردند و حق آل محمد را غصب کردند. البته منظور وی سقیفه و غصب خلافت است، نه اینکه شیخ مفید هم بخواهد این حوادث را عطف بر درگذشت پیغمبر اکرم(ص) کند و بگوید این حوادث بلافاصله بعد از وفات واقع شده اشت. اما شعرای شیعه نیز در اشعار خود، حوادث را به بعد از درگذشت پیامبر(ص) نسبت داده اند.

همچنین از جمله مسائلی که بعد از درگذشت پیامبر مطرح شده خطبه فدکیه حضرت صدیقه کبری(ع) و نیز این مسئله است که امیرالمؤمنین(ع)، چهل شب حضرت فاطمه کبری(ع) را سوار بر درازگوشی می کردند و بر درِ خانههای مهاجر و انصار می بردند. البته از نظر طول زمان در این مسئله اخیر، قدری مبالغه شده و به نظر می رسد چند شب بیشتر نبوده است.

این مسائل، سؤال هایی را در ذهن انسان پدید می آورد که اینها چگونه با یکدیگر جمع می شود؟ آیا می شود کسی که آن حوادث بر او وارد شده با آن کیفیت به مسجد بیاید؟ کدام یک از این اتفاقات مقدم بوده و کدام یک متأخر؟ به اعتقاد بنده، هجوم به خانه حضرت فاطمه(ع) بر خلاف آنچه مشهور شده دست کم حدود پنجاه روز پس از رحلت رسول خدا(ص) رخ داده است. اما شواهدی که بر این مدعا دلالت دارد، عبارت است از:

۱- اعزام سپاه اسامه و جریان بُریده

طبق برخی شواهد هجوم به خانه حضرت فاطمه(ع) بعد از برگشت سپاه اسامه صورت گرفته است. می دانیم که رسول خدا(ص) در اواخر عُمر، دستور اعزام سپاه اسامه را به شام با تأکید صادر کرد. اما مشهور آن است که قصد پیامبر(ص) از آماده سازی سپاه اسامه، دور نمودن مخالفان از مرکز حکومت اسلامی بوده است. امیرالمؤمنین(ع) در یک جا به این قصد پیامبر(ص) اشاره کرده[۷] و در یکی دو نقل، مضمون آن آمده است. و بر این اساس، علمای شیعه با صراحت و به طور قطعی هدف پیامبر را از تجهیز سپاه اسامه، این امر معرفی و تحلیل می کنند که قصد پیغمبر اکرم(ص) این بوده که با تجهیز جیش اسامه، کسانی را که در صدد بودند به وصیت مؤکد و مکرر پیغمبر اکرم(ص) از اوایل بعثت تا روز رحلتشان در مورد جانشینی و وصایت و خلافت امیرالمؤمنین(ع)، عمل نکنند، ضمن سپاه اسامه از مدینه خارج کند و مسئله جانشینی امیرالمؤمنین(ع) تثبیت و مستقر شود به گونه ای که بعد از برگشت آنها امر خلافت امیرالمؤمنین(ع) تمام شده باشد. ولی همه می دانیم که این خواسته پیغمبر(ص) به مرحله عمل نرسید و انجام نشد. به عنوان مثال به سخن شیخ مفید در این باره توجه کنید:

سپس اسامه را به فرماندهی انتخاب کرد و پرچم را به نام او بست و به او دستور داد که به سوی سرزمین روم، همان جایی که پدرش به شهادت رسید حرکت کنند، نظر حضرت این بود که مهاجران و انصار اولیه را از مدینه بیرون بفرستد تا در هنگام وفاتش کسی از اینها در مدینه نمانده باشد که در ریاست بر مردم طمع کند و به منازعه با جانشین و وصی او بپردازد و بخواهد حق او را پایمال گرداند، برای همین اسامه را به فرماندهی افرادی که ذکر کردیم منصوب کرد و تلاش نمود که هرچه سریع تر آنان از مدینه بیرون روند.[۸]

حالا اینجا شاهد، یک نکته خاص است و آن اینکه شخصی است به نام بُرَیده بن حُصَیب اسلمی از بنی اسلم،[۹] از کسانی است که به مدینه آمده و بعد از مسلمان شدن، در مدینه مانده، به یک اعتبار ممکن است وی را از مهاجران دانست هر چند نمی توان به صورت مهاجر اصطلاحی دانست، چون از مکه هجرت نکرده است، بلکه از قبیله خود در اطراف مدینه هجرت کرده و ساکن مدینه شده است.

حضور و نقش بریده در سپاه اسامه می تواند به روشن شدن تاریخ هجوم به خانه حضرت فاطمه کمک کند. مقدمتاً یادآوری می کنم که بی تردید، پرچمی را که پیغمبراکرم(ص) برای اسامه بن زید منعقد کردند به این شخص دادند. در آن زمان، رسم بر این بود که پرچم را گره می بستند تا به مقصد برسند، چون ضرورتی نداشت که پرچم در راه باز باشد، باد و باران و آفتاب بخورد. بنابراین پرچم را در ابتدای حرکت بسته و در مقصد، باز می کردند و از آن به «عقد اللواء» یا «عقد الرایه» تعبیر می کردند. نوشته اند: «عقد اللواء بیده». این پرچم را حضرت در همان حال نقاهت و بستری بودن، بست و به دست بریده دادند تا پرچمدار اسامه باشد.

توجه داشته باشیم که اسامه بن زید همان کسی است که از شهادت پدرش زید بن حارثه درجنگ «مؤته» مدت زمان زیادی نگذشته بود و در واقع، گزینش جوان حدود نوزده ساله توسط پیغمبر اکرم (ص) برای جنگ تمام عیار نبوده، بلکه برای ابراز وجود و عدم چشم پوشی مسلمانان در مقابل عوامل روم