فایل پاورپوینت کامل واکاوی اثرهای مناسک دینی در زیست خانوادگی؛ مورد مطالعه آیین پیاده روی زیارت اربعین حسینی

فایل پاورپوینت کامل واکاوی اثرهای مناسک دینی در زیست خانوادگی؛ مورد مطالعه آیین پیاده روی زیارت اربعین حسینی؛ انتخابی مطمئن برای ارائه‌ای حرفه‌ای

اسلایدهایی آماده برای استفاده:

فایل فایل پاورپوینت کامل واکاوی اثرهای مناسک دینی در زیست خانوادگی؛ مورد مطالعه آیین پیاده روی زیارت اربعین حسینی شامل 120 اسلاید با طراحی دقیق و ساختاری استاندارد است که برای ارائه‌های رسمی یا چاپ، کاملاً مناسب و آماده استفاده می‌باشد.

ویژگی‌هایی که فایل فایل پاورپوینت کامل واکاوی اثرهای مناسک دینی در زیست خانوادگی؛ مورد مطالعه آیین پیاده روی زیارت اربعین حسینی را متمایز می‌کند:

• طراحی بصری حرفه‌ای:فایل پاورپوینت کامل واکاوی اثرهای مناسک دینی در زیست خانوادگی؛ مورد مطالعه آیین پیاده روی زیارت اربعین حسینی با بهره‌گیری از رنگ‌بندی هوشمندانه و چیدمان اصولی جهت انتقال بهتر مفاهیم ارائه.
• سهولت در اجرا: تمامی اسلایدها از پیش تنظیم شده‌اند و بدون نیاز به ویرایش، قابل استفاده هستند.
• وضوح بالا و نظم ساختاری: کیفیت بالای عناصر گرافیکی و هماهنگی کامل در نمایش، تجربه‌ای بدون نقص را فراهم می‌سازد.

استاندارد بالا در تولید محتوا:

فایل فایل پاورپوینت کامل واکاوی اثرهای مناسک دینی در زیست خانوادگی؛ مورد مطالعه آیین پیاده روی زیارت اربعین حسینی با رعایت اصول حرفه‌ای طراحی شده و عاری از هرگونه ایراد گرافیکی یا ناهماهنگی در نمایش می‌باشد.

نکته مهم:

در صورت مشاهده نسخه‌هایی با کیفیت پایین‌تر، توجه داشته باشید که ممکن است نسخه‌های غیررسمی باشند. نسخه اصلی فایل فایل پاورپوینت کامل واکاوی اثرهای مناسک دینی در زیست خانوادگی؛ مورد مطالعه آیین پیاده روی زیارت اربعین حسینی تنها از طریق منبع معتبر در دسترس است.

هم‌اکنون فایل فایل پاورپوینت کامل واکاوی اثرهای مناسک دینی در زیست خانوادگی؛ مورد مطالعه آیین پیاده روی زیارت اربعین حسینی را دریافت کرده و ارائه‌ای حرفه‌ای و متمایز تجربه نمایید

---

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل واکاوی اثرهای مناسک دینی در زیست خانوادگی؛ مورد مطالعه آیین پیاده روی زیارت اربعین حسینی :

مقدمه

نهاد زیارت در فرهنگ شیعی ابعاد و ظرفیت هایی را ایجاد میکند که میتوانند مقدمه و زمینه ساز شکل گیری تمدنی نوین باشند.«مفهوم تمدن دررویکرددینی به مثابه مفهومی عام درنظر گرفته شده که دارای زیرسیستم های اقتصادی، سیاسی، فرهنگی وهنری است که تحت اشراف ابرسیستم های قانونی، اخلاقی ومعرفتی برای پاسخ گویی به هرم نیازهای انسانی شکل میگیرد»(محمدی سیرت، ۷:۱۳۹۵).نهادزیارت ظرفیت عظیمی رادر شکل گیری وتقویت زیرسیستم های تمدنی مانندنهاد خانواده فراهم میآورد. نظام مناسبات عظیمی که در مناسکی چون زیارت اربعین شکل میگیرد به خوبی میتواندپیوستگی شبکه های روابط بین افرادازجوامع مختلف وپراکندفرهنگی رابایکدیگر به وجودآورد.این روابط خاص وارزش محور افرادرادر واحدهای اجتماعی منسجم برای رسیدن به اهداف سعادت بخش جامعه اسلامی متحدمیکنند؛ یکی ازاین واحدهاخانواده است.

خانواده، در اشکال مختلف آن، نهادی است که از دیرباز کارکردهای فردی و اجتماعی مهمی را ایفا کرده است. «ویلیام آگبرن سال ۱۹۳۴ شش کارکرد اصلی را برای خانواده مطرح کرد که عبارت اند از: ۱. تولیدمثل؛ ۲. حمایت و مراقبت؛ ۳. جامعه پذیری؛ ۴. تنظیم رفتار جنسی ؛. عاطفه و همراهی؛ و ۶. اعطای پایگاه اجتماعی. برای خانواده کارکردهای متعدد دیگری نیز برشمرده اند که ازجمله می توان به کارکردهای اقتصادی (مانند: تولید، مصرف و انتقال کالاهای مادی)، مشروعیت فرزندان، تربیت دینی، رشد شخصیت بزرگ سالان، گذران اوقات فراغت، استمرار تضاد و فاصله طبقاتی و ایجاد تغییرات اجتماعی اشاره کرد» (بستان، ۱۳۸۸: ۳۵). در سیر تغییر جوامع شهری مدرن، به تدریج که جامعه از الگوی جامعه کشاورزی به صنعتی تغییر یافت، هم کارکردها و هم اقتدار خانواده همراه با آن دگرگون شد و رو به نابودی گذاشت.

زیست خانوادگی درجریان زیارت میتواند «الگوی»بسیارمناسبی برای تقویت کارکردهای اصیل خانواده بر مبنای عمل به باورها و ارزش های دینی باشد. یکی از مثال های آن مشارکت اجتماعی خانواده هاست که نقش مهمی در تغییرات اجتماعی میتواند ایفا کند. با توجه به جایگاه زیارت در فرهنگ شیعی، شایسته است الگویی که در زیست خانوادگی در جریان زیارت شکل میگیرد، با استفاده از چارچوبی روشمند، تحلیل شود. در این نوشتار، پس از تبیین نظری مفهوم زیارت، کارکردهای اصیل خانواده که درزیارت تقویت می شوندباتحلیلی پدیدارشناسانه بررسی می شوند.

پیشینه پژوهش

در زمینه ارتباط زیارت و خانواده پژوهش های زیادی صورت نگرفته است. همچنین پژوهش هایی که با روش کیفی و پدیدارشناسانه قصد مطالعه پدید زیارت را داشته باشند حجم معدودی از مطالعات زیارت را به خود اختصاص داده اند؛ برای مثال، یوسفی، صدیق اورعی، کهنسال و مکری زاده (۱۳۹۱) در پژوهشی با عنوان «پدیدارشناسی تجربی زیارت امام رضا (ع)» به تحلیل پدیدارشناختی تجارب زیارتی شش زائر در مشهد، که به روش نمونه گیری هدفمند انتخاب شده اند، پرداخته و در نهایت به این نتیجه رسیده است که مناسک زیارت، عقیده به تقدس، عقیده به شفاعت، دل دادگی، خضوع، توسل جویی، مناجات و آرامش از جنبه های اصلی معنای زیارت است که بر اساس معنی مشترک به سه مقوله کلی تر شامل آدابمندی زیارت، عقیده به خارق العادگی زیارت شونده و جذبه تقسیم بندی می شود.

همچنین محمدی، صالحی و نیکوفال (۱۳۹۶) در پژوهشی با عنوان «پدیدارشناسی تجربه گردشگران اماکن مذهبی (مورد مطالعه: اماکن زیارتی شهرستان هرسین)» بیان می کنند که، از نگاه زائران، زیارت در جنبه عملی به معنی شرکت کردن در بعضی آداب دینی فردی و جمعی است و در جنبه معرفتی به رشدآگاهی مذهبی منجر می شود.

شراهی و ذوالفقارزاده (۱۳۹۸) در پژوهشی با عنوان «واکاوی ادراک زائران از رفتار خادمان در اربعین: روایتی مردم شناختی از پدید عظیم پیاده روی اربعین» به بررسی رفتار مردم عراق و خادمان در میزبانی از زائران اربعینی از دیدگاه و تجربه زیسته زائران پرداخته اند. همان طور که مشخص است، این پژوهش ها به ارتباط زیارت و خانواده نپرداخته اند و بیشتر بر ادراک و تجارب شخصی زائران تمرکز داشته اند. اما، مسئله پژوهش پیش رو به طور خاص این است که مناسک دینی و آیین های مذهبی همچون آیین پیاده روی زیارت اربعین حسینی چه اثرهایی در زیست خانوادگی دین داران می توانند بر جای بگذارند. برای رسیدن به پاسخ این پرسش روش پدیدارشناسی را انتخاب کرده ایم.

روش پژوهش

ازآنجاییکه در پژوهش پدیدارشناسی پژوهشگر سعی دارد پدیده ها را از طریق عمق تجربه های افراد از درون احوال و منویات و مرادهای خود آن ها فهم کند (فراستخواه، ۱۳۹۷: ه۷)، در این پژوهش سعی شده این روش مبنای استخراج یافته ها، درک ها و تجارب کنشگران باشد. رویکرد پدیدارشناسی برای توصیف تجارب زندگی انسان ها مناسب است (ساسانی، ناجی و عابدی، ۱۳۹۲: ۳۴). پیش فرض ضمنی پدیدارشناسی این است که دنیایی که در آن زندگی میکنیم در آگاهی ما خلق شده است و معانی ذهنی مبنای ویژگی های عینی جامعه هستند (ریتزر[۱]، ۱۳۸۲: ۳۲۶). در روش پدیدارشناسی، فهم و شناخت پدیده مستقیما از حساسیت شخصی پژوهشگر و آگاهی او به دست میآید نه از سازه های دست دوم رایج اثباتگرایان که به نظریه و مفاهیم ازقبل تعیین شده، فرضیات، روش های متدلوژیک مشخص، اندازه ها و محاسبات آماری و مانند آن متکی اند (پورمند و فلاح، ۱۳۹۲: ۱۸). در این رویکرد فرض بر این است که پدیده ها و تجارب زندگی جوهره هایی دارند که قابل بررسی اند و در نتیجه، به بررسی پدیده های ذهنی می پردازد که جوهره های اساسی واقعیات در آن پنهان اند (ساسانی و همکاران، ۱۳۹۲).

پژوهش پدیدارشناسی از نگاه سیمون را دستکم با سه رویکرد متمایز می توان انجام داد: الف) پژوهش پدیدارشناسی اول شخص: تجربه دست اول پژوهشگر بر پایه بررسی پدیده؛ ب) پدیدارشناسی اگزیستانسیال: تجربه ویژ افراد و گروه هایی که درگیر موقعیت های واقعی هستند (در طی چهار مرحله: ۱. شناسایی پدید موردعلاقه پدیدارشناس؛ ۲. تهیه گزارش از پاسخ گویانی که پدیده را تجربه کرده اند؛ ۳. مطالعه دقیق گزارش پاسخ گویان به منظور شناسایی اشتراکات و الگوی اصلی ؛ و ۴. ارائه نتایج به پاسخ گویان و نیز همکاران پژوهش در قالب جلسه پرسش و پاسخ)؛ و ج) پژوهش پدیدارشناسانه هرمنوتیک: تفسیر و تأویل اثر بدون حضور مؤلف (پورمند و فلاح، ۱۳۹۲: ۱۸).

در این پژوهش، رویکرد اول مورد استفاده قرار میگیرد. روش گردآوری این پژوهش مشاهده است. محیط موردمطالعه پژوهش با حضور پژوهشگر در پیاده روی زیارت اربعین فراهم شده است. موضوع پژوهش ابعاد خانوادگی معنای زیارت اربعین است. پژوهشگر با حضور در پیاده روی زیارت اربعین، با نگاهی پدیدارشناسانه، آثار زیارت اربعین در زیست خانوادگی زائران را در قالب مقولاتی که پس از مشاهده و تنظیم یادداشت های خود انتزاع میکنند بررسی میکند.

یافته های پژوهش

۱. تأثیر زیارت در ابعاد مختلف زیست خانوادگی

خانواده مهم ترین و کوچک ترین واحد اجتماعی است که هرچند همواره مورد توجه قرار گرفته، اما واقعیت بیانگر این است که در رویارویی با مشکلات و خطرها، چندان که باید و شاید، توانمند نیست. خانواده امروزه در دگردیسی تاریخی در حال از دست دادن کارکردهای گذشته خود است. به نظر می رسد، در مقابل امواجی که کانون خانواده را مورد تهاجم قرار می دهند، استمدادجستن از الگوهای دین مدارانه مؤثرترین گزینه برای حفظ بنیان و کارکردهای خانواده باشد. زیارت در فرهنگی شیعی معمولا خانوادگی صورت می پذیرد و افراد در جریان زیارت نوعی شیوزیست خانوادگی راتجربه میکنند. در سال های اخیر،یکی از این الگوهای زیست خانوادگی مؤمنانه در ایام اربعین حسینی با حضور خانوادگی زائران و میزبانان، که عمدتا مسلمان و اهل تشیع هستند، در حرکت پیاده روی زیارت اربعین خلق شده است که در نوع خود بی نظیر است.

درواقع، در زیارت اربعین «نظام مناسبات انسانی به گونه ای رقم می خورد که مثل آن را نمی توان در تجربه تمدنی بشر پیدا کرد» (بابایی، ۱۳۹۶: ۹۶).

این نوشتار، با رویکردی پدیدارشناسانه، ابعاد زیست خانوادگی جاری در زیارت و تأثیرات آن در حفظ و تقویت کارکردهای مختلف نهاد خانواده را بررسی کرده است. ذکر این نکته الزامی است که زیست خانوادگی جاری در جریان زیارت در دو اجتماع میزبانان و زائران مورد مطالعه قرار گرفته است. اگرچه ممکن است حضور تمام زائران در آیین زیارت به صورت خانوادگی نباشد؛ اما، حضور و مشرف شدن خانوادگی سهم چشمگیری از شرکت در این آیین دینی را شکل می دهد. از طرفی، در اجتماع میزبانان غالبا شاهد حضور و خدمت رسانی خانوادگی هستیم. ازاین رو سعی شده است بر اساس مشاهدات و گفت وگوهای خود با خانواده های زائران و میزبانان در جریان زیارت ظرفیت ها، تأثیرات، تجربه ها و معانی انعکاس یافته از زیارت در اعضای خانواده ها فهم، ثبت و گزارش شود. بر اساس یافته های پژوهش و نتایج تأثیرات ثبت شده، می توان آن ها را در شش مقوله «عقلانیت»؛ «نظام های اجتماعی (فرهنگی، اجتماعی، سیاسی، اقتصادی)»؛ «هویت»؛ «عینیت و کارآمدی»؛ «پویایی و حرکت»؛ و «هماهنگی و یک سویی عناصر» بررسی کرد (شکل ۱).

شکل . تأثیر زیارت در ابعاد مختلف زیست خانوادگی

-. عقلانیت

در دوران مدرن مبانی زیست خانوادگی همان مبانی نظری نظام سرمایه داری محسوب می شود. اومانیسم و سکولاریسم مهم ترین این مبانی هستند که به از بین رفتن هویت و تقدس نهاد خانواده در غرب منجر شده اند. امروزه ادبیات علم اجتماعی نشان می دهد واحد خانواده در جوامع غربی به سرعت در حال ازهم گسیختگی است (بلالی، ۱۳۸۴: ۵۸). مبانی فکری زیست خانوادگی در جریان زیارت تنها ذیل عقلانیت شیعی قابل فهم است. در میان مؤلفه های اصولی عقلانیت شیعی، توحید و ولایت مهم ترین مبانی فکری این حرکت عظیم را شکل می دهند. ولایت محور شکل گیری این اجتماع آسمانی، و لقاءالله هدف نهایی آن است. اگر خانواده هدف خود را، به تبع از الگوی زیست خانوادگی در زیارت، لقاءالله قرار دهد و محور روابط خانوادگی را محبت به ولی الهی در نظر گیرد، آنگاه شالود محکم ترین بنایی که می توان برای خانواده در نظر گرفت پی ریزی شده است. این عقلانیت در خود توحید، خدامحوری و محو شرک، تحقق وحدت و هم گرایی و هم افزایی در پرتو حکومت امام معصوم، رسالت تحقق امت واحد و هم گرایی در سپهر جهان و آفرینش، دعوت، احیا و اقامه حق و دفع باطل، عدالت، مساوات طلبی و تبعیض ستیزی، امنیت، صلح و مودت فراگیر، نفی ملیت و قومیت مداری، هم زیستی مسالمت آمیز، کرامت محوری و بشردوستی، اخلاق و تربیت مداری، جهاد و نفی هر گونه سلطه طلبی و تنها مشروع دانستن جنگ توحیدی، نفی سبیل و لزوم عزتمندی مسلمانان، وفای به عهد و تعهدات (اخوان کاظمی، ۱۳۸۸: ه۱۵) و بسیاری دیگر از مؤلفه های لازم جهت زیست خانوادگی بادوام در قوار یک تمدن را داراست.

-. هویت

خانواده در جوامع غربی اگر هویتی داشته باشد هویتی کاملا دنیایی و از معانی ملکوتی تهی است؛ اما، خانواد طراز اسلام در جوامع اسلامی می تواند بستر ظهور اسماء الهی باشد.

خانواده مانند قلب جامعه است که، در صورت تحقق آرامش در آن، می تواند اسماء الهی را در فرد و جامعه به ظهور برساند. آیه ۴ سور مبارکه فتح نشان می دهد که سکینه انزالی الهی است که جایگاه آن قلب اجتماع مؤمنان است. از طرفی، آیه ۲۱ سور مبارکه رعد نشان می دهد خانواده همان قلب جامعه مؤمنانه است و بستر آرامش و سکینه افراد.

همان طور که قلب معنوی انسان محل خلوت با خداست، خانواد دینی انعکاس قلب خالی شده از اغیار و نامحرمان در زمین است. لذا، خداوند در خانواد دینی با تجلیاتش جلوه میکند؛ چراکه قرآن می فرماید: «فِی بُیُوتٍ أَذِنَ اَللّهُ أَنْ تُرْفَعَ وَ یُذْکَرَ فِیهَا اِسْمُهُ یُسَبِّحُ لَهُ فِیها بِالْغُدُوِّ وَ اَلْآصالِ» (نور: ۳۶) و به همین علت است که خانواد توحیدی جایگاه خداست.

همان طور که «قَلْبَ اَلْمُؤْمِنِ عَرْشُ اَلرَّحْمَنِ» است، پس صلاح و فساد جامعه به صلاح و فساد خانواده، یعنی قلب اجتماع، است. گاهی انسان ها افکار مطلوبی دارند؛ اما، گاه این افکار پراکنده اند. این افکار در نقطه های بحرانی تصمیم نمی توانند به صاحب خود کمک چندانی بکنند؛ زیرا، این توانایی را ندارند که به یک هسته فکری جامعی برسند. آن هسته های فکری که صاحبان آن در آرمان های بلند الهی هستند و هر فرد از اعضای آن هسته از افکار سایر عضوها بهره می برد و هر فرد در چنین هویت جمعی معنی خود را می یابد و به معنی داری دست می یابد و از بی هویتی رها می شود، در خانواد دینی چنین هسته فکری جامع هدف دار به آسانی تشکیل می شود و اثرگذار خواهد بود. هر عضو از اعضای خانواد دینی این آگاهی را دارد که علت گردآمدن آن ها رسیدن به آرمان های بلند است و درحالیکه همدیگر را نسبت به آن آرمان ها متذکر می شوند، در حقیقت به یکدیگر هویت بخشی میکنند. شروع این خانواده از یک زن و مرد است و سپس تکثر می یابد؛ اما، با وجود تکثیریافتن، از وحدت و یگانگی خارج نمی شود و آنگاه تجلیگاه «وحدت در عین کثرت و کثرت در عین وحدت» می شود (طاهرزاده، ۱۳۸۷: ۲۶۵) این معنا از حیات خانوادگی به خوبی در جریان زیارت تجربه می شود که اگر این تجربه تداوم یابد سبب می شود خانواده ها به کانون های نورانی تبدیل شوند و جامعه را از انوار ملکوتی مالامال کنند؛ چراکه در زیارت اربعین حقیقت خانواده ها ذکرالله می شود و الله نور السموات و الارض.

-. عینیت و کارآمدی

نظام سرمایه داری کارآمدی تمامی نهادهای اجتماعی را در راستای اهداف خود در سطح بهینه ای بالفعل کرده است. لذا، در جوامع غربی خانواده به اقتضای نظام سرمایه داری عینیت خاص خود را یافته است. هویت و کارکردهای خانواده در دوران مدرن دچار تغییرات اساسی شده است؛ به طوریکه نسبت به جوامع سنتی از «خانواده» چیزی جز اسم آن و از کارکردهایش جز رسم آن باقی نمانده است (مینتز و کلوگ[۲]، ۱۳۸۶: ۴۷). وضع جوامع اسلامی در دوران معاصر اما متفاوت با کشورهایی است که نظام سرمایه داری کاملا در آن ها پیاده شده است. فرهنگ اسلامی اجاز تحقق نظام سرمایه داری را در جوامع اسلامی نمی دهد.

همین امر سبب ایجاد تضادهای هویتی در نهادهای اجتماعی می شود و خود را در ناکارآمدی و عینیت نابسامان آن ها بروز می دهد. خانواده در ایران معاصر روزبه روز کارکردهای اصیل خود را از دست می دهد و از طرفی، فرهنگ دینی ایرانی اجاز ظهور کامل الگوی خانواد غربی در ایران را نمی دهد و همین امر باعث نابسامانی خانواده در ایران شده است. مهم ترین راه برون رفت از این آشفتگی تمسک و الگوگرفتن از الگوهای زیست خانوادگی مؤمنانه مطابق با فرهنگ اصیل دینی است. الگوی زیست خانوادگی در جریان زیارت یکی از این موارد است. خصوصا در سال های اخیر، زیارت اربعین یکی از بهترین الگوهای زیست خانوادگی را ارائه داده است ؛ الگویی که هم بر عقلانیت و فرهنگ اصیل دینی مبتنی است و هم ظرفیت عینیت یافتن و کارآمدی چشمگیری را از خود نشان می دهد. در ادامه و در توضیح نظام های اجتماعی موجود در زیست خانوادگی اربعین، نمونه های فراوان این کارآمدی احصا می شود.

-. پویایی و حرکت

خانواده در جوامع غربی نشاط متفاوتی با خانواد طراز اسلام در جوامع اسلامی دارد. شهروند جوامع شهری مدرن بیشتر وقت خود را باید صرف کار برای کسب درآمد کند و نه برای تجربه زیست خانوادگی معنادار، که برای رفع خستگی ها و کمبودهای ناشی از فضای کار به خانه برمیگردد و لحظاتی را زیر سقف میگذراند. اما در اسلام خانواده بستر تجربه زیست معنادار است؛ محیطی که قرار است با ایجاد فضایی بانشاط و درعین حال آرامش بخش زمینه ظهور اسماء الهی را فراهم آورد و این جز با حاکم شدن روابط مبتنی بر محبت امکان پذیر نخواهد بود؛ چراکه قرآن می فرماید: «وَ مِنْ آیاتِهِ أَنْ خَلَقَ لَکُمْ مِنْ أَنْفُسِکُمْ أَزْواجاً لِتَسْکُنُوا إِلَیْها وَ جَعَلَ بَیْنَکُمْ مَوَدَّهً وَ رَحْمَهً» (رعد: ۲۱) و همین محبت است که شور و عشق و حرکت و پویایی را در خانواده ایجاد میکند.

این پویایی در روابط بین خانوادگی نیز برقرار می شود و در صله ارحام گسترش پیدا میکند. در این روابط است که، علاوه بر تمامی برکات ذکرشده، تبادل فرهنگی خانوادگی زمینه تداوم حیات فرهنگ جامعه را امکان پذیر میکند؛ چه اینکه در طول تاریخ همین تبادلات فرهنگی عامل حیات فرهنگ بوده است. زیست خانوادگی در جریان زیارت با محور قراردادن محبت سبب پویایی درونی می شود و با حضور گسترد خانواده های میزبان و زائر و ایجاد ارتباطات میان فرهنگی و درک هویت واحد در عین تنوع فرهنگی در آن ها سبب پویایی بین خانوادگی و افزایش تبادلات فرهنگی می شود و خانواده در جوامع اسلامی را به خانواد طراز اسلام نزدیک میکند.

-. هماهنگی و همسویی عناصر

خانواده ای که هدف خود را توحید و ظهور اسماء الهی قرار دهد هماهنگی و وحدت در تمام ابعاد و عناصر آن حاکم می شود؛ چراکه تمام تلاش ها و فعالیت ها برای یک هدف صورت میگیرد. اساسا تنها هدفی که می تواند هماهنگی، همسویی و وحدت را در عناصر مختلف اجتماع بشری ایجاد کند بندگی و تقرب به خداست؛ چراکه ریشه تمام اختلافات اجتماعی توجه به خود و منیت هاست. ازآنجاییکه خواست های فردی و جمعی در حالت طبیعی هرگز یکی نمی شوند؛ لذا، تضاد و اصطکاک امری قطعی در زندگی اجتماعی محسوب می شود.

اما با هدف قرارگرفتن خدا دیگر خواست او اصالت می یابد و خواست های فردی و جمعی و منیت های مختلف مجال بروز پیدا نمیکنند و اساسا فلسفه ارسال و انزال کتب نیز همین بوده است. بنابراین، الگوی زیست خانوادگی در جریان زیارت، که در آن تمام توجهات به سوی خدا و ولی الهی است، بهترین الگو برای هماهنگی، همسویی، وحدت و ایجاد آرامش در نهاد خانواده است. این هماهنگی و وحدت هم خود را در روابط درون خانوادگی نشان می دهد و آرامش را برای خانواده ها به ارمغان میآورد و هم به کارکردهای مختلف خانواده برای جامعه جهتی واحد می بخشد.

. اصلاح کارکردی خانواده در نظام های اجتماعی

زیارت در نظام های کارکردی مختلف نهاد خانواده تأثیرات گوناگونی به جا میگذارد. این تأثیرات را می توان در ابعاد اقتصادی، سیاسی، فرهنگی و اجتماعی بررسی کرد.

-. بعد اقتصادی

در زمینه کارکرد زیارت در اصلاح بعد اقتصادی خانواده می توان به موارد ذیل اشاره کرد (شکل ۲).

فهم جایگاه حقیقی مسائل اقتصادی

در دوران مدرن، اقتصاد و مسائل مادی اصالت پیدا کرد. نظام سرمایه داری دنبال سود هرچه بیشتر نتیجه هدف قرارگرفتن اقتصاد در زندگی اجتماعی است. در جریان زیارت، اما، توجه به معنویت و باطن زندگی آن چنان پررنگ است که مسائل اقتصادی و مادی کاملا تحت الشعاع برکات وجود نورانی حضرت معصومین (ع) قرار میگیرند و جایگاه حقیقی مسائل اقتصادی را، که تأمین پست ترین بعد زندگی اجتماعی است، کاملا نشان می دهند. تحقق این نگاه در خانواده ها باعث می شود خانواده دیگر، مانند آنچه در جوامع توسعه یافته شکل گرفته است، تنها مأمنی برای نیروی کار کارخانه ها و نقش های اجتماعی نباشد.

کاهش مصرفگرایی و اصلاح الگوی مصرف خانواده

یکی از اساسی ترین ضربه هایی که صنعتی شدن جوامع به نهاد خانواده وارد آورده است کاهش کارکرد تولیدی خانواده است. خانواده های گسترده فرزندانشان را پس از ازدواج در خود جای می دادند و گسترش آن ها نیز به همین علت است (فاضل نیا، ۱۳۹۳: ۸۵۲). این امر باعث می شد خانواده ها در جوامع سنتی مایحتاج زندگی شان را خودشان تولید کنند؛ اما، با تقویت روند صنعتی شدن، دیگر کارخانه ها جای خانواده ها را گرفتند و به تولید وسایل و نیازهای زندگی پرداختند. خانواده در جامعه صنعتی فقط واحد مصرفکنند تولیدات اقتصادی است نه تولیدکنند آن ها.

در پیاده روی زیارت اربعین، به مثابه الگوی مطلوب زیارت در اسلام، خانواده های میزبان با تولیدات اقتصادی خود از زائران و خانواده های آن ها پذیرایی میکنند و چشیدن طعم تولید بومی قطعا بر تغییر نگاه تولیدی و مصرفی خانواده های زائر نیز تأثیرگذار خواهد بود و آن ها را هم به تولید بومی و هم به مصرف فراورده های بومی تشویق میکند. از طرفی، به علت ماهیت عرفانی و معنوی زیارت، زائران در طول چند روز الگویی را تجربه میکنند که در آن مصرف و مصرفگرایی هدف نیست؛ بلکه، ماهیتی جز برطرفکردن نیاز برای رسیدن به هدف والای معنوی ندارد. در طول پیاده روی زیارت اربعین، تولیدکنندگان به اقناع مصرفکنندگان برای مصرف هرچه بیشتر رو نمیآورند و مصرفکنندگان سعی بر مصرف به انداز ضرورت میکنند و روحیه تنوع طلبی آن ها کاملا رو به افول می رود.

دوری از راحت طلبی و ارتقای روحیه کار و تلاش

یکی از مشکلات اساسی خانواده در کشور ما میزان بسیار کم ساعت کاری مفید افراد در طول شبانه روز است. ساعات اضافه کاری زیاد و هم زمان با آن نرخ گسترد بیکاری گسترده به صورت جدی در میان نیروی کار بخش های مختلف اقتصاد ایران شایع هستند (کشاورز حداد و خشابی، ۱۳۹۱: ۱۷۱). این روحیه تنبلی و عدم اتقان در کار هم به اقتصاد کشور ضربه وارد میکند و هم منشأ آسیب های فراوانی در خانواده ها می شود؛ چراکه افراد، به جای وقتگذاشتن برای کار و اشتغال، به مسائل دیگر رو میآورند و انرژی خالی نشد خود را به شکل های ناهنجار دیگر تخلیه میکنند. وجه بارز پیاده روی زیارت اربعین، به مثابه الگوی مطلوب زیارت در اسلام، وجود خستگی و حرکت و تلاش دائمی در طول چند روز برای رسیدن به هدفی والاست. همین نگاه اگر در زمینه اشتغال نیز جاری شود، چرخه کار و تولید در اقتصاد کشور بسیار رونق می یابد.

قناعت ورزی و دوری از طمع

یکی از مفاهیم اساسی در نظام اقتصاد اسلامی مفهوم قناعت است که دقیقا در برابر معنای «کسب سود هرچه بیشتر»، که محور نظام سرمایه داری است، قرار میگیرد. وجود روحیه قناعت و عدم روحیه طمع و تنوع طلبی در زیارت به علت محور قرارنگرفتن مسائل اقتصادی و هدف قرارگرفتن بعد معنوی است. تسری این روحیه به خانواده یا، بهتر بگوییم، حفظ و تداوم این روحیه در خانواده ها