فایل پاورپوینت کامل انواع و اقسام سفر و مسافرت

فایل پاورپوینت فایل پاورپوینت کامل انواع و اقسام سفر و مسافرت؛ راهکاری شایسته برای ارائه‌های موفق

اگر به‌دنبال یک فایل ارائه‌ی آماده با کیفیت بالا و طراحی حرفه‌ای هستید، فایل فایل پاورپوینت کامل انواع و اقسام سفر و مسافرت انتخابی مناسب برای شماست. این مجموعه شامل 120 اسلاید استاندارد و دقیق است که با هدف ارتقاء کیفیت ارائه‌های شما تهیه شده‌اند.

دلایل انتخاب فایل فایل پاورپوینت کامل انواع و اقسام سفر و مسافرت:

• طراحی ساختارمند و چشم‌نواز: هر اسلاید با دقت بالا و توجه به اصول طراحی گرافیکی تهیه شده است تا محتوای شما به‌خوبی دیده و درک شود.
• آمادگی کامل برای ارائه: نیازی به ویرایش مجدد نیست؛ فایل فایل پاورپوینت کامل انواع و اقسام سفر و مسافرت آماده‌ی استفاده در کلاس، جلسه یا کنفرانس است.
• سازگاری کامل با پاورپوینت: نمایش صحیح اسلایدها در تمامی نسخه‌های PowerPoint بدون بهم‌ریختگی یا مشکل ظاهری تضمین شده است.

تولید شده با رویکرد حرفه‌ای:

تمامی بخش‌های فایل پاورپوینت کامل انواع و اقسام سفر و مسافرت با هدف ایجاد یک تجربه کاربری روان و بی‌نقص طراحی شده‌اند. جزئیات با دقت بالا تنظیم شده‌اند تا ارائه‌ای حرفه‌ای و تأثیرگذار داشته باشید.

توجه:

تنها نسخه رسمی فایل فایل پاورپوینت کامل انواع و اقسام سفر و مسافرت از کیفیت کامل برخوردار است. نسخه‌های غیرمجاز ممکن است شامل اشکالات طراحی باشند و توصیه نمی‌شود از آن‌ها استفاده شود.

با تهیه فایل فایل پاورپوینت کامل انواع و اقسام سفر و مسافرت، سطح ارائه‌های خود را ارتقاء دهید و مخاطبان خود را تحت تأثیر قرار دهید

---

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل انواع و اقسام سفر و مسافرت :

اقسام سفر

سفر مقوله ای متفاوت از دیگر شؤون زندگی نیست، بلکه بخش مطبوع و گاه اجتناب ناپذیر حیات آدمیان است. این بخش از زندگی نیز مانند دیگر بخش ها، اقسام و شکل های ویژه ای دارد که بررسی هر یک ما را در شناخت ژرفای آن کمک می کند.

۱.سفر معصیت

نخستین و اساسی ترین دستوری که مسافر باید بدان توجه کند، آن است که سفر او به انگیزه گناه و قصد معصیت خداوند، صورت نگیرد. مراقبت و خویشتن داری در همه مراحل زندگی و در هر صحنه ای از نمایش حیات، امری شایسته و بایسته است؛ اما این مراقبت و خودداری از ارتکاب گناه، در سفر، دو چندان اهمیت می یابد؛ زیرا سفر به علت ویژگی هایی که دارد، از جمله، پنهان ماندن رفتار و کردار انسان از نگاه آشنایان، نیاز بیش تری به عنصر تقوا و اصل ایمان دارد. از این رو، مسافر باید همیشه در نظر آورد که خداوند، که همیشه ناظر رفتار او است، در سفر نیز شاهد کردار او است. به فرموده امیرمؤمنان، مولای متقیان، حضرت علی (علیه السلام):

اتقوا من معاصی الله فی الخلوات فان الشاهد هو الحاکم[۱] از نافرمانی خدا در پنهان، بپرهیزید که نگرنده به اعمال شما، همان است که حکم می راند.

وقتی شاعری (ناصر خسرو) از زبان پرنده ای می تواند بگوید:

گر بر سر خاشاک، یکی پشه بجنبد جنبیدن آن پشه عیان در نظر ماست

می توان حدس زد که دانش خداوند به نهانی ترین امور، چه اندازه است. در شریعت مقدس اسلام، هر عملی به قصد گناه، محکوم به ناکامی و بی فرجامی است. سفر نیز از این قاعده مستثنا نیست؛ اما سفر معصیت، به سفرهایی که به منظور خوش گذرانی های نامشروع، شراب خواری و قماربازی صورت می پذیرد، محدود نمی شود، بلکه هر حرکتی که با نوعی تعدی و ظلم بر مسلمانان توأم باشد، معصیت است. به همین لحاظ، چنین مسافری از تخفیف های شرعی، مانند شکسته خواندن نماز و افطار روزه، برخوردار نیست.

حتی برای مسلمانی که به حق، پایبند شریعت و احکام نورانی اسلام است، گام نهادن در راهی که می تواند وی را از انجام برخی تکالیف دینی، باز دارد، شایسته نیست. چه زیبا فرموده است پیشوای نخستین شیعیان، حضرت علی بن ابی طالب (علیه السلام): لا یخرج الرجل فی سفر یخاف منه علی دینه و صلاته[۲]مرد مسلمان پای در راهی نمی نهد که در آن راه، بر دین و نمازهای خود ترسان باشد. محمد بن مسلم از امام صادق (علیه السلام) می پرسد: اگر مردی در سفر، برای رفع جنابت، نیاز به آب پیدا کرد و نیافت، تکلیف او چیست؟امام (علیه السلام) فرمودند: هو بمنزله الضروره، و لا أری أن یعود الی هذه الأرض التی توبق دینه.[۳]این از مواردی است که به ضرورت می تواند از استعمال آب صرف نظر کند (و با خاک تیمم کند). چنین شخصی نباید برای بار دوم به چنان سرزمینی که دین او را مختل و ناقص می کند، باز گردد. معنای این سخن، آن است که هیچ سفری، ارزش آن را ندارد که به تعطیلی برخی احکام بینجامد، چه رسد به سفرهایی که به این قصد (ترک واجبات و ارتکاب محرمات) صورت گیرد. گناه پدیده ای است که هر انسانی را از راه صواب، به بیراهه می کشد و اگر سفر و سیاحت به چنین قصدی صورت گیرد، عاملی بازدارنده و مخرب خواهد بود.

روایات و آیاتی که انسان ها را از گناه پرهیز می دهند، آن چنان فراوان و مؤثرند که مطالعه بخش اندکی از آن ها، میل به هر گونه گناهی را در انسان می کشد. روایات به ما می آموزند که هیچ گناهی را نباید کوچک شمرد.[۴] و هرگز نباید به معصیت – هر چند خرد و اندک – تن داد و یا در جمع گناهکاران، حاضر شد.[۵]

نه تنها باید از گناهان گریخت، بلکه اندیشه گناه را نیز باید به خود راه نداد. سفر، گذشته از آن که باید به نیت گناه و قصد معصیت صورت نگیرد، بلکه باید خود، عامل و وسیله ای برای آموزش پرهیزگاری باشد. پیامبر گرامی اسلام، که از هر فرصتی برای تعلیم و تزکیه مسلمانان سود می جست، بسیاری از آموزه های دینی را در سفر، به آنان می آموخت؛ از جمله این آموزش ها، طریقه پرهیز از گناه و آشنایی بیش تر با خباثت معصیت است. در حدیثی آمده است که رسول گرامی اسلام (صلی الله علیه وآله) در سفری، همراه یاران و اصحابش، در بیابان بی آب و علفی فرود آمدند. حضرت به همراهان خود فرمودند: در این اطراف بگردید و هیزم فراهم آورید.

همراهان پیامبر (صلی الله علیه وآله) از این فرمان به شگفت آمدند. گفتند: ای رسول خدا! در این بیابان خشک و در این کویر بی آب و علف، هیزم یافت نمی شود. پیامبر گرامی فرمودند: جست و جو کنید، هر کس به هر اندازه که توانست، دریغ نکند، هر چند اندک باشد. اصحاب روانه صحرا شدند و هر یک توانست مقداری اندک خاشاک با خود بیاورد. آن گاه که هیزم های خشک را بر روی هم انباشتند، مقدار انبوهی، گرد آمده بود که برای برافروختن آتش، کفایت می کرد. در این هنگام، پیامبر عظیم الشأن اسلام (صلی الله علیه وآله) به سخن آمده، فرمودند: هکذا تجتمع الذنوب. ثم قال: ایاکم و المحقرات من الذنوب، فان لکل شی ء طالبا ألا و ان طالبها یکتب ما قدموا و آثارهم و کل شیء أحصیناه فی امام مبین.[۶] گناهان این گونه انباشته می شوند. سپس فرمودند: از گناهان خرد بپرهیزید؛ زیرا هر چیزی بازخواهنده ای دارد. آگاه باشید آن چه را مردم از پیش فرستاده اند و آثار آن ها را، بازخواست کنندگان می نویسند و همه چیز را در امام مبین (لوح محفوظ) به حساب آورده ایم. بنابراین، سفر نیز می تواند فرصتی برای تمرین و آموزش تقوا و پرهیزگاری باشد، نه فرصتی برای گناه و بزهکاری؛ هم چنان که پیامبر گرامی (صلی الله علیه وآله) از این فرصت، برای نشان دادن اهمیت گناه و بیرون آوردن یاران خود از غفلت، سود جستند. خلاصه آن که سفر معصیت، سفری است که یا به انگیزه گناه صورت می گیرد و یا مقصد آن گناه است. در هر دو صورت، این سفر، خالی از خیر و برکت خواهد بود و برای مسافر، هیچ گونه تخفیف شرعی، لحاظ نشده است.

۲.سفر سیاحتی

گشت و گذار در سرزمین های دور که گاه از آن، به سیر و سیاحت یاد می کنند از خواسته های فطری هر انسانی است. آدمی در همه مراحل زندگی خود – از کودکی تا کهنسالی – همواره به تفرج و تفریح علاقه نشان داده، ساعاتی از شبانه روز یا روزهایی از یک سال عمر خود را به استراحت و گشت و گذار می گذراند. این گرایش غریزی، در هر مرحله ای از زندگی، به گونه ای خود را می نمایاند: در کودکی با پرسه زدن در کوچه ها و مراکز تفریحی و اطراف خانه، این میل را ارضا می کند، و در بزرگسالی به تناسب محیط، امکانات و تربیت خانوادگی، میل خود را به تفرج و سیاحت، در شکل های دیگر پاسخ می دهد. این گرایش انسانی، اختصاصی به انسان های معمولی ندارد؛ بزرگان علم و عرفان نیز از این نیاز بشری، خالی نیستند. حتی از امامان معصوم (علیهم السلام) نیز روایت شده است که گاه فقط به قصد تفرج، از خانه خود بیرون آمده اند. عمرو بن حریث می گوید: امام صادق (علیه السلام) را دیدم که به خانه برادرشان، عبدالله بن محمد تشریف می بردند. از محضرشان علت این کار را پرسیدم: ما حولک الی هذا المنزل؟ فقال: طلب النزهه.[۷] چه چیز سبب شد به این جا تشریف بیاورید؟ فرمود: طلب نزهت و استراحت. در روان شناسی جدید، به اثبات رسیده است که سیاحت و گشت و گذار، در خارج از وطن، عاملی اساسی برای از بین بردن افسردگی روح و بازسازی روان آدمی است. این رهیافت علمی، در تمدن اسلامی نیز بازتاب روشنی دارد. یحی بن حلا از بشر نقل می کند که وی هماره به دوستان و آشنایان خود می گفت: سیحوا فان الماء اذا ساح طاب و اذا وقف تغیر و اصفر.[۸]

از سیر و سفر، غفلت نورزید؛ (زیرا انسان مانند آب است). آب تا آن گاه که در حرکت است، پاک و زلال می نماید؛ اما اگر از پویندگی باز ایستد، دگرگون و تیره می شود. نیز رسول مکرم اسلام (صلی الله علیه وآله) خطاب به وصی خود، حضرت علی (علیه السلام) فرمودند: یا علی! لا ینبغی للرجل العاقل أن یکون ظاعنا الا فی ثلاث: مرمه لمعاش، أو تزود لمعاد، أو لذه فی غیر محرم[۹] ای علی! بر مرد عاقل سزاوار نیست که قصد سیر و سفر کند مگر در پی یکی از این سه امر: تحصیل معاش، توشه اندوزی برای آخرت، و بهره جویی در غیر حرام. کمترین فایده سفرهای سیاحتی، تغییر آب و هوا و جلب نشاط و طراوت است؛ زیرا همان طور که پیش از این گفتیم، مسافرت، به فرموده پیامبر اسلام (صلی الله علیه وآله) موجب سلامت جسم و روح انسان می شود. روح آدمیان، برای تنفس معنوی، نیاز به فضاهای جدید و شرایط متفاوت دارد و این نیاز، تنها از رهگذر سفر، برآورده می شود. حتی پیشوایان دینی سفارش فرموده اند که در سفر، آن چه مایه نشاط بیش تر و تفریح می گردد، به کار گرفته شود؛ مثلا از شعر و تصنیف استفاده شود. رسول گرامی اسلام فرمودند: زاد المسافر الحداء و الشعر ما کان منه لیس فیه غناء[۱۰] توشه مسافر، تصنیف (کاروان) و شعر است، مادامی که در آن غنا و طرب نباشد. سفرهای تفریحی، غیر از تمدد اعصاب و گشایش روحی، فواید دیگری نیز دارد؛ از جمله این که مسافران با تمدن ها و احیانا با سقوط برخی جوامع آشنا می شوند و از آن ها عبرت می گیرند. این عبرت آموزی، مسافر را برای وطن خود، به یک مصلح اجتماعی بدل می کند. پیش تر نیز گفتیم که پیامبر (صلی الله علیه وآله) مسلمانان را به سفر سفارش می فرمودند و به آنان خاطر نشان می کردند که اگر در سفر، مالی نیندوزند، به حتم عبرت خواهند آموخت.[۱۱]

در شعری که منسوب به حضرت امیر (علیه السلام) است، به چند فایده سفر اشاره رفته است:

تغرب عن الأوطان فی طلب العلا و سافر ففی الأسفار خمس فوائد

تفرج هم، واکتساب معیشه و علم و آداب و صحبه ماجد

اگر در پی بزرگی و تعالی هستید، از شهرهای خود، سفر کنید پس مسافرت کنید که در آن پنج فایده است: نخست این که هم و غم شما به شادی و گشایش، مبدل می شود. دیگر آن که در کسب معیشت و روزی توفیق می یابید. دانش، فرهنگ و همراهی با انسان های بزرگوار نیز از فوایدی است که مسافر به چنگ می آورد. نکته ای که نباید از آن غفلت ورزید، رعایت اعتدال و پرهیز از گناه، در تفریحات است. تفریح و خوش گذرانی، هر چند که سالم باشد، به مرزهای گناه بسیار نزدیک است و زمینه را برای هر گونه تن دادن به معصیت فراهم می سازد. اسلام همان گونه که نشاط و طراوت را در زندگی توصیه می کند، به شدت ما را از غلتیدن به دام گناه، پرهیز می دهد. امام صادق (علیه السلام) در بیانی جالب فرمودند: آن گاه که بر مرکب خود نشسته اید، آواز غنایی سر ندهید. آیا شرم نمی کنید از این که در همان دم، مرکب شما به ذکر و تسبیح خداوند مشغول است و شما به غنا.[۱۲]

۳.سفر تجارتی – اقتصادی

کسب درآمد و اعمال تجاری، در دین مقدس اسلام، قداست ویژه ای دارد. پیشوایان دینی هماره بر تلاش اقتصادی، تأکید کرده و این رویه را تا سر حد عبادت ستوده اند تا آن جا که پیامبر اکرم (صلی الله علیه وآله) بازرگانی را که درستکار و راستگو باشد، در شمار صدیقین و شهدا شمرده است.[۱۳] امیرمؤمنان (علیه السلام) نیز فرمودند: اتجروا بارک الله لکم فانی سمعت رسول الله (صلی الله علیه وآله) یقول: الرزق عشره أجزاء تسعه أجزاء فی التجاره و واحد فی غیرها.[۱۴] تجارت کنید تا خداوند بر شما برکات خود را نازل کند. همانا از رسول خدا (صلی الله علیه وآله) شنیدم که فرمود: روزی انسان ها، ده جزء است که نه جزء آن در تجارت است و یک جزء دیگر، در دیگر کارها. در برخی روایات آمده است: انسانی که برای رفاه خانواده و آسایش اطرافیان خود می کوشد، کنار مجاهدان نشسته است و به مثابه کسی است که در راه خدا سلاح به دست گرفته است.[۱۵]در مقابل، کسانی که تن به کار نداده و خود را بر دیگران تحمیل می کنند، لعنت شده اند.[۱۶]

این همه سفارش به کار و تلاش اقتصادی، برای آن است که جامعه اسلامی نیازمند بیگانگان نباشد و عزت و کرامت خود را در همه صحنه های اقتصادی، سیاسی، فرهنگی و اجتماعی حفظ کند. استقلال اقتصادی و بی نیازی از اجانب، تنها طریقی است که می توان با آن، این آیه کریمه خداوند را امتثال کرد: لن یجعل الله للکافرین علی المؤمنین سبیلا.[۱۷] خداوند برای کافران بر مؤمنان، راهی قرار نداده است. در فرهنگ اسلامی، بیکاری شدیداً نکوهش شده و روزی که در آن کاری مفید صورت نگیرد، عمر به تباهی گذشته است.

روزی که در آن نکرده ای کار آن روز ز عمر خویش مشمار

حضرت علی (علیه السلام) دست نیاز را با اسارت و بندگی، به یک معنا دانسته و فرمودند: احتج الی من شئت تکن أسیره.[۱۸] دست نیاز، به هرکس خواستی دراز کن ولی بدان اسیر او خواهی شد. تلاش اقتصادی و حرکت به سوی رفاه و آسایش، گر چه توصیه و سفارش شده است، اما این انگیزه مقدس نباید به بهای اجحاف و ظلم به دیگران صورت گیرد. از این رو، همان گونه که در سفرهای سیاحتی و تفریحی، رعایت اعتدال، در پرهیز از افراط و گناه بود، در تجارت نیز باید اعتدال را، که همان عدالت در خرید و فروش است، مراعات کرد. به همین علت، امام صادق (علیه السلام) به یکی از یاران خود به نام مصادف، فرمودند: مجاهده السیوف أهون من طلب الحلال.[۱۹] کسب حلال، بسی دشوارتر از جهاد با شمشیر است.

بازار سیاه و امام صادق (علیه السلام)

شرح داستان سفر تجاری مصادف و رفتار امام صادق (علیه السلام) با او از این قرار است: امام صادق (علیه السلام) برای ارتزاق خانواده خود و تأمین هزینه های مختلف، تصمیم گرفتند از راه کسب و تجارت، عایداتی فراهم آورند تا جوابگوی نیاز و مخارج خانه باشد. لذا هزار دینار فراهم کردند و به غلام خود، مصادف سپرده و فرمودند: تجهز حتی تخرج الی مصر، فان عیالی قد کثروا. خود را مهیا کن و به سوی مصر برو؛ زیرا عائله من زیاد شده اند. مصادف متاعی را که غالباً بازرگانان به مصر می بردند، تهیه کرد و با کاروانی از بازرگانان، که مال التجاره به مصر می بردند، هم سفر و همراه شد. چون به نزدیکی مصر رسیدند، کاروان دیگری از بازرگانان، که مصر را به مقصد دیگری ترک می گفتند، با ایشان برخورد کرده و وضعیت بازار مصر و چگونگی قیمت ها را برای آنان تشریح کردند و ضمن گفت و گو معلوم شد متاعی که مصادف و برخی همراهان وی حمل می کنند، بازار خوبی پیدا کرده و در مصر کمیاب است، و مهم آن که کالای مورد نظر، مایحتاج عمومی مردم بوده و از خرید آن ناگزیر بودند. کاروانیان با خوشحالی، با یکدیگر پیمان بستند که به سودی کم تر از صد در صد، برای فروش کالاهایشان راضی نشوند. کاروان تجارتی، وارد مصر شد. تجار خوش اقبال، جنس خود را به دو برابر قیمت فروختند و خرسند، راه بازگشت در پیش گرفتند. مصادف نیز با هزار دینار سود خالص، به مدینه بازگشت و خوشحال به حضور مولای خود، امام صادق (علیه السلام) رسیده و کیسه های هزار دیناری پول را که شامل اصل سرمایه و سود آن بود، مقابل حضرت نهاد و گفت: فدایت شوم! این کیسه، سرمایه ای است که به بنده سپردید و دیگری که به میزان اصل سرمایه است، سود به دست آمده از آن است. امام صادق (علیه السلام) خطاب به او فرمودند: ان هذا الربح کثیر، و لکن ما صنعتم فی المتاع؟ این سود بسیار زیادی است، چه شد که توانستید تا این میزان، سود کسب کنید؟ مصادف داستان کمبود متاع در مصر و حکایت پیمان تجار برای سود صد در صد را برای امام صادق (علیه السلام) تعریف کرد و شرح آن سودآوری را به عرض امام رسانید. امام برآشفته شده و فرمودند: سبحان الله! تحلفون علی قوم مسلمین ألا تبیعوهم الا بربح الدینار دینارا؟ سبحان الله! شما هم قسم شدید که در میان مردم مسلمان، بازار سیاه بسازید و عهد بستید که به کم تر از سود خالص مساوی اصل سرمایه، نفروشید؟ نه، من چنین سودی را هرگز نمی خواهم. سپس یکی از دو کیسه را برداشته و فرمودند: هذا رأس مالی، و لا حاجه لنا فی هذا الربح. این اصل سرمایه من، مرا بدین سود، نیازی نیست. و کیسه سود را باز گرداندند. آن گاه افزودند: یا مصادف! مجاهده السیوف أهون من طلب الحلال.[۲۰] ای مصادف! شمشیر زدن در میدان جنگ و مبارزه کردن، آسان تر از کسب روزی حلال است.

نمونه ای از سفر تجاری سالم

روایتی از امام صادق (علیه السلام) نقل شده است که برنامه ای جامع و کامل برای سفرهای تجاری به شمار می آید. احمد بن محمد بن یحیی می گوید: یکی از دوستانم، برای تجارت، آماده سفر می شد که تصمیم گرفت پیش از سفر به حضور امام هشتم، حضرت جعفر بن محمد (علیه السلام) برسد. قصد وی از این شرف یابی، عرض سلام و مشورت با ایشان درباره تجارت بود. چون به حضور حضرت رسید، گفت: ای فرزند رسول خدا! من عازم سفری دراز به قصد تجارتم. عهد کرده ام پیش از دیدار و شنیدن رهنمودهای شما از شهر خارج نشوم. امام (علیه السلام) وی را دعا کرده و سپس فرمودند: در گفتارت صادق باش؛ اگر در متاع تو عیبی است، آن را کتمان مکن؛ افراد ساده و کسانی را که در معامله سخت نمی گیرند و چانه نمی زنند، فریب مده، که کسب تو را حرام خواهد کرد؛ آن چه را برای خود نمی خواهی، برای دیگران مپسند؛ همواره حقوق خود و دیگران را در نظر گیر؛ در دادوستد، به خود واهمه راه مده و فریاد مکش،، و بدان اگر سوداگر و کاسب، راست گفتار باشد، در قیامت با بندگان صالح و شایسته خداوند محشور خواهد شد. هرگز در هنگام معامله سوگند مخور، که سوگند اگر به ناحق باشد، تو را به دوزخ برد. بدان که همه بازرگانان، تن به فجور داده اند، مگر آنان که حقی از کسی ضایع نمی گردانند و از حق خویش نیز چشم نمی پوشند. هر گاه عزم سفر کردی، بسیار دعا کن و از خداوند طلب خیر کن، که پدرم از پدران خود نقل می کند که رسول گرامی خدا (صلی الله علیه وآله) به اصحاب و یاران خود، آن چنان طلب خیر را می آموخت که گویا به آنان سوره ای از قرآن را می آموزد.[۲۱]

۴.سفر عبادی و زیارتی

نیت، روح عمل انسان است. کاری که به نیت و انگیزه تقرب و کسب رضای خداوند صورت بگیرد، عبادت محسوب شده، بر آن، اجر و پاداش مترتب است. اساساً هر عملی را بر پایه نیت و انگیزه صدور، ارزیابی می کنند و از این رو است که پیامبر گرامی اسلام (صلی الله علیه وآله) فرمودند: الأعمال بالنیات.[۲۲]قدر و ارج عمل، بسته به نیت گزارنده آن است. امام صادق (علیه السلام) نیز فرمودند: ان الله یحشر الناس علی نیاتهم یوم القیامه.[۲۳]خداوند، مردم را در روز قیامت، بر اساس نیت های آنان، محشور می کند. از سفارش های نبی مکرم اسلام به صحابی مخلص و فداکارش، ابوذر، آن است که: لیکن لک فی کل شی ء نیه حتی فی النوم و الأکل.[۲۴]

در همه کارها، نیت خیر و تقرب کن، حتی در خفتن و خوردن. سفر نیز که یکی از رفتارهای شخصی و اجتماعی است، می تواند رنگ عبادت به خود گیرد و در کنار عبادات و طاعات الهی بنشیند. این در صورتی است که مسافر، به قصد تقرب و نزدیکی به خداوند، پای در ره نهد و مبدأ را تا مقصد، به همین نیت بپیماید. برای عبادی بودن سفر، کافی است که نیت، تقرب الی الله باشد، هر چند سفر انسان از مقوله حج و جهاد و زیارت نباشد.

در مقابل، اگر کسی برای حج و جهاد و زیارت، از خانه بیرون رود، ولی در دل، نیتی غیر الهی داشته باشد، سفر او ریا کارانه و تهی از عبادت است. سفرهایی که به منظور دیدار خویشان (صله ارحام)، عیادت بیماران، رسیدگی به حال محرومان، جهاد در راه خدا، زیارت مشاهد، عتبات و اولیای خدا صورت گیرد، و در آن ها مسافر قصد قربت کند، در شمار عباداتی هم چون نماز و روزه قرار می گیرند و بر آن ها پاداش بسیار وعده داده شده است. برخی از سفرهایی که می توانند عنوان عبادت به خود گیرند و از گروه سفرهای عبادی به شمار آیند، بدین قرار است:

سفر جهاد

جهاد از واجباتی است که اسلام بدان اهمیت فوق العاده داده و مسلمانان را به توجه و اهتمام بدان دعوت کرده است. جهاد، نه تنها یک واجب شرعی، که خود قائمه واجبات و احکام دین است. مردمی که از مجاهدت در راه خداوند، روگردانند، هرگز روی سعادت به خود نمی بینند و هماره سایه ظلم و خواری بر زندگانی آنان گسترده است. گرامی ترین مسلمانان نزد رسول خدا (صلی الله علیه وآله) و امامان معصوم (علیهم السلام) کسانی بودند که خالصانه راهی جهاد می شدند و در این راه، اندکی بیم و ترس به خود راه نمی دادند. امیرمؤمنان، علی (علیه السلام) جهاد را کلید بهشت می خواندند و حضرت فاطمه زهرا (علیها السلام) در خطبه ای که در مسجد مدینه ایراد فرمودند، جهاد را قائمه دین و عمود خیمه شریعت، معرفی کردند. آیات بسیاری در قرآن کریم وجود دارد که بر ضرورت و اهمیت جهاد، صحه می گذارد و هماره مجاهدان، در قرآن ستوده شده اند. این آیات و این دست روایات به اندازه ای است که نیازی به شرح بیش تر و ذکر منابع و عنوان مآخذ نیست.[۲۵] به هر رو، سفرهای جهادی، از آن دسته عباداتی هستند که موجب تقرب به خداوند، سعادت ابدی و سلامت روحی می شوند. مسافران مجاهد و مجاهدان مسافر، پیک های رحمتی هستند که در سراسر ممالک اسلامی، نویدبخش عزت و سربلندی اسلامند.

سفر حج و عمره

از سفرهایی که بسیار بدان سفارش شده است، زیارت خانه خدا در مکه مکرمه است. این سفر عبادی، که مشتمل بر اعمال خاصی است، آثار و برکات بی شماری با خود به همراه دارد. حج کنندگان خانه خدا، خود را آماده می سازند که پس از دیدار سرزمین وحی و زیارت خانه دوست، به مقامی مشرف شوند که لقای خدا را در کتاب سعادت آنان بنگارد.

حج زیارت کردن خانه بود حج رب البیت، مردانه بود

سفر حج از بیاد ماندنی ترین سفرهایی است که به ندرت برای مسلمانان پیش می آید و مناسک ویژه آن، حال و هوایی روحانی و روح پرور دارد. بسیارند کسانی که در طی این مناسک، منقلب و متحول می شوند و از رهگذر این سفر، به مراتب و مقامات بالای معنوی دست می یابند. ره آورد حج، ایمان و تقوا است.

این سفر روحانی، گاه آن چنان معجزه گر است که از انسان های معمولی، بزرگ مردانی وارسته می سازد. به همین علت است که اسلام هماره از مسلمانان خواسته است که آرزوی حج را در سر بپرورند و چون به مرتبه استطاعت دست یافتند، مقدمات این سفر انسان ساز را فراهم کنند. کسانی که برای تشرف به حج، مستطیع نمی شوند، می توانند به اعمالی که در شریعت، عنوان حج به خود گرفته و ثواب آن را دارد، دل ببندند؛ مانند نماز جمعه و عیادت از بیماران؛ زیرا در سفر روحانی، بعد منزل، چندان اهمیت ندارد:

گر چه دوریم به یاد تو قدحی می نوشیم بعد منزل نبود در سفر روحانی

مسافران حج باید به این نکته توجه کامل داشته باشند که حج مجموعه ای از آداب و احکام ویژه است که از آنها با عنوان مناسک حج یاد می شود. حاجی باید همه این رهنمودهای شرعی را عیناً و تماماً به جا آورد و از کاستن و افزودن بپرهیزد. اگر جز این کند، حج به جا نیاورده و هم چنان در احرام است.[۲۶] حج در کلیت خود، مصالح و فواید بسیاری را بر دامان مسلمین گذاشته و می گذارد؛ اما این که آداب ویژه آن، چه حکمت و مصلحتی را در پی دارند، گاه بر ما پوشیده است. ما می دانیم که حج، روح همدلی و هم سویی و وحدت را در میان امت های اسلامی زنده می کند. ما می دانیم که حج، یک دوره کوتاه مدت، اما مؤثر برای آموزش اسلام و دیانت است. ما می دانیم که راهیان کوی یار، پس از بازگشت از این سفر، روحی با طراوت و آماده برای طی مراتب معنوی دارند. هم چنین ما بسیاری دیگر از فواید روحی و معنوی حج را در می یابیم؛ اما در عین حال، شاید نتوانیم برای تک تک آداب حج، حکمت و فلسفه ای را بازگو کنیم؛ ولی اطمینان داریم که این حلقه های به هم پیوسته، زنجیر مقدسی را می سازند که جنبه شیطانی انسان را به بند می کشد و بعد ربانی آدمی را پرواز می دهد. در حج، همه مسلمانان، در یک سو و با یک رنگ، به طواف خانه ای می روند که مظهر سادگی و پیراستگی است. در سفر حج، حاجی این آموزه بزرگ را در می یابد که در گوهر، با انسان های دیگر تفاوتی ندارد و جز تقوا و پاکدامنی، هیچ عامل دیگری موجب برتری و ارجمندی انسان نمی شود. در مدرسه حج می آموزیم که باید ابراهیم وار، دل به دریای آتش زنیم و در راه اعتلای کلمهالله از هیچ تهدید و تطمیعی نهراسیم.

این همایش سالانه، آن اندازه مهم و نقش آفرین است که امام صادق (علیه السلام) فرمودند: لا یزال الدین قائما ما قامت الکعبه.[۲۷] تا آن گاه که کعبه بر پا است، اسلام بر جا است. رمی جمرات، سمبلی از تبری حاجی از دشمنان دین است. سعی بین صفا و مروه، نمادی از تلاش مسلمانان برای رسیدن به سعادت است. بر گرد کعبه گردیدن، مظهر خلوص نیت و توجه قلب به یک مبدأ و یک مقصد است. هروله، اشاره به فریاد و خروش مسلمان، بر شرک و کفر است و خلاصه این که حج، درس نامه دیدار یار و آموزشکده لقای دوست است. اگر حاجی این درس بزرگ را نیاموزد، از سفر خود طرفی نبسته و چیزی جز رنج سفر و مرارت دوری از وطن، بر تن و جان او باقی نمی ماند.

جلوه بر من مفروش ای ملک الحاج که تو خانه می بینی و من خانه خدا می بینم

روایاتی که سخن از ثواب حج و ارزش این زیارت بی مانند می کنند، شگفت و انبوهند. شماری از آن ها بدین قرار است.

۱.امام علی (علیه السلام) فرمودند: الحاج و المعتمر و فدا الله، و حق علی الله تعالی أن یکرم و فده، و یحبوه بالمغفره.[۲۸] حج گزار و آن که به عمره می رود، هر دو میهمانان خدایند و بر خداوند سزاوار است که میهمانان خود را گرامی دارد و با مغفرت و آمرزش گناهان، از آنان پذیرایی کند.

۲.نیز فرمودند: ما عبد الله بشیء أفضل من الصمت و المشی الی بیته.[۲۹] خداوند به چیزی برتر از سکوت و رفتن به زیارت خانه اش، پرستش نمی شود.

۳.از امام صادق (علیه السلام) نقل شده است که فرمودند: هیچ راهی از راه های خدا، به برتری حج نمی رسد، مگر راه مجاهدی که به شمشیر قیام کند و در راه جهاد، شربت شهادت نوشد.[۳۰]

۴.در حدیثی آمده است که شخصی از امام صادق (علیه السلام) پرسید: من حج واجب را به جا آورده ام. توان مالی آن را نیز دارم که حج مستحبی را نیز به جا آورم. شما پاداش های بسیاری برای حج مستحبی فرموده اید، ولی آیا بهتر نیست که هزینه این حج را صدقه بدهم؟ آیا در آن صورت، سزاوار ثواب چنان حجی (مستحبی) شده ام؟ امام صادق (علیه السلام) نگاهی به کوه ابوقبیس انداخته و فرمودند: لو تصدقت بمثل هذا ذهبا و فضه و ما أدرکت ثواب الحج.[۳۱] اگر به سنگینی این کوه (ابوقبیس) سیم و زر صدقه دهی، ثواب حج را در نخواهی یافت.

۵.در حدیث اربع مائه از امیرالمؤمنین علی (علیه السلام) نقل است که فرمودند: نفقه درهم فی الحج تعدل ألف درهم.[۳۲] یک درهم در حج انفاق کردن، برابر است با هزار درهم انفاق در غیر حج.

۶.صفوان جمال از امام صادق (علیه السلام) نقل می کند که فرمودند: من حج حجتین لم یزل فی خیر حتی یموت.[۳۳] آن کس که دو حج گزارد، تا هنگام مرگ، در خیر و نیکی خواهد بود.

۷.ذریح می گوید: از امام صادق (علیه السلام) شنیدم که فرمودند: هر کس بمیرد در حالی که حج واجب خود را به جا نیاورده باشد، اگر دلیل موجهی (مانند بیماری و بستن راه) برای ترک این واجب نداشته باشد، یهودی یا نصرانی مرده است.[۳۴]روایات و سخنانی از این دست، در کتب روایی بسیار است. این سفارش های بلیغ و اصرار به اهتمام در راه سفر حج، این حقیقت را آشکارتر می سازد که ارمغان و ره آوردهای سفر حج برای همه آحاد امت اسلام، برکت خیز و مبارک است تا آن جا که امام صادق (علیه السلام) می فرمایند: من عانق حاجا بغباره کان کمن استلم الحجر الأسود.[۳۵]کسی که حاجی را در آغوش گیرد و با او معانقه کند که هنوز گرد راه حج، در لباس او است، گویا حجرالاسود را دست مالیده است. گفتنی است که پیامبر بزرگوار اسلام (صلی الله علیه وآله) هرگاه به حج گزارنده ای ملاقات می کردند، به او می فرمودند: تقبل الله منک، و أخلف علیک نفقتک، و غفر ذنبک.[۳۶]خداوند حج تو را بپذیرد و درهای روزی را به روی تو بگشاید و از گناهانت درگذرد.

زیارت مشاهد و عتبات عالیه

از سفرهای بسیار با فضیلت – که از عبادات نیز به شمار می آید – سفرهای زیارتی و حضور در جوار مرقد مطهر پیامبر اسلام (صلی الله علیه وآله) پیامبران سلف، مرقد مطهر حضرت فاطمه زهرا (علیها السلام)، امیرالمؤمنین و دیگر امامان معصوم (علیهم السلام) و زیارت امامزادگان، بزرگان دین، علماء، شهدا و صالحان است. چنین زیارت هایی آثار روحی و معنوی بسیاری در پی دارد و به پاکیزگی روح و سلامت