فایل پاورپوینت کامل سه‌گانه عقلانیت، عدالت و معنویت از منظر رهبر انقلاب

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل سه‌گانه عقلانیت، عدالت و معنویت از منظر رهبر انقلاب :

در اندیشه مقام معظم رهبری عقلانیت حقیقتی است که با دو عنصر عدالت و معنویت کامل می­ شود و ترابطی تنگاتنگ بینشان حاکم است. به گونه ای که نه عدالتِ تهی از معنویت و عقلانیت، استعداد این را دارد که عدالت محسوب گردد و نه عقلانیت تهی از عدالت و معنویت. مسئله ی معنویت نیز به همین نسبت است. در حقیقت؛ عدالت، عقلانیت و معنویت باهم محقق می شوند و از یکدیگر غیرقابل انفکاک هستند. در این منظومه ی فکری، روح و اساس کار معنویت است و عقلانیت به عنوان مهم ترین ابزار کار محسوب می­ گردد و عدالت نیز هدف و مسیر کار است.[۱] مسئله­ ای که این یادداشت در پی آن است کشف چرایی این ترابط معنایی است که در ادامه بدان پرداخته می­ شود.

چرایی ترابط معنویت با عدالت

سؤالی که ممکن است در ذهن پدید آید این است که چه ارتباطی بین دو مفهوم عدالت و معنویت وجود دارد و دلیل این ترابط معنایی چیست؟ بر اساس نظام اندیشه­ ای رهبر انقلاب که یک منظومه ی فکری مبتنی بر اصل توحید و آموزه­ های ناب توحیدی است و تمامی ساختارهای این نظام فکری بر این اساس بناشده، معنویت حقیقتی است که هیچ گونه نقطه عطفی با ظلم پذیری ندارد. براین اساس انسان معنوی کسی است که در مقابل طاغوت و ظلم، سر سازش فرود نمی آورد بلکه با نظام سلطه و طاغوت مبارزه خواهد کرد، چراکه معنویت اصیل و حقیقی در ذات خود ظلم­ ستیزی و ناسازگاری با طاغوت را همراه دارد؛ «آدم معنوی ای که با ظلم می سازد، با طاغوت می سازد، با نظام ظالمانه و سلطه می سازد، این چطور معنویتی است؟ این گونه معنویت را ما نمی توانیم بفهمیم».[۲] این عبارات، بیانگر تفاوت ماهوی و تعریفی «معنویت» در منظومه ی فکری رهبر انقلاب -یا به عبارتی نظامِ اندیشه­ ای توحیدی اصیل- با انواعی از «معنویت» های غیر اصیل و سازش کاری است که از درون تفکرات التقاطی و سازش گرایانه­ ای چون انجمن حجتیه پدید می­ آید که همواره مورد نقد جدی امام خمینی رحمه الله علیه بوده اند.

این «معنویت» همانند «عقلانیت» در مفهوم انقلابی گری قابل تعریف است.[۳] و ترابط معنایی دارد با عدالت. چراکه از شاخصه های عدالت در نگاه اسلام سکوت نکردن در مقابل ظلم و استبداد و طاغوت است و در این رابطه احادیث و آیات بسیاری وارد شده است که برای نمونه به حدیثی از حضرت علی علیه السلام که خود اسطوره و اسوه کامل معنویت، عدالت و عقلانیت توأمان است اشاره و اکتفا می کنیم: «اَحسَنِ العَدلِ نصره المظلوم؛ بهترین عدالت یاری مظلوم است»

چرایی ترابط معنایی عقلانیت با عدالت

سؤال بعدی در ارتباط با چرایی درهم ­تنیدگی بین دو مفهوم عقلانیت و عدالت است. چه ارتباطی بین این دو برقرار است؟ رهبر انقلاب چرایی این ترابط و درهم­ تنیدگی را در منتفی شدن عدالت در صورت نفی عقلانیت از عدالت تعریف می کنند. بر اساس نظام فکری رهبر انقلاب، اگر عقلانیت از عدالت نفی گردد، عدالت به نقیض خودش مبدل می شود[۴] و در عباراتی دیگر متذکر می شوند که نفی این دو از یکدیگر منجر به تبدیل عدالت به ضد خود خواهد شد «اگر عقلانیت در عدالت نباشد، گاهی اوقات عدالت به ضد خودش تبدیل می شود»[۵] این حقیقت با تأمل در منابع اسلامی ظاهر می گردد چراکه عدالت منشائی کاملاً عقلانی دارد. برای نمونه به چند کلام شریف از حضرت امیرالمؤمنین علی علیه السلام در رابطه با ترابط عقلانیت و عدالت اشاره می کنیم.

حضرت در تعریف عدل می­ فرمایند: «الْعَدْلُ یَضَعُ الْأُمُورَ مَوَاضِعَهَا؛ عدل آن است که هر چیزی را در جایگاه خود قرار می دهد»[۶] و آنگاه که از ایشان در مورد تعریف عاقل سؤال می شود، می­ فرمایند: «هُوَ الَّذِی یَضَعُ الشَّیْءَ مَوَاضِعَهُ؛ عاقل کسی است که هر چیز را در جایگا