فایل پاورپوینت کامل احکام روزه از توضیح المسائل آیت الله مکارم شیرازی حفظه الله

---

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل احکام روزه از توضیح المسائل آیت الله مکارم شیرازی حفظه الله :

• وجوب روزه
• نیت
• کارهایی که روزه را باطل می کند
  • خوردن و آشامیدن
  • جماع
  • استمناء
  • دروغ بستن به خدا و پیامبر صلی الله علیه و آله و امامان علیهم السلام
  • رساندن غبار غلیظ به حلق
  • فرو بردن سر در آب (ارتماس)
  • باقی ماندن بر جنابت تا اذان صبح
  • اماله کردن با مایعات
  • قی کردن
• کارهایی که برای روزه دار مکروه است
• کفّار روزه
  • احکام کفّار روزه
• مواردی که فقط قضا لازم است
• مواردی که قضا واجب نیست
• احکام روز قضا
• احکام روز شخص مسافر
• کسانی که روزه بر آنها واجب نیست
• راه ثابت شدن اوّل ماه
• روزه های حرام
• روزه های مکروه
• روزه های مستحب
• کسانی که نمی توانند روزه بگیرند

وجوب روزه

مسأل ۱۳۱۴- در هر سال واجب است هم افراد مکلّف یک ماه مبارک رمضان را به شرحی که در مسائل آینده گفته می شود روزه بدارند.

مسأل ۱۳۱۵- روزه آن است که انسان برای اطاعت فرمان خدا، از اذان صبح تا مغرب، از چیزهایی که روزه را باطل می کند و شرح آن در مسائل بعد می آید خودداری کند.

نیت

مسأل ۱۳۱۶- روزه از عبادات است و لازم است با نیت به جا آورده شود، در موقع نیت لازم نیست به زبان بگوید، یا از قلب خود بگذراند همین اندازه که در نظرش این باشد که برای اطاعت فرمان خدا از اذان صبح تا مغرب کارهایی که روزه را باطل می کند ترک نماید کافی است.

مسأل ۱۳۱۷- باید احتیاطاً کمی قبل از اذان صبح و کمی هم بعد از مغرب، از انجام این کارها خودداری کند تا یقین حاصل کند که تمام این مدّت را روزه داشته است.

مسأل ۱۳۱۸- کافی است که در هر شب از ماه مبارک رمضان برای روز فردا نیت کند، ولی بهتر است که در شب اوّل ماه، علاوه بر این، نیت روز هم ماه را نیز بنماید.

مسأل ۱۳۱۹- نیت وقت معینی ندارد، بلکه هر موقعی تا قبل از اذان صبح نیت کند کافی است و همین که برای خوردن سحری برمی خیزد و اگر از او سؤال شود منظورت چیست؟ بگوید: «قصد روزه دارم» کافی است.

مسأل ۱۳۲۰- وقت نیت برای روز مستحبّی در تمام روز نیز ادامه دارد حتّی اگر مختصری به مغرب باقی مانده باشد و تا آن موقع کارهایی که روزه را باطل می کند انجام نداده است می تواند نیت روز مستحبّی کند و روز او صحیح است.

مسأل ۱۳۲۱- اگر در ماه رمضان نیت را فراموش کند چنانچه تا قبل از اذان ظهر یادش بیاید و فوراً نیت کند و کاری که روزه را باطل می کند انجام نداده باشد روزه اش صحیح است، امّا اگر بعد از ظهر نیت کند صحیح نیست.

مسأل ۱۳۲۲- هرگاه کسی بخواهد روزه ای غیر از روز ماه رمضان به جا آورد باید آن را معین کند، مثلًا نیت کند روز قضا می گیرم، یا روز نذر به جا می آورم ولی در ماه مبارک رمضان همین اندازه که نیت کند فردا را روزه می گیرم کافی است، بلکه اگر نداند ماه رمضان است یا بداند و فراموش کند و روز دیگری را قصد کند روز ماه رمضان حساب می شود، ولی اگر عمداً در ماه مبارک رمضان نیت روز غیر ماه رمضان را کند (در حالی که می داند در ماه رمضان روز غیر ماه رمضان صحیح نیست) روز او باطل است، یعنی نه از رمضان حساب می شود و نه از غیر آن.

مسأل ۱۳۲۳- لازم نیست در موقع نیت، معین کند که روز اوّل ماه است یا دوم یا غیر آن، حتّی اگر روزی را تعیین کند مثلًا بگوید به نیت روز دوم ماه روزه می گیرم بعد معلوم شود سوم بوده، روز او صحیح است.

مسأل ۱۳۲۴- اگر پیش از اذان صبح نیت روزه کند و بعد بیهوش یا مست شود و در بین روز به هوش آید در حالی که هیچ کار خلافی به جا نیاورده، احتیاط واجب آن است روز آن روز را تمام کند و قضای آن را هم به جا آورد.

مسأل ۱۳۲۵- اگر نداند یا فراموش کند ماه رمضان است و روزه نگیرد و بعد از ظهر ملتفت شود و یا قبل از ظهر در حالی که افطار کرده باشد، باید به احترام ماه رمضان تا مغرب کارهایی که روزه را باطل می کند ترک نماید و بعد از ماه رمضان آن روز را قضا کند.

مسأل ۱۳۲۶- اگر کودکی پیش از اذان صبح بالغ شود باید روزه بگیرد و اگر بعد از اذان بالغ شود و کاری که روزه را باطل کند انجام نداده باشد احتیاط واجب آن است که روزه را بگیرد و بعد هم قضا کند.

مسأل ۱۳۲۷- کسی که روز قضای ماه رمضان یا روز واجب دیگری بر ذمّه دارد جایز نیست روز مستحبّی بگیرد و اگر فراموش کند و روز مستحبّی بگیرد چنانچه قبل از ظهر یادش بیاید می تواند نیت خود را به روز واجب برگرداند، ولی اگر بعد از ظهر باشد روز او باطل است.

مسأل ۱۳۲۸- کسی که برای روزه شخص مرده ای اجیر شده می تواند روز مستحبّی برای خودش بگیرد.

مسأل ۱۳۲۹- اگر غیر از روز ماه مبارک روز دیگری بر انسان واجب باشد، مثلًا نذر کرده که روز معینی را روزه بگیرد، چنانچه عمداً تا اذان صبح نیت نکند روزه اش باطل است، ولی اگر یادش برود و پیش از ظهر یادش بیاید می تواند نیت کند.

مسأل ۱۳۳۰- هرگاه روز واجب غیر معین بر ذمّه دارد (مانند روز قضای ماه رمضان یا روز کفّاره) وقت نیت آن تا ظهر باقی است، یعنی چنانچه چیزی که روزه را باطل می کند انجام نداده باشد و قبل از ظهر نیت کند روز او صحیح است.

مسأل ۱۳۳۱- هرگاه کافری در ماه رمضان پیش از ظهر مسلمان شود چنانچه تا آن وقت کاری که روزه را باطل می کند انجام نداده، بنابر احتیاط واجب روزه بگیرد و قضا هم ندارد، همچنین اگر مریض پیش از ظهر خوب شود و کاری که روزه را باطل می کند انجام نداده باشد باید نیت روزه کند و احتیاطاً قضا هم نماید، ولی اگر بعد از ظهر خوب شود روز آن روز واجب نیست فقط باید قضای آن را به جا آورد.

مسأل ۱۳۳۲- یوم الشّک یعنی روزی که انسان شک دارد آخر ماه شعبان است یا اوّل ماه رمضان، روز آن واجب نیست و اگر بخواهد روزه بگیرد باید نیت ماه شعبان کند، یا اگر روز قضا به ذمه دارد نیت قضا کند و چنانچه بعداً معلوم شود ماه رمضان بوده از رمضان حساب می شود، ولی اگر در اثناء روز بفهمد باید فوراً نیت خود را به روز ماه رمضان برگرداند.

مسأل ۱۳۳۳- هرگاه در ماه رمضان یا هر روزه واجب معین دیگر، از نیت روزه برگردد، یا مردّد شود که روزه بگیرد یا نه، روزه اش باطل می شود، همچنین اگر نیت کند چیزی که روزه را باطل می کند به جا آورد، مثلًا تصمیم بر خوردن غذا بگیرد، روزه اش باطل می شود، هرچند اصلًا غذا هم نخورد، مگر اینکه در آن حال توجّه نداشته باشد که فلان عمل روزه را باطل می کند.

مسأل ۱۳۳۴- در روز مستحب و روز واجبی که وقت آن معین نیست (مانند روز قضا) اگر قصد کند یکی از مبطلات روزه را انجام دهد یا مردّد شود که به جا آورد یا نه، چنانچه به جا نیاورد و پیش از ظهر دوباره نیت کند روزه اش صحیح است.

کارهایی که روزه را باطل می کند

مسأل ۱۳۳۵- کارهایی که روزه را باطل می کند بنابر احتیاط نُه چیز است:

۱- خوردن و آشامیدن، ۲- جماع، ۳- استمناء، ۴- دروغ بستن به خدا و پیغمبر صلی الله علیه و آله و ائمّه علیهم السلام، ۵- رساندن غبار غلیظ به حلق، ۶- فرو بردن سر در آب، ۷- باقی ماندن بر جنابت یا حیض یا نفاس تا اذان صبح، ۸- اماله کردن با مایعات، ۹- قی کردن عمدی.

احکام کارهایی که روزه را باطل می کند

۱- خوردن و آشامیدن

مسأل ۱۳۳۶- خوردن و آشامیدن از روی عمد روزه را باطل می کند، خواه از چیزهای معمولی باشد مانند نان و آب و یا غیر معمولی مانند برگ درختان، کم باشد یا زیاد، حتّی اگر مسواک را از دهان بیرون آورده، دوباره داخل دهان کند و رطوبت آن را فرو برد روزه اش باطل می شود، مگر آن که رطوبت مسواک کم باشد و در آب دهان از بین برود.

مسأل ۱۳۳۷- اگر هنگامی که مشغول خوردن غذا یا نوشیدن آب است بفهمد صبح شده، باید آنچه را در دهان است بیرون آورد و اگر عمداً فرو برد روزه اش باطل است و کفّاره نیز دارد.

مسأل ۱۳۳۸- خوردن و آشامیدن از روی سهو و فراموشی روزه را باطل نمی کند.

مسأل ۱۳۳۹- احتیاط واجب آن است که روزه دار از تزریق آمپولها و سرمهایی که به جای غذا یا دوا به کار می رود خودداری کند، ولی تزریق آمپول هایی که عضو را بی حس می کند اشکال ندارد.

مسأل ۱۳۴۰- کسی که می خواهد روزه بگیرد بهتر است پیش از اذان صبح دندانهایش را بشوید و خلال کند و اگر بداند غذایی که لای دندان مانده در روز فرو می رود احتیاط واجب آن است که قبلًا آن را بشوید و خلال کند و اگر نکند و غذا فرو رود روزه را تمام کند و بعد قضا نماید.

مسأل ۱۳۴۱- فرو بردن آب دهان، هر چند به واسط خیال کردن ترشی و مانند آن در دهان جمع شده باشد، روزه را باطل نمی کند، و فرو بردن اخلاط سر و سینه تا به فضای دهان نرسیده اشکال ندارد، امّا اگر داخل فضای دهان شود احتیاط واجب آن است که آن را فرو نبرد.

مسأل ۱۳۴۲- جویدن غذا برای بچّه و همچنین چشیدن غذا و مانند آن و شست و شوی دهان با آب یا داروها اگر چیزی از آن فرو نرود روزه را باطل نمی کند و اگر بدون اراده به حلق برسد اشکالی ندارد، ولی اگر از اوّل بداند بی اختیار به حلق می رسد روزه اش باطل است و قضا و کفّاره دارد.

مسأل ۱۳۴۳- اگر روزه دار به اندازه ای تشنه شود که طاقت تحمّل آن را ندارد و یا ترس بیماری و تلف داشته باشد، می تواند به انداز ضرورت آب بنوشد، ولی روز او باطل می شود و اگر ماه رمضان باشد باید بقی روز را امساک کند.

مسأل ۱۳۴۴- انسان نمی تواند به خاطر ضعف، روزه را بخورد، ولی اگر بقدری ضعف پیدا کند که تحمّل آن بسیار مشکل شود، می تواند روزه را بخورد و همچنین اگر خوف بیماری داشته باشد.

۲- جماع

مسأل ۱۳۴۵- «جماع» (نزدیکی با زن) روز هر دو طرف را باطل می کند، هرچند فقط به مقدار ختنه گاه داخل شود و منی هم بیرون نیاید و اگر کمتر از آن باشد و منی هم بیرون نیاید باطل نمی شود و هرگاه شک کند که این مقدار داخل شده یا نه روزه اش صحیح است.

مسأل ۱۳۴۶- هرگاه از روی فراموشی جماع کند و یا از روی اجبار بطوری که هیچ اختیاری نداشته باشد، روزه باطل نمی شود، ولی چنانچه در بین جماع یادش بیاید، یا اجبار برطرف شود، باید فورا ترک کند و الّا روز او باطل است.

۳- استمناء

مسأل ۱۳۴۷- اگر روزه دار با خود کاری کند که منی از او بیرون آید روزه اش باطل می شود، امّا اگر بی اختیار در حال خواب یا بیداری بیرون آید، روزه باطل نمی شود.

مسأل ۱۳۴۸- هرگاه روزه دار می داند که اگر در روز بخوابد محتلم می شود، یعنی در خواب منی از او بیرون می آید، جایز است بخوابد و چنانچه محتلم شود برای روز او اشکالی ندارد.

مسأل ۱۳۴۹- هرگاه روزه دار در حال بیرون آمدن منی از خواب بیدار شود واجب نیست از بیرون آمدن آن جلوگیری کند.

مسأل ۱۳۵۰- شخص روزه داری که محتلم شده می تواند بول و استبراء از بول کند هر چند می داند به واسط آن باقیماند منی از مجرا بیرون می آید، حتّی اگر غسل کرده باشد این کار برای روزه اش ضرری ندارد هر چند با خارج شدن باقیماند منی از مجرا باید مجدّداً غسل کند.

مسأل ۱۳۵۱- روزه داری که محتلم شده اگر بداند منی در مجرا باقی مانده و در صورتی که پیش از غسل بول نکند بعد از غسل منی بیرون می آید بهتر است قبلًا بول کند ولی واجب نیست.

مسأل ۱۳۵۲- اگر روزه دار به قصد بیرون آمدن منی استمناء کند روزه اش باطل می شود هر چند منی از او بیرون نیاید.

مسأل ۱۳۵۳- اگر روزه دار بدون قصد بیرون آمدن منی مثلًا با همسر خود بازی و شوخی کند در صورتی که عادت نداشته باشد که به این مقدار بازی و شوخی منی از او خارج شود روزه اش صحیح است، ولی اگر اتّفاقاً منی بیرون آید روزه اش اشکال دارد، مگر اینکه قبلًا مطمئن بوده که منی از او خارج نمی شود.

۴- دروغ بستن به خدا و پیامبر صلی الله علیه و آله و امامان علیهم السلام

مسأل ۱۳۵۴- هرگاه روزه دار دروغی به خدا و پیغمبر اکرم صلی الله علیه و آله و جانشینان معصوم او علیهم السلام نسبت دهد خواه با گفتن باشد، یا نوشتن، یا اشاره و مانند آن، بنابر احتیاط واجب روزه اش باطل می شود، هر چند بلافاصله توبه کند. دروغ بستن به سایر انبیا و فاطم زهرا علیها السلام نیز همین حکم را دارد.

مسأل ۱۳۵۵- هرگاه بخواهد خبری را نقل کند که از راست یا دروغ بودن آن اطّلاعی ندارد، باید از کسی که آن خبر را گفته، یا از کتابی که در آن نوشته شده نقل نماید، مثلًا بگوید: فلان راوی چنین می گوید و یا در فلان کتاب چنان نوشته شده است که پیامبر صلی الله علیه و آله فرمود. ..

مسأل ۱۳۵۶- اگر چیزی را به اعتقاد اینکه راست است از قول خدا یا پیغمبر صلی الله علیه و آله نقل کند و بعد بفهمد دروغ بوده روزه اش صحیح است، ولی بعکس اگر چیزی را دروغ می دانست و به خدا و پیغمبر نسبت داد و بعداً معلوم شد صحیح بوده، روزه اش اشکال دارد.

مسأل ۱۳۵۷- اگر دروغی را که دیگری ساخته عمداً به خدا و پیغمبر نسبت دهد روزه اش اشکال دارد.

مسأل ۱۳۵۸- اگر از شخص روزه دار سؤال کنند که آیا پیغمبر اکرم صلی الله علیه و آله چنین مطلبی را فرموده، و او عمداً بگوید: آری، در حالی که پیغمبر صلی الله علیه و آله نگفته باشد، یا بگوید: نه، درحالی که پیغمبر صلی الله علیه و آله گفته باشد، روزه اش اشکال دارد.

مسأل ۱۳۵۹- اگر در نقل احکام شرعیه عمداً دروغ گوید، مثلًا واجبی را غیر واجب و حرامی را حلال ذکر کند، اگر منظورش نسبت دادن آن حکم به خدا یا پیغمبر صلی الله علیه و آله باشد، روزه اش اشکال دارد و اگر قصدش نسبت دادن فتوا به مجتهد است کار حرامی کرده، امّا روزه اش باطل نمی شود و کسی که بدون اطّلاع، حکم مشکوکی را نقل می کند، نیز همین حکم را دارد.

۵- رساندن غبار غلیظ به حلق

مسأل ۱۳۶۰- رساندن غبار غلیظ به حلق هرگاه در حلق تبدیل به گِل شود و فرو رود روزه را باطل می کند، در غیر این صورت روزه صحیح است، خواه غبار چیزی باشد که خوردن آن حلال است مانند آرد، یا غبار چیزی که خوردن آن حرام است.

مسأل ۱۳۶۱- هرگاه به واسط باد یا جارو کردن زمین، غبار غلیظی برخیزد و بر اثر عدم مواظبت به حلق برسد، روزه اش باطل می شود (همانطور که در مسأل قبل آمد).

مسأل ۱۳۶۲- لازم است تمام افراد از کشیدن سیگار و استعمال هر گونه دخانیات در هر حال پرهیز کنند بعلاوه سبب باطل شدن روزه می شود بنابر احتیاط واجب و نیز احتیاط آن است که روزه دار بخار غلیظ را نیز به حلق نرساند، ولی رفتن به حمّام اشکال ندارد، هرچند فضای حمّام را بخار گرفته باشد.

مسأل ۱۳۶۳- اگر فراموش کند که روزه است و مواظبت نکند، یا بی اختیار و بدون اراده، غبار و مانند آن به حلق او رسد، روزه اش باطل نمی شود.

مسأل ۱۳۶۴- در جایی که احتمال می دهد غبار یا دود به حلق برسد باید احتیاط کند، ولی اگر یقین یا گمان داشته باشد به حلق نمی رسد روزه اش صحیح است.

۶- فرو بردن سر در آب (ارتماس)

مسأل ۱۳۶۵- روزه دار بنابر احتیاط واجب تمام سر را عمداً در آب فرونبرد، حتّی اگر بقی بدن بیرون از آب باشد، امّا اگر تمام بدن و قسمتی از سر زیر آب برود ولی مقداری از سر بیرون باشد روزه باطل نمی شود، فرو بردن سر در مایعاتی مانند گلاب و آبهای مضاف دیگر حکم آب مطلق را دارد.

مسأل ۱۳۶۶- اگر نصف سر را یک دفعه و نصف دیگر را دفع دیگر، در آب فرو برد، روزه اش صحیح است، ولی اگر تمام سر را زیر آب ببرد امّا مقداری از موها بیرون بماند روزه اش اشکال دارد.

مسأل ۱۳۶۷- کسی که برای نجات غریق مجبور است سر را در آب فرو ببرد روزه اش اشکال دارد، ولی به عنوان نجات جان مسلمانی این کار واجب است و بعداً قضا کند.

مسأل ۱۳۶۸- غوّاصان اگر سر خود را در کلاهک پنهان کنند و با آن زیر آب روند روز آنها صحیح است.

مسأل ۱۳۶۹- اگر روزه دار بی اختیار در آب بیفتد، یا او را در آب بیندازند و سر او زیر آب رود، یا فراموش کند که روزه است سر در آب فرو برد، روز او باطل نمی شود، ولی اگر یادش بیاید بنابر احتیاط واجب باید فوراً سر را از آب بیرون آورد.

مسأل ۱۳۷۰- اگر فراموش کند که روزه است و به نیت غسل سر را زیر آب کند روزه و غسل او هر دو صحیح است، ولی اگر بداند روز واجب معین است و عمداً چنین کند بنابر احتیاط واجب هم روزه را باید قضا کند و هم غسل را دوباره انجام دهد.

۷- باقی ماندن بر جنابت تا اذان صبح

مسأل ۱۳۷۱- اگر شخص جنب عمداً تا صبح غسل نکند بنابر احتیاط واجب روزه اش باطل است ولی اگر توانایی بر غسل ندارد یا وقت تنگ است تیمّم نماید، امّا اگر از روی عمد نباشد روزه اش صحیح است و زنی که از حیض یا نفاس پاک شده و تا اذان صبح غسل نکرده در حکم کسی است که باقی بر جنابت مانده است.

مسأل ۱۳۷۲- باطل شدن روزه به خاطر بقاء بر جنابت مخصوص روز ماه رمضان و قضای آن است و در روزه های دیگر موجب بطلان نمی شود.

مسأل ۱۳۷۳- اگر جنب در ماه رمضان غسل را فراموش کند و بعد از یک یا چند روز یادش بیاید، باید روز هر چند روزی را که یقین دارد جنب بوده قضا نماید، مثلًا اگر نمی داند سه روز جنب بوده یا چهار روز، باید سه روز را قضا کند و قضای روز چهارم احتیاط مستحبّ است.

مسأل ۱۳۷۴- کسی که در شب ماه رمضان وقت برای غسل و تیمّم ندارد اگر خود را جنب کند روزه اش اشکال دارد و احتیاطاً قضا و کفّاره به جا آورد، همچنین اگر برای غسل وقت ندارد و فقط برای تیمّم وقت دارد.

مسأل ۱۳۷۵- اگر گمان کند به انداز غسل وقت دارد و خود را جنب کند و بعد بفهمد وقت تنگ بوده و تیمّم کند روزه اش صحیح است.

مسأل ۱۳۷۶- کسی که در شب ماه رمضان جنب است و می داند اگر بخوابد تا صبح بیدار نمی شود نباید بخوابد و چنانچه بخوابد و بیدار نشود روزه اش اشکال دارد و بنابر احتیاط واجب باید قضا و کفّاره به جا آورد، امّا اگر احتمال دهد که بیدار می شود، می تواند بخوابد، و احتیاط این است که در دفع دوم که بیدار شد نخوابد تا غسل کند.

مسأل ۱۳۷۷- کسی که در شب ماه رمضان جنب است و می داند یا احتمال می دهد که اگر بخوابد پیش از اذان صبح بیدار می شود، چنانچه تصمیم داشته باشد که بعد از بیدار شدن غسل کند و با این تصمیم بخوابد و تا اذان بیدار نشود روزه اش صحیح است، ولی اگر تصمیم بر غسل نداشته باشد یا مردّد باشد که غسل بکند یا نه، در این صورت اگر بیدار نشود روزه اش اشکال دارد.

مسأل ۱۳۷۸- هرگاه چنین کسی بخوابد و بیدار شود و بداند یا احتمال دهد که اگر دوباره بخوابد پیش از اذان صبح برای غسل کردن بیدار می شود چنانچه بخوابد و بیدار نشود احتیاطاً باید روز آن روز را قضا کند، هم چنین است اگر برای دفع سوم بخوابد و بیدار نشود، ولی در هیچ یک از اینها کفّاره بر او واجب نمی شود.

مسأل ۱۳۷۹- خوابی که در آن محتلم شده خواب اوّل حساب نمی شود ولی اگر از آن خواب بیدار شود و دوباره بخوابد خواب اوّل حساب می شود.

مسأل ۱۳۸۰- هرگاه روزه دار در روز محتلم شود بهتر است فوراً غسل کند امّا اگر نکند برای روزه اش اشکالی ندارد.

مسأل ۱۳۸۱- هرگاه در ماه رمضان بعد از اذان صبح بیدار شود و ببیند محتلم شده روزه اش صحیح است، خواه بداند پیش از اذان محتلم شده، یا بعد از آن و یا شک داشته باشد.

مسأل ۱۳۸۲- کسی که می خواهد قضای روز ماه رمضان را بگیرد اگر بعد از اذان صبح بیدار شود و ببیند محتلم شده و بداند پیش از اذان صبح محتلم شده، اگر وقت قضای روزه تنگ نیست بنابر احتیاط واجب روز دیگری را روزه بگیرد، اگر وقت قضای روزه تنگ است مثلًا پنج روز قضا به ذمّه دارد و پنج روز هم بیشتر به ماه رمضان باقی نمانده، همان روز را روزه بگیرد و روزه اش صحیح است.

مسأل ۱۳۸۳- اگر در ماه مبارک رمضان پیش از اذان صبح از حیض یا نفاس پاک شود و برای غسل وقت ندارد تیمّم کند و روزه اش صحیح است، امّا اگر برای هیچ کدام از غسل و تیمّم وقت ندارد باید بعداً غسل کند و روز او نیز صحیح است.

مسأل ۱۳۸۴- اگر زن بعد از اذان صبح از خون حیض یا نفاس پاک شود نمی تواند روزه بگیرد، همچنین اگر در اثناء روز خون حیض یا نفاس ببیند اگر چه نزدیک مغرب باشد.

مسأل ۱۳۸۵- اگر زن پیش از اذان صبح از حیض یا نفاس پاک شود و در غسل کردن کوتاهی کند، بنابر احتیاط واجب روزه اش باطل است، ولی چنانچه کوتاهی نکند، مثلًا منتظر باشد که حمّام بازشود یا آب حمّام گرم شود و تا اذان غسل نکند در صورتی که تیمّم کرده باشد روزه او صحیح است.

مسأل ۱۳۸۶- زنی که در حال استحاضه است باید غسل خود را به تفصیلی که در احکام استحاضه گفته شد به جا آورد و روز او صحیح است.

مسأل ۱۳۸۷- کسی که مسّ میت کرده و غسل مسّ میت بر او واجب شده، می تواند بدون غسل مسّ میت روزه بگیرد و اگر در حال روزه هم مسّ میت کند روزه اش باطل نمی شود، ولی برای نماز باید غسل کند.

۸- اماله کردن با مایعات

مسأل ۱۳۸۸- تنقیه (اماله کردن) با مایعات روزه را باطل می کند هر چند برای معالج بیماری و از روی ناچاری باشد، ولی استعمال شیافها برای معالجه اشکال ندارد و احتیاط واجب آن است که از استعمال شیافهایی که برای تغذیه است خودداری شود.

۹- قی کردن

مسأل ۱۳۸۹- قی کردن از روی عمد روزه را باطل می کند، هرچند برای نجات از مسمومیت و درمان بیماری و مانند آن باشد، ولی قی کردن بدون اختیار یا از روی سهو روزه را باطل نمی کند.

مسأل ۱۳۹۰- اگر در شب چیزی بخورد که می داند در روز بی اختیار قی می کند روزه باطل نمی شود، ولی احتیاط مستحب این است که چنین کاری نکند و اگر کرد، روزه را قضا نماید.

مسأل ۱۳۹۱- واجب نیست روزه دار با فشار آوردن به خود از قی کردن خودداری کند، ولی اگر ضرر و مشقّتی نداشته باشد بهتر است جلوگیری کند.

مسأل ۱۳۹۲- اگر خرده های غذا یا حشره ای مانند مگس بی اختیار در گلوی روزه دار برود چنانچه بقدری پایین برود که نمی توان آن را بیرون آورد روزه اش صحیح است و اگر بتواند آن را بیرون آورد باید چنین کند و بیرون آوردنش ضرری برای روزه ندارد، بلکه اگر در این حال فرو برد روزه اش باطل است.

مسأل ۱۳۹۳- هرگاه یقین دارد که به واسط آروغ زدن چیزی از گلو بیرون می آید که به آن قی کردن می گویند نباید عمداً آروغ بزند، ولی اگر یقین نداشته باشد اشکال ندارد و هرگاه بر اثر آروغ زدن بدون اختیار چیزی در گلو یا دهانش بیاید باید آن را بیرون بریزد و اگر عمداً فرو ببرد روزه اش باطل است، ولی اگر بی اختیار فرو رود اشکالی ندارد.

مسأل ۱۳۹۴- هرگاه یکی از امور نه گانه ای که قبلًا گفته شد سهواً یا بدون اختیار به جا آورد روزه اش صحیح است، ولی جنب اگر بخوابد و تا اذان صبح غسل نکند روزه اش به شرحی که قبلًا گفته شد اشکال دارد.

مسأل ۱۳۹۵- اگر روزه دار سهواً یکی از کارهایی که روزه را باطل می کند انجام دهد و بعد به گمان اینکه روزه اش باطل شده دوباره یکی از آنها را عمداً به جا آورد روزه اش باطل نمی شود، ولی احتیاط مستحب قضای آن است.

مسأل ۱۳۹۶- اگر چیزی را به زور در گلوی روزه دار بریزند، یا سر او را در آب فرو برند، روزه اش باطل نمی شود، ولی اگر مجبورش کنند که خودش افطار کند، مثلًا به او بگویند اگر غذا نخوری ضرر جانی یا مالی به تو می زنیم و او برای جلوگیری از ضرر، غذا بخورد روزه اش باطل می شود.

مسأل ۱۳۹۷- احتیاط واجب آن است که روزه دار به جایی نرود که می داند چیزی در گلویش می ریزند یا مجبورش می کنند که روزه را افطار کند، امّا اگر قصد رفتن کند و نرود یا بعد از رفتن چیزی به خوردش ندهند روزه اش صحیح است.

کارهایی که برای روزه دار مکروه است

مسأل ۱۳۹۸- چند کار برای روزه دار مکروه است از جمله:

۱- ریختن دوا در چشم

۲- سرمه کشیدن در صورتی که مزه یا بوی آن به حلق برسد.

۳- انجام کارهایی که باعث ضعف می شود، مانند خون گرفتن و حمّام رفتن.

۴- انفیه کشیدن اگر نداند به حلق می رسد، ولی اگر بداند به حلق می رسد جایز نیست.

۵- بو کردن گیاههای معطّر

۶- نشستن زن در آب، بنابر احتیاط

۷- استعمال شیاف بنابر احتیاط

۸- تر کردن لباس بر بدن

۹- کشیدن دندان و هر کاری که سبب خون آمدن از دهان و موجب ضعف شود.

۱۰- مسواک کردن با چوب تازه

۱۱- بوسیدن همسر بدون قصد بیرون آمدن منی و هر کاری که شهوت را به حرکت در آورد، امّا اگر به قصد بیرون آمدن منی باشد روز او باطل می شود.

مواردی که قضا و کفّاره واجب است

مسأل ۱۳۹۹- کارهایی که روزه را باط