فایل پاورپوینت کامل شرح مناجات شعبانیه (فقره ۱۳)

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل شرح مناجات شعبانیه (فقره ۱۳) :

انس باللّه تعالی

یک نگاه باریک در مدلول مفردات این فراز از مناجات، سپس در مفاد سوق تعبیر و مقام عرفان گوینده، روشن می کند که مطلوب دعا کننده از خدای متعال، موهبت انس باللّه – عزّ و جلّ – است که از

اصول و مبانی سیر إلی اللّه تعالی است، و مؤمن رهرو إلی اللّه با نور حضور و انس به حق تعالی، بیابانکهای تاریک و پر مخاطره از قطّاع الطریق را که در مسیر باطن واقعند، طی می نماید، و بدین وسیله از مکائد شیطان و لغزشها و شبکه های اوهام می تواند در امان باشد، و با فقدان این تأیید الهی یعنی بدون حضور و انس خدای تعالی به اعراض و رویگردانی از هدف و غایت قصوای سعادت، مبتلا می گردد و شرک و ضلال، دامنگیرش می شود. قال تعالی:

و کأین من آیه فی السّماوات و الأرض یمرّون علیها و هم عنها معرضون. و ما یؤمن اکثرهم باللّه الا و هم مشرکون. چه بسیار از آیات سماوی و ارضی که بر آنها می گذرند در حالی که پشت بدانها و آنها غافلند و بیشتر مردم ایمان به خدا نمی آورند مگر با ابتلا به شرک به خدای تعالی.

ولی مؤمنی که از موهبت انس باللّه تعالی برخوردار است و در محضر قرب حق تعالی، مفتون و فریفته گردیده است، سراپای وجودش ذکر است و ندای دلکش معبود را از هر موجودی می شنود و هر چیزی برای وی آیت حق است، آیت به معنای حقیقی آن که نسبت به ذی الآیه، معنای حرفی و مرآتی است و به تعبیر عارف: «بر هر چه بنگرم تو پدیدار بوده ای» و همه را گویا می یابد، و می باید که جملگی در تسبیح و تحمید حق تعالی به زبان قالند و نه حال، و در عین حال، منادیان و داعیان راستین إلی اللّه اند که در طی بیان حقیقت انس باللّه و ثمرات و عوارض آن، به قدر مجال این مبحث روشن می شود.

علت فقدان انس در جلوت

حقیقت انس به موجودی، همانا شادمانی قلب از خوگرفتن به آن موجود است که طبعا ملازم با قرب و حضور است و مقابل آن نفور است که به معنای اندوه و رمیدگی است و انس به خدای تعالی که از شیرین ترین ثمرات محبّت به حق است، همانا شادمانی سرکش قلب از فیض قرب و حضور است، و سرکشی این شادمانی و فرح، منشأ انبساط عبد یا معبود می گردد که در بعضی از مقالات گذشته، انبساط را اجمالا توضیح دادیم و گفتیم که ادعیه و آیاتی که اعتراض نما است بر انبساط محمول است.

انس باللّه تعالی به آن معنی که گفته آمد، چون وسیله امان از اضلال و اغوا شیاطین است، پس هر رهرو إلی اللّه تعالی که مستحق انس باللّه می شود، پیوسته در همه حال، متلبّس به این موهبت است و آنهایی که در بعضی از حالات، انسی می یابند و با فقدان آن حال، انس زائل می شود، باید بدانند که انس باللّه تعالی نبوده بلکه انس مزبور، انس به حال مزبور بوده است و از این رو آنهایی هم که انس باللّه در خلوت می یابند و چون در جلوت می آیند، انسشان مفقود می گردد، در حقیقت انس به خلوت داشتند نه انس به خدای تعالی و لا اقل انس خالص به خدای سبحان نیست. بلی، در طریق تحصیل انس به باریتعالی، مفرّی از خلوت گزینی نیست و با ریاضت و تمرین در خلوت و اشتغال به اذکار و اراده از طریق شرع، انس بنیان می گیرد.

مثلا، حضور قلب در نماز از اهم آداب است، زیرا هنگامی نماز، نتیجه عروج إلی اللّه را می دهد که انقیاد و تسلیم حق تعالی بودن که روح صلاه است – صورت جوهری بر قلب نمازگزار شود، ولی انتاج چنین نتیجه ای در معرض آفات بیشمار است و به همین جهت است که قرآن کریم، محافظت بر صلاه را از علامات ایمان، اعلان فرموده است: «و الّذین هم علی صلواتهم یحافظون. » مفاد آیه کریمه محافظت بر نمازها علی الاطلاق است، یعنی همه مراتب محافظت که دشوارترین مراتب آن، محافظت از دستبرد ابلیس است که دشمن قسم خورده است و در هر رهگذر آدمی، با اعوان و انصار خویش، حاضر و همه وسائل اضلال و اغوا را به همراه دارد و به تناسب هر کسی، وسیله اضلال و اغوا را اعمال می کند، خصوصا در رهگذر صلاه که سرمایه معیشت آدمی در همه منازل و مواقف اخروی است:

«ان قبلت، قبل ما سواها و ان ردّت، ردّ ما سواها»

با همه مکائد و دسائس و وساوس به نمازگزار حمله ور است تا این غذای معنوی را با تصرّف خویش، مسموم کند و عکس نتیجه مطلوبه، از آن تحصیل نماید، و مصلّی را بجای عروج به قرب حق، در هاویه«فویل للمصلین الذین هم عن صلوتهم ساهون» سرنگونش سازد، همان گونه که در علم شریف حکمت که قرآن مجید آن را به خیر کثیر

توصیف فرموده، و در علم فقه و عرفان، احیانا تصرّفاتی دارد و آنها را در بعضی از اشخاص آنچنان مسّوف و مسموم کرده که در شقاوت و تیره درونی و اضلال، نمونه و اسوه گردیده اند، و صدها ملکات رذیله، صور جوهریه قلوبشان گردیده و هنگامی که غبار تن که حجاب قلوب و جانهاست، با مرگ زدوده شود و چشم آخوربین، ویران شود و چشم آخربین معمور و گشوده گردد، خود را در زمره شیاطین می بینند یعنی انسان هایی هستند که صورت نوعیه ابلیسی به خود گرفته اند و در شدیدترین آلام و رنجها گرفتارند زیرا: «جبل بینهم و بین ما یشتهون. » باری، تحصیل حضور قلب در صلاه از طریق خلوت گزیدن، برای مبتدی میسور است و شهید ثانی – رضوان اللّه تعالی علیه – در کتاب شریف «اسرار الصّلاه» در ضمن بیان دواء نافع برای حضور قلب در نماز، برای مبتدی ضعیف می فرماید: «در اطاق تاریک نماز بخواند. . . و به این ملاحظه بوده که متعبّدین در اطاق کوچک تاریک که فقط گنج (گنجایش) یک نمازگزار را داشته نماز می خواندند. »

کلام هر کسی، مظهر شأن اوست

بدیهی است این ریاضت و تمرین برای تحصیل حضور و انس، جهت صاحبدلان بلند همّت لغو است، زیرا موهبت حضور و انس برایشان طبع ثانی و صورت جوهریه گردیده، و قوای نفس امّاره در انقیاد و طوع نفس مطمئنه درآمده اند، و جلوت و خلوت برایشان مساوی است و آنچه در جهان طبیعت بر حواسّشان می گذرد، تأثیری در احوال، باطنین آنها ندارد و جناب شهید در همان کتاب، بعد از نقل این خبر از امام صادق علیه السّلام: «لقد تجلّی اللّه لخلقه فی کلامه و لکنّهم لا یبصرون»

از آن حضرت روایت می کند که در پاسخ سؤال: «چرا هنگام قرائت در صلاه از خود بیخود شدی و به ح