فایل پاورپوینت کامل کیفیت، زمان و مکان یاد خدا

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل کیفیت، زمان و مکان یاد خدا :

ذکر عبارتست از اینکه آدمی نیروی ادراک خود را متوجه «یاد شده» کند، یا به اینکه نام او را ببرد و یا صفات او را به زبان جاری کند و مصداق مهم تر اینکه در قلب به یاد او باشد.[۱] طبق این معنا، «ذکر» معنای عامی دارد که هر چیزی را شامل می شود. اما آنچه خداوند در قرآن کریم به آن امر فرموده است، «ذکر خداوند» و «یادآوری نعمت های الهی» است که در سایه آن، انسان غبار غفلت را از قلب خود بزداید و بر جان و روح خسته خویش، با باران الهی، گل های طاعت و بندگی را برویاند. نوشتار حاضر به تبیین کیفیت، زمان و مکان ذکر و یاد خدا می پردازد.

کیفیّت ذکر

معمولاً تصویر ذهنی ما از کلمه ذکر، ذکر با لسان و تکلّم کردن است که در اینجا یاد خدا کردن با زبان معنا می دهد ولی این گونه نیست بلکه ذکر دو گونه است: ذکر قلبی، ذکر زبانی.[۲]

پس معنی این کلمه در قرآن نه تنها ذکر لسانی، بلکه ذکر با تمام ابعاد انسانی است. مسلّم است که ذکر خدا تنها به یادآوری با زبان نیست، که زبان ترجمان قلب است، هدف این است که با تمام قلب و جان به ذات پاک خدا متوجّه باشیم.[۳]

ذکر تنها به لسان نیست و باید با قلب عجین شود و از جان آدمی نشأت پذیرد، اگرچه ذکر لسانی تاثیر خود را دارد و با ذکر با زبان می توان یاد نعمات خدا کرد، ولی آنچه قرآن بدان سفارش می کند، همان ذکر قلبی و با خشوع تنها برای خداست. «مؤمنان، تنها کسانی هستند که هر گاه نام خدا برده شود، دلهاشان ترسان می گردد و هنگامی که آیات او بر آنها خوانده می شود، ایمانشان فزونتر می گردد و تنها بر پروردگارشان توکل دارند».[۴]

و نیز در باب کیفیت ذکر خدا در قرآن (فَاذْکرُوا اللَّهَ کذِکرِکمْ آباءَکمْ أَوْ أَشَدَّ ذِکراً)[۵] هم بیان شده است که می فرماید خدا را با شدیدترین ذکر از لحاظ خلوص باطن و خشوع قلب یاد کنید (أَ لَمْ یأْنِ لِلَّذینَ آمَنُوا أَنْ تَخْشَعَ قُلُوبُهُمْ لِذِکرِ اللَّهِ) «آیا وقت آن نرسیده است که دل های مؤمنان در برابر ذکر خدا و آنچه از حقّ نازل کرده است خاشع گردد؟!»[۶] پس یاد خدا از نظر کیفیت باید عاشقانه و خالصانه باشد (اَشَدُّ ذِکرا)[۷]

کمّیّت ذکر

قابل ذکر است که قرآن عدد خاصی را برای ذکر مشخّص ننموده بلکه می فرماید «وَ اذْکرْ رَبَّک کثیراً» «پروردگارت را ذکر بسیار گو»[۸] و یا «وَ ذَکرَ اللَّهَ کثیراً» «و خدا را فراوان یاد می کنید»[۹] و یا «فَإِذا قَضَیتُمُ الصَّلاهَ فَاذْکرُوا اللَّهَ قِیاماً وَ قُعُوداً وَ عَلی جُنُوبِکمْ» «و چون نماز را به پایان بردید خدا را ایستاده یا نشسته و یا به پهلو خوابیده یاد کنید»[۱۰] و یا «وَ ذَکرُوا اللَّهَ کثیراً» «و خدا را فراوان یاد کردند»[۱۱] و یا «وَ نَذْکرَک کثیراً» «و تو را فراوان یاد کنیم»[۱۲] و یا «یا أَیهَا الَّذینَ آمَنُوا اذْکرُوا اللَّهَ ذِکراً کثیراً» «ای کسانی که ایمان آورده اید، خدا را فراوان یاد کنید»[۱۳]

از این آیات به دست می آید که ذکر خدا محدودیت ندارد، هر چه تعداد می خواهی و می توانی و هر چه بیشتر می توانی ذکر خدا بگو.

پس با توجّه به گفتار فوق می توان نتیجه گرفت که بنده خدای تعالی، هر چه تعداد می تواند یاد خدا کند، که ذکر خدا پایانی ندارد، چنانچه امام صادق(ع) می فرمایند: «ما مِن بِشَیءٍ الّا وَ لَهُ الحَدٌّ ینتهی اِلَیهِ اِلّا الذِّکر فَلَیسَ لَهُ حَدٌّ یَنتَهی اِلَیه» ( چیزی نیست مگر که برای آن حدّی است که بدان پایان می یابد جز ذکر خدا که پایانی ندارد)[۱۴]

امّا با این حال می شود که به خاطر غوطه ور شدن در مادیّات و زندگی دنیوی، خداوند فراموش می شود؛ حتّی در نماز هم که فلسفه تشریع آن یاد خداست، خبری از خدا نیست. هر فردی لازم است که با مراقبه و خودسازی به جایی رسد که در عین اینکه در جامعه زندگی می کند، از خداوند غافل نشود «مردانی که هیچ تجارت و خرید و فروش از یاد خدا و نمازگزاردن و زکات دادن بازشان ندارد، از روزی که دل ها و دیدگان دگرگون می شوند هراسناکند»[۱۵]

اصل اساسی در عدم غفلت از خداوند محبّت است؛ اگر محبّت به خدا و معنویّات تعلّق گیرد، غفلت معنایی ندارد و شخص در کشاکش زندگی هم به یاد خداست:

هرگز وجود حاضر غایب شنیده ای

من در میان جمع و دلم جای دیگر است

ولی اگر محبّت به دنیا و امور آن تعلّق گیرد، یاد دنیا، بیشتر صورت خواهد گرفت نه یاد خدا.