بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل تحلیل ژئوپلتیکی افغانستان :

افغانستان کشوری است با مساحت ۶۴۷۴۹۷ کیلومتر مربع ^(۱) که در منطقه جنوب غرب آسیا واقع شده و از حیث توپوگرافی، بخش شرقی فلات ایران را تشکیل می دهد.
این کشور از شمال به کشورهای ترکمنستان، ازبکستان و تاجیکستان، از غرب به کشور ایران، از جنوب به کشور پاکستان و از شرق به کشورهای پاکستان، چین و تاجیکستان محدود می گردد.
افغانستان از حیث موقعیت ژئوپلتیکی، اولا: دارای موقعیت بری بوده و از دسترسی به آب های آزاد جهان محروم است، و از این جهت شدیدا دچار مشکل می باشد. ثانیا: در مسیر ارتباط آسیای میانه به اقیانوس هند قرار گرفته است که این موقعیت ژئوپلتیکی در دوران جنگ سرد، افغانستان را در سیکل رقابت قدرت های جهانی (آمریکا و شوروی) وارد کرده بود و تجاوز ارتش سرخ شوروی در سال ۱۹۷۹م و واکنش های متقابل آمریکا را به دنبال داشت. پس از دوران جنگ سرد، و در حال حاضر نیز افغانستان از سوی قدرت های منطقه ای و جهانی فاقد امکان دسترسی به آسیای میانه، به عنوان پل ارتباط نگریسته می شود که می تواند راهی را از اقیانوس هند به آسیای میانه بگشاید. ثالثا: مجاورت افغانستان با جمهوری اسلامی ایران به عنوان کشوری که با آمریکا در تضاد می باشد از دید آن کشور از دو جهت دارای اهمیت ویژه است: اول آن که می تواند به عنوان اهرم فشار علیه جمهوری اسلامی ایران به کار گرفته شود، دوم این که جلوگیری از حضور و نفوذ ایران در افغانستان می تواند از حضور جمهوری اسلامی ایران در آسیای میانه و کشورهای فارسی زبان و نیز اتصال ارضی بین ایران و چین به عنوان مخالفین مشترک آمریکا در سطح جهانی ممانعت به عمل آورد.
از حیث توپوگرافی افغانستان سرزمینی است که بخش عمده آن را ارتفاعات و کوهستان های بلند، به ویژه در بخش جنوبی، مرکزی، شمالی و شرقی در بر گرفته است و بخش شرقی آن به فلات پامیر که به بام جهان شهرت دارد متصل می گردد. بخش غربی و جنوب غربی و حاشیه شمالی آن را سرزمین های پست و کم ارتفاع تشکیل می دهد که از غرب به کویرهای داخلی فلات ایران و از شمال به دشت ها و صحاری آسیای میانه می پیوندد. وضعیت توپوگرافی افغانستان بر شکل گیری موزائیک اقوام و شکل ارتباط با پیرامون و نحوه همگرایی و واگرایی ملی تاثیر گذاشته و بستر مناسبی را برای شکل گیری نوع خاصی از عملیات نظامی فراهم آورده که تجلی آن را در شکل مبارزه گروه های مبارز افغانی در برابر ارتش سرخ شوروی می توان یافت.
جمعیت افغانستان در سال ۱۹۹۵ در حدود ۱/۲۰ میلیون نفر برآورده شده است که ۲۰ درصد آنها در مکان های شهری و ۸۰ درصد در مناطق روستایی و عشایری سکونت دارند. مردم افغانستان در زمره فقیرترین مردم جهان محسوب گردیده و شاخص های جمعیتی و رفاه اجتماعی در وضعیت نامطلوبی قرار دارند. به عنوان مثال میزان مرگ و میر جمعیت ۲۲ در هزار، و میزان دسترسی به آب آشامیدنی بهداشتی ۲۱ درصد می باشد. میزان مرگ و میر کودکان ۱۵۴ در هزار و امید زندگی برای مردان، ۴۵ سال و برای زنان ۴۶ سال برآورد شده است. ^(۲) درآمد سرانه مردم افغانستان در حدود ۲۰۰ دلار و میزان باسوادی در کشور ۲۹ درصد بوده و یک تخت بیمارستانی برای ۲۰۵۴ نفر و یک پزشک برای ۶۸۶۶ نفر قابل تامین است.^(۳) این شاخص ها مؤید وجود فقر و مصیبت در بین مردم افغانستان است.
ساختمان ملت در افغانستان ترکیبی است و دارای موزائیک قومی و مذهبی خاصی است. این ترکیب نشان می دهد که از حیث قومی، اکثریت را پشتون ها با نسبت ۳۸ درصد از کل جمعیت کشور تشکیل می دهند. در رده های بعدی به ترتیب تاجیک ها با ۲۵ درصد و هزاره ها با ۱۹ درصد و ازبک ها با ۶ درصد قرار دارند. سایر اقوام را بلوچ ها ترکمن ها و غیره تشکیل می دهند.
از حیث زبانی ۳۵ درصد جمعیت با زبان پشتو تکلم می کنند و ۵۰ درصد شامل تاجیک ها و هزاره ها به زبان فارسی دری و ۱۱ درصد نیز به زبان های ترکی شامل ازبکی و ترکمنی صحبت می نمایند.
از حیث دینی حدود ۹۹ درصد جمعیت افغانستان را مسلمانان تشکیل می دهند که ۸۴ درصد آنان سنی و ۱۵ درصد شیعه مذهب اند. ^(۴)
الگوی پخش ملت در پهنه سرزمین، بیانگر وجود آرایش فضایی خاص همراه با تمایز سرزمینی است، به طوری که عرصه های پخش و استقرار اقوام و مذاهب با یکدیگر متفاوت است. پشتون ها که اکثریت را تشکیل می دهند در مناطق جنوب شرق، جنوب، مرکز و غرب کشور پراکنده اند و مکان های جغرافیایی عمده ای چون کابل، جلال آباد و قندهار را در خود جای داده اند. دنباله ناحیه پشتون (پتان) به داخل کشور پاکستان کشیده شده و ایالت سر حد (پیشاور) و بخشی از ایالت بلوچستان را شامل می گردد.
تاجیک ها در مناطق شمال شرقی، شمال کابل و شمال غرب کشور پاکنده اند و شهرهای بزرگ فیض آباد و هرات را در بر می گیرند. دنباله منطقه تاجیک نشین به داخل خاک کشور تاجیکستان کشیده می شود.
ازبک ها در بخش مرکزی منطقه شمال افغانستان پراکنده اند و در واقع بخشی از ناحیه ازبک نشینی آسیای میانه به حساب می آیند که به وسیله دالان ارتباطی باریکی با کشور ازبکستان مرتبط می گردند.
هزاره ها در منطقه مرکزی افغانستان و غرب کابل و قسمتی از شرق کشور پراکنده اند و تا حدی منطقه حایل بین مناطق پخش سه قوم پشتون، تاجیک و ازبک را در بر می گیرند.
بلوچ ها در منطقه جنوب غربی پراکنده بوده که دامنه آنها به مناطق بلوچ نشین ایران و پاکستان کشیده می شود. ترکمن ها در حاشیه شمال غرب و شمال کشور استقرار داشته و دامنه آنها به خاک کشور ترکمنستان کشیده می شود. ^(۵)
موزائیک اقوام در افغانستان بیانگر این نکته است که به جز قوم