فایل پاورپوینت کامل نظرات فی علاقه العلم بالدین فی الغرب

ارائه‌ی فایل پاورپوینت کامل نظرات فی علاقه العلم بالدین فی الغرب – تجربه‌ای خاص و متمایز!

پاورپوینتی حرفه‌ای و متفاوت:

فایل فایل پاورپوینت کامل نظرات فی علاقه العلم بالدین فی الغرب شامل 120 اسلاید جذاب و کاملاً استاندارد است که برای چاپ یا ارائه در PowerPoint آماده شده‌اند.

ویژگی‌های برجسته فایل فایل پاورپوینت کامل نظرات فی علاقه العلم بالدین فی الغرب:

• طراحی خلاقانه و حرفه‌ای: فایل فایل پاورپوینت کامل نظرات فی علاقه العلم بالدین فی الغرب به شما این امکان را می‌دهد که مخاطبان خود را با یک طراحی خیره‌کننده جذب کرده و پیام خود را به بهترین شکل انتقال دهید.
• سادگی در استفاده: اسلایدهای فایل پاورپوینت کامل نظرات فی علاقه العلم بالدین فی الغرب به گونه‌ای طراحی شده‌اند که استفاده از آن‌ها بسیار آسان باشد و نیاز به تنظیمات اضافی نداشته باشید.
• آماده برای ارائه: تمامی اسلایدهای فایل پاورپوینت کامل نظرات فی علاقه العلم بالدین فی الغرب با کیفیت بالا و بدون نیاز به ویرایش، آماده استفاده هستند.

کیفیت تضمین‌شده با دقت بالا:

فایل فایل پاورپوینت کامل نظرات فی علاقه العلم بالدین فی الغرب با رعایت بالاترین استانداردهای طراحی تولید شده است. بدون نقص یا بهم‌ریختگی، تمامی اسلایدها آماده برای یک ارائه بی‌نقص و حرفه‌ای هستند.

نکته مهم:

هرگونه تفاوت احتمالی در توضیحات ممکن است به دلیل نسخه‌های غیررسمی باشد. نسخه اصلی فایل پاورپوینت کامل نظرات فی علاقه العلم بالدین فی الغرب با دقت و حرفه‌ای تنظیم شده است.

همین حالا فایل فایل پاورپوینت کامل نظرات فی علاقه العلم بالدین فی الغرب را دانلود کنید و ارائه‌ای حرفه‌ای و تأثیرگذار داشته باشید!

---

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل نظرات فی علاقه العلم بالدین فی الغرب :

تری هل الاسلوب العلمی هو لاسلوب الوحید المعتمد فی الوصول الی الواقع؟ لا، ان هناک اسالیب اخری للوصول الی الواقع، فما هی هذه الاسالیب؟ هل هی البرهان والکشف والشهود والوحی؟ ما هی العلاقه بین معطیات هذه الاسالیب؟ اذا ظهر تعارض بین نتائج تطبیق هذه الاسالیب ومعطیاتها، فما الذی یجب عمله؟

فی وقت ما کانت اسالیب الانسان و مصادره للوصول الی الواقع محدوده و ضیقه، و لکن الانسان الیوم بین یدیه مصدر متعدده واسالیب متنوعه لکشف حقائق العالم، و هذا ما حل الکثیر من الاشکالات التی لم یکن لها حل من قبل، الا انه فی الوقت نفسه القی ظلا من الشک والتردد علی حیاه الانسان وافکاره .

من اهم الاسئله التی یطرحها الانسان الیوم هو: ما هو موضع الدین فی عصر العلم والتقنیه؟ کیف یمکن الجمع بین الاعتقاد بالتعالیم الدینیه و قبول معطیات العلم الحدیث؟ ما هی الانطباعات عن الله والمعاد والدین التی تنسجم عموما مع مکتشفات العلم لحدیث الثابته والمسلم بها؟

ماهو عمل العلم وما حدود عمله؟ بعباره اخری ما الذی یمکن ان ننتظره من العلم الذی یمتلک الوسائل الکثیره و اسلوب دراسته وموضوعه، کاسلوب التجربه والظاهرات التجریبیه؟ هل یتعدی عمل العلم وصف الظاهرات التجریبیه والتنبؤبها والسیطره علیها الی معالجه مختلف آلام انسان العصر الحدیث، کالشعور بالفراغ والغربه والخوف من الموت، والیاس . . ؟ ام ان لعلم یجیب عن الاسئله الاحادیه الطبقه فی حیاه الانسان ولا یستطیع حل سایر المشکلات فی طبقات حیاته؟ ما مدی نطاق عمل الدین؟ وما الذی ینبغی ان ننتظره من الدین؟ هل جاء الدین لیلقی علینا دروسا فی علم طبقات الارض و علم الحیاه و الفیزیاء . . . و یحل مشکلات الانسان علی هذه الصعد؟ ام ان رساله الدین الاصلیه هی هدایه الانسان الی الله والسعاده الخالده مما یعجز العقل والعلم عن تحقیقه؟ هل یوجد مجال مشترک بین العلم الدین؟ و هل لغه العلم والدین واحده فی ذلک المجال؟ فی حاله وجود تعارض بین الظواهر الدینیه الاکتشافات العلمیه، فما الذی یجب عمله ؟

فی عالمنا الحدیث وقعت ثلاثه احداث کان لها تاثیر عمیق علی صعید الالهیات ووضعت رجال علم الکلام فی مواجهه اسئله تختلف عن اسئله السابقین . هذه الاحداث الثلاثه هی:

۱ . ظهور العلم الحدیث وتطوره السریع وازدهاره، ابتداء من غالیلیو و ما بعده . لقد کان هذا التطور فی انتاج الوسائل کما کان فی میدان الوصف والتنبؤ الافضل والادق عن الطبیعه، و فی منح الانسان القدره علی التصرف فی الطبیعه والهیمنه علیها .

۲ . ظهور النظم الفلسفیه الجدیده المعارضه، مثل الوضعیه والوضعیه المنطقیه والوجودیه و فلسفات التحلیل اللغوی .

۳ . ظهور فکره الترابط بین الادیان وامکان تحاورها، ای معرفه الدین بالمقارنه .

وعلی وجه العموم، ظهور الحداثه – التی اوجدت نظره خاصه الی العالم والانسان، واسلوبا خاصا من الحیاه – خلق فی عشرات الاسئله متاهه جدیده لرجال علم الکلام .

قد لا یکون باستطاعتنا ان نجد التاریخ لدقیق لظهور العلم التجریبی الحدیث، لان الانسان فی کل مرحله من مراحل حیاته اضاف شیئا جدیدا الی تجاربه العلمیه و تقدم بقافله العلم خطوه الی الامام، ولکننا فی تاریخ العلم نصل الی مرحله نجد بعد ان نعبرها ان ماکنه العلم قد وصلت الی منحدر سریع اشبه بالمعجزه . کثیر من مؤرخی العلم یرون ان ظهور آراء غالیلیو تعتبر نقطه البدایه للعلم الحدیث فی القرن السابع عشر، لاننا فی تلک الآراء نری لاول مره کل خصائص معرفه العلم الحدیث، مثل تعین المفاهیم وتعریفها بدقه ووضع النظریات واختبارها وتبیان القوانین الطبیعیه بلغه الریاضیات . لذلک یحق ان یوصف غالیلیو بمؤسس العلم الحدیث ^(۱) .

ان ما حدث فی القرن السابع عشر لا یمکن ان یقاس بای وجه من الوجوه بالحرکات البطیئه الطویله المدی التی وقعت قبله . کما ان نجاح العلم الحدیث خلال القرنین السابع عشر والثامن عشر لا یمکن ان یقاس بالانجازات البشریه خلال کل القرون السابقه .

الاحتکاک الاول بین العلم و الدین

یقول باربور:

فی عصر ظهور العلم الحدیث وقع اول احتکاک بین العلم والدین بسبب النجاح الباهر للاسالیب العلمیه . و کان من نتائج تلک الانجازات المدهشه بدا کان العلم (الاسلوب العلمی التجریبی) هو الطریق الوحید الموثوق به للوصول الی الواقع . کثیر من الناس اخذوا یرون ان العلم التجریبی وحده «امرا عینیا، کلیا، عقلانیا قائما علی شواهد تجریبیه محکمه و «متینه » بینما کانوا یرون الدین «امرا یتعلق بالمشاعر انه شخصی و محدود وقائم علی السنن والتوکیدات المتعارضه بعض لبعض ^(۲) .

اذا قلنابصحه هذا التقسیم، ففی بحث العلم والدین یمکن ادراج التعارضات الممکنه والمحتمله بینهما تحت الصور الثلاث التالیه:

۱ . التعارضات النفسیه بین العقلیه العلمیه والعقلیه الدینیه .

۲ . التعارضات المضمونیه بین الاکتشافات العلمیه والظواهر الدینیه (الاجازات العلمیه والانجازات الدینیه)

۳ . التعارض بین افتراضات الدین ومتطلبات العقائد، وافتراضات العلم ومتطلبات النظریات العلمیه (التعارض فی الاسس ووجهات النظر .) الاحتکاک الاول بین العلم الحدیث والدین کان نفسیا وناجما عن انجازات العلم المدهشه . ان سطوع الآثار النفسیه لمکتسبات الانسان العلمیه خلال اقل من نصف قرن قد اعشی العیون بحیث ان الانسان ظن ان العلم قادر علی اقامه الجنه التی تعد الادیان بها علی سطح الارض، وانه حلال مشکلات الانسان ومزیل آلامه فی الوجود . لذلک فان الطریق لوحید للوصول الی الواقع کان طریق العلم، وان العلم هو الذی یعطینا الاسلوب العقلی العام المعتمد علیه والقابل لاختبار للوصول الی الحقیقه، بینما الدین معرفه فردیه شعوریه و لا یمکن اختباره ولا اظهاره واثباته للآخرین، حسبما کانوا یرون . هذا التعارض کان نفسیا اول الامر، ثم اتخذ صوره نظم فلسفی خاص یمکن ان نطلق علیه اسم (المادیه العلمیه .)

المادیه العلمیه

کانت المادیه العلمیه تدعی امرین مهمین :

۱ . الاسلوب العلمی هو السبیل الوحید الموثق للوصول الی الواقع .

۲ . الماده (بما فیها بطاقه) هی الواقع الاساس فی العالم الخارجی . ای ان العالم متشکل خارج الماده والطاقه، وما من شی ء وراء الماده والطاقه ^(۳) .

الادعاء الاول ادعاء معرفی، بینما الادعاء الثانی ادعا فیماورا الطبیعه و فی معرفه الوجود . ان ایا من هذین الادعاءین الضخمین لیس علمیا ولا هو مستنتج منه .

علی الرغم من ان المادیه العلمیه تجعل من العلم نقطه للانطلاق، و لکنها تتجاوز هذه النقطه لتصل بدعاواها تخوم ما وراء الطبیعه و علم المعرفه . کثیر من صور المادیه العلمیه تظهر فی قالب المیل نحو التحویل والارجاع اذ ان المیل نحو التحویل هو الصوره المعروفه للمادیه العلمیه، والتحویل المعرفی یزعم ان قوانین کل العلم ونظریاتها، اصلا و بناءا، قابله للارجاع والتحویل الی قوانین فیزیائیه وکیمیائیه . ان التحویل الماورائی یعتقد ان الاجزاء التی تؤلف ای نظام تؤلف الواقع الاساس لذلک النظام . المادیه تری ان جمیع الظاهرات فی العالم تستبین فی النهایه تحت ضوء اعمال الاجزاء المادیه بصفتها العلل المؤثره فی العالم الخارجی . بحسب المادیه العلمیه، الطریق الوحید لحصول علی المعرفه عن العالم (الماده والطاقه) هو طریق التجربه . اما الطرق الاخری (الفلسفیه ولعرفانیه والدینیه وغیرها) فلیست لها قیمه علمیه ولا یعتمد علیها، ولا تزید من معرفتنا لواقعیه بالعالم الخارجی .

اصحاب الوضعیه المنطقیه (۱۹۲۰- ۱۹۴۰) تقدموا خطوه اخری، فلم یدعوا ان الکلام الدینی والفلسفی والاخلاقی غیر قابله للوثوق بها فحسب و انه لا قیمه علمیه له، بل ان ذلک الکلام، لکونه لا یمکن اثباته و لا ابطاله ولا تاییده بالتجربه، فهو کلام لا معنی له وخال من کل مضمون معرفی (مع النظر الی الواقع .) قبل ظهور الفلسفه الوضعیه المنطقیه، کل نزاع المتدینین والمنکرین کان حول کذب المزاعم الدینیه او صدقها . ولکن عند ظهور الوضعیه تراجع اولئک خطوه الی الوراء وزعموا انهم لیس لدیهم دلیل علی ان الکلام الدینی والفلسفی فیه ما یوجب البحث الجاد . و طبقا للبرهان الذی طرحه اصحاب الوضعیه المنطقیه فان الکلام العلمی ذا المعانی (الواقعی) هو طریق التجربه للاثبات او للابطال الحاسم . لذلک اذا استطعنا ان نجد طریقا تجریبیا لاثبات دعوی او ابطالها . فان تلک الدعوی، علی هذا الاساس، ستکون عدیمه المحتوی وعاریه عن کل مضمون معرفی، لا القضایا الدینیه کلها فحسب، بل الکثیر من المسائل الاخلاقیه والفلسفیه، و حتی الکثیر من الابحاث النظریه فی العلوم التجریبیه (التی تشمل المصطلحات النظریه والقوانین الکلیه الانتزاعیه)، فهی کلها تخرج عن دائره المعنی، لا الدین والاخلاق والفلسفه فقط، بل ان العلم نفسه یصاب بازمه اللامعنائیه ^(۴) .

ان العنایه بالمشکلات التی اوجدها مبدا امکان اخضاع العلم والفلسفه والاخلاق . . . ، وبالمشکلات التی تنال من مکانتها المنطقیه بالذات، حملت عددا من لفلاسفه علی اجراء تعدیلات وتفاسیر لازمه علی هذا المبدا، فسعوا الی قبوله او رفضه لیضعوا حدا بین العلم غیره .

اننا هنا لا نرید ان نصدر حکما علی خطا مزاعم المادیین العلمیین، او اصحاب التغییر، او الوضعیین المنطقیین، او صحتها . بل نرید ان نقول ان ایا من هذه الدعاوی لیست علمیه ولا یمکن التوصل الیها عن طریق اعمال الوسائل والاسالیب العلمیه . کل هذه الادعاءات تصطبغ بصبغه فلسفیه وتعتبر ادعاءات فلسفیه . ان القول بان العالم قد تشکل خارج الماده والطاقه، وانه ما من شی ء وراء هذین الاثنین، انما هو قول ما ورائی یعجز العلم التجریبی عن اثباته او انکاره . کذلک القول بان الاسلوب الذی یعتمد علیه هو الاسلوب العلمی التجریبی، قول معرفی لا یمکن اثباته او نفیه عن طریق التجربه .

کل اسس الوضعیه والوضعیه المنطقیه (خاصه رکنها الرکین، ای مبدا الرفض بکل ما فیه من التقریرات والجرح والتعدیل) اسس ماخوذه من العلم، او من البدیهی وما لا یحتاج الی ثبات عقلانی، او من الفرضیات غیر المبرهنه، او مما ینبغی اقامه الادله الفلسفیه علی اثباته .

فی هذه المرحله من التعارض، اذا کان هناک تعارض فهو لیس بین الدین والعلم، بل هو بین الدین والنظم الفلسفیه والتی ولجت المیدان بشعار العلمیه فرضت دون حق مزاعمها الفلسفیه الوقحه باسم العلم .

ینبغی الفصل بین هذه الادعات – التی استمدت قوتها النفسیه من الانجازات العلمیه التی تمت فی القرون ۱۷و ۱۸و ۱۹- عن العلم والقوانین العلمیه . لابد من الانتباه الی ان لیس من الممکن ان نستنتج نظاما فلسفیا کاملا من ایه نظریه علمیه . علینا فی البحث عن الدین والعلم ان نمیز بین النظریات العلمیه الثابته لهؤلاء العلما، والمزاعم الفلسفیه التی لم یقم علیها دلیل . ما من عالم، من حیث کونه عالما، یستطیع ان یستخرج من نظریاته التجریبیه – المحدده بمجال البحث الضیق والخاص – نظاما عالمیا جامعا مانعا، ولا ان یسنتج نظریه ما ورائیه من ایه نظریه علمیه خاصه . ولسوف نری فیما یاتی ان کثیرا من التعارض بین العلم والدین ناجم عن «التعمیمات غیر الموجهه للنظریات العلمیه علی المیادین غیر التجریبیه » .

المثال البارز لهذا هو «التفسیر الآلی للعالم » ، فعلی اثر الکشف عن قوانین نیوتن، وحصول الانسان علی الفیزیاء الآلیه وتزاید نجاح هذا العلم الحدیث فی القیام بتفسیر ادق وابسط للظاهرات التجریبیه، واعطاء الانسان القدره علی الهیمنه والتصرف والتسلط، فقد قال بعضهم ان تلک القوانین لا تشمل جمیع اجزاء الکون، من اصغر ذره حتی ابعد السیارات، وان العالم لیس اکثر من «آله کبیره ومعقده تسیر وفق قوانین ثابته لا تتغیر و قابله لتنبؤبها من هذا المنظور یکون بمثابه ساعه کبیره ومعقده صنعها صانعها فی زمان معین وبضربه من اصبعه، کما یقل باسکال، حرکها، و من ثم واصلت هذه الساعه حرکتها بصوره آلیه، وعندما یطی ء علیها خلل ما فان الصانع اللاهوتی الکبیر یتدخل فی الوقت المناسب وتعد الساعه العملیه الی حرکتها الاولی .

کان هذا هو التصور المتسرع لاعلب علماء عصر نیوتن عن العالم والله وعلاقه الله بالعالم . طرح هذا التفسیر الآلی للعالم فی فتره ازدهار الفیزیاء الآلیه .

اننا فی هذه العجاله لسنا بصدد شرح جامع لهذه النظره ولا دراستها نقدها .

ان السؤال الذی یبدو موجها فی هذا المجال هو :

ماذا کانت العلاقه بین التفسیر الآلی للعالم والفیزیا النیوتنیه؟ فعلی فرض ان الفیزیاء النیوتنیه کانت کامله وسلیمه، فهل قبولها یستوجب قبول التفسیر الآلی للعالم؟ هل کان یجوز لنیوتن ان یستنتج التفسیر الآلیه للعالم من فیزیائه الآلیه؟ هل یمکن ان نستنبط من مفاهیم فیزیاء نیوتن – التی اصبح لها موقع لامع فی کلا علم النجوم وعلم الآله – نظریه ما ورائیه؟ جامعه؟ وعلی العموم، هل یمکن ان یقوم الاسلوب والفن فی البحث بوصف کامل للعالم کله؟ هل یمکن ان نصنع ما وراءا من ای اسلوب علمی ^(۵) ؟

مما یؤسف له انهم استنتجوا التفسیر الآلی للعالم من الفیزیاء الآلیه علی عهد نیوتن، وقد مهدت تلک التفسیرات السقیمه الارضیه لظهور التفاسیر المادیه الالحادیه فیما بعد اننا مثل وایتهید، نعتبر هذا التعمیم والاستنتاج غیر الصحیح «مغالطه عینیه لا محل لها» و نعتقد انه لا یمکن ان نستنتج ای نظام فلسفی عالمی الشمول من ایه نظریه علمیه خاصه .

ان تعارض الدین فی هذه المرحله کان مع التفسیر الآلی عن العالم، لامع العلم الآلی النیوتنی . ان التفسیر الآلی عن العالم هو الذی اثار الکثیر من التساؤلات امام الالهیات والدین، منها:

۱ . فی مجال معرفه الله بصفته الاها یصح الخلل .

۲ . فی مجال معرفه العالم کآله کبیره مکتفیه ذاتیا ۳ . فی مجال بیان العلاقه بین الله العالم وتدخله فی مور الدنیا وتدابیره الفاعله .

التعارض بین البحث العلمی و الدینی

علی الرغم من ان التعارض بین العلم والدین فی اوائل القرن السابع عشر و حتی اواخره کان اقرب الی حاله نفسیه، او کان نتیجه لبعض التعمیمات غیر السلیمه للنظریات العلمیه، او کان تعارضا بین الدین وما وراء الطبیعه مختفیا تحت بعض النظریات العلمیه . و لکن بالتدریج و علی اثر تزاید النظریات العلمیه، ظهر احساس بان بعض المکتشفات فی العلوم الحدیثه لا تنسجم مع فحوی الکتب المقدسه وعندئذ تزداد صعوبه عمل رجال الکلام، لانهم من جهه یواجهون النصوص المقدسه التی تؤلف اساس ایمان المؤمنین وهی فوق کل شک وتطلب من المؤمنین ایمانا مطلقا من دون قید ولا شرط . و من جهه اخری کان العلم الحدیث ینوی، بمکتشفاته الکثیره ان لا یترک مکانا للتساؤل فیما یتعلق بنتائجه، لانهم لم یکونوا قادرین علی قطف بعض الثمار الحلوه لهذه الشجره (فی تایید مضامین الکتب المقدسه للنظام العالمی او صنع الوسائل) . ، علی ان یهملوا الثمار المره (ذما تعارضت مع الدین النصوص الدینیه .) بعض مجالات التعارض بین العلم الحدیث و النصوص المقدسه یمکن تلخیصها فیما یلی:

مجالات التعارض بین العلم و الدین

۱ . الاحتکاک الاول کان فی مجال العلوم الکونیه فی تصور القرون الوسطی کان العالم، کخلیط من علم الکون الارسطی والالهیات المسیحیه، فیه الارض بفلکها المتحد المرکز محاطه بالسماء ولسیارات تدور فی افلاک دائریه الشکل تتصل بالافلاک المحرکه . وبما انهم کانواینظرون لی الکائنات والکرات السماویه علی انها کامله لا فساد فیها، و کان یجدر بهم ان یتبعوا اکمل الاشکال ومسیرتها – الدائره – فقط . و سرعان ما امکن تصور هذا الطرح وانطباقه بالتجربه العادیه مع صلابه الارض وجمودهاو هکذا انسجم واقع الارض مع مصیر الانسان واعتبر شیئا واحدا . کان هذا هو تصور القرون الوسطی عن العالم، وهو ما انبری العلم الحدیث لمعارضته . فی علم النجوم الحدیث لم تعد الارض فلکا مرکزیا ثابتا، بل اعتبرت سیاره حائره ومتحرکه فی کبد السما . فی هذا النظام الجدید اصبحت الشمس مرکزا للمنظومه الشمسیه، لا الارض . وقد اثبت اکتشاف اقمار المشتری ان الارض لیست مرکزا لجمیع الحرکات . واستطاع غالیلیو ان یبین شواهد اخری فی تایید مرکزیه الشمس . فی سنه ۱۶۱۰استطاع بالمنظار الحدیث الاختراع ان یری جبال القمر، مما یدل بوضوح علی ان القمر شی ء طبیعی غیر منتظم الشکل، ولیس فلکا سماویا کاملا ^(۶) .

کل الذین اعترفوا بعلم النجوم الجدید کان لابد لهم من اعاده النظر فی کثیر من افکارهم . کما ان علم الکون الجدید الفی التمایز بین السفلی والعلوی، وتقبل الفساد او عدمه (الهیئه البطلیموسیه، و نسب الی العالم تشابها فی المقولات الطبیعیه، خاصه الانسان، الذی کان یعتبر مرکزا ومحورا لعالم الامکان: فنزلت مکانته وربط بسیاره ثانویه وتردت منزلته من حیث فردیته وشرفه والزعم بانه موضع عنایه الله الخاص .

کانت النتیجه ان بعضا من ظواهر نصوص الکتاب المقدس – التی کانت حتی ذلک الیوم تفسر علی وفق علم الهیئه البطلیموسیه – احاط بها الشک، وعرضت للخطر مکانه الانسان کاشرف المخلوقات، کما عرضت للخطر فلسفه ارسطو ومنزلته واعتورها شک جاد .

۲ . عرض التفسیر الآلی للعالم – والذی ظهر فی ایام غالیلیو، وراج فی ایام نیوتن وبعده، وتوکد بالانجازات المعجزه للفیزیاء النیوتنیه – صوره لله وللعالم وللعلاقه بین الله والعالم، وکیفیه عمله وتدخله فی شوون العالم وغیر ذلک، مما کان یتعارض کلیا مع ما کان فی الکتاب المقدس والذی ظل قرونا عدید موضع القبول لدی السنه الدینیه .

کان اله غالیلیو و نیوتن هو الخالق الاول للذرات التی ینسجم بعضها مع بعض، وکان اقرب الی العله الفاعه منه الی العله الغائیه، والی العله المحدثه منه الی العله المبقیه کان الصانع والمحرک لعناصر الطبیعیه الاصلیه التی کانت، بعد خلقها وتحریکها، تستمر فی حرکتها بصوره آلیه طبقا لقوانین ثابته لا تتغیر .

الا ان اله الکتاب المقدس لم یکن یغطی کل منفذ ولا مهملا بحیث ان کل تقدم علمی و سد احد المنافذ یجبره علی التراجع خطوه الی الوراء وینتزع منه موقعا حصینا . انه ابو الانسان ولا یغفل لحظه عن عملیه الخلق والهدایه والرزق و التدبیر الفعال فی نظام الخلق .

۳ . علم الاحیاء الجدید ونظریه تطور الانواع التی طرحها داروین و لامارک و هکسلی وغیرهم من علماء علم الحیاه، اثار مجالا جدیدا للتعارض بین المعطیات العلمیه وظاهر الکتاب المقدس . فعلی اساس نظریه التطور، لم یعد الانسان خلقا خاصا اختاره الله وخلقه دفعه واحده وجعله خلیفته فی الارض، بل کان جیلا متطورا من حیوانات قبله تطورت خلال ازمان طویله طبقا لقانون تنازع البقاء والبقاء للاصلح حتی بلغت تلک المرحله من التکامل . لم یکن هذا یتعارض مع ادق اسرار الکتاب المقدس فی باب الخلق فحسب، بل انتزع منه اهم برهان علی اتقان صنع الله، القائم علی انسجام اعضاء الجسم الحیه مع وظائفها المفیده، ورفض القول بان النظام والتناسق هما من تدبیر سابق لله وحکمته البالغه، بل هما معلولان لعلل و عوامل طبیعیه، مثل اثر المحیط والوراثه وتنازع البقا وبقاء الاصلح و غیر ذلک . ثم ان هذا التفسیر الناجم عن علم الحیاه کان یتعارض مع مقام الانسان ومنزلته وتفرده وشرفه الذاتی .

بناء علی ذلک، علم الحیاه الجدید، بطرحه نظریه تطور الانواع، خلق لرجال علم الکلام مشکلات ثلاث :

۱ . القت بظل من الشک علی حجیه اهم قسم من الکتاب المقدس والثقه به اصلا، وهو ما یتعلق بخلق الانسان .

۲ . انتزعت من ایدیهم اهم برهان عن اتقان الصنع (تقریر ویلیام بیلی، وطرحت بدیلا طبیعیا آخر بمکانه .

۳ . عرضت للخطر نتخاب الانسان وشرفه الذاتی ومقامه ومنزله الاستثنائیه یقول باربور :

انه قبل ظهور داروین بزمن طویل کانت العلوم العلمیه، من علم النجوم الکوبرنیکی حتی علم طبقات الارض الجدید، قد لقت بظل من الشک والابهام علی نصوص الکتاب المقدس (بدون تاویل .) ثم ان التحلیل العلمی والابحاث التاریخیه و الادبیه التی اجریت علی الکتاب المقدس والتی اطلق علیها اسم «النقد الارفع » اخذت لادله متباینه، تشک فی (معصومیه) الکتاب المقدس . فی هذه المرحله، ولاول مره، توجه النقد الی اصول العقاید المهمه فی الکتاب المقدس، مثل غائیه العلم، ومکانه الانسان وشرفه، اظهار جلال خلق الانسان، وهبوط آدم، وهددها بالخطر . و کان لهذا التهدید ردود فعل متباینه کثیره:

ا. فی نظر ملتزمی النص لم یکن هناک ای مجال للتوافق مع التکامل . سفر التکوین یشرح خلق الانواع علی هذه الصوره الموجوده (الخلق دفعه واحده)، فاذا کان داروین یعتقد ان الانواع قد ظهرت عن طریق التطور فهو علی خطا کبیر . قبل قرنین قام اسقف اوشر الاعظم بحساب اعقاب آدم بحسب السن، واستنتج ان الخلق لابد ان یکون قد بدا فی ۴۰۰۴ سنوات قبل المیلاد .

ب. کان بعضهم یقول : ان التکامل لیس الا مجرد نظریه ولم نثبت بعد، لذلک فلا مشکله هناک .

ج. اکثر الباحثین البروتستانت کانوا یعتبرون تعابیر الکتاب المقدس فی هذا الباب شاعریه وکنایات رمزیه، لذلک کانوا یسعون الی حل مشکله التعارض .

د. و قد جاوز المحدثون ذلک الی القول بان الکتاب المقدس لیس سوی وثیقه من صنع الانسان من اوله الی آخره وانه لیس مقدسا خالیا من الخطا .

ه. اما المفکرون الکاثولیک فقد ابتعدوا عن طرفی الا فراط والتفریط (التمسک بالنص من جهه والقول ببشریه الکتاب المقدس) وقبلوا بحیوانیه اصل الانسان وفی الوقت نفسه قالوا بانه اشرف المخلوقات وانه لا مثیل لروحه ^(۷) .

۴. کانت دراسات علم طبقات الارض الحدیث سببا آخر للتعارض بینها وبین الالهیات، وظهرت اسئله ومساع متصله بحکایه طوفان نوح، الذی تقول المعارف الکنیسیه انه وقع فی نحو الف سنه بعد آدم (ع)، وبموجب حساباتهم، فان